Nhằm đáp ứng yêu cầu của thời kì đổi mới, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa xã hội. Đảng và Nhà nước ta đã có quan điểm: “ Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”, “ đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển”. Trong nhiều thập kỉ qua, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến sự nghiệp trồng người. Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam toàn quốc lần thứ X đã đề ra mục tiêu tổng quát của chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2001 2010 là: “Đưa đất nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại hóa”
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Nhằm đáp ứng yêu cầu của thời kì đổi mới, phục vụ đắc lực cho sựnghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa xã hội Đảng và Nhà nước ta đã có quan
điểm: “ Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”, “ đầu tư cho giáo dục
là đầu tư cho sự phát triển” Trong nhiều thập kỉ qua, Đảng và Nhà nước ta
luôn quan tâm đến sự nghiệp trồng người Đại hội Đảng Cộng sản Việt Namtoàn quốc lần thứ X đã đề ra mục tiêu tổng quát của chiến lược phát triển kinh
tế xã hội 2001- 2010 là: “Đưa đất nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại hóa” [22].
Tuy nhiên, về cơ bản GD nước ta vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu pháttriển kinh tế của đất nước Chất lượng GD còn bất cập ở tất cả các bậc học,ngành học, đội ngũ GV không đồng bộ vừa thiếu, vừa yếu, các điều kiện thiếtyếu như: CSVC trang thiết bị phục vụ cho GD còn nhiều hạn chế, hiện tượngtiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong GD còn phổ biến, hệ thống cơchế, chính sách của nhà nước về GD chưa hoàn thiện, thiếu hiệu lực… Mộttrong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng trên đó là mức đầu tư cho
sự nghiệp GD, đầu tư cho điều kiện CSVC, trang thiết bị GD rất thấp so vớitầm quan trọng và vị trí của GD trong hệ thống kinh tế quốc dân, trong đó cóđầu tư cho GD THCS
Việc tăng cường đầu tư cho GD, xây dựng hệ thống trường chuẩn quốcgia có tác dụng nhằm từng bước nâng cao chất lượng GD, khắc phục những tìnhtrạng bất cập, yếu kém, đáp ứng yêu cầu của đất nước, nguyện vọng chính đángcủa quần chúng nhân dân, đưa nền GD Việt Nam phát triển mạnh và bền vững,hội nhập với nền GD thế giới Chủ trương xây dựng trường học đạt chuẩn quốc
Trang 2gia trong hệ thống các trường mầm non đến trung học phổ thông nhằm chuyểnbiến thực sự về chất lượng GD ở các nhà trường đã được Bộ GD&ĐT phê duyệt.Ngày 05/7/2001, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã ra quyết định 27/2001-QĐ-BGD&ĐT về “Ban hành qui chế công nhận trường Trung học đạt chuẩn quốcgia” nhằm thực hiện chiến lược GD Việt Nam giai đoạn 2001-2010 [4] Ngày
26/02/2010 Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ra thông tư số 47/2012/TT-BGDĐT ngày 07 tháng 12 năm 2012 của GD&ĐT về việc Ban hành Quy chế công nhận trường
THCS, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học đạtchuẩn quốc gia” [15] (Thông tư có hiệu lực từ ngày 10 tháng 01 năm 2013, thaythế Thông tư 06/2010 của Bộ GD&ĐT) nhằm đáp ứng yêu cầu chiến lược pháttriển GD Việt Nam giai đoạn 2010-2020
Trong những năm đầu của thế kỷ XXI, công tác xây dựng hệ thốngtrường THCS đạt chuẩn quốc gia đã được Đảng bộ, chính quyền thành phốPhủ Lý - tỉnh Hà Nam xác định là nhiệm vụ trọng tâm, then chốt trong việcnâng cao chất lượng GD phổ thông một cách toàn diện Song đến nay việc tổchức thực hiện còn khá lúng túng, nhiều vấn đề cần được quan tâm để tìm ragiải pháp cho phù hợp vừa đáp ứng được yêu cầu đặt ra của ngành, vừa phùhợp với đặc điểm tình hình địa phương
Cơ sở vật chất và thiết bị là vấn đề then chốt Mặc dù đã đạt được một
số tiêu chí theo tiêu chuẩn 4 “Tài chính, CSVC và thiết bị dạy học” (Thông tư
47/2012/TT-BGDĐT của Bộ GD&ĐT), nhưng công tác này cũng còn gặp
nhiều khó khăn do qui hoạch thiếu đồng bộ, đầu tư chưa thỏa đáng,… nhất làđối với trường THCS chưa đạt chuẩn [15]
Việc tìm kiếm biện pháp, giải pháp trong công tác quản lý, xây dựngCSVC ở trường THCS hiện nay là một vấn đề khá bức xúc, một nhiệm vụtrong tâm hàng đầu, bởi vừa góp phần nâng cao hiệu quả GD, vừa đáp ứngđược yêu cầu xây dựng trường chuẩn quốc gia theo hướng hiện đại hoá về
Trang 3CSVC, công tác quản lý và tổ chức dạy học, đảm bảo chất lượng GD toàndiện…Mặt khác, thực trạng quản lý CSVC của Hiệu trưởng trong việc xâydựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia ở thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Namcòn nhiều tồn tại và những hạn chế như: còn nhiều trường thiếu thốn vềCSVC, thiếu phòng học, thiếu phòng học bộ môn, thiếu trang thiết bị phục vụdạy học và phục vụ việc đổi mới phương pháp dạy học, nhiều trang thiết bịdạy học cũ, hàng năm không được bổ sung, mua sắm…Nguyên nhân của tìnhtrạng trên là do nguồn kinh phí đầu tư cho ngành GD&ĐT thành phố Phủ Lý -tỉnh Hà Nam rất nghèo nàn, đó cũng là cơ sở, lý do chúng tôi chọn nghiên cứu
đề tài: “Quản lý cơ sở vật chất của Hiệu trưởng trong việc xây dựng trường Trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia ở thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam”.
2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
* Các nghiên cứu trên thế giới
Những năm cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI, trên thế giới xuấthiện những phong trào canh tân GD, đổi mới GD với mục đích nâng caochất lượng GD&ĐT Nhiều quốc gia trên thế giới coi GD và đào tạo là conđường, là chiếc chìa khoá dẫn đến thành công trong sự nghiệp xây dựng vàphát triển đất nước
Có nhiều cách để thực hiện nâng cao chất lượng GD, một trong nhữnghướng đi được coi là có hiệu quả nhất được nhiều nước tiên tiến quan tâm chú
ý và thực hiện nhằm tăng cường hơn nữa chất lượng và hiệu quả GD&ĐT là:Thực hiện chuẩn hoá, cải cách hành chính trong GD&ĐT
Như vậy, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều nhận định: Chất lượng
GD phụ thuộc nhiều yếu tố, từ cơ chế quản lý đến CSCV phục vụ cho GD.Muốn nâng cao chất lượng GD&ĐT, đầu tiên và trước hết các yếu tố chi phối
nó phải đảm bảo “chuẩn” Đây chính là cơ sở ra đời của việc xây dựngtrường chuẩn quốc gia
Trang 4* Các nghiên cứu ở Việt Nam
Ngay từ khi giành được chính quyền tháng 08 năm 1945 đến nay, Đảng
và Nhà nước ta luôn quan tâm, chăm lo cho sự nghiệp GD, tăng cường CSVC
kỹ thuật các trường học trên toàn quốc Trong các kì Đại hội Đảng toàn quốclần thứ IX, X và hệ thống các quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nước
ta về thực hiện “Chuẩn hóa, hiện đại hóa”[21], [22] thực chất là khẳng định tư
tưởng chiến lược của Đảng trong quá trình phát triển GD&ĐT nhằm chấnhưng nền GD Việt Nam qua các giai đoạn cách mạng và bước sang thời đạimới Xây dựng trường chuẩn quốc gia là một vấn đề mang tính thời sự hiệnnay, thu hút rất nhiều nhà đầu tư, nhà khoa học, nhà giáo dục…có các côngtrình nghiên cứu khoa học tập trung vào một số nội dung xây dựng trườngTHCS đạt chuẩn quốc gia và có ý nghĩa lí luận cũng như trong thực tiễn ở loạihình nhà trường THCS và đặc thù của từng địa phương Tuy nhiên, chưa cócông trình nghiên cứu toàn diện việc xây dựng trường THCS ở thành phố Phủ
Lý đạt chuẩn quốc gia trong bối cảnh thực hiện đổi mới GD phổ thông tronghoàn cảnh hiện nay ở một tỉnh đang phát triển Do vậy việc nghiên cứu đề tài
là vấn đề cần thiết và có ý nghĩa cao
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
* Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng quản lý cơ sở
vật chất của Hiệu trưởng trong việc xây dựng trường Trung học cơ sở đạtchuẩn quốc gia ở thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam, đề xuất các biện phápquản lý CSVC của Hiệu trưởng trong việc xây dựng trường THCS đạtchuẩn quốc gia nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở thành phốPhủ Lý - tỉnh Hà Nam
* Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của công tác quản lý CSVC ở trường THCStrong xây dựng nhà trường đạt chuẩn quốc gia
Trang 5- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý CSVC của Hiệu trưởng cáctrường THCS thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam trong việc xây dựng trườngTHCS đạt chuẩn quốc gia.
- Đề xuất các biện pháp quản lý CSVC của Hiệu trưởng các trườngTHCS thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam trong việc xây dựng trường THCSđạt chuẩn quốc gia
4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
* Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý CSVC ở các trường trong việc xây dựng trườngTHCS đạt chuẩn quốc gia
* Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý CSVC của Hiệu trưởng các trường THCS thành phốPhủ Lý - tỉnh Hà Nam trong xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia
* Phạm vi nghiên cứu
- Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý của Hiệu trưởngtrường THCS nhằm xây dựng CSVC của nhà trường đạt tiêu chuẩn trườngchuẩn quốc gia giai đoạn 2010 - 2020
- Đề tài được triển khai nghiên cứu ở các trường THCS trên địa bànthành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam
5 Giả thuyết khoa học
Nếu các biện pháp quản lý CSVC của Hiệu trưởng mà luận văn đề xuấtđảm bảo tính khoa học, phù hợp với chủ trương của các cấp lãnh đạo, với tìnhhình thực tế, với điều kiện kinh tế xã hội ở địa phương thì sẽ có tác động thiếtthực tới quản lý cơ sở vật chất của Hiệu trưởng trong việc xây dựng trường trunghọc cơ sở đạt chuẩn Quốc gia ở thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam; đáp ứng yêucầu đổi mới giáo dục cấp THCS của thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam
6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài
Trang 6* Phương pháp luận nghiên cứu
Để hoàn thành công trình nghiên cứu, luận văn quán triệt sâu sắc lậptrường quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đườnglối quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam Đồng thời quán triệt vận dụngcác quan điểm hệ thống cấu trúc, mang tính lịch sử, lôgic và thực tiễn để xâydựng cơ sở lý luận cho đề tài
* Phương pháp nghiên cứu
Để hoàn thành luận văn tác giả sử dụng những phương pháp nghiêncứu cơ bản như sau:
Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Phương pháp phân tích, tổng hợp, chọn lọc các quan điểm lý thuyết,quan niệm khoa học, hệ thống các văn bản (Luật GD, Điều lệ nhà trường, cácvăn bản pháp quy, quy chế về lĩnh vực GD&ĐT và GD trung học phổ thông,các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, các Bộ, Ban ngành đoàn thể, …),các tài liệu có liên quan đến việc nghiên cứu
Phương pháp so sánh, tổng hợp, khái quát hoá lý luận để xây dựng cáckhái niệm và xác định cơ sở lý luận của việc đề xuất các biện pháp quản lýCSVC trong việc xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia
Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Để tìm hiểu thực trạng của các trường THCS trên địa bàn thành phốPhủ Lý, tác giả tiến hành điều tra bằng phiếu hỏi, xây dựng các mẫu phiếuhỏi với các loại câu hỏi đóng, mở dành cho các đối tượng khác nhau (GV,nhân viên, các cán bộ quản lý trong trường THCS)
Phương pháp quan sát
Quan sát hệ thống CSVC, việc quản lý, sử dụng, bảo quản, bảo dưỡng
CSVC của các trường THCS trên địa bàn thành phố Phủ Lý hiện nay.
Trang 7Phương pháp phỏng vấn
Trao đổi ý kiến với cán bộ quản lý, GV, công nhân viên các nhà trường
để có các ý kiến trực tiếp và tranh thủ các gợi ý, đề xuất hỗ trợ cho ngườinghiên cứu trong quá trình thực hiện đề tài
Phương pháp xin ý kiến chuyên gia
Xin ý kiến chuyên gia về bộ phiếu hỏi, về các biện pháp đã đề xuất, vềcác vấn đề mà đề tài đề cập
Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Đánh giá những thành công và những bài học trong công tác quản lýCSVC trong việc xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia trong giai đoạn
2010 - 2015 ở thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam
Phương pháp thống kê toán học
Sử dụng một số công thức toán học để đánh giá thực trạng, phân tích
dữ liệu trong quá trình nghiên cứu
7 Ý nghĩa của đề tài
Đề tài đã xây dựng được các biện pháp quản lý CSVC trong việc xây
dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia ở thành phố Phủ Lý giai đoạn 2010
-2020 Các biện pháp đề xuất dựa trên cơ sở lý luận, trên cơ sở thực trạng đượckhảo sát kỹ lưỡng nên phù hợp với thực tiễn và mang tính khả thi Nội dungcác biện pháp được thiết kế một cách khoa học, logic Nếu áp dụng các biệnpháp này vào thực tiễn hy vọng sẽ đem lại hiệu quả cao
8 Kết cấu của đề tài
Luận văn gồm: Phần mở đầu, 3 chương (11 tiết); phần kết luận, kiếnnghị; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục
Trang 8
Chương 1
CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT
TRONG VIỆC XÂY DỰNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA 1.1 Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.1.1 Khái niệm trường chuẩn quốc gia
Chuẩn: là cái được lựa chọn làm căn cứ để đối chiếu, để hướng theo đó
mà làm cho đúng
Bách khoa toàn thư giáo dục quốc tế định nghĩa “Chuẩn là mức độ
ưu việt cần phải có để đạt đến những mục đích đặc biệt; là cái đo xem điều
gì là phù hợp; là trình độ thực hiện mong muốn trên thực tế hoặc mangtính xã hội” [30]
Khái niệm về chuẩn quốc gia: Chuẩn quốc gia (chuẩn do nhà nước quiđịnh bằng phápluật)
Từ nhiều khái niệm khác nhau về chuẩn và chuẩn quốc gia: Có thể định nghĩa trường chuẩn quốc gia là nhà trường có đủ các tiêu chuẩn đạt chuẩn quốc gia do nhà nước qui định bằng pháp luật
Trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia: Là nhà trường thuộc bậc
GD THCS có đầy đủ các tiêu chuẩn đạt với chuẩn qui định trường chuẩn quốc gia do nhà nước qui định bằng pháp luật Trường có đủ các điều kiện để
thực hiện GD toàn diện HS một cách tốt nhất, hoạt động của các tổ chức,đoàn thể trong nhà trường cũng thể hiện tốt, tính đồng thuận luôn được duytrì, các mặt về XHH GD cũng được phát huy, thu hút nhân dân cùng tham giavào quá trình quản lý GD Thể hiện tốt sự kết hợp giữa ba môi trường GD giađình - GD nhà trường - GD XH nhằm hình thành cho HS có nhân cách với đủchuẩn mực XH yêu cầu
1.1.2 Khái niệm quản lý
Trang 9Có nhiều quan niệm tiếp cận với khái niệm quản lý:
Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đếnkhách thể quản lý trong một tổ chức, nhằm cho tổ chức vận hành và đạt đượcmục đích của tổ chức
Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng cáchoạt động (chức năng) kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra.Quản lý là tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đốitượng quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định Quản lý là việc đảm bảo sự hoạt động của hệ thống trong điều kiện có sựbiến đổi liên tục của hệ thống và môi trường, là chuyển hệ thống đến trạngthái mới thích ứng với hoàn cảnh mới [2], [29]
Như vậy, các khái niệm về quản lý đều hướng đến hiệu quả công tác quản lý,phụ thuộc và các yếu tố: chủ thể quản lý, khách thể quản lý, mục đích hướng đếncủa công tác quản lý bằng tác động từ chủ thể đến khách thể quản lý nhờ công
cụ và phương pháp quản lý, có thể do chủ thể quản lý áp đặt, do yêu cầu kháchquan của xã hội hay do cam kết thỏa thuận giữa chủ thể quản lý và khách thểquản lý, từ đó nảy sinh các mối tác động tương hỗ giữa chủ thể và khách thểquản lý
Hoạt động quản lý có đặc điểm: Quản lý bao giờ cũng có chủ thể quản
lý và khách thể quản lý Quản lý bao giờ cũng sử dụng thông tin, trao đổithông tin, phát và thu nhận thông tin Quản lý luôn bảo đảm tính thích nghitheo sự biến đổi “Hoạt động quản lý vừa mang tính khách quan, vừa mangtính chủ quan vì được thực hiện bởi người quản lý Mặt khác nó vừa có tínhgiai cấp, tính kỹ thuật, tính khoa học, tính nghệ thuật, tính pháp luật Nhànước, lại vừa có tính xã hội rộng rãi … Chúng là những mặt đối lập trong mộtthể thống nhất Đó là biện chứng, là bản chất của hoạt động quản lý” [2], [34]
Trang 10Cho dù cách tiếp cận nào thì bản chất của hoạt động quản lý là cách thức tác động hợp quy luật của chủ thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn và đạt được mục tiêu đề ra.
* Nguyên tắc quản lý:
Quản lý tổ chức (kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục…) thực chất là conngười hoạt động trong tổ chức đó Khi tiến hành quản lý, các nhà quản lý đềuphải dựa vào những nguyên tắc quản lý nhất định, thường tập trung vào cácnguyên tắc sau:
Đảm bảo tính pháp lý
Đảm bảo tính tập trung dân chủ
Đảm bảo tính khoa học và thực tiễn
bộ phận tương đối phức tạp về mặt kỹ thuật Trong trường học, hệ thốngCSVC bao gồm: các phòng làm việc, phòng học, phòng bộ môn, nhà đa năng,bàn ghế và các trang thiết bị cần thiết khác, hệ thống chiếu sáng đảm bảo, hệthống thông gió, chống nóng, chống lạnh, chống hơi khí độc…
Quản lý CSVC trong trường học là những tác động hợp quy luật củachủ thể quản lý trường học đến đối tượng quản lý có liên quan đến lĩnh vựcCSVC nhằm làm cho hoạt động của nhà trường vận hành đạt tới mục đích
Hoặc có thể hiểu: Quản lý CSVC là tác động có mục đích của chủ thểquản lý nhà trường trong việc xây dựng, trang bị, phát triển và sử dụng cóhiệu quả hệ thống CSVC nhằm đưa nhà trường đạt tới mục đích giáo dục
Trang 11Quản lý cơ sở vật chất là sự tác động của người quản lý đến các tốitượng như: Người xây dựng cơ sở vật chất, cũng như người sử dụng cơ sở vậtchất, tổ chức phối hợp hoạt động của các đối tượng sao cho duy trì và pháttriển cơ sở vật chất nhằm đạt được mục đích nhất định.
Để xây dựng trường chuẩn quốc gia, mỗi nhà trường cần phải phấn đấu
về nhiều mặt, trong đó có tiêu chuẩn về CSVC Để xây dựng CSVC đạt tiêuchuẩn, người Hiệu trưởng cần phải nỗ lực vận động, phấn đấu, huy độngnguồn lực từ nhiều phía khác nhau để đảm bảo các tiêu chí cơ bản về diệntích, về xây dựng cơ bản, về trang thiết bị phục vụ các hoạt động trong nhàtrường Do vậy, quản lý CSVC trong xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc
gia có thể xác định “Đó là những tác động của người Hiệu trưởng trường THCS tới các cấp quản lý và các nguồn lực khác nhau nhằm xây dựng hệ thống CSVC trong nhà trường đảm bảo các tiêu chí cần thiết để được công nhận là trường chuẩn quốc gia”.
Để quản lý CSVC nhằm xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia,người Hiệu trưởng cần phải điều hành từ khâu quy hoạch; lên kế hoạch choviệc đảm bảo quy hoạch đã xây dựng; tổ chức, chỉ đạo đội ngũ GV, NV thựchiện việc xây dựng, bảo quản CSVC, lên kế hoạch mua sắm mới, bổ sung, sửachữa…trong quá trình đó, Hiệu trưởng cần phải thường xuyên kiểm tra, đánhgiá việc thực hiện, kịp thời điều chỉnh tác động để có được CSVC hoàn thiệnđảm bảo các tiêu chí của trường chuẩn quốc gia
1.1.4 Khái niệm quản lý nhà trường
Để đi đế nhận biết khái niệm quản lý nhà trường, phải xuất phát từ khái
niệm quản lý giáo dục Nhiều tài liệu khoa học trong nước và ngoài nước chorằng, quản lý giáo dục được xem xét dưới hai góc độ: quản lý giáo dục ở cấp
độ vĩ mô (quản lý hệ thống giáo dục) và quản lý giáo dục ở cấp độ vi mô
Trang 12(quản lý một cơ sở giáo dục) Từ đó, quản lý nhà trường cũng được nhìn nhận
từ hai góc độ:
Thứ nhất, quản lí nhà trường được hiểu theo nghĩa hoạt động của các
cơ quan quản lí giáo dục như Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT vàcác cấp chính quyền (đơn vị hành chính từ Trung ương đến địa phương) đốivới một cơ sở giáo dục (nhà trường cụ thể nào đó)
Thứ hai, quản lí nhà trường được hiểu theo nghĩa hoạt động của chủ thể
quản lí một cơ sở giáo dục (hiệu trưởng hoặc người có chức vụ tương đươngnhư hiệu trưởng) đối với các hoạt động giáo dục của cơ sở giáo dục mà họđược giao trách nhiệm trực tiếp quản lí
Vậy quản lí nhà trường (một cơ sở giáo dục) là những tác động tự giác(có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống và hợp quy luật) của chủthể quản lý nhà trường (hiệu trưởng) đến khách thể quản lí nhà trường (giáoviên, nhân viên và người học…) nhằm đưa các hoạt động giáo dục và dạy họccủa nhà trường đạt tới mục tiêu giáo dục
1.2 Trường t T rung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia
Trường chuẩn quốc gia là trường học đạt được các tiêu chuẩn do BộGiáo dục và Đào tạo quy định cho các bậc học, cấp học và đáp ứng được vớimẫu lý thuyết, nguyên tắc, yêu cầu, quy định, phương tiện chỉ dẫn của Bộgiáo dục và đào tạo để đạt mục tiêu phát triển nhà trường một cách lý tưởngtheo điều kiện của quốc gia
Trường trung học đạt chuẩn quốc gia là các trường đạt chuẩn về cơ sởvật chất, công tác quản lý, tổ chức dạy và học, đảm bảo chất lượng giáo dụctoàn diện theo mục tiêu của giáo dục phổ thông được cơ quan quản lý giáodục nhà nước quy định và công nhận
Các văn bản quy phạm pháp luật về xây dựng trường chuẩn quốc gia như:Nghị định số 40/2000/QH10 ngày 9/12/2000 của Quốc hội khoá X vềviệc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông [36]
Trang 13Nghị định số 43/2006/NĐ - CP ngày 25/4/2006 của chính phủ quy địnhquyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy,biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập [17].
Chỉ thị số 14/2001/ CT-TTg ngày 11/6/2001 của Thủ tướng chính phủ
về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông thực hiện Nghị quyết số 40/2000/QH10 của Quốc hội [16]
Quyết định số 201/2001/QĐ-TTg ngày 28/12/2001 về việc phê duyệtchiến lược phát triển GD&ĐT giai đoạn 2001-2010 [5]
Quyết định số 27/2001/QĐ-BGD&ĐT ngày 5/7/2001 của Bộ GD&ĐT
về việc ban hành Quy chế công nhận trường trung học đạt chuẩn Quốc giagiai đoạn 2001 đến 2010 [4]
Quyết định số 08/2005/QĐ-BGD&ĐT ngày 14/3/2005 của Bộ GD&ĐT
về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế công nhận trường trung họcđạt chuẩn Quốc gia (giai đoạn 2001-2010) ban hành kèm theo Quyết định số27/2001/QĐ-BGD-ĐT của Bộ GD&ĐT [9]
Thực hiện Thông tư số 47/2012/TT-BGDĐT ngày 07 tháng 12 năm
2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc Ban hành Quy chế công nhận
trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông cónhiều cấp học đạt chuẩn quốc gia [15]
Chính vì thế việc xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia là một vấn đề hếtsức cần thiết và hơn bao giờ hết việc xây dựng trường chuẩn quốc gia phải có
sự vào cuộc, hỗ trợ của rất nhiều lực lượng trong xã hội, từ các cấp chínhquyền địa phương đến các bậc phụ huynh, các lực lượng tài trợ khác Xâydựng thành công 9 trường chưa đạt chuẩn quốc gia của thành phố Phủ Lýtrong lộ trình 2010-20120 sẽ góp phần không nhỏ trong việc nâng cao chấtlượng dân trí, xây dựng văn minh đô thị, phát huy được truyền thống hiếu họccủa quê hương Hà Nam
Trang 14* Tiêu chuẩn trường THCS đạt chuẩn quốc gia (Thông tư số
47/2012/TT-BGDĐT ngày 07 tháng 12 năm 2012 của Bộ Giáo dục và Đào
tạo) có 5 tiêu chuẩn:
Tổ chức và quản lý nhà trường;
Cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên;
Chất lượng giáo dục;
Tài chính, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học;
Quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội
1.3 Cơ sở vật chất ở trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia
Quy chế công nhận trường trung học đạt chuẩn quốc gia (Thông tư số47/2012/QĐ-BGDĐT ngày 07 tháng 12 năm 2012 của Bộ trưởng BộGD&ĐT)
Tiêu chuẩn 4 về tài chính, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học ghi rõ: Thực hiện quy định công khai điều kiện dạy học, chất lượng giáo dục,quản lý tài chính, tài sản, tự chủ tài chính, các nguồn kinh phí được đầu tư, hỗ trợcủa nhà trường theo qui định hiện hành
Các trường nội thành, nội thị có diện tích sử dụng ít nhất từ 6m2/học sinh;Các trường khu vực nông thôn có diện tích sử dụng ít nhất từ 10m2/học sinh;Đối với trường trung học được thành lập từ sau năm 2001 phải bảo đảm códiện tích mặt bằng theo qui định hiện hành của Điều lệ trường trung học;
Có đầy đủ cơ sở vật chất theo quy định hiện hành của Điều lệ trườngtrung học
Cơ cấu các khối công trình trong trường bao gồm:
a Khu phòng học, phòng bộ môn:
Trang 15Có đủ số phòng học cho mỗi lớp học (không quá 2 ca mỗi ngày); diệntích phòng học, bàn ghế học sinh, bàn ghế giáo viên, bảng đúng quy cách;phòng học thoáng mát, đủ ánh sáng, an toàn;
Có phòng y tế trường học đảm bảo theo quy định hiện hành về hoạt động y
tế trong các trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổthông có nhiều cấp học;
b Khu phục vụ học tập:
Có các phòng học bộ môn đạt tiêu chuẩn theo quy định hiện hành củaQui định về phòng học bộ môn; phòng thiết bị dạy học, phòng thí nghiệm vớiđầy đủ trang thiết bị dạy học;
Có thư viện theo tiêu chuẩn quy định về tổ chức và hoạt động của thưviện trường học, chú trọng phát triển nguồn tư liệu điện tử gồm: tài liệu, sáchgiáo khoa, giáo án, câu hỏi, bài tập, đề kiểm tra, đề thi ; cập nhật thông tin vềgiáo dục trong và ngoài nước đáp ứng yêu cầu tham khảo của giáo viên vàhọc sinh;
Có phòng truyền thống; khu luyện tập thể dục thể thao; phòng làm việccủa Công đoàn; phòng hoạt động của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ ChíMinh; Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh đối với trường THCS vàtrường phổ thông có nhiều cấp học;
c Khu văn phòng:
Có phòng làm việc của Hiệu trưởng, phòng làm việc của từng phó Hiệutrưởng, văn phòng nhà trường, phòng họp hội đồng giáo dục nhà trường,phòng họp từng tổ bộ môn, phòng thường trực, kho;
d Khu sân chơi sạch, đảm bảo vệ sinh và có cây bóng mát;
e Khu vệ sinh được bố trí hợp lý, riêng cho giáo viên, học sinh nam, họcsinh nữ, không làm ô nhiễm môi trường ở trong và ngoài nhà trường;
Trang 16g Có khu để xe cho giáo viên, cho từng khối lớp hoặc từng lớp trongkhuôn viên nhà trường, đảm bảo trật tự, an toàn;
h Có đủ nước sạch cho các hoạt động dạy học, nước sử dụng cho giáoviên, học sinh; có hệ thống thoát nước hợp vệ sinh;
Có hệ thống công nghệ thông tin kết nối Internet đáp ứng yêu cầu quản
lý và dạy học; có Website thông tin trên mạng Internet hoạt động thườngxuyên, hỗ trợ có hiệu quả cho công tác dạy học và quản lý nhà trường
Khuôn viên nhà trường được xây dựng riêng biệt, có tường rào, cổngtrường, biển trường; các khu vực trong nhà trường được bố trí hợp lý, luôn sạch,đẹp Đủ diện tích sử dụng để đảm bảo tổ chức các hoạt động quản lý, dạy học vàsinh hoạt
Đối với trường trung học được thành lập trước năm 2002 phải đảm bảo:các trường nội thành, thị xã và các vùng khó có diện tích sử dụng đất ít nhất
từ 6m2/học sinh trở lên; các trường khu vực nông thôn có diện tích sử dụng ítnhất 10m2/học sinh trở lên
Đối với trường trung học được thành lập từ sau năm 2001 phải đảm bảo
có diện tích mặt bằng theo đúng quy định tại Điều lệ trường trung học
Có đầy đủ cơ sở vật chất theo quy định tại Điều lệ trường trung học Cơcấu các khối công trình gồm:
Khu phòng học, phòng bộ môn: có đủ số phòng học cho mỗi lớp học(không quá 2 ca mỗi ngày); diện tích phòng học, bàn ghế học sinh, bàn ghếgiáo viên, bảng đúng quy cách hiện hành; phòng học thoáng mát, đủ ánh sáng,
an toàn; có phòng y tế trường học đảm bảo theo quy định hiện hành về hoạtđộng y tế trong các trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trung học phổthông và trường phổ thông có nhiều cấp học; có các phòng học bộ môn đảmbảo quy định về phòng học bộ môn tại Quyết định số 37/2008/ QĐ-BGD&ĐTngày 16/7/2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
Trang 17Khu phục vụ học tập: có thư viện theo đúng tiêu chuẩn quy định về tổchức và hoạt động của thư viện trường học; chú trọng phát triển nguồn tư liệuđiện tử gồm: tài liệu, sách giáo khoa, giáo án, câu hỏi, bài tập, đề kiểm tra, đềthi; cập nhật thông tin về giáo dục trong và ngoài nước; đáp ứng yêu cầu thamkhảo của giáo viên và học sinh; có phòng truyền thống, khu luyện tập thể dụcthể thao, phòng làm việc của Công đoàn, phòng hoạt động của Đoàn Thanhniên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.
Khu văn phòng: có đủ phòng làm việc của Hiệu trưởng, phòng làm việccủa từng Phó Hiệu trưởng, văn phòng nhà trường, phòng họp từng bộ môn,phòng thường trực, kho; khu sân chơi sạch, đảm bảo vệ sinh và có cây bóng mát;khu vệ sinh được bố trí hợp lý, riêng cho giáo viên, học sinh nam, học sinh nữ,không làm ô nhiễm môi trường ở trong và ngoài nhà trường; Có khu để xe chogiáo viên, cho từng lớp trong khuôn viên nhà trường, đảm bảo trật tự, an toàn; có
đủ nước sạch cho các hoạt động dạy - học, các hoạt động giáo dục và nước sửdụng cho giáo viên, học sinh; có hệ thống thoát nước hợp vệ sinh
Có hệ thống công nghệ thông tin kết nối internet đáp ứng yêu cầu quản
lý và dạy học; có Website thông tin trên mạng internet hoạt động thườngxuyên, hỗ trợ có hiệu quả cho công tác dạy học và quản lý nhà trường [8]
Ngoài quy định trên còn có các văn bản quy định chi tiết về thư việnchuẩn ban hành theo quyết định số 01/2003/QĐ-BGD&ĐT, quy định về tiêuchuẩn phòng học bộ môn theo quyết định 37/2008/QĐ-BGD&ĐT và các vănbản chi tiết về thiết bị dạy học tối thiểu của các khối lớp Qua các tiêu chuẩnnhư trên, để xây dựng trường chuẩn quốc gia hiện nay thì vấn đề gặp nhiều khókhăn ở các trường là khâu xây dựng CSVC Còn khâu thiết bị trong điều kiện
xã hội hóa giáo dục hiện nay thì không phải là vấn đề bức thiết Tuy nhiên, cáctiêu chuẩn cũng cho thấy để đảm bảo tiêu chuẩn CSVC đạt chuẩn quốc gia thìthiết bị trong trường học cũng phải đầy đủ về số lượng, chất lượng Do vậy, để
Trang 18quản lý CSVC đạt chuẩn quốc gia thì người Hiệu trưởng cũng cần phải chú ýđến xây dựng và bảo quản các thiết bị của nhà trường [7], [8].
1.4 Hiệu trưởng quản lý cơ sở vật chất trong xây dựng trường
trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia
1.4.1 Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng trường trung học cơ sở
Điều lệ trường THCS quy định:
Điều 19 Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng
a) Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường;
b) Thực hiện các quyết nghị của Hội đồng trường được quy định tạikhoản 3 Điều 20 của Điều lệ này;
c) Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; xây dựng và tổ chức thựchiện kế hoạch nhiệm vụ năm học; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trướcHội đồng trường và các cấp tổ chức có thẩm quyển;
d) Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấntrong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất các thành viên của Hộiđồng trường trình cấp có thẩm quyền quyết định;
đ) Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công côngtác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khenthưởng, kỷ luật đối với giáo viên, nhân viên; thực hiện việc tuyển dụng giáoviên, nhân viên; ký hợp đồng lao động; tiếp nhận, điều động giáo viên, nhânviên theo quy định của Nhà nước;
e) Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tổ chức;xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, ký xác nhậnhoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh tiểu học (nếu có) của trường phổthông có nhiều cấp học và quyết định khen thưởng, kỷ luật học sinh;
g) Quản lý tài chính, tài sản của nhà trường;
Trang 19h) Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên,nhân viên, học sinh; tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động củanhà trường; thực hiện công tác xã hội hóa giáo dục của nhà trường;
i) Chỉ đạo thực hiện các phong trào thi đua, các cuộc vận động củangành; thực hiện công khai đối với nhà trường;
k) Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ
và hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật
Như vậy, Hiệu trưởng trường THCS là người lãnh đạo và điều hànhtoàn bộ mọi hoạt động của nhà trường, có trách nhiệm gắn kết các cá nhân,
tổ chức của nhà trường; có trách nhiệm tạo một sức mạnh tập thể tính
“trội” của hệ thống, đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ chính trị của nhàtrường Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm cao nhất trước các cấp quản
lý về hoạt động của nhà trường Công tác quản lý của người Hiệu trưởng
có vai trò quan trọng, tác động mạnh mẽ và có tính chất quyết định đếnchất lượng hoạt động và việc hoàn thành nhiệm vụ của nhà trường
* Quản lý của Hiệu trưởng trường THCS trong việc xây dựng trườngchuẩn quốc gia
Để đạt được các tiêu chuẩn theo 5 tiêu chuẩn của trường THCS đạtchuẩn quốc gia được quy định tại Quy chế công nhận trường trung học đạt
chuẩn quốc gia ban hành kèm theo thông tư số 47/2012/TT-BGDĐT ngày 07 tháng 12 năm 2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, người Hiệu trưởng cần tập
trung quản lý 7 nội dung chủ yếu, đó là:
- Quản lý việc xây dựng tổ chức nhà trường đạt chuẩn quốc gia
- Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên theo chuẩn quốc gia
- Quản lý hoạt động học của học sinh theo chuẩn quốc gia
- Quản lý chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường theo chuẩnquốc gia
Trang 20- Quản lý xâydựng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên theochuẩn quốc gia.
- Quản lý việc xây dựng CSVC, trang thiết bị nhà trường đạt chuẩnquốc gia
- Quản lý việc thực hiện xã hội hoá giáo dục, đáp ứng yêu cầu xâydựng trường chuẩn quốc gia [15]
Đó chính là những kĩ thuật quản lý cơ bản, rất thiết thực mà người Hiệutrưởng cần nắm chắc và vận dụng linh hoạt, từ đó bộc lộ năng lực quản lý củamỗi người Chính vì thế, Hiệu trưởng luôn luôn phải tự cập nhật kiến thức, có
tư tưởng đổi mới, là cánh chim đầu đàn để tập thể GV và HS noi theo
1.4.2 Hiệu trưởng quản lý cơ sở vật chất trong xây dựng trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia
1.4.2.1 Mục tiêu quản lý
- Luật giáo dục (2005 sửa đổi 2009) đã nhấn mạnh trách nhiệm của nhàtrường trong việc quản lý tài chính và CSVC
Mục 4 và mục 5 điều 58 ghi rõ trách nhiệm của nhà trường:
Huy động quản lý, sử dụng các nguồn lực theo quy định của pháp luật.Xây dựng CSVC kỹ thuật theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa
Điều lệ trường trung học: Điều 25, mục 2: “Trường học sử dụng cácthiết bị dạy học theo danh mục do Bộ GD&ĐT quy định”
Mục tiêu quản lý CSVC là huy động tối đa mọi khả năng CSVC phục
vụ cho công tác giảng dạy, học tập ở trường THCS nhằm đạt được những mụctiêu đặt ra Thực hiện mục tiêu chính là đảm bảo sự thống nhất giữa đòi hỏi vềchất lượng GD và những điều kiện cần thiết cho việc thực hiện đòi hỏi đó
1.4.2.2 Nguyên tắc quản lý
Trang 21Vận dụng nguyên tắc chung của quản lý CSVC cần chú ý thực hiện cácnguyên tắc sau:
Nguyên tắc thống nhất lãnh đạo chính trị, kinh tế
Nguyên tắc tập trung dân chủ trong qua trình quản lý CSVC
Nguyên tắc khoa học trong hoạt động quản lý CSVC
Nguyên tắc chất lượng và hiệu quả kinh tế cao nhất: mọi việc quản lýmang lại chất lượng GD thực sự cho hoạt động GD và hiệu quả kinh tế cao nhất
Ngoài các nguyên tắc nêu trên, trong quản lý CSVC cần tập trung vàothực hiện đúng nguyên tắc có tính đặc trưng sau: Nguyên tắc bền vững,nguyên tắc đầy đủ, nguyên tắc phát triển và hiện đại, nguyên tắc đồng bộ,nguyên tắc hợp lý và thuận lợi, nguyên tắc kịp thời
1.4.2.3 Nội dung quản lý
Nội dung quản lý CSVC gồm:
* Quản lý cơ sở vật chất hạ tầng
Các phòng làm việc, phòng học, phòng bộ môn, nhà đa năng phải đượctrang bị đầy đủ bàn ghế và các trang thiết bị cần thiết khác, có hệ thống chiếusáng đảm bảo, có hệ thống thông gió, chống nóng, chống lạnh, chống hơi khíđộc
Trên quy mô phát triển GD, nhà trường cần có kế hoạch xây dựng thêmphòng học, phòng bộ môn
Thường xuyên duy tu, bảo trì, bảo dưỡng chống xuống cấp của côngtrình xây dựng
* Quản lý các CSVC khác như: phương tiện dạy học, hệ thống cungcấp điện, nước
1.4.2.4.Phương pháp quản lý
Từ vai trò, vị trí, chức năng, tính chất và nhiệm vụ quản lý CSVC, công tácquản lý của nhà trường cần phối hợp sử dụng một số phương pháp quản lý sau:
Trang 22- Phương pháp hành chính - pháp chế kết hợp phương pháp tổ chứcđiều khiển (Có thể gọi là quản lý bằng pháp trị).
- Phương pháp tư tưởng chính trị kết hợp với phương pháp tâm lý xãhội (có thể gọi là quản lý bằng đức trị)
- Phương pháp kinh tế: dùng lợi ích kinh tế và lấy hiệu quả kinh tế làthước đo đánh giá kết quả hoạt động (có thể gọi là quản lý bằng lợi ích)
Nói chung, thực tế không có phương pháp nào tối ưu Vì vậy, cần chú ýphối hợp hài hòa các phương pháp, đồng thời xem xét từng trường hợp cụ thể
để sử dụng phương pháp quản lý phù hợp
1.4.2.5 Phương tiện quản lý CSVC
Từ các phương pháp quản lý CSVC, có thể đưa ra một số phương tiệnquản lý CSVC của nhà trường như sau:
- Chế định GD&ĐT và các chế định liên ngành đối với lĩnh vựcquản lý CSVC
- Bộ máy tổ chức và nhân lực của nhà trường, trong đó có bộ máy tổchức và nhân lực trực tiếp tham gia quản lý, xây dựng và mua sắm, trang bị,
sử dụng, sửa chữa và bảo quản CSVC
- Hệ thống thông tin và môi trường đối với lĩnh vực CSVC
1.4.2.6 Những yêu cầu cần thiết trong quản lý CSVC
Các yêu cầu chung:
Thông hiểu các chế định của ngành và liên ngành đối với lĩnh vực quản
lý CSVC
Trang 23Luôn có ý thức đổi mới, chuẩn hóa, hiện đại hóa CSVC và tổ chức thựchiện khả thi những vấn đề đó.
Nắm vững CSVC lý luận và thực tiễn quản lý CSVC
Phân loại được CSVC
Nắm được nội dung quản lý của từng loại CSVC và biết phối hợp cácnội dung quản lý khác nhau
Nắm vững được nội dung, chương trình đào tạo và các phương tiện kỹthuật, sản phẩm công nghệ cần thiết thực hiện nội dung, chương trình đó
Xây dựng được các biện pháp sử dụng, bảo quản, tu sửa, mua sắm vàthanh lý CSVC
Tập trung mọi nguồn lực của nhà trường, của cộng đồng và xã hội vàotăng cường CSVC nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục
Các yêu cầu cụ thể đối với quản lý CSVC
Các yêu cầu về vai trò của quản lý CSVC:
Đại diện cho chính quyền về thực thi pháp luật nói chung và chế độ củangành và liên ngành đối với quản lý CSVC
Hạt nhân tổ chức phát triển và điều hành bộ máy tổ chức nhân lực củanhà trường trong việc quản lý CSVC; đồng thời là tác nhân hỗ trợ sư phạmcủa đội ngũ giáo viên sử dụng CSVC vào hoạt động dạy học
Nhân tố chỉ đạo, tổ chức việc huy động, sử dụng nguồn tài lực, vật lựccủa nhà trường nhằm quản lý xây dựng, mua sắm trang thiết bị, sử dụng, sửachữa và bảo quản CSVC
Tác nhân xây dựng hệ thống thông tin và môi trường giáo dục của nhàtrường với cộng đồng và xã hội để tăng cường CSVC
Các yêu cầu về năng lực quản lý CSVC:
Về pháp luật: thực hiện được vai trò đại diện cho chính quyền về thựcthi các chế định giáo dục - đào tạo liên ngành
Trang 24Về tổ chức quản lý: thực hiện vai trò hạt nhân xây dựng và phát triển
bộ máy tổ chức nhân sự quản lý và sử dụng CSVC
Về quản lý kinh tế: thực hiện vai trò nhân tố huy động mọi nguồn lực(Nhân lực, tài lực, vật lực, tin lực) cho việc mua sắm, trang bị, sử dụng, sửachữa và bảo quản CSVC
Nắm vững thực tiễn của đối tượng quản lý (thực tế chung và thực trạngcủa địa phương được quản lý) kết hợp với lý luận trong thực tiễn của công tácchỉ đạo
Thực hiện cải tiến phương pháp giáo dục chung và phương pháp dạyhọc riêng cho từng môn học hay nhóm môn học cũng như mối quan hệ giữaCSVC và các hoạt động giáo dục (đặc biệt là dạy và học)
Nắm vững các chức năng và nội dung quản lý (trường sở, sách, thư viện).Hiểu rõ đòi hỏi của chương trình giáo dục và những điều kiện CSVC đểthực hiện chương trình
Có ý tưởng đổi mới và thực hiện ý tưởng bằng một kế hoạch khả thi(bộ phận hay tổng thể)
Chỉ đạo huy động mọi tiềm năng của cộng đồng cho việc cải thiện điềukiện vật chất của các trường
Tập trung mọi tiềm năng vật chất vào một hướng thống nhất: bảo đảm
và nâng cao chất lượng giáo dục
1.4.2.7 Quản lý CSVC trong xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia
Nhiệm vụ quản lý CSVC trường học về tổng thể gồm những mặt cơ
Trang 25- Quản lý nguồn tài lực và vật lực trong mua sắm, trang bị, sử dụng vàbảo quản CSVC.
- Quản lý lĩnh vực cập nhật thông tin về đầu tư CSVC
- Quản lý công tác thanh tra - kiểm tra trong lĩnh vực CSVC
- Quản lý việc động viên, khuyến khích cán bộ, giáo viên, công nhân viên
và học sinh, sinh viên nhà trường trong xây dựng, sử dụng và bảo quản CSVC
- Quản lý việc tạo dựng mối quan hệ giữa nhà trường, cộng đồng và xãhội để tăng cường CSVC (công tác xã hội hoá giáo dục)
Xét theo các công việc cụ thể có thể xác định những nhiệm vụ cụ thể đó là:+ Quản lý đất đai, gồm các nội dung: thiết lập hồ sơ về nguồn gốc sửdụng đất: giấy cấp đất cho trường phải đảm bảo tính pháp lý Nếu chưa có cầnhoàn thiện hồ sơ sử dụng đất (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phải cóchữ ký và con dấu của các cấp có thẩm quyền) Bản đồ địa chính khu đất nhàtrường được phép sử dụng; xây dựng quy hoạch sử dụng mặt bằng với các nộidung:
Nêu các mục tiêu sử dụng mặt bằng theo từng giai đoạn
Xác định các công trình trước mắt và lâu dài, đồng thời vẽ bản đồ quyhoạch mặt phẳng tổng thể dự kiến các khu công trình (Nhà lớp học, nhà hiệu
bộ, khu chức năng, thư viện, sân chơi, bãi tập, nhà công vụ, đường đi, vườnhoa cây cảnh, khu xưởng trường, khu vệ sinh, …) trên cơ sở các công trình cósẵn hoặc trong quy hoạch lại theo yêu cầu mới, phù hợp với kế hoạch pháttriển nhà trường
Dự kiến kế hoạch ngắn hạn và dài hạn sử dụng mặt bằng
Dự kiến các biện pháp thu hút nguồn lực (nhân lực, tài lực và vật lực).Các đề nghị cần thiết để thực hiện quy hoạch mặt bằng
Một số chú ý cần thiết: tuyệt đối tôn trọng luật đất đai; Sử dụng mặtbằng phải hết sức tiết kiệm; có biện pháp bảo đảm biên giới và tránh các hình
Trang 26thức cho thuê, mượn đất; thận trọng trong việc đổi đất lấy các công trình xâydựng cơ bản; luôn có ý thức mở rộng diện tích mặt bằng một cách chính đáng
để tạo điều kiện cho nhà trường phát triển
+ Quản lý xây dựng các phòng học bộ môn đầy đủ thiết bị cần thiết:Thiết bị dạy học được phân loại theo nhiều cách Sau đây là cách phân loạiphổ biến nhất với hai loại thiết bị dạy học cho hai mục đích:
Loại dùng để chứng minh: được sử dụng vào mục đích tìm ra hoặcchứng minh các hiện tượng, các quy luật tự nhiên và xã hội, nói chung là xâydựng những tri thức phân loại từ người dạy đến người học
Loại dùng để thực hành: được dùng để củng cố kiến thức và rèn luyện
kỹ năng, kỹ xảo cho người học
Thiết bị dạy học góp phần nâng cao chất lượng và đổi mới phương phápdạy học Thiết bị dạy học góp phần đắc lực vào việc đa dạng hoá các hình thứcdạy học Thiết bị dạy học là yếu tố đảm bảo chất lượng dạy học Thiết bị dạyhọc góp phần nâng cao năng lực sư phạm Thiết bị dạy học hiện đại đã làmthay đổi phương pháp truyền thụ kiến thức, kỹ năng và làm cho quá trình giáodục trở nên sinh động và có hiệu quả hơn, làm tăng tốc độc và khối lượngtruyền tải thông tin, kéo gần sự cách biệt giữa lý thuyết và thực hành
Trong việc quản lý xây dựng các phòng học bộ môn cần chú ý chỉ đạo bốtrí thành lập các phòng học bộ môn đủ diện tích và yêu cầu về vệ sinh, ánh sáng,thiết bị…; chỉ đạo mua sắm và trang thiết bị dạy học đảm bảo yêu cầu trường đạtchuẩn quốc gia Xuất phát từ nội dung, chương trình giáo dục và kế hoạch giảngdạy đối với từng môn học, trên cơ sở kiểm kê và đánh giá những thiết bị dạy học
đã có để lập kế hoạch sử dụng và mua sắm thiết bị dạy học Trên kế hoạch cầnthể hiện rõ cơ sở của việc trang bị thêm thiết bị dạy học là gì (Cái nào đã có, cái
gì đã cũ, lạc hậu cần thanh lý, cái gì còn thiếu, …), số lượng cần mua sắm,nguồn tài chính ở đâu (nguồn ngân sách, nguồn tự có của nhà trường, nguồn huy
Trang 27động xã hội hoá, …) thời gian thực hiện Cập nhật thông tin về nội dung, chươngtrình và kế hoạch dạy học; về thiết bị dạy học mới, để thường xuyên có kế hoạch
bổ sung theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá
Quản lý việc sử dụng: cần đào tạo và bồi dưỡng những cán bộ chuyêntrách có khả năng am hiểu về tính năng kỹ thuật và ứng dụng của thiết bị dạyhọc Tổ chức tập huấn cho đội ngũ giáo viên, nhân viên trong trường về tínhnăng ứng dụng và cách thức sử dụng, bảo quản các thiết bị dạy học Đối vớicác máy móc, thiết bị hiện đại đắt tiền phải có nội quy an toàn và quy định sửdụng máy Giao các thiết bị dạy học cho các tổ khối chuyên môn quản lý và sửdụng, có người chịu trách nhiệm về quản lý Cần có sự kiểm tra, giám sát chặtchẽ, thường xuyên việc bảo quản và sử dụng các thiết bị dạy học, nhằm huyđộng tối đa các thiết bị dạy học vào quá trình giảng dạy đạt mục tiêu đề ra
Quản lý việc bảo quản: xây dựng quy trình sử dụng và bảo quản hợp lýcho từng loại thiết bị dạy học, đảm bảo tính hiệu quả, an toàn, tăng tuổi thọ,hạn chế hư hỏng và tránh thất thoát Thực hiện chế độ bảo dưỡng thườngxuyên và định kỳ Cất giữ thiết bị dạy học ở các vị trí quy định, đảm bảo cácyêu cầu tiêu chuẩn của nhà sản xuất (nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, va đập, …).Thường xuyên đôn đốc, kiểm tra việc sử dụng và bảo quản thiết bị của các tổkhối chuyên môn nhà trường
+ Quản lý thư viện trường học: thư viện với đầy đủ các tài liệu, sáchbáo, tạp chí, các công trình nghiên cứu khoa học, sáng kiến kinh nghiệm, cácloại tư liệu khác, … là các phương tiện rất cần thiết phục vụ cho quá trình dạyhọc Quản lý thư viện bao gồm các nội dung:
Kho sách: bao gồm các loại sách, giáo trình, sách tham khảo, …
Khu các công trình nghiên cứu khoa học: bao gồm các đề tài nghiêncứu khoa học công nghệ, các sáng kiến kinh nghiệm
Khu báo chí và tạp chí khác
Trang 28Khu tra cứu thư mục: đặt máy tính kết nối Internet và bàn ghế phục vụviệc tra cứu.
Khu giao tiếp mượn trả tài liệu
Khu đọc và khai thác tài liệu: phòng đọc có đầy đủ bàn ghế, ánh sáng, hệthống thông gió, chống nóng, làm lạnh đảm bảo các tiêu chuẩn môi trường
Khu thư viện điện tử
Mua sắm trang bị mới và thanh lý các loại sách, báo, tài liệu đã cũ, hỏng.Thường xuyên trang bị thêm các sách báo, tài liệu mới có tính cập nhật,các trí thức khoa học công nghệ mới Bổ sung thêm các đầu sách đảm bảophục vụ nhu cầu cho giáo viên và học sinh
Thường xuyên xem xét để thanh lý các loại tài liệu đã bị hư hỏng hoặc
có nội dung không phù hợp với nhu cầu của nhà trường
Phân loại, sắp xếp các loại sách báo và tài liệu: đánh số sách và tư liệu,thiết lập thư mục đúng tiêu chuẩn của ngành thư viện Xếp đặt một cách khoahọc các chủng loại theo mã thư mục, nhằm đảm bảo sự thuận tiện trong việccho mượn và nhập thêm tài liệu vào kho
Giới thiệu sách và tư liệu mới: thường xuyên giới thiệu với bạn đọc cácloại sách và tư liệu mới phục vụ cho dạy học đối với từng môn học cụ thể; cáckết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ mới Cần chú ý liên hệ với các thưviện khác để giới thiệu và tìm kiếm các tài liệu theo yêu cầu bạn đọc
Tổ chức hoạt động cho mượn và trả sách, tư liệu: xây dựng quy trìnhcho mượn và trả sách báo, tài liệu khoa học, làm thẻ thư viện cho bạn đọc
Tổ chức phòng đọc, bạn đọc: xây dựng nội quy phòng đọc, có quy định
cụ thể về thời gian, vị trí đọc, vệ sinh, trật tự, …
Tổ chức hoạt động khai thác tư liệu điện tử
Bảo quản sách báo, tài liệu: thực hiện thường xuyên các công việc bảoquản chống mối, mọt, ẩm, bụi, mốc, …
Trang 29Quản lý các loại hồ sơ, sổ sách của thư viện như: sổ xuất, nhập sách,bán, thanh lý và sổ tài sản, …
Quản lý các nguồn thu chi tài chính (nếu có) của thư viện
Tổ chức các hoạt động in sao tài liệu đáp ứng nhu cầu của giáo viên vàhọc sinh [7]
+ Quản lý khu sân chơi, bãi tập, nhà để xe, khu vệ sinh và hệ thốngthoát nước như thường xuyên duy tu và vệ sinh sạch sẽ, chăm sóc bồn hoa, câyxanh, chỉ đạo hoạt động vui chơi, luyện tập thể chất an toàn, lành mạnh…
+ Quản lý khối phòng học khu văn phòng đảm bảo đủ diện tích, ánhsáng, thoáng mát, trang bị đầy đủ thiết bị theo quy định trường chuẩn Xâydựng nội quy, quy định sử dụng đối với từng loại phòng cụ thể; tổ chức dạyhọc và hoạt động ở các phòng…
1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý cơ sở vật chất CSVCtrong việc xây dựng trường chuẩn quốc gia của Hiệu trưởng trường THCStrung học cơ sở
1.4.3.1 Các yếu tố chủ quan về phía Hiệu trưởng
* Phẩm chất, năng lực, trình độ quản lý của người Hiệu trưởng
Người Hiệu trưởng muốn làm tốt công tác quản lý nói chung, quản lýCSVC nói riêng trước hết phải là người có phẩm chất chính trị vững vàng, có uytín, biết hy sinh vì lợi ích riêng để công hiến cho sự nghiệp giáo dục, có đạo đứctrong sáng, tác phong mẫu mực, đi đầu trong mọi hoạt động của nhà trường
Người Hiệu trưởng phải là người có trình độ quản lý sâu sắc, vốn hiểubiết sâu rộng
* Trình độ chuyên môn của Hiệu trưởng
Để quản lý tốt CSVC trong nhà trường, người Hiệu trưởng phải cókiến thức sâu rộng về quản lý tài chính, tài sản, về quản lý CSVC… Có kỹnăng phân tích và tổng hợp; đánh giá kỹ năng, nghiệp vụ sử dụng CSVC;
Trang 30người Hiệu trưởng phải tham gia đầy đủ các chuyên đề bồi dưỡng tài chính tài sản, CSVC; về việc thu, sử dụng và bảo quản; nắm bắt và chỉ đạo sát sao,đúng yêu cầu sử dụng CSVC trong từng giai đoạn đổi mới, nhất là đổi mớiphương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm.
-1.4.3.2 Các yếu tố khách quan
* Điều kiện về số lượng, chất lượng đội ngũ giáo viên và học sinh
- Chất lượng đội ngũ giáo viên và học sinh là những yếu tố quan trọngchi phối kết quả hoạt động quản lý CSVC của người Hiệu trưởng
- Quản lý tốt việc sử dụng CSVC đối với giáo viên, nhân viên củangười Hiệu trưởng, sẽ nâng cao chất lượng giảng dạy, giáo dục của giáo viên
và kết quả học tập của học sinh Mục tiêu sử dụng có hiệu quả CSVC đạtđược ở mức độ như thế nào, cơ bản phụ thuộc vào chất lượng đội ngũ giáoviên và học sinh nhà trường
* Sự hợp tác của các thành viên và các tổ chức trong nhà trường
- Để quản lý tốt CSVC trong nhà trường đòi hỏi phải có sự hợp tác giữa
cá nhân, các tổ chức trong nhà trường, tạo nên sức mạnh tập thể
- Hiệu trưởng phải biết sử dụng tốt đội ngũ cốt cán như: các phó hiệutrưởng, các tổ trưởng chuyên môn và các thành viên trong hội đồng giáo dụcnhà trường, tạo bộ máy hoàn chỉnh hoạt động có hiệu quả Coi trọng vai tròcủa tổ chuyên môn và hội đồng giáo dục, sẽ tạo chuyển biến về chất lượngtrong việc quản lý CSVC
* Điều kiện kinh tế xã hội - văn hoá ở địa phương
- Trong việc phối hợp giáo dục giữa nhà trường, gia đình và xã hội, cácđiều kiện kính tế xã hội ở địa phương có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượngquản lý CSVC trong nhà trường
Trang 31- Người Hiệu trưởng phải quan tâm đến chủ trương, đường lối củaĐảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; các chính sách của địa phương liênquan đến phát triển giáo dục; phải khai thác triệt để thế mạnh, hạn chế cáckhó khăn của địa phương, nhằm tranh thủ sự ủng hộ của chính truyền địaphương, các tổ chức đoàn thể, các tổ chức quần chúng đối với sự nghiệp pháttriển giáo dục của nhà trường.
* Công tác chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá của cấp trên đối với nhà trường
Trường THCS chịu sự chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá trực tiếp của Sở Giáodục, UBND thành phố, Phòng Giáo dục Trong công tác quản lý CSVC, sự chỉđạo của cấp trên là những định hướng, là kim chỉ nam giúp nhà trường xác địnhmục tiêu, phương hướng của hoạt động quản lý CSVC trong việc xây dựngtrường THCS đạt chuẩn quốc gia; đồng thời việc kiểm tra, đánh giá của cấptrên giúp nhà trường kịp thời điều chỉnh bổ sung, khắc phục những tồn tại để
có giải pháp khắc phục hiệu quả đưa quản lý CSVC của nhà trường đạt đượcmục tiêu đề ra
Trang 32Tiểu kết chương 1*
* *
Kết quả khảo sát về thực trạng quản lý CSVC của Hiệu trưởng trongviệc xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia ở thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Namcho thấy:
Ngành GD&ĐT thành phố Phủ Lý đã có nhiều giải pháp để khắc phụcnhững khó khăn về CSVC, không đồng bộ giữa các nhà trường Chất lượng
GD của các nhà trường đã có những biến chuyển ngày càng tốt, đa số đội ngũCBQL có trình độ cao về chuyên môn nghiệp vụ và năng lực quản lý, luôn có
ý thức trau dồi, bồi dưỡng, nâng cao chuyên môn và phát huy tốt đạo đức,
Trang 33phẩm chất nhà giáo Điều kiện CSVC, trang thiết bị phục vụ dạy học trongcác nhà trường ngày càng được quan tâm đầu tư nhiều hơn Các đồng chíHiệu trưởng luôn xác định rõ xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia làmột giải pháp phát triển giáo dục nói chung và giáo dục THCS nói riêng Tiêuchuẩn về CSVC của trường THCS đạt chuẩn quốc gia được quy định trongquy chế công nhận trường THCS đạt chuẩn quốc gia, là điều kiện không thểkhông có và càng đầy đủ, càng chuẩn mực, càng tạo điều kiện thuận lợi đểhoạt động giảng dạy của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh đạt hiệuquả Song đây là một tiêu chuẩn mà nhiều trường THCS thuộc thành phố Phủ
Lý chưa đạt được hoặc khó đạt được Do vậy cần phải có cơ chế chính sáchxây dựng CSVC tốt hơn, Hiệu trưởng các trường THCS cần có nhiều giảipháp quản lý CSVC hợp lý trong việc xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốcgia
Bên cạnh những ưu điểm còn một số hạn chế như sau: việc quản lýCSVC của Hiệu trưởng trong việc xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc giacòn thiếu đồng bộ giữa các nhà trường, kế hoạch phát triển CSVC còn chậm,thiếu tầm nhìn; công tác tuyển dụng CBQL chất lượng cao chưa được chútrọng; tình trạng thiếu thốn về CSVC ở một số trường chưa đạt chuẩn vẫn tiếptục xảy ra mà chư có giải pháp thiết thực Công tác sử dụng đội ngũ GV trongquản lý CSVC còn kém hiệu quả; phong trào tự học, tự bồi dưỡng chuyênmôn nghiệp vụ, tự làm đồ dùng thiết bị dạy học trong GV còn mang tính tựphát, chưa có chế độ hỗ trợ, khuyến khích hiệu quả Một số chế độ, chínhsách đối với GV, NV phụ trách thiết bị, thư viện, vệ sinh,…thực hiện chậm vàchưa thực sự công bằng, cần được cải tiến
Để phát huy những ưu điểm, khắc phục hạn chế, bất cập, tác giả xây dựng
một số biện pháp được nêu ở chương 3
Trang 34Chương 2
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG VIỆC XÂY DỰNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA Ở THÀNH PHỐ PHỦ LÝ - TỈNH HÀ NAM
2.1 Vài nét về tình hình giáo dục trung học cơ sở ở thành phố Phủ
Lý - tỉnh Hà Nam
Phủ Lý là thành phố trực thuộc tỉnh Hà Nam Đây là trung tâm văn hóa,chính trị và kinh tế và là đô thị loại 3 duy nhất của tỉnh Hà Nam Thành phốnày nằm ở vị trí cửa ngõ phía nam Hà Nội và cũng là thành phố ngã ba sônghợp lưu lại là sông Đáy, sông Châu Giang và sông Nhuệ
Thành phố Phủ Lý có 19 trường THCS Các nhà trường đều thực hiệntốt mọi nhiệm vụ được giao Quy mô trường lớp ổn định, chất lượng giáo dụcluôn được cải thiện Tỷ lệ giáo viên dự thi và đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏicấp thành phố, cấp tỉnh, tỷ lệ học sinh giỏi cấp thành phố, cấp tỉnh ngày càngtăng Đến thời điểm tháng 6/2014 còn 9/19 trường THCS chưa đạt chuẩnquốc gia (không đạt được chỉ tiêu xây dựng trường chuẩn quốc gia của thànhphố giai đoạn 2010 - 2015)
* Đội ngũ Hiệu trưởng, phó Hiệu trưởng
Đội ngũ Hiệu trưởng, phó Hiệu trưởng các trường THCS ở thành phốPhủ Lý gồm có 41 đồng chí, trong đó có 19 Hiệu trưởng và 22 phó Hiệutrưởng Hai trường có hai Hiệu phó là THCS Trần Phú và THCS Kim Bình.Đội ngũ Hiệu trưởng, phó Hiệu trưởng có tuổi đời trên 45 đạt 53,6%, Hiệu
Trang 35trưởng đều có thâm niên quản lý ít nhất 1 nhiệm kỳ 5 năm, có trên 10 nămlàm công tác quản lý Hiệu trưởng, phó Hiệu trưởng đều đạt chuẩn về trình độchuyên môn, đều được đào tạo, bồi dưỡng quản lý nhà nước - quản lý giáodục, đều là Đảng viên, có 40 trình độ lý luận trung cấp chính trị, 01 trình độ lýluận cao cấp chính trị Điều này cho thấy, các Hiệu trưởng, phó Hiệu trưởngđều có kinh ngiệm trong công tác giảng dạy và bề dày quản lý giáo dục đápứng yêu cầu trong quá trình đổi mới sự nghiệp giáo dục và đổi mới công tácquản lý giáo dục điều tiết mọi hoạt động của nhà trường theo quy chế chuyênmôn và điều lệ trường THCS, hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Tuy nhiên, Hiệu trưởng các trường THCS thành phố Phủ Lý còn một sốhạn chế sau:
- 8/19 Hiệu trưởng có thâm niên cán bộ quản lý trên 10 năm, kinhnghiệm có, song tuổi cao, sắp đến tuổi nghỉ hưu nên việc chuyển giao công tácquản lý trong thời gian tới không tránh khỏi những hẫng hụt
- Việc tham mưu với cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương trong việcđầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy và học đạt chuẩnchưa kịp thời
- Vấn đề tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao năng lực quản lý thông quađào tạo vượt chuẩn, qua trao đổi học hỏi kinh nghiệm quản lý giữa các trườngchưa được quan tâm đúng mức
Nguyên nhân hạn chế là:
- Do tuổi cao, một số Hiệu trưởng còn phải học tập để nâng cao trình
độ chuyên môn nghiệp vụ, chưa mạnh dạn tiếp thu và vận dụng công nghệthông tin, sử dụng trang thiết bị hiện đại vào công tác quản lý của mình
- Một số Hiệu trưởng chưa thật năng động, chưa dám nghĩ, dám làmnên không phát huy được sức mạnh của đội ngũ giáo viên trong việc xâydựng trường chuẩn quốc gia, đặc biệt việc tham gia quản lý CSVC
Trang 36* Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn
Theo quy định của điều lệ trường THCS: tổ trưởng chuyên môn doHiệu trưởng bổ nhiệm và chịu sự quản lý, chỉ đạo của Hiệu trưởng Về chấtlượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 100% đạt chuẩn: số tổ trưởng là nữchiếm 94,4%; số tổ trưởng chuyên môn 100% là Đảng viên, đa số tổ trưởng
có thâm niên giảng dạy trên 20% trở lên; 1 số có thâm niên giảng dạy dưới 10năm Do vậy, các nhà trường cần có các biện pháp bồi dưỡng nâng cao nănglực quản lý và trình độ chuyên môn vượt chuẩn cho đội ngũ tổ trưởng
* Đội ngũ giáo viên
Đội ngũ giáo viên các trường THCS thành phố Phủ Lý trong nhữngnăm qua đủ về số lượng, chất lượng ngày càng được củng cố nâng cao Trẻhoá về đội ngũ và nâng cao trình độ chuyên môn cho giáo viên là hai vấn đềđang được các nhà trường trú trọng, quan tâm Tuy nhiên, bên cạnh đó cũngxuất hiện nhiều bất cập, đặc biệt thiếu giáo viên giảng dạy Tin học, giáo viênhoạt động ngoài giờ lên lớp, giáo viên hướng nghiệp… Số lượng giáo viên đủ
về số lượng, tương đối đồng bộ về cơ cấu, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dụcphổ thông, đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia Mặc dù, giáo viên củathành phố đạt chuẩn 100%, song một số môn: Ngoại ngữ, tin học, thể dục, dobồi dưỡng nâng cao để đạt chuẩn nên cũng ảnh hưởng một phần đến chấtlượng giảng dạy cũng như giáo dục của các nhà trường Chưa có giáo viêngiảng dạy môn giáo dục ngoài giờ lên lớp chủ yếu đều do giáo viên chủnhiệm kiêm nhiệm, dạy chéo môn nên chất lượng giảng dạy chưa cao Nhữngkhó khăn này cần được khắc phục trong công tác xây dựng đội ngũ đáp ứngyêu cầu của trường chuẩn quốc gia
- Trên 30% số giáo viên là đảng viên (có trường 56% số giáo viên làđảng viên: THCS Trần Phú) mỗi trường có 01 chi bộ trực thuộc Đảng bộphường xã Đây là điều kiện thuận lợi cho việc đưa các chủ trương, chínhsách của Đảng, nhà nước vào giảng dạy và cuộc sống
Trang 37Kết quả giáo dục học sinh
Từ năm học 2005 - 2006 đến nay, sĩ số học sinh đến trường ở bậc tiểuhọc và THCS giảm do nhân dân đã có ý thức sinh đẻ có kế hoạch Song quy
mô trường lớp và cả sĩ số học sinh các trường THCS trong thành phố Phủ Lý
ổn định Năm học 2013 - 2014 thành phố có tổng số 6701 học sinh THCS[137]
2.2 Thực trạng cơ sở vật chất các trường trung học cơ sở thành phố Phủ Lý trong xây dựng trường chuẩn quốc gia
2.2.1 Thực trạng cơ sở vật chất các trường trung học cơ sở theo tiêu chí trường chuẩn quốc gia
Theo báo cáo của Hiệu trưởng các trường THCS thành phố Phủ Lý vàbáo cáo tổng kết 5 năm xây dựng trường chuẩn quốc gia từ năm 2010 đếnnăm 2015 thì thành phố Phủ Lý có 10/19 trường THCS đạt chuẩn quốc gia,chưa đạt kế hoạch đề ra [137] Tính đến thời điểm tháng 6/2014, thành phốPhủ Lý đã có 10/19 trường THCS đạt chuẩn quốc gia Điều này cho thấy sự
nỗ lực của các nhà trường cũng như các cấp các ngành trên địa bàn thành phố.Tuy nhiên 9 trường THCS còn lại vẫn chưa đạt chuẩn cho dù đã đạt tiêuchuẩn 1, tiêu chuẩn 2, tiêu chuẩn 3, tiêu chuẩn 5 Chỉ còn tiêu chuẩn 4 về tàichính, cơ sở vật chất thiết bị dạy học Điều này cho thấy người Hiệu trưởng củacác trường cần phải quan tâm hơn nữa, nỗ lực phấn đấu để bổ sung, đầu tư,nâng cấp đạt tiêu chuẩn này Để tìm hiểu cụ thể hơn về tiêu chuẩn này ở cáctrường THCS chưa đạt chuẩn, chúng tôi tiến hành khảo và thu được kết quảdưới đây
2.2.2 Thực trạng cơ sở vật chất ở các trường trung học cơ sở thành phố Phủ Lý chưa đạt chuẩn quốc gia
Trang 38Để tiến hành lấy ý kiến của Hiệu trưởng các trường THCS thành phố
Phủ Lý, chúng tôi đã đặt câu hỏi: “Xin đồng chí cho biết CSVC-TBDH ởtrường của đồng chí hiện nay ở mức độ nào?”
Đối tượng được khảo sát: 9 Hiệu trưởng các trường THCS trên địa bànthành phố Phủ Lý chưa đạt chuẩn quốc gia Qua khảo sát chúng tôi nhận thấyCSVC của các trường THCS chưa đạt chuẩn trên địa bàn thành phố Phủ Lýkhó khăn nhất là việc xây dựng phòng học bộ môn, nhà đa năng, khu hànhchính hiệu bộ, các phòng phục vụ hoạt động đội cũng như phòng truyềnthống…
- Khuôn viên các trường THCS trên địa bàn thành phố Phủ Lý rộng, đủ
và vượt quy định của trường chuẩn quốc gia(nội thành 6m2 /hs, ngoại thành10m2 /hs), song do quy hoạch trong tổng thể nên khuôn viên một số trườngkhông đẹp, thấp dẫn đến việc bố trí các khu vực để xe, sân chơi bãi tập, phònghọc, phòng làm việc chưa đầy đủ thiếu thẩm mỹ và bố trí chưa hợp lý
- Phòng học và trang thiết bị phục vụ dạy học đã được tăng cườngnhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, yêu cầuchuẩn quốc gia: phòng học hẹp, chủ yếu là phòng học 48 m2, bàn ghế cũ, 4chỗ ngồi, hư hỏng nhiều, bảng viết tay được trang bị đầy đủ nhưng phần lớndùng lâu năm nên xuống cấp
- Các trường tuy đã đủ phòng học để học 1 ca, song đều thiếu phòng chứcnăng, phòng bộ môn, phòng thực hành, thư viện, khu dành cho hoạt động thể thao
Để xây dựng trường chuẩn quốc gia, tôi tiếp tục tập trung vào nghiêncứu thực trạng quản lý CSVC tại những trường chưa đạt chuẩn để định hướngcho các Hiệu trưởng có biện pháp quản lý phù hợp nhằm nhanh chóng đạtđược mục tiêu của từng trường nói riêng và của Phòng giáo dục thành phốPhủ Lý nói chung
Trang 392.3 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất ở các trường trung học cơ sở thành phố Phủ Lý trong lộ trình xây dựng trường chuẩn quốc gia
2.3.1 Nhận thức về ý nghĩa của quản lý cơ sở vật chất trong xây dựng trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia
Để đánh giá nhận thức về quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị trongviệc xây dựng trường chuẩn quốc gia của Hiệu trưởng các trường THCSthành phố Phủ Lý, tôi đã tiến hành khảo sát ý kiến của:
- 20 cán bộ quản lý trong đó có 9 Hiệu trưởng và 11 Hiệu phó
- 9 nhân viên thư viện, 9 nhân viên phòng thiết bị, 18 giáo viên là tổ trưởngchuyên môn(TTCM) các trường THCS thành phố Phủ Lý chưa đạt chuẩn
* Tiến hành khảo sát theo mẫu phiếu điều tra tại mục 1 phụ lục số 2, 3.Kết quả thu được như bảng 2.4
Bảng 2.4 Nhận thức của cán bộ quản lý, nhân viên thư viện, thiết
bị và các tổ trưởng chuyên môn về ý nghĩa của việc xây dựng trường chuẩn quốc gia
Trang 40Đối tượng khảo sát
Nâng cao năng lực chuyên môn
Nâng cao chất lượng giáo dục
Tăng cường các hoạt động giáo