MỘT SỐ SÂU BỆNH HẠI CHÍNH TRÊN CÂY CÔNG NGHIỆP

MỘT SỐ SÂU BỆNH HẠI CHÍNH TRÊN CÂY CÀ PHÊ TIÊU ĐIỀU CA CAO(TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ) I. BỆNH HẠI CÀ PHÊ VÀ CÁCH PHÒNG TRỪ:1. BỆNH NẤM HỒNG (Corticium salmonicolor):a. Triệu chứng:• Đầu tiên trên quả hay cành có những chấm rất nhỏ màu trắng giống như bụi phấn.• Sau phát triển thành lớp phấn mỏng màu hồng ở mặt dưới cành hay trên quả.• Vết bệnh phát triển dọc theo cành, lan sang quả dẫn đến cành chết khô, quả héo và rụng non.b. Sự phát sinh phát triển:• Gây hại nặng trên cà phê chè, trên cà phê vối xuất hiện rải rác.• Bệnh phát triển ở điều kiện ẩm độ cao, nhiều ánh sáng.• Tại Tây Nguyên, bệnh phát sinh từ tháng 6, 7; cao điểm vào tháng 9.c. Phòng trừ:• Kiểm tra vườn cây vào đầu mùa mưa và cắt đốt các cành bệnh.• Phun một trong các thuốc sau: Sumi Eight 12.5 WP, Validacin 3L, 5L.

Trang 1

MỘT SỐ SÂU BỆNH HẠI CHÍNH

TRÊN CÂY CÀ PHÊ - TIÊU - ĐIỀU - CA CAO

(TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ)

Trang 2

• Gây hại nặng trên cà phê chè, trên cà phê vối xuất hiện rải rác.

• Bệnh phát triển ở điều kiện ẩm độ cao, nhiều ánh sáng

• Tại Tây Nguyên, bệnh phát sinh từ tháng 6, 7; cao điểm vào tháng 9

c Phòng trừ:

• Kiểm tra vườn cây vào đầu mùa mưa và cắt đốt các cành bệnh

• Phun một trong các thuốc sau: Sumi Eight 12.5 WP, Validacin 3L, 5L

d Liều dùng:

+ Sumi Eight 12.5 WP:

• Liều dùng: Pha 10gr – 15gr Sumi Eight 12.5 WP cho bình 16 lít hoặc 150gr – 200gr thuốc Sumi Eight 12.5WP cho 200 lít – 220 lít nước

• Phun ít nhất 800 lít nước cho 1 ha, phun khi bệnh chớm xuất hiện Phun thật đẫm ướt và kỹ vào tán lá cây hay chùm trái

• Nếu bệnh gây hại nặng thì nên phun cho đến khi bệnh dứt hẳn và thời gian cách nhau giữa 2 lần phun là 7 -10 ngày

+ Validacin 3L, 5L:

• Liều dùng: Pha 200ml – 250ml thuốc cho bình 16 lít hoặc 2,5 lít –

3 lít thuốc cho phuy 200 lít – 220 lít Phun ít nhất 800 lít nước cho 1ha

Trang 3

• Phun thật kỹ vào nơi bị bệnh, nếu bệnh gây hại nặng thì nên phun cho đến khi bệnh dứt hẳn và thời gian cách nhau giữa 2 lần phun là

b Điều kiện phát sinh phát triển:

• Bệnh do nấm Rhizoctonia solani gây ra

• Chủ yếu gây hại trong vườn ươm và thời kỳ kiến thiết cơ bản

• Bệnh gây hại nặng ở những vùng đất ẩm, không được xới xáo

c Phòng trừ:

• Nhỏ bỏ và tiêu hủy cây bị bệnh

• Xới xáo và bón phân hữu cơ hoai mục

• Phát hiện sớm và phun thuốc hóa học như Validacin 5L, 3L

• Trên lá: Là những đốm nâu, sau chuyển sang nâu đen

• Trên quả: Có những đốm nâu lõm trên quả hay cuống quả thối đen, lan dần sang quả làm quả khô đen và rụng

• Trên cành: Có những vết nâu lõm xuống làm vỏ cành biến thành màu nâu đen và khô dần

Trang 4

b Điều kiện phát sinh và phát triển:

• Bệnh do nấm Colletotrichum spp gây ra

• Bệnh thường gây hại trong mùa mưa từ lúc cà phê mang quả non đến khi quả già Bệnh nặng ở những vườn rậm rạp, chăm sóc kém, thiếu phân

c Phòng trừ:

• Cắt tỉa bỏ và tiêu hủy cành, lá, quả bị bệnh

• Bón phân cân đối, bón đầy đủ phân N, K

• Trồng cây che bóng hợp lý

• Phát hiện sớm và phun thuốc hóa học như Sumi Eight 12.5 WP

• Phun ít nhất 800 lít nước cho 1 ha, phun khi bệnh chớm xuất hiện Phun thật đẫm ướt và kỹ vào tán lá cây hay chùm quả

• Nếu bệnh gây hại nặng thì nên phun cho đến khi bệnh dứt hẳn và thời gian cách nhau giữa 2 lần phun là 15 -20 ngày

4 BỆNH RỈ SẮT (Hemileia vastatrix):

a Triệu chứng:

• Mặt dưới lá xuất hiện vết nhỏ màu vàng nhạt, đưa ra ánh sáng thấy trong như những giọt dầu Trên vết bệnh có phủ một lớp phấn bột màu vàng da cam rất sáng

• Bệnh gây hại nặng làm cây rụng lá, khô cành và rụng quả

b Điều kiện phát sinh và phát triển:

• Bệnh do nấm Hemileia vastatrix gây ra

• Bệnh thường gây hại nặng trong mùa mưa Bào tử nấm dễ dàng phân tán theo nước, gió và côn trùng

• Giống cà phê chè nhiễm bệnh nặng nhất, kế đến là cà phê vối và

cà phê mít

c Phòng trừ:

• Trồng giống kháng bệnh

Trang 5

• Ghép chồi thay thế cây bị bệnh nặng.

• Bón phân cân đối

• Phát hiện sớm và phun thuốc hóa học như Sumi Eight 12.5WP từ đầu mùa mưa

• Phun ít nhất 800 lít nước cho 1 ha, phun khi bệnh chớm xuất hiện Phun thật đẫm ướt và kỹ vào tán lá cây hay chùm trái

• Nếu bệnh gây hại nặng thì nên phun cho đến khi bệnh dứt hẳn và thời gian cách nhau giữa 2 lần phun là 15 - 20 ngày

II SÂU HẠI CÀ PHÊ VÀ CÁCH PHÒNG TRỪ:

1 MỌT ĐỤC CÀNH (Xyleborus morstatii):

a Nhận dạng:

• Trưởng thành: thuộc bộ cánh cứng, kích thước nhỏ dài khoảng 2

cm, đen bóng

• Sâu non: màu trắng đục sống bằng bào tử nấm ký sinh trong hang

• Nhộng: trần, màu trắng đục, hóa nhộng trong đường đục

• Vòng đời: + Trứng : 5 - 6 ngày

+ Sâu non : 12 - 15 ngày

+ Nhộng : 7 - 8 ngày

+ Trưởng thành: 16 - 19 ngày

b Tập quán sinh sống và gây hại:

• Gây hại chủ yếu vào thời kỳ kiến thiết cơ bản trên những cành bánh tẻ, tốt, nhiều nhựa

• Thường gây hại nặng vào mùa khô

• Cành bị hại sẽ vàng héo, chết khô và gãy ngang

c Phòng trừ:

• Phát hiện sớm, cắt bỏ cành bị hại

• Tỉa cành tạo tán thích hợp để vườn cà phê thông thoáng

2 MỌT ĐỤC QUẢ (Hypothenemus hampei):

Trang 6

• Trưởng thành: thuộc bộ cánh cứng, thân hình ống màu nâu đen Trên cánh có nhiều gờ nổi chạy dọc theo cánh Con đực không bay, con cái bay khỏe Trứng hình bầu dục rất nhỏ

• Sâu non: trần, màu trắng ngà, hóa nhộng trong quả bị hại

• Con cái đục lỗ ngay bên cạnh núm quả hoặc giữa núm quả chui vào trong phá hại và đẻ trứng

• Sâu non cắn phá phôi nhũ của hạt, chúng thường gây hại từ quả xanh - chín, làm cho quả rụng, hạt lép

c Phòng trừ:

• Thu nhặt quả bị hại và tiêu hủy

• Dùng thuốc hóa học như: Danitol S 50 EC, Sumithion 50 EC, Padan 95 SP

3 RỆP VẨY XANH (Coccus viridis), RỆP VẢY NÂU (Saissetia hemisphaerica):

• Trưởng thành: Kích thước 2,5 – 3,25 mm, hình bầu dục, màu xanh nhạt (rệp vảy xanh), màu nâu (rệp vảy nâu)

• Vòng đời: 42 – 57 ngày

• Rệp trưởng thành không di chuyển

• Lan truyền nhờ kiến

• Xuất hiện quanh năm, gây hại trong mùa khô, đầu mùa mưa

• Rệp phát triển làm nấm bồ hóng phát triển theo

Trang 7

c Phòng trừ:

• Vệ sinh đồng ruộng để hạn chế kiến phát triển

• Dùng thuốc hóa học như: Danitol S 50 EC, Sumithion 50 EC, Padan 95 SP

+ Danitol S 50 EC: Pha 20ml – 30 ml thuốc cho bình 16 lít, phun

từ 600 lít nước – 800 lít nước cho 1 ha

+ Padan 95SP: Pha 20gr - 30 gr thuốc cho bình 16 lít, phun từ 600 lít nước – 800 lít nước cho 1 ha

+ Sumithion 50 EC: Pha 20ml – 30 ml thuốc cho bình 16 lít, phun

4 RỆP SÁP (Planococcus spp.):

• Trưởng thành: kích thước nhỏ, hình bầu dục, màu vàng hồng, bên ngoài phủ một lớp bột sáp màu trắng, xung quanh chân có những tua sáp dài trắng xốp

• Rệp non: mới nở có màu hồng, chưa có sáp, chân khá phát triển,

• Xuất hiện từ khi cây ra hoa đến quả già

• Gây hại nặng trong điều kiện khô hạn, mưa nắng xen kẻ

• Rệp cái đẻ trứng ở các kẽ lá, chùm hoa, quả non

• Rệp sống thành từng đàn ở chùm quả hoặc mặt dưới của lá chích hút nhựa làm quả phát triển chậm, nhỏ, lá vàng, nếu bị hại nặng sẽ làm khô quả, chết cành Rệp sáp phát triển làm nấm bồ hóng phát triển theo

Trang 8

• Trên rễ, rệp gây hại ở cổ rễ trước, sau đó lan dần ra rễ tơ và rễ

ngang Rệp kết hợp với nấm Polyporus sp tạo ra “măng xông” bao

quanh rễ làm cây không phát triển, vàng lá và chết

c Phòng trừ:

• Thu nhặt quả, cành bị hại và tiêu hủy

• Thường xuyên kiểm tra 10 ngày/lần để phát hiện sự xuất hiện của rệp sáp Nếu thấy có rệp dù ở mật số thấp cũng phải diệt trừ ngay

+ Padan 95SP: Pha 25gr - 30 gr thuốc cho bình 16 lít, phun từ 600 lít nước – 800 lít nước cho 1 ha

+ Sumithion 50 EC: Pha 30ml – 50 ml thuốc cho bình 16 lít, phun

• Trừ rệp sáp hại rễ: cần phát hiện sớm trước khi rệp sáp tạo “măng xông” Phun hoặc tưới vào gốc 2 lít dung dịch thuốc cho 1 gốc, tưới nhiều lần cách nhau 15 – 20 ngày

+ Danitol S 50 EC: Pha 30 - 50 ml thuốc cho bình 16 lít,

+ Sumithion 50 EC: Pha 30ml – 50 ml thuốc cho bình 16 lít

5 TUYẾN TRÙNG (Pratylenchus coffeae, Meloidogyne spp., Radopholus sp.)

• Loài tuyến trùng gây hại cà phê thường gặp nhất là Pratylenchus coffeae và Meloidogyne spp.

Trang 9

• Tuyến trùng kích thước cơ thể rất nhỏ, chỉ khoảng 0,5 mm.

b Triệu chứng gây hại:

• Triệu chứng trên mặt đất:

+ Cây thấp, lùn so với các cây khác trên vườn

+ Bộ tán lá thưa thớt, vàng lá và khô cành

+ Năng suất giảm

+ Xuất hiện thành từng vùng vàng lá cục bộ trên vườn

• Sau khi nhổ bỏ cà phê phải cày rà rễ nhiều lần, thu gom rễ còn sót trên đồng ruộng Sau đó trồng cây phân xanh, đậu đỗ ít nhất 2 -

3 năm mới có thể trồng lại cà phê Khi trồng lại nên xử lý hố bằng cách đốt hố, bón vôi và rải thuốc hóa học

• Bảo đảm qui trình kỹ thuật như cây trồng xen, cây che bóng, đai rừng chắn gió, bón phân cân đối, tăng cường phân bón lá và phân hữu cơ để bảo đảm vườn cây có năng suất ổn định

• Hạn chế xới xáo, tưới tràn trong vườn cây đã bị tuyến trùng gây hại

• Đào đốt các cây bệnh, xử lý hố, không trồng lại ngay

+ Pha 30gr – 50gr Padan 95SP cho 16 lít nước tưới vào gốc cây hoặc sử dụng Padan 4G để rãi

+ Thời gian tưới hoặc rãi giữa 2 lần cách nhau 15 – 20 ngày

Trang 11

III BỆNH HẠI CÂY ĐIỀU VÀ CÁCH PHÒNG TRỪ:

1 THÁN THƯ (Colletotrichum gloeosporoides):

a Triệu chứng gây hại:

Các vết bệnh có màu nâu đậm xuất hiện trên lá, chồi non, nụ hoa

và trái Nếu bị nặng nhựa tiết ra trên các vết bệnh Hạt và quả bị nhiễm bệnh bị nhăn lại và có thể rụng non Trong trường hợp bệnh gây hại nghiêm trọng thì cành có vết bệnh sẽ khô héo và chết dần

b Biện pháp phòng trừ:

• Vệ sinh vườn, cắt bỏ các cành, lá, hoa bị bệnh đem tiêu hủy

• Pha 10gr thuốc Sumi Eight cho bình phun 16 lít, phun từ 600 lít nước đến 800 lít nước cho 1 ha

• Phun khi bệnh vừa bắt đầu xuất hiện, phun định kỳ từ 10 đến 15 ngày nếu bệnh gây hại nặng, phun tập trung vào chỗ bị bệnh như chum quả, cành, tán lá

2 BỆNH NẤM HỒNG:

• Do nấm Corticium salmonnicolor gây ra

• Bệnh thường xuất hiện vào mùa mưa (tháng 6 – 9) Vết bệnh ban đầu có màu trắng sau đó chuyển thành màu hồng bệnh xuất hiện từ ngọn sau lan dần xuống cành chính, khi khô vỏ cây nứt và bong ra, nếu bị hại nặng toàn bộ cây sẽ chết khô

800 lít nước cho 1 ha

• Phun khi bệnh vừa bắt đầu xuất hiện, phun định kỳ từ 7 đến 10 ngày nếu bệnh gây hại nặng, phun tập trung vào chỗ bị bệnh

3 BỆNH ĐỐM LÁ NÂU:

Trang 12

• Bệnh thường xuất hiện trên lá ở cây con vườn ươm, các lá non ở điều non và điều kinh doanh Tác nhân gây bệnh là do nhiều loại nấm và tảo gây nên

• Ban đầu vết bệnh có màu xanh xẫm rồi lan dần thành các vết rộng, tế bào chết của vết bệnh chuyển sang màu nâu hoặc đen

• Bệnh thường hay phát sinh trong mùa mưa Khi mưa nhiều bệnh tập trung ở phần ngọn, khi chuyển mùa bệnh chuyển xuống lá gần gốc

• Phun khi bệnh vừa bắt đầu xuất hiện, phun định kỳ từ 7 đến 10 ngày nếu bệnh gây hại nặng, phun tập trung vào chỗ bị bệnh

IV SÂU HẠI CÂY ĐIỀU VÀ CÁCH PHÒNG TRỪ:

1 BỌ XÍT MUỖI (Helopeltis spp.)

a Tác hại:

Đây là loại sâu hại nghiêm trọng ở hầu hết các khu vực trồng điều

ở nước ta Bọ xít muỗi có thể phát triển thành dịch và tàn phá nặng

nề, làm giảm năng suất điều nghiêm trọng

b Hình thái:

Bọ xít muỗi thuộc biến thái không hoàn toàn, trưởng thành có màu nâu đỏ, đầu đen, ngực đỏ, bụng trắng Trứng màu kem được đẻ vào lớp biểu bì chồi non, đầu trứng có hai gân thò ra ngoài biểu bì Vòng đời 25 đến 35 ngày

c Tập quán sinh hoạt:

Bọ xít muỗi thường xuất hiện và gây hại vào sáng sớm và chiều tối, những vườn cây rậm rạp và những ngày trời râm mát bọ xít có

Trang 13

thể gây hại cả ngày Bọ xít muỗi bắt đầu xuất hiện từ tháng 10 đến tháng 11 khi cây bắt đầu đâm chồi mới và tăng cao nhất vào tháng

12 đến tháng 2 khi nở hoa rộ sau đó giảm xuống đến tháng 5 và ngưng hoạt động trong mùa mưa Tại các vườn điều non bọ xít muỗi gây hại quanh năm

d Triệu chứng gây hại:

Cả con non lẫn con trưởng thành đều gây hại cây điều tại các bộ phận lá, chồi non, hoa trái và hạt non Chúng dùng vòi chích vào các mô non để hút nhựa cây và tiết vào đó một loại độc tố, nơi bị chích tiết ra một chất nhựa Khi các chồi non, cành hoa bị hại dần dần khô đi Nếu lá non bị hại thì toàn bộ phiến lá xuất hiện các chấm màu đen, lá bị cong và biến dạng Hạt bị côn trùng chích sẽ nhăn nheo và khô, trên bề mặt có nhiều đốm vãy màu nâu đen tròn Vết chích tạo điều kiện cho các loại nấm xâm nhập gây hại cây điều

e Biện pháp phòng trừ:

Tỉa cành, tạo tán thông thoáng, dọn vệ sinh, làm cỏ, làm mất nơi

cư trú của sâu Có thể phun thuốc làm 2 lần, lần đầu vào lúc cây ra chồi mới (tháng 10 đến tháng 11) và lần 2 vào lúc cây bắt đầu ra

nụ hoa (tháng 1 đến tháng 2) nếu cần thiết phun lần 3 khi cây ra trái non (tháng 2 đến tháng 3)

• Danitol S 50 EC: Pha 30 ml thuốc cho bình 16 lít, phun từ 600 lít đến 800 lít nước cho 1 ha

• Sumithion 50 EC: Pha 30ml – 50 ml thuốc cho bình 16 lít, phun

từ 600 lít nước đến 800 lít nước cho 1 ha

• Padan 95 SP: Pha 25gr - 30 gr thuốc cho bình 16 lít, phun từ 600 lít nước đến 800 lít nước cho 1 ha

• Sumi Alpha 5 EC: Pha 30 ml thuốc cho bình 16 lít, phun từ 600 lít đến 800 lít nước cho 1 ha

• Dantotsu 50 WDG: Pha 1 gói 5gr cho bình 16 lít, phun từ 600 lít nước đến 800 lít nước cho 1 ha

Trang 14

2 BỌ TRĨ (Selenothrips rubrocinctus)

a Tác hại: Bọ trĩ là đối tượng gây hại phổ biến ở các vùng trồng

điều của nước ta (có khoảng 6 loài bọ trĩ tấn công trên cây điều ở

Ấn Độ, nhưng loại bọ trĩ tấn công trên hoa là nguy hiểm nhất) Bọ trĩ rất nhỏ, dài khoảng 1mm, màu vàng nâu, cánh có lông tơ Con cái có khả năng đẻ từ 30 - 50 trứng rất nhỏ ở mặt dưới lá dọc theo các gân chính của lá non, trứng nở sau 4 - 6 ngày Bọ trĩ non màu vàng nhạt, rất nhỏ khoảng 0,2mm (rất khó thấy bằng mắt thường), lột xác 2 - 3 lần kéo dài 12 - 18 ngày Do vậy, có rất nhiều thế hệ liên tiếp nhau nên mật số tăng nhanh gây hại nặng cho điều vào đầu mùa khô Bọ trĩ cạp lớp biểu bì và chích hút nhựa của các bộ phận non, đặc biệt chúng tấn công vào nhụy hoa làm hoa khô rụng, hiện tượng này cũng rất lầm lẫn với bệnh thán thư

b Thời gian gây hại: Bọ trĩ gây hại từ tháng 10 - 11 đến tháng 3 - 4

hằng năm, nhưng cao điểm vào tháng 12 - 1 trùng vào giai đoạn ra hoa của cây điều

c Biện pháp phòng trừ:

• DanitolS 50 EC: Pha 30ml thuốc cho bình 16 lít, phun từ 600 lít đến 800 lít nước cho 1 ha

• Sumithion 50 EC: Pha 30ml – 50ml thuốc cho bình 16 lít, phun

• Padan 95 SP: Pha 25gr - 30gr thuốc cho bình 16 lít, phun từ 600 lít nước đến 800 lít nước cho 1 ha

• Dantotsu 50WDG: Pha 1 gói (5gr) cho bình 16 lít, phun từ 600 lít nước đến 800 lít nước cho 1 ha

3 SÂU ĐỤC THÂN (Plocaederus spp.)

a Đặc điểm hình thái: Trưởng thành là loài xén tóc có màu nâu

sẫm dài 35-45cm râu màu nâu hình sợi chỉ Vòng đời khoảng 10 tháng, sâu trưởng thành hoạt động vào ban đêm

b Triệu chứng gây hại và tập quán hoạt động:

Trang 15

• Cây bị hại xuất hiện các vết nhựa cùng với mùn gỗ cây đùn ra từ một lỗ nhỏ những cây bị xén tóc gây hại làm cây suy yếu, và chết dần, lá vàng

• Con cai trưởng thành có tập tính đẻ trứng từng cái riêng lẻ ở vỏ gốc cây từ 1m trở xuống, sau 4-6 ngày trứng nở, ấu trùng đục vào phần mô vỏ cây và ăn mô vỏ

c Biện pháp phòng trừ:

• Phát hiện kịp thời, rạch lỗ đục giết chết sâu hoặc dùng bông tẩm thuốc nhét lỗ đục

• Dùng hỗn hợp vôi + lưu hùynh + nước theo tỉ lệ (10:1:40), quét

từ 1.2m trở xuống để ngừa sâu trưởng thành đến đẻ trứng

• Padan 95SP: Pha 25gr - 30gr thuốc cho bình 16 lít, phun từ 600 lít nước đến 800 lít nước cho 1 ha

• DanitolS 50EC: Pha 30ml thuốc cho bình 16 lít, phun từ 600 lít đến 800 lít nước cho 1 ha

4 SÂU ĐỤC NÕN hay BỌ PHẤN ĐẦU DÀI (Alcides sp.)

a Tác hại:

Bọ phấn đầu dài là 1 trong những loại sâu đục nõn nguy hiểm nhất đối với cây điều Đặc biệt khi sâu phá hoại đợt chồi ra hoa có thể làm giảm năng suất một cách nghiêm trọng Bọ đầu dài xuất hiện

và phá hoại khắp các vùng trồng điều ở nước ta

b Đặc điểm hình thái:

Con trưởng thành toàn thân có màu nâu đen dài 10 - 13mm Trứng màu đen hình bầu dục, sâu non màu trắng nằm trong đường hầm đục trong lõi chồi non Vòng đời 46 - 53 ngày

c Tập quán hoạt động:

Trưởng thành dùng mỏ đục lỗ vào mô chồi non để đẻ trứng Mỗi nõn thường bị đục từ 8 - 10 lỗ nhưng chỉ có 1 - 2 trứng được đẻ vào lỗ thứ 8 từ trên xuống, sâu non đục lên ngọn và đục xuống

Trang 16

trong lõi chồi non để ẩn náu Chồi bị hại lá non lúc đầu héo và rụng dần hay phát triển không bình thường Chồi teo lại và ngừng phát triển Sâu có thể phát triển mỗi năm 3 lứa, biến động có 3 cao điểm, ở pha sâu non rơi vào các tháng 2, tháng 6 và tháng10, pha sâu trưởng thành rơi vào các tháng 1, tháng 5 và tháng 9.

5 SÂU PHỎNG LÁ (Acrocercop sp.)

a Tác hại: Sâu thường phá hoại nghiêm trọng những cây điều

non, nhất là cây con trong giai đoạn vườn ươm, cây điều kinh doanh khi ra các đợt lá non

b Đặc điểm hình thái và triệu chứng:

• Sâu trưởng thành đẻ trứng ở các chồi non, lá non, sâu non mới nở đục ăn thịt lá chừa lại phần xơ, lớp biểu bì mỏng của lá bị phỏng rộp lên tạo thành các đốm màu trắng trên lá

• Sâu non mới nở có màu trắng, khi phát triển đầy đủ có màu nâu đỏ

Trang 17

6 CÂU CẤU (Myllocerus spp.):

a Đặc điểm hình thái:

Con trưởng thành dài 16mm, rộng 5mm, toàn thân có màu xanh vàng óng ánh Mắt kép màu đen tròn lồi rõ hai bên đầu Cánh trong bằng chất màng trong suốt Chân có 4 đốt phủ bằng lông tơ trắng mịn Đốt chân thứ 3 xẻ rãnh thành hai thùy

b Tập quán hoạt động:

Câu cấu xanh xuất hiện và gây hại hầu như quanh năm, nhiều nhất vào tháng 3, 4 vào mùa giao phối Sâu trưởng thành ít bay vào buổi sáng sớm, khi có động sâu thường ẩn nấp dưới mặt lá Câu cấu thường cắn phá lá điều non, chúng gặm từ rìa lá vào đến gân lá

V BỆNH HẠI TIÊU VÀ CÁCH PHÒNG TRỪ:

1 BỆNH HÉO CHẾT NHANH:

a Tác nhân:

• Do nấm Phytophthora spp

• Nấm Phytophthora là nấm thủy sinh nên chúng ưa thích và rất cần

sự ẩm ướt để sinh sản, phát triển và gây hại Bệnh phát triển, lây lan mạnh trong mùa mưa, nhiệt độ không khí trên dưới 30ºC

b Triệu chứng gây hại :

Trang 18

• Bệnh có thể xâm nhập và gây hại ở tất cả các bộ phận của cây từ thân, lá, hoa, trái cho đến cổ rễ và rễ Nhưng nguy hiểm nhất và cho cây tiêu bị chết nhanh hàng loạt là khi tấn công vào phần cổ rễ hay còn gọi là gốc thân

• Triệu chứng là cây tiêu đang tươi tốt thì xuất hiện một ít lá bị vàng úa, sau đó các lá tiếp tục bị vàng, cây tiêu héo rũ rất nhanh,

có khi lá héo rũ trên cây đến sáng sớm có thể thấy cây tiêu tươi trở lại do ướt sương vào ban đêm Sau đó các đốt thân cũng biến màu thâm đen và rụng Hiện tượng rụng lá và đốt thường bắt đầu từ ngọn trở xuống Bệnh xâm nhiễm vào cây tiêu bắt đầu ở vùng cổ (ngang mặt đất) hoặc phần bên dưới mặt đất làm thối cổ rễ và thối đen rễ, sau đó phần hư thối này lan dần lên trên và cây tiêu biểu hiện các triệu chứng đã nêu Bênh tiến triển rất nhanh từ khi phát hiện thấy lá tiêu hơi rũ xuống cho đến khi lá rụng ào ạt có khi chỉ 5 -7 ngày và đến khi tiêu chết hoàn toàn có thể trong vòng 1 - 2 tuần

c Phòng trừ :

• Kết hợp nhiều biện pháp đồng bộ và sớm ngay từ khi thiết kế vườn, chuẩn bị cây giống, bởi vì nếu để đến lúc bệnh đã lan ra mới vội vã mua thuốc về xử lý thì không thể nào cứu chữa kịp

• Không lấy giống ở những vườn tiêu đã bị bệnh Chọn giống tiêu

ít bị nhiễm bệnh

• Đất trồng tiêu nên chọn loại đất tơi xốp, đảm bảo ở độ sâu 50 -

60 cm không bị đọng nước Thiết kế vườn, đào rãnh để vườn dễ thoát nước khi có mưa

• Thường xuyên vệ sinh vườn tiêu, làm sạch cỏ dại, cắt bỏ bớt các

lá già, các dây lươn ở gốc để cho gốc tiêu thông thoáng

• Bón nhiều phân hữu cơ ủ hoai (15-20 kg/gốc/năm) và cân đối N,

P , K , Ca , Mg

• Trong khi chăm xóc, làm cỏ, bón phân cố gắng tránh gây những vết thương cho gốc tiêu, rễ tiêu để hạn chế sự xâm nhập của nấm bệnh gây hại

Trang 19

• Các cây bị nặng cần đào bỏ, nhặt hết rễ tập trung tiêu hủy, rắc vôi

1 kg / hố để diệt mầm bệnh

• Thường xuyên kiểm tra nhất là vào mùa mưa và đặc biệt ở những vườn đã từng bị bệnh hại trước đây để phòng trừ bằng thuốc hóa học

+ Pha thêm 10gr – 15gr thuốc Sumi Eight 12.5WP trong bình 16 lít

với thuốc trừ nấm Phytophthora khác để trừ triệt để bệnh.

2 BỆNH CHẾT CHẬM:

a Tác nhân:

• Do tuyến trùng kết hợp với một số loài nấm như Fusarium sp., Phytophthora spp., Pythium spp., Rhizoctonia spp Đôi khi là sự gây hại riêng lẻ của nấm Phytophthora spp vào hệ thống rễ tơ gây

hiện tượng thối rễ tơ

• Cây tiêu có biểu hiện sinh trưởng chậm, lá úa vàng Lá, hoa, các đốt và trái cũng rụng dần từ dưới gốc lên ngọn, chứ không rụng và héo từ đọt xuống như bệnh chết nhanh Gốc thân cây bệnh có các vết nâu đen, dần dần vết bệnh lan rộng làm thối lớp vỏ gốc, bó mạch của thân cây hóa nâu Khi bệnh nặng, toàn bộ gốc và rễ cây tiêu bị thâm đen, hư thối, sau đó cây chết khô

• Thời gian từ khi có biểu hiện bị bệnh đến khi chết có thể kéo dài nhiều năm Bệnh làm chết cả khóm hoặc chỉ chết 1-2 dây

• Áp dụng các biện pháp tổng hợp như bệnh chết nhanh

• Phun thuốc ngừa nấm bệnh định kỳ một tháng một lần trong mùa mưa pha 10gr – 20gr thuốc Sumi Eight 12.5WP Nhật Bản cho 12 –

16 lít nước, tưới đẫm gốc tiêu và tưới lien tục từ 2 – 3 lần trong 1 vụ

2 THÁN THƯ

a Tác nhân:

Trang 20

• Do nấm Colletotrichum gloeosporioides

• Nấm tồn tại trong đất và xác bã thực vật Bệnh phát triển nhiều trong điều kiện vườn tiêu chăm sóc kém, thiếu phân bón, tưới nước không đều trong mùa khô

• Bệnh gây hại ở bầu ương, cây con, cây đang cho thu hoạch

• Trên lá vết bệnh là những đốm lớn màu vàng sau chuyển màu nâu và đen dần, hình tròn hoặc không đều, chung quanh có quầng đen rộng Bệnh thường phát sinh ở chóp và mép lá, sau lan rộng vào trong phiến lá Lá bị bệnh nặng biến vàng Bệnh cũng lan sang nhánh làm khô đốt, rụng cành Trên bông bệnh làm hạt mới tượng

bị khô đen, lép

• Chăm bón đầy đủ cho cây sinh trưởng tốt

• Khi thấy bệnh chớm xuất hiện phun thuốc phòng trừ, phun kỹ ướt đều tán lá, cành, quả Khi bệnh nặng cần phun 2 - 3 lần, mỗi lần cách nhau 10 - 14 ngày:

+ Pha 10gr – 15gr thuốc Sumi Eight cho bình phun 16 lít, phun từ

600 lít nước đến 800 lít nước cho 1 ha

+ Phun khi bệnh vừa bắt đầu xuất hiện, phun định kỳ từ 15 đến 20 ngày nếu bệnh gây hại nặng, phun tập trung vào chỗ bị bệnh như chum quả, cành, tán lá

4 ĐEN LÁ

a Tác nhân:

• Do nấm Lasiodiplodia theobromae

• Nấm tồn tại ở dạng sợi và bào tử trên tàn dư cây bệnh Bệnh đen

lá phổ biến ở các vườn tiêu, phát sinh nhiều vào mùa mưa, ẩm độ vườn tiêu cao, trời nóng, bộ rễ bị úng nước

• Trên lá vết bệnh xuất hiện ở giữa lá hoặc ở chóp lá những đốm vàng, nhỏ, sau lớn dần biến màu đen Khi vết bệnh già màu hơi

Trang 21

bạc không có quầng đen viền quanh (đặc điểm để phân biệt với bệnh thán thư)

• Bệnh hại trên cành nhánh làm đốt thân nâu đen rụng dần từ ngọn trở xuống làm tán tiêu trơ trụi

• Vệ sinh vườn tiêu sạch sẽ, gốc tiêu thông thoáng

• Chăm sóc cây tiêu sinh trưởng tốt

• Cắt bỏ các lá và nhánh bị bệnh nặng, tập trung tiêu hủy

• Khi bệnh phát sinh dùng thuốc phòng trừ như bệnh thán thư

+ Pha 10gr – 15 gr thuốc Sumi Eight cho bình phun 16 lít, phun từ

600 lít nước – 800 lít nước cho 1 ha

+ Phun khi bệnh vừa bắt đầu xuất hiện, phun định kỳ từ 15 – 20 ngày nếu bệnh gây hại nặng, phun tập trung vào chỗ bị bệnh như tán lá

5 KHÔ VẰN

a Tác nhân:

• Do nấm Rhizoctonia solani

• Hạch nấm sống hàng năm trong đất, gặp điều kiện thuận lợi mọc

ra sợi nấm để xâm nhập gây bệnh

• Bênh phát triển mạnh trong mùa mưa, ẩm độ trong vườn cao, nhất là ở những vườn tiêu rậm rạp

• Bệnh phát triển từ mặt đất nên hại chủ yếu phần tán lá dưới gốc Vết bệnh thường từ mép lá lan vào, vết bệnh loang lổ to nhỏ không đều, xung quanh viền nâu thẫm Khi già vết bệnh chuyển màu trắng xám, phồng rộp, có những hạch nấm nhỏ li ti màu trắng trên

bề mặt, sau chuyển màu nâu đỏ Trời ẩm ướt thấy trên vết bệnh có lớp tơ trắng

• Bệnh nặng làm lá bị thối đen , hơi nhũn, cây sinh trưởng kém

• Vệ sinh vườn tiêu thông thoáng, tỉa bớt các lá già, lá bệnh dưới gốc

Trang 22

• Bón đầy đủ phân hữu cơ

• Phun thuốc khi bệnh chớm xuất hiện:

+ Pha 10gr – 15gr thuốc Sumi Eight hoặc 180ml – 200 ml thuốc Validacin 5L Nhật Bản cho bình phun 16 lít, phun từ 600 lít nước –

+ Phun khi bệnh vừa bắt đầu xuất hiện, phun định kỳ từ 15 – 20 ngày nếu bệnh gây hại nặng, phun tập trung vào chỗ bị bệnh

b Triệu chứng gây hại:

• Trên dây chính và các nhánh tiêu, các vết bệnh màu hồng nhạt bao bọc xung quanh vỏ thân và nhánh, vết bệnh kéo dài tới vài chục cm

• Sợi nấm phát triển trên mặt vỏ cây, đi sâu vào lớp vỏ cây tiêu để lấy chất dinh dưỡng và làm suy kiệt dây tiêu, làm héo lá và chết cả nhánh tiêu, quả bị rụng non

c Phòng trừ:

• Đầu mùa mưa làm mương thoát nước tốt

• Làm sạch cỏ dại, cắt tỉa các dây lươn, các nhánh tiêu vô hiệu cho gốc tiêu được thông thoáng

• Tiêu hủy các dây tiêu có bệnh để trừ nguồn bệnh

• Phun ngừa hoặc khi bệnh chớm xuất hiện:

+ Pha 10gr – 15gr thuốc Sumi Eight hoặc 180ml – 200 ml thuốc Validacin 5L Nhật Bản cho bình phun 16 lít, phun từ 600 lít nước –

Định dạng
Số trang	44
Dung lượng	66,53 KB