bài tiểu luận mẫu về chuyên ngành công tác xã hội với đề tài về giải quyết vấn đề của trẻ em có ảnh hưởng bởi HIV. Đề tài đưa ra đánh giá về ảnh hưởng của HIV tới trẻ em, đưa ra hướng giải quyết của bản thân đối với thực trạng trên tại địa phương sinh sống
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI
BÀI TẬP ĐIỀU KIỆN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CÔNG TÁC XÃ HỘI
Đề tài:
VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN HỖ TRỢ GIẢI QUYẾT
VẤN ĐỀ GẶP PHẢI CỦA TRẺ EM CÓ ẢNH HƯỞNG BỞI HIV/AIDS
Trang 2MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
HIV/AIDS là một trong những vấn đề nổi cộm hiện nay trong đó Việt Nam Tỷ lệ ngườinhiễm HIV/AIDS không ngừng tăng lên Công tác chăm sóc trợ giúp những cá nhân gia đìnhtrẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS vượt qua mặc cảm và hòa nhập với cộng đồng là mộttrong những nhiệm vụ quan trọng của cán bộ xã hội Tuy nhiên hiện nay công tác xã hộichuyên nghiệp chưa được phát triển ở Việt Nam nên những nhân viên xã hội còn hạn chế vềkiến thức và kỹ năng Điều này đã làm ảnh hưởng phần nào chất lượng chăm sóc trợ giúp trẻ
em nói riêng và người nhiễm HIV và ảnh hưởng bởi HIV/AIDS nói chung Nhằm cung cấpnguồn lực, nhân viên xã hội cần có năng lực chuyên môn chăm sóc trợ giúp trẻ có HIV Đây
là điều quan trọng để tôi làm đề tài này
2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu:
- Đi sâu tìm hiểu về đời sống nội tâm , đặc điểm tâm lý, nguyện vọng mong muốn củacác trẻ em có HIV tại xã Hồng Đức qua đó có các cách thức tác động, biện pháp trợ giúpcác em
- Thông qua đề tài này mong muốn của tôi muốn giúp cho mọi người dân trong cộngđồng có thái độ, cách nhìn nhận đúng đắn hơn về căn bệnh HIV, tránh thái độ xa lánh kì thịvới các em nhiễm HIV, tạo điều kiện cho các em được học tập vui chơi giải trí, hòa nhập xãhội
4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Chỉ ra cái nhìn tổng quan về HIV/AIDS
- Chỉ ra đặc điểm tâm lý chung của trẻ có HIV/AIDS
- Đưa ra các chương trình HIV/AIDS hiện nay
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Trẻ có HIV/AIDS
- Phạm vi nghiên cứu: Tại xã ………
I KHÁI QUÁT CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN
1.1 Khái niệm, đặc trưng của Công tác xã hội cá nhân
Khái niệm
Trang 3Việc hoàn thiện, phátt triển lý luận và thực tiễn của Công tác xã hội cá nhân đã trảiqua một quá trình lâu dài từ nửa sau thế kỷ XIX Cho đến nay đã có nhiều các định nghĩa,nhiều quan điểm về Công tác xã hội với cá nhân
Theo Ms Helene Mathew: Công tác xã hội cá nhân là phương pháp giúp đỡ cá nhânthong qua mối quan hệ một – một Phương pháp này được nhân viên xã hội ở các cơ sở xãhội sử dụng để giúp đỡ cá nhân có vấn đề về chức năng xã hội cũng như việc thực hiện chứcnăng xã hội của họ
Theo Ms Derlman: Công tác xã hội cá nhân là một tiến trình được các cơ quan lolắng về an sinh cho con người sử dụng để cá nhân đối phó hữu hiệu hơn với các vấn đềthuộc chức năng của họ
Theo Lê Chí An: Công tác xã hội cá nhân là phương pháp giải quyết các trường hợp
cá nhân và gia đình có vấn đề khó khăn trên cơ sở giúp họ thoat khỏi hoàn cảnh bằng chínhnăng lực, sức lực của họ
Trên cơ sở kế thừa và phát triển, chúng ta có thể đưa ra một định nghĩa cề Công tác
xã hội cá nhân như sau:
Công tác xã hội cá nhân là quá trình và là một phương pháp tác động đến cá nhân cóvấn đề xã hội (bị mất hoặc yếu về chức năng xã hội), giúp cá nhân tự nhận ra vấn đề của bảnthan, củng cố, khôi phục và phát huy năng lực của bản thân để có thể tự giải quyết được vấn
đề gặp phải của mình trong tình huống, nghĩa là giải quyết vấn đề cá nhân trong mối quan hệtương tác với môi trường xã hội của cá nhân đó
Đặc trưng của công tác xã hội cá nhân
+ Công tác xã hội với cá nhân không phải là một hoạt động , một tác động nhất thời
mà phải là một quá trình Quá trình này bắt đầu từ việc tiếp cận đối tượng (thân chủ), nhậndiện vấn đề cho đến việc thu thập thông tin, chuẩn đoán, lên kế hoạch trị liệu, lượng giá vàcuối cùng kết thúc khi đã đạt được mục đích đặt ra
+ Công tác xã hội với cá nhân là một phương pháp công tác xã hội bao gồm nhiềuphương pháp, kỹ năng cụ thể, có sự kết hợp linh hoạt, rộng rãi với các lĩnh vực khác nhau(hệ thống tri thức của các khoa học khác, hệ thống chính sách, các kinh nghiệm của nhânviên xã hội và của đối tượng…)
+ Khi tiến hành công tác xã hội với cá nhân cần phải đặt cá nhân trong mối quan hệtương tác với các cá nhân khác, với điều kiện kinh tế - xã hội, môi trường xã hội mà cá nhânđang sinh sống Phương pháp công tác xã hội với cá nhân tác động tập trung vào các mối
Trang 4quan hệ về tâm lý xã hội, bối cảnh xã hội mà ở đó vấn đề của thân chủ đang diễn ra và bị ảnhhưởng, chi phối.
+ Điều cốt lõi và mục đích cao nhất của phương pháp công tác xã hội cá nhân là giúp
cá nhân tự nhận ra, mong muốn và tự giải quyết được vấn đề của mình Quan điểm hànhđộng trong công tác xã hội với cá nhân là “đối tượng là chuyên gia trong việc giải quyếtnhững vấn đề của chính mình” Để làm được điều này phụ thuộc rất lớn vào vai trò của nhânviên xã hội vì thân chủ là người trong tình huống thường không sang suốt, thiếu bản lĩnh,thiếu tự tin hoặc hành động liều lĩnh, vội vàng
1.2 Đối tượng tác nghiệp của CTXH cá nhân
Đối tượng tác động của phương pháp CTXH cá nhân là những cá nhân hoặc gia đình
có vấn đề xã hội Đây là những người có hoàn cảnh khó khăn, gặp phải rủi ro, bất hạnh trongcuộc sống, bị yếu thế trước xã hội; những người nghèo đói, thất nghiệp; người bị khuyết tật;NCT, người cô đơn; trẻ em mồ côi, không nơi nương tựa, sống lang thang, bị ngược đãi, bịlạm dụng tình dục, lạm dụng sức khoẻ, bóc lột sức lao động; phụ nữ bị bạo hành, bất bìnhđẳng trong gia đình và xã hội; người bị nhiễm các dịch bệnh hiểm nghèo; người nghiện matuý, hành nghề mại dâm, tội phạm xã hội,… Các cá nhân có vấn đề trở thành thân chủ củatham vấn khi họ luôn cảm thấy không hài lòng trong một mối quan hệ, một sự kiện nào đó,luôn gây bất bình cho những người xung quanh, ở họ xuất hiện những cá tính hiếm thấy, cónhững hành động không xảy ra trong tiền lệ, cảm thấy buồn chán, lo âu, căng thẳng, đaukhổ, sợ hãi,… lặp đi lặp lại, nói nhiều, nói lảm nhảm, biểu hiện phi lý trong nhận thức cánhân, thể hiện trong hoạt động mà người khác thấy không bình thường, khó thích nghi hoặckhông thích nghi, hay luôn luôn hành động theo cách có ảnh hưởng đến mục tiêu hoạt độngcủa mình, hoạt động của những người xung quanh
Trong CTXH cá nhân, đó là mối quan hệ một - một (NVXH – thân chủ), được thểhiện trong cả tiến trình làm việc, trợ giúp thân chủ Phát huy nội lực, kết hợp nguồn lực bênngoài trợ giúp cá nhân hòa nhập cộng đồng vươn lên phát triển - sự thành công của CTXH
cá nhân
Như vậy, chúng ta có thể thấy rằng CTXH cá nhân là phương pháp tác động haichiều, trong đó NVXH đóng vai trò định hướng, giúp phát huy năng lực của thân chủ, cònthân chủ là đối tượng, là trung tâm của quá trình tác động, chuyển biến thay đổi tình trạng
Trang 5yếu kém năng lực xã hội trở thành chủ thể tích cực của việc giải quyết vấn đề của bản thânmình.
1.3 Nguyên tắc cơ bản trong CTXH cá nhân
- Nguyên tắc cá biệt hóa đối tượng
Mỗi thân chủ phải được hiểu như một cá nhân độc nhất, với cá tính riêng biệt vàkhông phải là cá nhân của một đám đông Con người không phải được sinh ra trong mộtđám đông cũng không chết trong một đám đông trừ khi có tai họa
- Nguyên tắc chấp nhận thân chủ
NVXH chấp nhận thân chủ với mọi phẩm chất tốt, xấu của người ấy, những điểmmạnh và những điểm yếu, không xem xét đến hành vi của anh ta Nền tảng của nguyên tắcnày là giả định triết học cho rằng mỗi cá nhân có giá trị bẩm sinh, không kể đến địa vị xã hộihoặc hành vi của họ Thân chủ được quyền lưu ý và thừa nhận là một con người dù anh ta cóphạm tội Chấp nhận không có nghĩa là tha thứ cho hành vi mà xã hội không thể chấp nhận,
mà có nghĩa là sự quan tâm và thiện chí hướng về con người ẩn sau hành vi
- Không phê phán và không kết án
Điều này có nghĩa là không tỏ vẻ bất bình với thân chủ, không đổ lỗi bằng cách tranhluận về nguyên nhân – kết quả hoặc đưa ra lời phê phán cho rằng người đó đáng bị trừngphạt vì hành vi của họ Thuật ngữ kết án một cá nhân và thái độ xem thường người khác làkhông được chấp nhận trong CTXH Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là NVXH biện hộ,chạy tội cho phạm nhân Khi NVXH nói chuyện và đối xử với cung cách như thế thì thân chỉthấy họ được chấp nhận hoàn toàn và thân chủ sẽ bộc lộ vấn đề của họ
- Tôn trọng quyền tự quyết của thân chủ
Nguyên tác này cho rằng cá nhân có quyền tự quyết định những vấn đề thuộc về cuộcđời họ và người khác không có quyền áp đặt quyết định lên họ Trong CTXH cá nhân,NVXH không ra quyết định, lựa chọn hay vạch kế hoạch cho thân chủ Tuy nhiên, thân chủ
có thể được hướng dẫn và giúp đỡ để đưa ra quyết định riêng
Sự tự quyết, cũng như sự tự do, có những giới hạn riêng của nó Đó không phải làmột quyền tuyệt đối Quyết định mà thân chủ đưa ra phải nằm trong phạm vi quy định của
xã hội, kết quả của quyết định đó không gây tổn hại đến bản thân và người khác Hơn nữa,hành vi tự quyết định phải thuộc những chuẩn mực hành vi mà xã hội có thể chấp nhậnđược Điều này cũng có ý nghĩa thân chủ phải tự chịu trách nhiệm thực hiện quyết định cũngnhư những hậu quả của việc thực hiện quyết định đó
Trang 6Giá trị của nguyên tắc này thừa nhận thân chủ như họ vốn có Chấp nhận hay từ chốimột dịch vụ nào đó là do thân chủ quyets định Trong tiến trình CTXH cá nhân, NVXH thảoluận và xem xét các phương án, thảo luận kỹ lưởng giúp cân nhắc những khó khăn và thuậnlợi Quyền tự quyết được xác nhận, được giải thích ở giai đoạn đầu, vào giai đoạn giữa, vàgiai đoạn cuối của tiến trình.
NVXH ứng dụng kiến thức, sự hiểu biết và kĩ năng với giả định cơ bản là cá nhân conhu cầu, quyền lựa chọn và quyền ra quyết định
- Nguyên tắc cùng tham gia giải quyết vấn đề
Tiến trình giúp đỡ và được giúp đỡ không dừng lại ở thời điểm thân chủ ra quyết định
mà nó còn tiến xa hơn hơn nữa nhờ những kế hoạch được theo đuổi và những hành độngđược thực hiện Vì vậy theo nguyên tắc này, thân chủ trở thành diễn viên chính trong việctheo đuổi kế hoạch và thực hiện hành động, NVXH là người tạo thuận lợi
- Giữ bí mật
NVXH phải có nhiệm vụ giữ bí mật những thông tin thu nhận được từ thân chủ, chỉtrong những trường hợp thân chủ cho phép thì NVXH mới tiết lộ thông tin với người thứ ba(thành viên trong gia đình hoặc chuyên gia khác…)
- Sự can dự có kiểm soát
NVXH khởi đầu mối quan hệ với thân chủ, biểu thị bằng sự chấp nhận và sự khẳngđịnh, mối quan hệ được xây dựng thông qua xúc cảm của nhân viên xã hội Sự xúc cảmđược cần đến mức mà NVXH cảm nhận được mức độ xúc cảm của thân chủ và nhìn tình thếnhư người ấy nhìn nó Tuy nhiên, NVXH phải có cái nhìn khách quan để khỏi mù quáng bởicảm xúc quá độ về tình huống của thân chủ NVXH có thể giúp thân chủ nhìn vấn đề củangười ấy một cách khách quan, tích cực và vạch kế hoạch một cách thực tế
1.4 Tiến trình CTXH cá nhân
a.Khái niệm tiến trình CTXH cá nhân
Tiến trình là những bước công việc cần làm trong một khoảng thời gian nhất định.Khi giúp đỡ một cá nhân, NVXHthực hiện những bước đi trong một tiến trình gọi là tiếntrình giải quyết vấn đề hay tiến trình giúp đỡ
b Các giai đoạn của tiến trình CTXH cá nhân
Gồm có 7 giai đoạn:
(1) Tiếp nhận thân chủ
(2) Nhận diện vấn đề
Trang 7(3) Thu thập thông tin
(4) Đánh giá chuẩn đoán
(5) Lên kế hoạch giải quyết vấn đề
(6) Thực hiện kế hoạch
(7) Lượng giá
Giai đoạn 1 : Tiếp nhận thân chủ
Đây là bước đầu tiên, quan trọng, tạo tiền đề và có ý nghĩa rất lớn đến sự thành côngcủa CTXH với cá nhân đối với từng trường hợp cụ thể Ngay từ bước thứ nhất - tiếp cận thânchủ, NVXH phải cố gắng thiết lập được mối quan hệ dựa trên sự tin tưởng và hợp tác vớithân chủ
Giai đoạn 2 : Nhận diện vấn đề
Việc nhận diện vấn đề của thân chủ là một việc không hề đơn giản Việc nhận diệnvấn đề đúng vấn đề gặp phải của thân chủ, xác định chính xác nguồn gốc làm nảy sinh vấn
đề là cơ sở để NVXH thực hiện các bước tiếp theo, nó liên quan đến khả năng đáp ứng nhucầu cũng như huy động sự tham gia của thân chủ vào giải quyết vấn đề Nhận diện vấn đề
cần trả lời hai câu hỏi:1 Vấn đề hiện tại của thân chủ là gì?2 Ai là thân chủ trọng tâm? Giai đoạn 3 : Thu thập thông tin
Thu thập thông tin và xử lý số liệu là một tập hợp các thao tác kỹ thuật mà NVXHthực hiện nhằm kiểm chứng tính chính xác rình trạng hiện tại, nguyên nhân, các yếu tố yếu
tố tác động đến thân chủ và vấn đề của thân chủ, từ đó đưa ra sự đánh giá toàn diện về thânchủ làm cơ sở trực tiếp cho bước tiếp theo trong tiến trình CTXH cá nhân
Giai đoạn 4 : Đánh giá chuẩn đoán
Về cơ bản, việc xác định vấn đề ưu tiên và trọng tâm giải quyết vấn đề là một bướcđược thực hiện sau các bước tiếp cận thân chủ, nhận diện vấn đề, thu thập và xử lý thông tin
Nó là điểm mấu chốt kiểm định lại tính phù hợp, đúng đắn của các bước đồng thời là cơ sởquyết định đến bước tiếp theo - xây dựng kế hoạch giải quyết vấn đề Nó cũng chỉ ra cho cảNVXH và thân chủ thấy rõ được kết quả của sự tương tác, trong việc đánh giá nhu cầu,nguồn lực, thuận lợi, khó khăn khi giải quyết vấn đề Tuy nhiên, trong những trường hợp cụthể, bước này có thể được thực hiện sớm hơn, thậm chí là bước đầu tiên, khi gặp và quyếtđịnh giải quyết tình trạng khẩn cấp
Giai đoạn 5: Lên kế hoạch giải quyết vấn đề
Trang 8Kế hoạch chính là những công việc cụ thể cần thực hiện nhằm đạt các mục tiêu trongtương lai nhờ việc sử dụng các nguồn lực hiện có và sẵn có một cách hợp lý, hiệu quả.
Giai đoạn 6: Thực hiện kế hoạch
Đây là bước thực hiện hoá các hoạt động cụ thể theo các mục tiêu, giải pháp nhằmđược hỗ trợ cá nhân giải quyết vấn đề dựa trên kế hoạch đã xây dựng Trong quá trình này,khi cần thiết NVXH có thể cung cấp một số dịch vụ cụ thể, tham vấn, hỗ trợ, biện hộ… giúpthân chủ để việc giải quyết vấn đề có hiệu quả cao hơn, kịp thời hơn NVXH là ngườ địnhhướng, trợ giúp cho thân chủ về huy động nguồn lực, cải thiện mối quan hệ xã hội, giúp thânchủ thay đổi tâm trạng thái độ, hành vi và năng lực giải quyết vấn đề
Giai đoạn 7: Lượng giá
Đây là sự đo lường, thẩm định đánh giá toàn bộ các quá trình đã thực hiện trong tiếntrình trợ giúp, giải quyết vấn đề đối với thân chủ Sự lượng giá cuối cùng phải dựa trên sựlượng giá của từng quá trình đã triển khai những mục tiêu cụ thể Lượng giá cần có sự thamgia của cả NVXH và thân chủ nhằm đo lường và thẩm định một cách trung thực, khách quancác tiến bộ của thân chủ, kết quả của sự tác động, đối chiếu giữa cái đạt được với mục tiêu
đề ra
1.5 Kỹ năng tác nghiệp cơ bản của Công tác xã hội cá nhân
Khái niệm kỹ năng trong Công tác xã hội cá nhân
Kỹ năng trong Công tác xã hội cá nhân là sức mạnh, sự tiềm ẩn và năng lực Kỹ năngtrong công tác xã hội cá nhân không phải là một vật hữu hình, có thể cầm nắm mà là hìnhảnh tinh thần và được sử dụng như một thực thể vô hình, phi vật chất
Không phải tự nhiên mà có kỹ năng, đó là một quá trình tìm tòi, học hỏi, nghiên cứu
và tích luỹ
Kỹ năng trong Công tác xã hội cá nhân là sự can dự linh hoạt của nhân viên xã hộitrong tiến trình trợ giúp thân chủ Thiếu các kỹ năng hay không thành thục các kỹ năng làmột trong những nguyên nhân quan trọng dẫn tới sự thất bại trong mối quan hệ giúp đỡ
Một số kỹ năng trong Công tác xã hội cá nhân
Kỹ năng quan sát
- Quan sát là gì? Quan sát là chú ý đến những đặc điểm của con người, vật hay tìnhhuống Trong tiến trình trợ giúp của công tác xã hội cá nhân, mục đích là sử dụng những dữkiện quan sát được thân chủ và hoàn cảnh của thân chủ
Trang 9Kỹ năng lắng nghe:
Kỹ năng lắng nghe trong Công tác xã hội cá nhân không chỉ đơn thuần là tiếp thu âmthanh bằng tai mà còn hiểu được ý nghĩa của điều được nói nhất là tiếp nhận được cảm xúccủa con người đang nói Không chỉ nghe bằng tai mà bằng mắt để nắm bắt cảm xúc của conngười nói qua ngôn ngữ không lời, bằng tim để thấu cảm nghĩa là đặt mình vào vị trí củangười kia và cảm nhận được cảm xúc của họ
Phúc trình trường hợp
Phúc trình là sự ghi chép lại của nhân viên xã hội về các diễn biến, hiện tượng, sựviệc, tình huống, kết quả hoạt động tương tác giữa nhân viên xã hội vớit thân chủ và sưchuyển biến của thân chủ trong quá trình giải quyết vấn đề Phúc trình được khái quát trên
cơ sở những ghi chép, nhật ký hay nhật trình của quá trình can thiệp, rợ giúp của thân chủđối với thân chủ từ khi tiếp nhận ca cho đến khi kết thúc nhưng không phải là ghi chép trựctiếp qua các cuộc làm việc với thân chủ và các mối quan hệ khác
ĐỀ GẶP PHẢI CỦA TRẺ CÓ HIV/AIDS Ở NƯỚC TA
2.1 Khái niệm trẻ em, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, nhu cầu của trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn
Khái niệm trẻ em:
Theo Công ước Quốc tế quyền trẻ em đưa ra khái niệm về trẻ em: trong phạm vi của Côngước này, trẻ em có nghĩa là mọi người dân dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụngvới trẻ em đó quy định tuổi thành niên sớm hay muộn
Trang 10Theo Luật của nước Cộng hào Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam số 25/2004/QH11 ngày15/06/2004 về Bảo vệ, Chăm sóc và Giáo dục trẻ em, trẻ em được hiểu là: công dân ViệtNam dưới 16 tuổi.
Trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn:
Theo Luật Báo vệ, Chăm sóc và Giáo dục trẻ em, thì trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt là trẻ em
có hoàn cảnh không bình thường về thể chất hay tinh thần, không đủ điều kiện để thực hiệnquyền cơ bản và hòa nhập với gia đình, cộng đồng
Nhu cầu của trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn:
Nhu cầu về thực hiện các quyền cơ bản của mình, đó là quyền được học tập, vui chơi,phát tiển bản thân
Trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn có nhu cầu hòa nhập gia đình, cộng đồng xãhội, không có sự phân biệt đối xử
Các em có nhu cầu về vật chất, đó là nhu cầu thiết yếu hàng ngày Các em là nhữngđứa trẻ cần có sự yêu thương quan tâm của gia đình, cộng đồng xã hội Các em có nhu cầutiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe: phượng tiện hỗ trợ, thuốc men, khám chữa bệnh…
Như vậy trẻ em nói chung và đặc biệt là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn nóiriêng rất cần sự quan tâm giúp đỡ của gia đình, cộng đồng xã hội Nhân viên xã hội có vaitrò là kết nối nguồn lực trọng việc hỗ trợ, giải quyết vấn đề gặp phải một cách bền vững
2.2 Trẻ có HIV/AIDS:
2.2.1 Khái niệm và đặc điểm tâm lý của trẻ có HIV/AIDS:
Khái niệm trẻ có HIV/AIDS:
Để hiểu một cách chính xác về trẻ có HIV/AIDS trước tiên chúng ta cấn hiểuHIV/AIDS là gì?
cơ hội AIDS được coi là giai đoạn cuối của quá trình nhiễm HIV Tuy nhiên, mỗi người khi
Trang 11mắcAIDS sẽ có những triệu chứng khác nhau, tùy theo loại nhiễm trùng cơ hội mà người đómắc phải, và khả năng chống đỡ của hệ miễn dịch mỗi người.
Khái niệm trẻ em có HIV/AIDS được hiểu như thế nào?
Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm
2004 thì trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được hiểu là trẻ em có hoàn cảnh không bình thường
về thể chất hoặc tinh thần, không đủ điều kiện để thực hiện quyền cơ bản và hoà nhập vớigia đình, cộng đồng
Trẻ em nhiễm HIV/AIDS: Là trẻ em đã được cơ quan y tế có thẩm quyền kết luận bịnhiễm HIV/AIDS
Trẻ em có HIV là những trẻ em bản thân nhiễm HIV/AIDS Mọi trẻ em dù trong hoàncảnh nào đều có quyền được sống và phát triển trong môi trường mà ở đó các em được chămsóc, được bảo đảm an toàn và được bảo vệ
2.2.2 Đặc điểm tâm lý của trẻ có HIV:
Trẻ em có HIV có nhiều hoàn cảnh khác nhau, nhiều trẻ có HIV đã bị mất cha mẹ doAIDS hoặc đang phải chăm sóc cha me có HIV/AIDS Có trẻ vừa sinh ra phát hiện nhiễmHIV đã bị gia đình bỏ mặc tại các bệnh viện hoặc tại các trung tam xã hội, cổng chùa Một
số trẻ em có HIV không được quan tâm do gia đình quá nghèo, bản thân cha mẹ cũng mắcbệnh nặng Nhìn chung trẻ em có HIV đều có nguy cơ mất cha mẹ, gia đình mất, lai lịch.Nguồn đảm bảo cuộc sống như: chế độ dinh dưỡng, an toàn trong chăm sóc, hỗ trợ y tế,giáo dục và chăm sóc tinh thàn cho trẻ rất hạn chế hoặc không có
Ngay từ khi mới sinh ra, trẻ có HIV thiếu mối quan hệ gắn bó mẹ-con, trẻ khôngđược ôm ấp, âu yếm, vỗ về nũng nịu tình yêu thương của cha mẹ nên trẻ dễ có cảm giáckhông tin tưởng, hẫng hụt, sợ hãi Người chăm sóc thay thế cha mẹ trẻ do sợ bị lây nhiễm,thiếu tình yêu thương thực sự với trẻ cũng dễ có những hành động né tránh, chỉ tiếp xúc khicần thiết điều này cũng ảnh hưởng không tốt đến tâm lý của trẻ Trẻ cảm thấy cô độc, sợhãi mặc cảm, một số trẻ rơi vào trạng thái trầm uất, thạm chí đã tự tử
Trong thực tế, tại các trung tâm nuôi dưỡng Bảo trợ Xã hội đã có rất nhiều nhân viên xã hộithự lòng yêu thương và chăm sóc trẻ em có HIV/AIDS như con mình Nhân viên xã hội đã
ôm ấp, vỗ về, âu yếm trẻ bằng cả tình thương yêu của người mẹ mặc dù nguy cơ lâynhiễm rất cao
Ở lứa tuổi trẻ vị thành niên cố gắng tách rời cha mẹ về mặt tâm lý Xu hướng vươnlên muốn làm người lớn, chúng sẵn sàng hành động như người lớn có trách nhiệm, tự suy
Trang 12nghĩ và quyết định cho bản thân và muốn được mọi người tôn trọng Nhưng khó khăn về mặtsinh lý, tâm lý xã hội có thể dẫn đến sự khủng hoảng, trẻ trở nên bướng bỉnh khó bảo.
Trẻ nhiễm HIV ở độ tuổi vị thành niên do nhiều nguyên nhân: do thiếu hiểu biết, do dùngbơm kim tiêm chung khi mắc nghiện ma túy, quan hệ tình dục không an toàn Theo khảosát gần đây số lượng trẻ nhiễm HIV khá lớn, trong đó phần lớn là trẻ lang thang bụi đời(Theo thống kê của Bộ Y tế, cả nước hiện có khoảng 8500 trẻ em nhiễm HIV, nhiều em làtrẻ lang thang)
Cảm giác sợ hãi bao trùm cuộc sống của các em Các em sợ không có cơ hội học tập,học nghề để có việc làm Các em sợ bị người thân ghét bỏ, xa lánh, xua đuổi Các em sợ ảnhhưởng đến cha mẹ và người thân Các em có cảm giác mặc cảm Tất cả những cảm xúc đókhiến cho người có HIV rơi vào trạng thái cô đơn, buồn bã, thu mình lại và không muốngiao tiếp
Nếu được sự quan tâm trợ giúp, người có HIV sẽ dần lấy lại cân bằng về tâm trạng
Họ chấp nhận bệnh và muốn tìm cảnh sống tích cực Họ bắt đàu tìm kiếm thông tin để chữabệnh, tăng cường sức khỏe Họ muốn làm điều làm điều gì đó có ích cho gia đình, xã hội và
hy vọng về việc kéo dài sự sống, về thuốc điều trị khỏi bệnh
2.2.3 Nhu cầu của trẻ có HIV:
Một nghiên cứư năm 2004 cho thấy có những dạng trẻ ó HIV: khoảng 20% các em
sẽ bị bệnh nặng trong những năm đầu tiên, các em mất vào 4 tuổi, số 80% còn lại có sự pháttriển HIV chậm hơn
Trẻ em có HIV/AIDS có nhu cầu tham vấn tâm lý Các nhà tham vấn cần tham vấncho các trẻ có HIV về các vấn đề tâm lý mà trẻ em gặp phải đó là tâm trạng sợ hãi, lo lắng,
sợ chết, khủng hoảng tâmlý
Trẻ em có HIV/AIDS có nhu cầu cần được ăn uống đầy đủ, được chăm sóc sức khoẻ và y
tế Chế độ dinh dưỡng và chăm sóc y tế đầy đủ giúp cho có HIV cvhóng lại các căn bệnhnhiễm khuẩn, làm chậm lại quá trình chuyển sang giai đoạn AIDS
Trẻ em có HIV phải được sống cùng bố, mẹ, anh, chị, em, người thân cần được cha
mẹ, người thân chăm sóc, yêu thương quý mến
Trẻ em HIV không còn người thân cần được đưa vào các cơ sở để nuôi dạy, tổ chức cáchoạt động để giúp trẻ, tạo điều kiện để trẻ hoà nhập cộng đồng
Trẻ nhiễm HIV cần được tham gia các hoạt động chung, hoà nhập vui chơi với bạn
bẻ, không bị tẩy chay, xa lánh