Thiếu tướng hoàng sâm trong lịch sử việt nam cận hiện đại

A. MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài Đặc điểm xuyên suốt của lịch sử dân tộc Việt Nam, là quá trình dựng nước gắn liền giữ nước. Trong hàng ngàn năm lịch sử đó, không ít thời gian dân tộc ta phải trải qua chiến tranh. Có thể nói: lịch sử Việt Nam là nơi đối đầu giữa kẻ xâm lược và người chống xâm lược. Từ xa xưa dân tộc ta phải liên tục phải đương đầu với nhiều kẻ thù khắp bốn phía Đông, Tây, Nam, Bắc. Và phần lớn các cuộc đụng đầu đó nhân dân ta phải chống lại những kẻ thù hùng mạnh trên thế giới. Trong suốt chiều dài lịch sử chống ngoại xâm của Việt Nam, các tầng lớp nhân dân từ người nông dân, trí thức, công nhân... phải đứng lên cầm lấy vũ khí. Trong số đó đã có những người trở thành những vị anh hùng, những vị tướng tài ba và chính họ đã làm rạng danh dân tộc ta. Tên tuổi họ đã gắn liền với những trận đánh, những địa danh lừng lẫy. Họ là niềm tự hào của dân tộc. Rất nhiều người đã dâng hiến tuổi thanh xuân và máu thịt của mình để viết nên ca khúc khải hoàn cho dân tộc Việt Nam. Nói đến Quảng Bình nơi nhiều thế kỷ là vùng biên viễn, ranh giới tranh chấp phân chia của các thế lực phong kiến, thực dân, cũng là nơi giao thoa hội tụ của nhiều luồng văn hóa, văn minh (Việt Chăm, Đại Việt Chiêm Thành, Đàng Trong Đàng Ngoài…) nơi đây đã sản sinh ra nhiều bậc danh nhân, anh hùng hào kiệt, đã làm rạng danh cho quê hương, đất nước. Họ là các danh nhân, anh hùng lịch sử văn hóa, đó mãi mãi là niềm tự hào của các thế hệ người dân Quảng Bình. Trong những danh nhân của vùng đất Quảng Bình, Hoàng Sâm là một trong những vị tướng tài ba, một chính trị gia xuất sắc. Là người có những đóng góp quan trọng trong lịch sử dân tộc ở thời cận hiện đại cả chính trị cũng như về quân sự. Nghiên cứu cuộc đời và sự nghiệp của Hoàng Sâm đặc biệt là vai trò lịch sử của ông trong cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước của dân tộc, là một trong những việc làm cần thiết của khoa học lịch sử. Việc nghiên cứu vai trò lịch sử của Hoàng Sâm trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước giúp chúng ta rút ra được những bài học kinh nghiệm quý báu từ cuộc đời và hoạt động cách mạng phong phú, sáng tạo của ông rất có giá trị trong tổng kết lí luận và chỉ đạo phục vụ cho hoạt động thực tiễn. Là một sinh viên chuyên ngành lịch sử chúng tôi thiết nghĩ việc nghiên cứu tìm hiểu về sự nghiệp hoạt động cách mạng của Thiếu tướng Hoàng Sâm là một điều cần thiết giúp bản thân nâng cao hiểu biết về lịch sử Việt Nam nói chung và lịch sử Quảng Bình nói riêng, làm hành trang hữu ích cho nghề nghiệp và cuộc sống sau này. Chính vì những lý do đó, chúng tôi quyết định chọn vấn đề: “Thiếu tướng Hoàng Sâm trong lịch sử Việt Nam cận hiện đại” làm đề tài khoá luận tốt nghiệp của mình. 2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Qua nghiên cứu các tài liệu thành văn chúng tôi thấy đã có một số tác phẩm đã đề cập đến Thiếu tướng Hoàng Sâm ở những mức độ khác nhau. Sau khi tập hợp nghiên cứu dựa vào nội dung chúng tôi chia làm hai nhóm như sau. + Ở mức độ sơ lược có các tác phẩm như: Chuyện về Thiếu tướng Hoàng Sâm của tác giả Nguyễn Viết Mạch đăng trên báo Quảng Bình điện tử: www.baoquangbinh.vn; Huyền thoại về tài năng quân sự kienthuc.net.vn của tác giả Tiến sĩ Nguyễn Thành Hữu. Bài viết của Thạc sĩ Lê Trọng Đại cũng dành một tiểu mục: Thiếu tướng Hoàng Sâm với hơn 4 trang trong Địa chí Lệ Sơn để giới thiệu khái quát về ông. + Ở mức độ chuyên đề có các tác giả sau: Bài viết của Đại tá, Phó giáo sư Tiến sĩ Trần Ngọc Long (Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam), “Hoàng Sâm Trapaet của Việt Nam” đăng trong Tuyển tập báo cáo khoa học hội thảo quốc gia về Danh nhân Quảng Bình năm 2014”, NXB Chính trị Hành chính; bài viết của Trung tá Lê Việt Bình (Bộ chỉ huy Quân sự Quảng Bình) “Hoàng Sâm vị tướng nhiều tài năng huyên thoại”. Lê Hoài Việt Hoàng Sâm vị tướng nhiều tài năng huyền thoại, Báo cáo khoa học Hội thảo Quốc gia về Danh nhân Quảng Bình, NXB Chính trị Hành chính, (2014). Tỉnh ủy Quảng Bình, Đảng ủy Quân sự tỉnh đã biên tập và xuất bản cuốn sách Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Viêt Nam quê hương Quảng Bình, 2015, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đăng mục Thiếu tướng Hoàng Sâm (1915 1968). Nhìn chung các công trình nghiên cứu về Thiếu tướng Hoàng Sâm đến nay không nhiều và hầu như chỉ xuất hiện trên các tạp chí, tập san, bài báo quân đội, các trang báo điện tử. Nhìn chung các tài liệu trên đều chưa đi sâu đánh giá một cách đầy đủ, toàn diện và có hệ thống về cuộc đời, và đóng góp của Thiếu tướng Hoàng Sâm. Do đó, để có một công trình chuyên khảo về vấn đề đó đòi hỏi sự đầu tư công phu và chu đáo hơn. Trong khóa luận của mình, tôi cố gắng tập hợp bổ sung, hệ thống hóa lại nội dung những thông tin đã được công bố để kế thừa và phát triển nhằm góp phần giới thiệu một cách đầy đủ, toàn diện những cống hiến của Thiếu tướng Hoàng Sâm trong lịch sử Việt Nam cận hiện đại. 3. Nhiệm vụ nghiên cứu Để thực hiện đề tài nghiên cứu tác giả khóa luận tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau: Thứ nhất, nghiên cứu một cách khái quát lịch sử Việt Nam từ những năm 1915 đến năm 1968. Thứ hai, đề tài tiến hành tìm hiểu thân thế, sự nghiệp của Thiếu tướng Hoàng Sâm. Thứ ba, làm rõ vị trí và đóng góp của Thiếu tướng Hoàng Sâm trong lịch sử Việt Nam cận hiện đại. 4. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 4.1 Đối tượng nghiên cứu Để thực hiện được các nhiệm vụ nghiên cứu nói trên, đề tài xác định đối tượng nghiên cứu gồm: Bối cảnh lịch sử Việt Nam từ những năm 1915 đến 1968 Quê hương, gia đình sự nghiệp, đóng góp của Thiếu tướng Hoàng Sâm trong lịch sử Việt Nam. Quan điểm của các nhà nghiên cứu đánh giá về Thiếu tướng Hoàng Sâm. 4.2 Phạm vi nghiên cứu Về không gian: Khóa luận tập trung nghiên cứu những khu vực hoạt động cách mạng của Hoàng Sâm ở Thái Lan, Trung Quốc, Lào, Việt Nam. Về thời gian: Khóa luận tập trung nghiên cứu thời gian sống và hoạt động cách mạng của Thiếu tướng Hoàng Sâm từ năm 1915 đến năm 1968. 5. Phương pháp nghiên cứu 5.1 Phương pháp luận Thực hiện khóa luận chúng tôi đứng trên quan điểm phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về lịch sử. 5.2 Phương pháp nghiên cứu Trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi đã sử dụng và kết hợp hai phương pháp chính là phương pháp lịch sử và phương pháp logic, sử dụng phương pháp lịch sử để tái hiện chân thực bức tranh quá khứ, kết hợp với phương pháp lôgic để đi sâu phân tích, đánh giá làm rõ bản chất sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử. Ngoài ra, trong quá trình nghiên cứu chúng tôi còn sử dụng phương pháp nghiên cứu liên ngành, phương pháp điền dã dân tộc học để sưu tầm, phân loại tư liệu; thống kê, so sánh phân tích và đánh giá các sự kiện lịch sử để đúc rút thông tin phục vụ nội dung khóa luận. 6. Đóng góp của đề tài Thứ nhất, khóa luận đã tập hợp được một hệ thống tư liệu liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp cửa Thiếu tướng Hoàng Sâm đặc biệt là trong thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc, kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược cho những ai quan tâm nghiên cứu vấn đề này. Thứ hai, khóa luận tập trung làm rõ đóng góp của Hoàng Sâm trong hai cuộc kháng chiến chống xâm lược. Thứ ba, thực hiện đề tài này còn giúp chính tác giả nâng cao hiểu biết của mình về lịch sử Việt Nam, lịch sử Quảng Bình những năm 1915 1968; hiểu sâu sắc hơn về nghệ thuật quân sự Việt Nam, làm hành trang tri thức nghề nghiệp và cuộc sống sau này. Mặt khác, việc thực hiện khóa luận này còn giúp tác giả bước đầu làm quen với việc nghiên cứu khoa học. 7. Bố cục đề tài Ngoài phần mở đầu, tài liệu tham khảo, đề tài được gói gọn trong ba chương. Chương 1: Khái lược những nét nổi bật của lịch sử Việt Nam từ sau chiến tranh thế giới thứ nhất đến năm 1968. Chương 2: Thân thế và sự nghiệp của Thiếu tướng Hoàng Sâm Chương 3: Đóng góp của Thiếu tướng Hoàng Sâm trong lịch sử Việt Nam cận hiện đại.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH

KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI

- -ĐINH THANH HẢI

THIẾU TƯỚNG HOÀNG SÂM TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM CẬN - HIỆN ĐẠI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGÀNH: SƯ PHẠM LỊCH SỬ

HỆ ĐÀO TẠO: CHÍNH QUY Khóa học : 2013 - 2017

Quảng Bình, 2017

Lời Cảm Ơn

Trong quá trình thực hiện bài khóa luận em đã nhận được nhiều sự giúp đỡ đóng góp ý kiến của quý thầy cô, gia đình, bạn bè và các địa phương liên quan đến đề tài của bài khóa luận.

Trước tiên, em xin cảm ơn thầy giáo, Thạc sĩ Lê Trọng Đại người trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ em về kiến thức và phương pháp để em hoàn thành được khóa luận này.

Em cũng xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo của khoa Khoa học

- Xã hội, Trường Đại học Quảng Bình đã tận tình giảng dạy trong bốn năm đại học qua đã giúp đỡ, động viên trong quá trình thực hiện khóa luận.

Em xin chân thành cảm ơn Thư viện trường Đại học Quảng Bình, Thư viện Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Bình đã giúp đỡ em trong quá trình tìm kiếm, thu thập và khai thác tài liệu phục vụ việc nghiên cứu, hoàn thành khóa luận.

Cuối cùng em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới những người thân trong gia đình, bạn bè đã luôn ủng hộ và động viên em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng do trình độ và thời gian có hạn chế nên khóa luận này chắc chắn không thể tránh khỏi những sai sót và hạn chế Tác giả khóa luận rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của thầy cô và các bạn để khóa luận được hoàn thiện tốt hơn.

Em xin trân trọng cảm ơn!

Quảng Bình, tháng 5 năm 2017 Người thực hiện

Đinh Thanh Hải

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Đóng góp của đề tài 4

7 Bố cục đề tài 4

B NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1: KHÁI LƯỢC NHỮNG NÉT NỔI BẬT CỦA LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT ĐẾN NĂM 1968 5

1.1 Việt Nam trong những năm 1919-1930 5

1.2 Việt Nam trong những năm 1930-1945 6

1.3 Giai đoạn 1945-1954 10

1.4 Giai đoạn 1954-1968 12

CHƯƠNG 2: THÂN THẾ VÀ SỰ NGHIỆP CỦA THIẾU TƯỚNG HOÀNG SÂM 14

2.1 Vài nét về quê hương của Thiếu tướng Hoàng Sâm 14

2.2 Gia đình Thiếu tướng Hoàng Sâm 15

2.3 Sơ lược về tiểu sử của Thiếu tướng Hoàng Sâm (1915-1968) 16

2.3.1 Tiểu sử 16

CHƯƠNG 3: ĐÓNG GÓP CỦA THIẾU TƯỚNG HOÀNG SÂM TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM CẬN - HIỆN ĐẠI 19

3.1 Thời gian hoạt động và xây dựng trong tổ chức yêu nước và cách mạng tại Thái Lan từ năm 1928-1935 19

3.2 Hoạt động cách mạng tại Trung Quốc từ năm 1937-1940 20

3.3 Hoạt động cách mạng ở Việt Nam từ năm 1941-1945 21

3.3 Đóng góp của Hoàng Sâm trong kháng chiến chống Pháp 1946-1954.25 3.4 Đóng góp của Hoàng Sâm trong kháng chiến chống Mỹ 1955-1968.28 C KẾT LUẬN 32

TÀI LIỆU THAM KHẢO 33

PHỤ LỤC

A MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài

Đặc điểm xuyên suốt của lịch sử dân tộc Việt Nam, là quá trình dựngnước gắn liền giữ nước Trong hàng ngàn năm lịch sử đó, không ít thời giandân tộc ta phải trải qua chiến tranh Có thể nói: lịch sử Việt Nam là nơi đốiđầu giữa kẻ xâm lược và người chống xâm lược

Từ xa xưa dân tộc ta phải liên tục phải đương đầu với nhiều kẻ thù khắpbốn phía Đông, Tây, Nam, Bắc Và phần lớn các cuộc đụng đầu đó nhân dân

ta phải chống lại những kẻ thù hùng mạnh trên thế giới Trong suốt chiều dàilịch sử chống ngoại xâm của Việt Nam, các tầng lớp nhân dân từ người nôngdân, trí thức, công nhân phải đứng lên cầm lấy vũ khí Trong số đó đã cónhững người trở thành những vị anh hùng, những vị tướng tài ba và chính họ

đã làm rạng danh dân tộc ta Tên tuổi họ đã gắn liền với những trận đánh,những địa danh lừng lẫy Họ là niềm tự hào của dân tộc Rất nhiều người đãdâng hiến tuổi thanh xuân và máu thịt của mình để viết nên ca khúc khải hoàncho dân tộc Việt Nam

Nói đến Quảng Bình nơi nhiều thế kỷ là vùng biên viễn, ranh giới tranhchấp phân chia của các thế lực phong kiến, thực dân, cũng là nơi giao thoa hội

tụ của nhiều luồng văn hóa, văn minh (Việt - Chăm, Đại Việt - Chiêm Thành,Đàng Trong - Đàng Ngoài…) nơi đây đã sản sinh ra nhiều bậc danh nhân, anhhùng hào kiệt, đã làm rạng danh cho quê hương, đất nước Họ là các danhnhân, anh hùng lịch sử văn hóa, đó mãi mãi là niềm tự hào của các thế hệngười dân Quảng Bình

Trong những danh nhân của vùng đất Quảng Bình, Hoàng Sâm là mộttrong những vị tướng tài ba, một chính trị gia xuất sắc Là người có nhữngđóng góp quan trọng trong lịch sử dân tộc ở thời cận hiện đại cả chính trịcũng như về quân sự Nghiên cứu cuộc đời và sự nghiệp của Hoàng Sâm đặcbiệt là vai trò lịch sử của ông trong cuộc kháng chiến chống Pháp và chống

Mỹ cứu nước của dân tộc, là một trong những việc làm cần thiết của khoa họclịch sử Việc nghiên cứu vai trò lịch sử của Hoàng Sâm trong hai cuộc khángchiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước giúp chúng ta rút ra được nhữngbài học kinh nghiệm quý báu từ cuộc đời và hoạt động cách mạng phong phú,

sáng tạo của ông rất có giá trị trong tổng kết lí luận và chỉ đạo phục vụ chohoạt động thực tiễn.

Là một sinh viên chuyên ngành lịch sử chúng tôi thiết nghĩ việc nghiêncứu tìm hiểu về sự nghiệp hoạt động cách mạng của Thiếu tướng Hoàng Sâm

là một điều cần thiết giúp bản thân nâng cao hiểu biết về lịch sử Việt Nam nóichung và lịch sử Quảng Bình nói riêng, làm hành trang hữu ích cho nghềnghiệp và cuộc sống sau này Chính vì những lý do đó, chúng tôi quyết định

chọn vấn đề: “Thiếu tướng Hoàng Sâm trong lịch sử Việt Nam cận - hiện

đại” làm đề tài khoá luận tốt nghiệp của mình.

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Qua nghiên cứu các tài liệu thành văn chúng tôi thấy đã có một số tácphẩm đã đề cập đến Thiếu tướng Hoàng Sâm ở những mức độ khác nhau Saukhi tập hợp nghiên cứu dựa vào nội dung chúng tôi chia làm hai nhóm nhưsau

+ Ở mức độ sơ lược có các tác phẩm như: "Chuyện về Thiếu tướng Hoàng Sâm" của tác giả Nguyễn Viết Mạch đăng trên báo Quảng Bình điện

tử:www.baoquangbinh.vn; "Huyền thoại về tài năng quân sự" kienthuc.net.vn

của tác giả Tiến sĩ Nguyễn Thành Hữu Bài viết của Thạc sĩ Lê Trọng Đại cũng dành một tiểu mục: Thiếu tướng Hoàng Sâm với hơn 4 trang trong Địa

chí Lệ Sơn để giới thiệu khái quát về ông

+ Ở mức độ chuyên đề có các tác giả sau: Bài viết của Đại tá, Phó giáo

sư - Tiến sĩ Trần Ngọc Long (Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam), “Hoàng

Sâm-Tra-pa-et của Việt Nam” đăng trong "Tuyển tập báo cáo khoa học hội thảo quốc gia về Danh nhân Quảng Bình năm 2014”, NXB Chính trị - Hành

chính; bài viết của Trung tá Lê Việt Bình (Bộ chỉ huy Quân sự Quảng Bình)

“Hoàng Sâm - vị tướng nhiều tài năng huyên thoại” Lê Hoài Việt "Hoàng

Sâm vị tướng nhiều tài năng huyền thoại", Báo cáo khoa học Hội thảo Quốc gia về Danh nhân Quảng Bình, NXB Chính trị Hành chính, (2014) Tỉnh ủy

Quảng Bình, Đảng ủy Quân sự tỉnh đã biên tập và xuất bản cuốn sách "Tướng

lĩnh Quân đội nhân dân Viêt Nam quê hương Quảng Bình", 2015, Nhà xuất

bản Quân đội nhân dân đăng mục "Thiếu tướng Hoàng Sâm (1915 - 1968)".

Nhìn chung các công trình nghiên cứu về Thiếu tướng Hoàng Sâm đếnnay không nhiều và hầu như chỉ xuất hiện trên các tạp chí, tập san, bài báo

quân đội, các trang báo điện tử Nhìn chung các tài liệu trên đều chưa đi sâuđánh giá một cách đầy đủ, toàn diện và có hệ thống về cuộc đời, và đóng gópcủa Thiếu tướng Hoàng Sâm Do đó, để có một công trình chuyên khảo vềvấn đề đó đòi hỏi sự đầu tư công phu và chu đáo hơn Trong khóa luận củamình, tôi cố gắng tập hợp bổ sung, hệ thống hóa lại nội dung những thông tin

đã được công bố để kế thừa và phát triển nhằm góp phần giới thiệu một cáchđầy đủ, toàn diện những cống hiến của Thiếu tướng Hoàng Sâm trong lịch sửViệt Nam cận - hiện đại

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện đề tài nghiên cứu tác giả khóa luận tập trung giải quyết cácnhiệm vụ sau:

Thứ nhất, nghiên cứu một cách khái quát lịch sử Việt Nam từ những

năm 1915 đến năm 1968

Thứ hai, đề tài tiến hành tìm hiểu thân thế, sự nghiệp của Thiếu tướng

Hoàng Sâm

Thứ ba, làm rõ vị trí và đóng góp của Thiếu tướng Hoàng Sâm trong

lịch sử Việt Nam cận - hiện đại

4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Để thực hiện được các nhiệm vụ nghiên cứu nói trên, đề tài xác định đốitượng nghiên cứu gồm:

- Bối cảnh lịch sử Việt Nam từ những năm 1915 đến 1968

- Quê hương, gia đình sự nghiệp, đóng góp của Thiếu tướng Hoàng Sâmtrong lịch sử Việt Nam

- Quan điểm của các nhà nghiên cứu đánh giá về Thiếu tướng HoàngSâm

Thực hiện khóa luận chúng tôi đứng trên quan điểm phương pháp luậncủa chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và quan điểm củaĐảng cộng sản Việt Nam về lịch sử.

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi đã sử dụng và kết hợp haiphương pháp chính là phương pháp lịch sử và phương pháp logic, sử dụngphương pháp lịch sử để tái hiện chân thực bức tranh quá khứ, kết hợp vớiphương pháp lôgic để đi sâu phân tích, đánh giá làm rõ bản chất sự kiện, hiệntượng, nhân vật lịch sử

Ngoài ra, trong quá trình nghiên cứu chúng tôi còn sử dụng phương phápnghiên cứu liên ngành, phương pháp điền dã dân tộc học để sưu tầm, phânloại tư liệu; thống kê, so sánh phân tích và đánh giá các sự kiện lịch sử để đúcrút thông tin phục vụ nội dung khóa luận

6 Đóng góp của đề tài

Thứ nhất, khóa luận đã tập hợp được một hệ thống tư liệu liên quan đến

cuộc đời và sự nghiệp cửa Thiếu tướng Hoàng Sâm đặc biệt là trong thời kỳđấu tranh giải phóng dân tộc, kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc

Mỹ xâm lược cho những ai quan tâm nghiên cứu vấn đề này

Thứ hai, khóa luận tập trung làm rõ đóng góp của Hoàng Sâm trong hai

cuộc kháng chiến chống xâm lược

Thứ ba, thực hiện đề tài này còn giúp chính tác giả nâng cao hiểu biết

của mình về lịch sử Việt Nam, lịch sử Quảng Bình những năm 1915 - 1968;hiểu sâu sắc hơn về nghệ thuật quân sự Việt Nam, làm hành trang tri thứcnghề nghiệp và cuộc sống sau này Mặt khác, việc thực hiện khóa luận nàycòn giúp tác giả bước đầu làm quen với việc nghiên cứu khoa học

Chương 2: Thân thế và sự nghiệp của Thiếu tướng Hoàng Sâm

Chương 3: Đóng góp của Thiếu tướng Hoàng Sâm trong lịch sử ViệtNam cận - hiện đại

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1

KHÁI LƯỢC NHỮNG NÉT NỔI BẬT CỦA LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT ĐẾN NĂM 1968 1.1 Việt Nam trong những năm 1919-1930

Sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất, thực dân Pháp tuy là một nướcthắng trận nhưng đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề; kinh tế sa sút nghiêmtrọng Để hàn gắn vết thương chiến tranh, bù đắp những thiệt hại do chiếntranh gây ra, khôi phục địa vị trong thế giới tư bản, bên cạnh việc tăng cườngbóc lột nhân dân trong nước, đế quốc Pháp đã đẩy mạnh việc đầu tư khai thácthuộc địa Vì Đông Dương là một trong những thuộc địa béo bở của thực dânPhán nên chúng đã tiến hành một loạt biện pháp để bóc lột, khai thác Trướctác động của công cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai, xã hội Việt Nam tiếptục bị phân hóa sâu sắc, các giai cấp cũ (địa chủ phong kiến và nông dân)phân hóa sâu sắc hơn Các tầng lớp mới (tư sản, tiểu tư sản) nảy sinh trongcuộc khai thác lần thứ nhất phát triển trở thành giai cấp thực sự Mỗi giai cấp,mỗi tầng lớp xã hội có địa vị và quyền lợi khác nhau nên có thái độ chính trịkhác nhau trong cuộc đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp đã và đang tiếptục diễn ra Mâu thuẫn xã hội giữa toàn thể dân tộc Việt Nam và chủ nghĩa đếquốc Pháp; mâu thuẫn giữa giai cấp nông dân với địa chủ phong kiến ngàycàng gay gắt, không thể điều hòa Phong trào đấu tranh của quần chúng nhândân bùng nổ mạnh mẽ sau chiến tranh, trước hết bắt nguồn từ những mâuthuẫn căn bản đó

Cuộc đấu tranh cách mạng giai đoạn này diễn ra gay go, quyết liệt, phứctạp, cách mạng Việt Nam đi đến đâu là tùy thuộc trước hết ở việc giai cấp nàogiành được bá quyền lãnh đạo cách mạng Đó cũng là nội dung chủ yếu củathời kỳ có tính chất bản lề, mười năm sau chiến tranh thế giới thứ nhất (1919 -1929)

Cách mạng tháng Mười Nga 1917 thành công đã có ảnh hưởng to lớnđến phong trào cách mạng trên thế giới Những chuyển biến trong xã hội là cơ

sở cho sự du nhập vào Việt Nam các hệ tư tưởng mới đáp ứng yêu cầu nhiệm

vụ lịch sử của dân tộc đang đặt ra Cuộc đấu tranh giữa hai luồng tư tưởngcùng song song tồn tại được tập trung vào việc giải quyết một vấn đề bức

thiết là quyền lãnh đạo cách mạng Việt Nam Trong ba thập niên đầu của thế

kỉ XX, xã hội Việt Nam lần lượt tiếp thu hệ tư tưởng dân chủ tư sản phươngTây được khúc xạ qua các nhà cách mạng Trung Hoa và Nhật Bản (tư tưởngdân chủ tư sản) Ảnh hưởng của tư tưởng dân chủ tư sản qua phong trào DuyTân, Đông Du, Đông Kinh nghĩa thục; ảnh hưởng của Chủ nghĩa Tam dânqua Việt Nam Quang Phục Hội và Việt Nam Quốc dân đảng Trong nhữngnăm 20 của thế kỉ XX, ảnh hưởng của cách mạng tháng Mười Nga và tưtưởng vô sản qua Nguyễn Ái Quốc và Hội Việt Nam cách mạng thanh niên.Sau thất bại của cuộc bạo động Yên Bái tháng 02 năm 1930, sự ra đời củaĐảng Cộng sản Việt Nam ngày 3/2/1930 đã chứng tỏ sự lựa chọn của chínhlịch sử dân tộc là cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam gắn liền với conđường cách mạng vô sản Đó cũng là kết quả phát triển tất yếu, hợp quy luậtcủa quá trình phát triển của lịch sử dân tộc cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX.Trong quá trình truyền bá chủ nghĩa Mac - Lê nin về Việt Nam, Nguyễn ÁiQuốc đã tới Thái Lan trong những năm 1928 - 1929, hoạt động trong Việtkiều Trong thời gian này " một số thanh niên Lệ Sơn đang sinh sống ở Lào vàThái Lan đã được các tổ chức Đảng hải ngoại tuyên truyền giác ngộ như Trần

Kỳ, Lê Giờ, Lê Lầu, Nguyễn Tiến Báu"[4; 45] Như một "cơ duyên thiên

định" nên "năm 1929, trong những thiếu niên Lệ Sơn tha hương sang Thái

Lan là Trần Kỳ (Hoàng Sâm) đang sống tại tỉnh Na-khon có may mắn gặpđược Thầu Chín (Nguyễn Ái Quốc) khi ông hoạt động trong Việt kiều tạiThái Lan Trần Kỳ là một thiếu niên thông minh, nhanh nhẹn nên được ThầuChín giác ngộ và chọn làm liên lạc" [4; 45]

1.2 Việt Nam trong những năm 1930-1945

Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới những năm 1929 - 1933 làm cho tìnhhình kinh tế xã hội của các nước tư bản chủ nghĩa ở Tây Âu làm vào tìnhtrạng khủng hoảng, ở Italia và Đức, thể chế dân chủ tư sản bị thủ tiêu và thaythế vào đó là nền chuyên chính của bọn phát xít Nước Pháp bước vào khủnghoảng có muộn hơn nhưng lại kéo dài và cũng như nhiều đế quốc khác muốnthoát khỏi tình trạng bi thảm của cuộc khủng hoảng, giới tư bản tài chínhPháp tìm cách trút hậu quả nặng nề của nó lên đầu nhân dân lao động ở chínhquốc cũng như ở các nước thuộc địa Chính sách cai trị và bóc lột của Pháp

trong những năm 1930 - 1945 đã đẩy Đông Dương lâm vào tình trạng khủnghoảng cả về kinh tế, xã hội ngày càng trầm trọng

Về kinh tế, nông nghiệp bị phá hoại nặng nề do giá nông sản bị sụt nhanhchóng Hàng ngàn hécta đồng ruộng bị bỏ hoang, hàng trăm đồn điền bị thuhẹp diện tích hoặc ngưng hoạt động

Về chính trị - xã hội, chính quyền thực dân ở Đông Dương thi hànhchính sách hai mặt Một mặt đẩy mạnh các biện pháp văn hóa giáo dục, tuyêntruyền lôi kéo người bản xứ, tranh thủ các tầng lớp thượng lưu, tô vẽ cho cáigọi là “văn minh khai hóa”, đề cao tư tưởng chống cộng, coi chống cộng làmột chủ thuyết trong các hoạt động chính trị - xã hội

Mặt khác chính quyền thực dân Đông Dương thi hành chính sách khủng

bố trắng phong trào đấu tranh của nhân dân, nhất là từ sau khởi nghĩa Yên Báitháng 2/1930 Dưới tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế, xã hội thuộc địaViệt Nam tiếp tục phân hóa, mâu thuẫn dân tộc và mâu thuẫn giai cấp cànggay gắt hơn

Đông Dương trong cuộc khủng hoảng kinh tế không còn bình yên nhưtrước nửa, đã trở thành một Đông Dương sôi động trong sự phân hóa của xãhội thuộc địa Điều kiện vật chất xã hội ấy là cơ sở cho sự phát triển các tưtưởng mới đang du nhập vào Việt Nam Trong lúc đó tư tưởng vô sản của chủnghĩa Mác - Lênin dần dần chiếm ưu thế Sự xuất hiện Đảng Cộng sản ViệtNam đầu năm 1930, khác hẳn sự ra đời của các tổ chức chính trị đương thời,

đã thu hút sự chú ý của đông đảo các giai tầng xã hội Dưới sự lãnh đạo củaĐảng Cộng sản phong trào cách mạng Việt Nam đi theo xu hướng mới liêntục diễn ra các cuộc đấu tranh quyết liệt Mở đầu cho những bước phát triểnmới là sự bùng nổ cao trào cách mạng 1930 - 1931 với đỉnh cao là Xô Viết ởhai tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh Từ cuối năm 1931, thực dân Pháp đã đàn áp tànbạo phong trào cách mạng của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sảnViệt Nam, phong trào cách mạng lâm vào thoái trào Từ năm 1932 -1935 làgiai đoạn phục hồi của Đảng Cộng sản Đông Dương và các lực lượng yêunước, phong trào dân tộc lại sẵn sàng bước vào một thời kỳ đấu tranh mới.Phong trào đấu tranh dân chủ công khai những năm1936 - 1939 là mộtphong trào của quần chúng hiếm có ở xứ thuộc địa Với phong trào này, lựclượng đấu tranh của dân tộc được củng cố bổ sung thành một đạo quân hùng

hậu, hàng triệu người ở cả nông thôn và thành thị với nhiều tầng lớp giai cấpkhác nhau

Sau khi đại chiến thế giới lần thứ hai bùng nổ, phong trào đấu tranh vìdân sinh, dân chủ được Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo với nhiều hìnhthức đấu tranh như hợp pháp, công khai đến bí mật được diễn ra sôi nổi

Tháng 9 năm 1939, chiến tranh thế giới bùng nổ, nhân cơ hội đó bọnthực dân phản động ở Đông Dương tiến hành chính sách đẩy mạnh đàn ápkhủng bố, tước bỏ những quyền lợi mà nhân dân Đông Dương đã giành đượctrong những năm 1936 -1939 Bọn phản động Pháp tại Đông Dương đã giảitán các đoàn thể quần chúng, các tổ chức dân chủ và tấn công Đảng Cộng sản.Mặt khác để phục vụ cho chiến tranh đế quốc, bọn thực dân phản động ởĐông Dương đã thực hiện “Chính sách kinh tế chỉ huy” tăng cường bóc lộtnhân dân Đông Dương Mặt khác chúng còn đẩy mạnh việc bắt phu, bắt línhđưa hàng vạn thanh niên Việt Nam sang Pháp lầm bia đỡ đạn cho chúng ởchiến trường châu Âu

Tháng 11/1939, Đảng Cộng sản Đông Dương họp Hội nghị Ban chấphành Trung ương lần thứ VI tại Bà Điểm (Gia Định) để phân tích tình hình đề

ra nhiệm vụ mới cho cách mạng Việt Nam Hội nghị đề ra chủ trương “nhiệm

vụ cốt chính của cách mệnh là đánh đổ đế quốc Đế quốc chiến tranh, khủng hoảng cùng với ách thống trị phát xít thuộc địa đã đưa ra vấn đề dân tộc thành một vấn đề khẩn cấp quan trọng Đứng trên lập trường giải phóng dân tộc, lấy quyền lợi dân tộc làm tối cao, tất cả các vấn đề của cuộc cách mệnh,

cả vấn đề điền địa cũng phải nhằm vào cái mục đích ấy mà giải quyết” [1;

538-539]

Tháng 6 năm 1940, phát xít Đức đánh bại quân Pháp, chính phủ Phápphải đầu hàng và lực lượng thân Đức lên cầm quyền ở nước Pháp Nhân cơhội đó tháng 9 năm 1940 quân đội phát xít Nhật tấn công Lạng Sơn, HảiPhòng, đổ bộ vào Đồ Sơn Pháp nhanh chóng đầu hàng Nhật ở Lạng Sơn Tháng 11/1940, Đảng Cộng sản Đông Dương lại họp Hội nghị Ban chấphành trung ương lần thứ VII tại Đình Bảng (Bắc Ninh), tiếp tục phân tíchnhận định tình hình trước diễn biến mới của chiến tranh, chủ trương thành lập

Mặt trận Dân tộc thống nhất Phản đế “đặng tranh đấu tiến lên võ trang bạo

động đánh đổ đế quốc Pháp - Nhật và các lực lượng phản động ngoại xâm,

diệt trừ phong kiến và các hành động phản bội quyền lợi dân tộc làm cho Đông Dương được hoàn toàn giải phóng"[1; 90].

Từ 1940 - 1945, Nhật - Pháp cấu kết với nhau cai trị Đông Dương nhưngthực chất là Nhật đã biến chính quyền thực dân Pháp ở Đông Dương thành taysai Đông Dương trở thành căn cứ và là nơi cung cấp hậu cần cho cuộc chiếntranh Thái Bình Dương của Nhật

Sau 30 năm hoạt động ở nước ngoài tháng 2/1941 Nguyễn Ái Quốc vềnước trực tiếp cùng Ban chấp hành Trung ương Đảng tổ chức, lãnh đạo nhândân chuẩn bị vũ trang khởi nghĩa giành chính quyền Tháng 5/1941, sau khithí điểm xây dựng Mặt trận Việt Minh ở Cao Bằng, Nguyễn Ái Quốc đã triệutập Hội nghị Trung ương lần thứ VIII tại Pắc-Bó (Cao Bằng) Tại hội nghịlịch sử này Đảng Cộng sản Đông Dương đã tiếp tục đề ra nhiều chủ trương vàchính sách cụ thể có ý nghĩa hoàn chỉnh đường lối và phương pháp cáchmạng giải phóng dân tộc trong giai đoạn mới Một trong những chủ trươngquan trọng nhất của Hội nghị Trung ương lần thứ VIII là chuẩn bị cho khởinghĩa vũ trang và thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (gọi tắt làMặt trận Việt Minh) để đoàn kết tập hợp lực lượng nhân dân cả nước tiến lênkhởi nghĩa giành chính quyền

Đến năm1945, phe Phát xít từng bước bị Hồng quân Liên Xô và Đồngminh đánh bại Đông Dương trong những nằm dưới ách thống trị của Nhật -Pháp vô cùng ngột ngạt Chính sách vơ vét cướp bóc phục vụ chiến tranh củaphát xít Nhật đã gây ra nạn đói khủng khiếp khiến hơn 2 triệu người ViệtNam chết đói Trước tình hình đó mặt trận Việt Minh đã phát động phong trào

"phá kho thóc của Nhật cứu đói"; cùng với những chính sách đúng đắn kháccàng làm cho uy tín của mặt trận Việt Minh lên cao Tại Đông Dương đểtránh việc bị thực dân Pháp đứng dậy đâm từ phía sau khi lực lượng đồngmình tiến vào, phát xít Nhật đã chủ động tiến hành cuộc đảo chính Pháp vàongày 09/3/1945 Trước tình hình đó, Ban thường vụ Trung ương Đảng họp tạiĐình Bảng (Bắc Ninh) đã ra Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động củachúng ta”, phát động Cao trào kháng Nhật cứu nước Tháng Tám năm 1945nắm bắt thời cơ Nhật đầu hàng Đồng minh; Đảng đã lãnh đạo Mặt trận ViệtMinh phát động toàn dân đứng lên Tổng khởi nghĩa giành chính quyền đưatới thắng lợi của Cách mạng tháng Tám Đây là thời gian Hoàng Sâm từng

bước tham gia các hoạt động cách mạng và trở thành một cán bộ trung kiêncủa Đảng Thời gian này Hoàng Sâm hoạt động cách mạng, diệt thổ phỉ tạivùng biên giới Việt-Trung và học tại trường quân sự tại Tĩnh Tây - TrungQuốc Ngày 22 tháng 12 năm 1944, tại khu rừng Sam Cao, huyện NguyênBình, tỉnh Cao Bằng (nay thuộc xã Cẩm Lý, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng)được ủy nhiệm của Trung ương Đảng và lãnh tụ Hồ Chí Minh, đồng chí VõNguyên Giáp tuyên bố thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân

- tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam ngày nay Đội có 34 người, gồm

31 nam, 3 nữ, biên chế thành 3 tiểu đội Hoàng Sâm được chọn làm Độitrưởng Trong những ngày tháng Tám 1945 sôi động này, Hoàng Sâm thamgia Tổng khởi nghĩa cách mạng tháng Tám

1.3 Giai đoạn 1945-1954

Sau Cách Mạng Tháng Tám 1945, nước Việt Nam dân chủ cộng hòacùng lúc phải đối phó với muôn vàn khó khăn phức tạp Nền kinh tế đất nướcsau gần một thế kỷ bị chủ nghĩa thực dân kìm hãm và phải phục vụ chiếntranh đế quốc, đã trở nên xơ xác tiêu điều Đất nước có hơn 90% dân số mùchữ, nhiều hủ tục lạc hậu vẫn tồn tại, đời sống vật chất và tinh thần của ngườidân vô cùng thấp kém Ở phía Bắc, từ biên giới Việt - Trung đến vĩ tuyến 16,hơn 20 vạn quân Tưởng tràn sang với danh nghĩa quân Đồng minh vào giảigiáp phát xít Nhật Ở phía Nam, quân Anh vào làm nhiệm vụ giải giáp phátxít Nhật, cũng sớm bộc lộ ư đồ giúp Pháp lập lại chế độ thuộc địa trên bánđảo Đông Dương Ngày 23/9/1945 thực dân Pháp chính thức nổ súng đánhchiếm Nam Bộ Lợi dụng vòng vây đế quốc đang rình rập cách mạng, bọnphản động trong nước nổi lên hoặc từ bên ngoài kéo về hoạt động gây rối, pháhoại Những khó khăn phức tạp về kinh tế xã hội cùng với nạn thù trong giặcngoài ập đến, gây áp lực lớn đối với nền dân chủ cộng hòa còn non trẻ Vậnmệnh của dân tộc lúc này đang đứng trước thử thách nghiêm trọng, được vívới hình ảnh “ngàn cân treo sợi tóc”

Ngày 3/9/1945, ngay sau khi mừng độc lập Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đềnghị thực hiện 6 biện pháp cấp bách: phát động phong trào tăng gia sản xuất

và mở lạc quyên cứu đói, mở phong trào chống nạn mù chữ, tổ chức ngaycuộc tổng tuyển cử tự do dân chủ, mở phong trào giáo dục cần kiệm liêmchính, bài trừ hủ bại, bỏ ngay 3 thứ thuế vô nhân đạo (thuế thân, thuế chợ,

thuế đò) và cấm hút thuốc phiện, tuyên bố tự do tín ngưỡng, lương giáo đoànkết Đây vừa là đòn tấn công đầu tiên của chính quyền mới, vừa là chính sáchkinh tế xã hội đầu tiên của chế độ Dân chủ cộng hòa Việt Nam Sau Pháp vàTưởng thỏa hiệp ký Hiệp ước Trùng Khánh, đặt cách mạng nước ta trước sựlựa chọn là tạm hòa hoãn với Pháp để đuổi nhanh Tưởng về nước hoặc phảicùng lúc đối phó với cả Pháp và Tưởng Trung ương Đảng và Bác Hồ đã chọngiải pháp tạm hoà với Pháp.

Do đó ngày 6/3/1946 bản Hiệp định Sơ bộ giữa Việt Nam và Pháp được

ký kết Mặc dù với Tạm ước ngày 14 tháng 9 năm 1946, Việt Nam dân chủcộng hòa đã nhân nhượng Pháp đến giới hạn cuối cùng và hai bên đã nhất trílịch đàm phán tiếp theo và đầu năm 1947 nhưng bọn thực dân hiếu chiếnPháp ở Đông Dương đã phớt lờ tất cả tìm mọi cách gây chiến tranh để khôiphục lại ách thống trị của Pháp ở Đông Dương Chúng đã tìm mọi cách gâychiến tranh tạo sự đã rồi để thông qua các hành động quân sự quyết liệt ở Bắc

Bộ Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ thực chất của tình trạng ấy “chúng ta

muốn hoà bình, chúng ta đã nhân nhượng, nhưng càng nhân nhượng thực dân dân Pháp càng lấn tới vì chúng quyết tâm cướp nước ta một lần nữa”; đó

cũng chính là lý do chính đáng nhất để nhân dân ta bước vào cuộc kháng

chiến trường kỳ Đêm 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra "Lời kêu gọi

toàn quốc kháng chiến" khẳng định nguyện vọng hòa bình, quyết tâm kháng

chiến với niềm tin tất thắng của nhân dân ta, và bắt đầu bằng các cuộc chiếndiễn ra ở các đô thị Tháng 10/1947, ta đánh bại cuộc tiến công của Pháp tạiViệt Bắc làm phá sản kế hoạch "đánh nhanh, thắng nhanh" của chúng Vớinhững đóng góp quan trọng cho các thắng lợi quân sự trên chiến trường trongnhững năm 1940-1947 Ngày 01 tháng 01 năm 1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh

ký Sắc lệnh số 110/SL phong quân hàm Thiếu tướng cho Hoàng Sâm khi ôngvừa tròn 33 tuổi Đó là một vinh dự đã chứng tỏ Hồ Chí Minh đánh giá caobản lĩnh và tài năng của Hoàng Sâm Từ sau chiến thắng Việt Bắc đến năm

1949, ta chủ trương lấy du kích chiến là chính, vận động chiến hỗ trợ để vừađánh vừa xây dựng phong trào cách mạng

Trận Biên giới Thu-Đông năm 1950, đã đưa quân và dân ta tiếp tục tiếnnhững bước dài đến thắng lợi, mặc dù còn trải qua nhiều khó khăn Đến ĐôngXuân 1953 - 1954 cuộc kháng chiến của quân và dân ta chuyển sang giai đoạn

giành thắng lợi quyết định Trong chiến cuộc Đông-Xuân 1953-1954 ta liêntục mở các chiến dịch tiến công quân sự, làm tiêu hao tiêu diệt nhiều sinh lựcđịch, tiến tới đánh bại chúng về quân sự Thắng lợi trong Đông-Xuân 1953-

1954 và ở Điện Biên Phủ đã buộc thực dân Pháp phải ký kết Hiệp địnhGiơnevơ chấm dứt chiến tranh lập lại hòa bình ở Đông Dương

Tháng 1 năm 1954, Hội nghị của các nước lớn bàn về lập lại hòa bình,chấm dứt cuộc chiến tranh Triều Tiên và Đông Dương đã triệu tập ở Geneve(Thụy Sỹ) Việc ký kết Hiệp định Geneve phản ảnh xu thế chung của tìnhhình thế giới lúc đó và cũng chứng minh cho lập trường đàm phán và nguyệnvọng hòa bình, chấm dứt chiến tranh của nhân dân Việt Nam Hiệp địnhGiơnevơ ngày 21/7/1954 cùng với thắng lợi của Đông Xuân 1953 - 1954 màđỉnh cao là chiến dịch Điện Biên Phủ đã kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiếntrường kỳ của nhân dân Việt Nam chống thực dân Pháp và can thiệp của Mỹ

1.4 Giai đoạn 1954-1968

Sau Hiệp định Giơnevơ đế quốc Mỹ và chính quyền tay sai ngang nhiênphá hoại hiệp định Việt Nam bị chia cắt thành hai miền, đế quốc Mỹ thựchiện ở miền Nam chính sách thống trị thực dân kiểu mới Ta tiến hành ở mỗimiền Nam, Bắc một chiến lược cách mạng Miền Nam tiến hành cách mạngdân tộc dân chủ nhân dân và miền Bắc tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa.Hai miền đồng thời thực hiện những nhiệm vụ chung là "chống Mỹ, cứunước" miền Bắc hoàn thành cải cách ruộng đất khôi phục kinh tế, cải tạo quan

hệ sản xuất; củng cố chính quyền mở rộng quan hệ quốc tế Miền Nam đấutranh chống đế quốc Mỹ xâm lược và chính quyền tay sai, từ đấu tranh chínhtrị (1954-1959), tiến lên khởi nghĩa từng phần Thắng lợi của phong tràoĐồng khởi (1959-1960) đã mở ra bước ngoặt của cách mạng miền Nam,chuyển từ thế giữ gìn sang thế tiến công

Năm 1961, đứng trước nguy cơ phá sản hoàn toàn của chiến lược thốngtrị thực dân kiểu mới, đế quốc Mỹ chuyển sang tiến hành chiến lược "Chiếntranh đặc biệt" ở miền Nam, tăng cường hoạt động phá hoại miền Bắc Trongthời gian này miền Bắc thực hiện kế hoạch nhà nước 5 năm lần thứ nhất,nhằm bước đầu xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, thựchiện một bước công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa Còn quân và dân miền Nam

phải chiến đấu chống "Chiến tranh đặc biệt" của đế quốc Mỹ Cuộc chiến đấu

của nhân dân ta bằng lực lượng của toàn dân, kết hợp đấu tranh chính trị vàđấu tranh vũ trang, tiến công và nổi dậy, trên cả ba vùng chiến lược (rừng núi,nông thôn đồng bằng, đô thị), làm lung lay ba chỗ dựa của chiến tranh: ngụyquân, ngụy quyền, ấp chiến lược.

Đứng trước nguy cơ thất bại của "Chiến tranh đặc biệt", đế quốc Mỹ chuyển sang tiến hành chiến lược "Chiến tranh cục bộ" ở miền Nam và chiến

tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất (1965-1968) bằng không quân và hảiquân Cả nước có chiến tranh, cả nước chiến đấu chống đế quốc Mỹ xâmlược Miền Bắc vừa chống chiến tranh phá hoại vừa sản xuất, thực hiện nhiệm

vụ hậu phương chi viện "sức người, sức của" cho các chiến trường miền Nam,Lào Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, giành thắng lợi có

ý nghĩa chiến lược, nó đánh dấu bước ngoặt của cuộc kháng chiến chống Mỹ

cứu nước, làm phá sản chiến lược "Chiến tranh cục bộ" Thời gian này Hoàng

Sâm làm cố vấn quân sự tại Lào với bí danh Chăn Di Đến giữ năm 1968,được cử làm Tư lệnh Quân khu Trị Thiên; ông đã vào trực tiếp chỉ huy mặttrận chống Mỹ - Ngụy đầy khốc liệt và nóng bỏng này

CHƯƠNG 2 THÂN THẾ VÀ SỰ NGHIỆP CỦA THIẾU TƯỚNG HOÀNG SÂM 2.1 Vài nét về quê hương của Thiếu tướng Hoàng Sâm

Quảng Bình nằm trên dải đất miền Trung đầy nắng và gió Quảng Bìnhđược biết đến không những là xứ sở của miền cát trắng và những đợt gió Làonóng bỏng mà còn được thiên nhiên ưu đãi ban tặng nhiều phong cảnh đẹp mêhồn gắn với tên núi, tên sông Tựa lưng vào dãy Giăng Màn hùng vĩ vớihuyền thoại 100 con chim phượng hoàng bay về chọn đất để đô, trước mặt làdòng sông Gianh như cánh võng làng Lệ Sơn (xã Văn Hóa, huyện TuyênHóa, tỉnh Quảng Bình) là vùng đất có truyền thống lịch sử và văn hóa lâu đời

Từ hơn một trăm năm trước, ngôi làng này đã được xếp hàng đầu trongtám ngôi làng nổi danh văn vật nhất đất Quảng Bình - đệ nhất Bát danhhương: Sơn, Hà, Cảnh, Thổ, Văn, Võ, Cổ, Kim (Lệ Sơn, La Hà, Cảnh Dương,Thổ Ngoạ, Văn Xá, Võ Xá, Cổ Hiền, Kim Nại) Lệ Sơn - ngôi làng có dạnghình đầu con rồng với chiều dài từ đầu làng đến cuối làng khoảng 7km (theođường chim bay), chỗ rộng nhất khoảng chừng 4km, diện tích khoảng 16km2.Theo nhà Quảng Bình học Nguyễn Tú thì sở dĩ “Lệ Sơn được xếp vào bátdanh hương vì người Lệ Sơn từ nam phụ đến lão ấu ai cũng thuộc sách Tam

tự kinh và Minh tâm bảo giám, phự nữ ai cũng thuộc Truyện Kiều ”[4; 256].

Làng Lệ Sơn là làng có nhiều trai tài gái sắc trai thì chăm học, chăm làmnhư “Lương Duy Chí nhà không có tiền mua dầu nên phải lên chùa nhặt chânhương về đốt hay bắt đom đóm thả vào chai làm đèn để học tập và thành tài.Con gái Lệ Sơn nổi tiếng da trắng, dài tóc, có người được tuyển vào cung vàđược vua Nguyễn gả cho vua Ai Lao”[4; 258]

Như nhà thơ Lê Viết Hạnh đã từng viết:

“ Lệ Sơn đẹp cảnh đẹp người Nam thanh nữ tú bao đời tiếng vang

Lệ Sơn nên xã nên làng Khen ai kéo giữ bảo tàng thiên nhiên ”

Quê hương Lệ Sơn, với nhiều truyền thống tốt đẹp đã có tác dụng gópphần hun đúc nên nhân cách của Hoàng Sâm từ tuổi niên thiếu

2.2 Gia đình của Thiếu tướng Hoăng Sđm

Trong lịch sử hăo hùng của dđn tộc Việt Nam, đê có biết bao anh hùng đivăo trang sử, tín tuổi của họ mêi mêi lă niềm tự hăo của dđn tộc Trong nhữngcon người ấy, có những người con của Lệ Sơn, vùng đất “địa linh nhđn kiệt” đêsản sinh ra bao anh hùng, những cân bộ cao cấp trong Quđn đội nhđn dđn ViệtNam Có một dòng họ trong bât đại tính của lăng Lệ Sơn có nhiều người con

ưu tú cùng sinh ra trín mảnh đất năy lại cùng một họ mă cụ Tổ lă Thầy đồ TrầnCảnh Huống, hậu duệ của danh tướng Trần Nguyín Hên Một trong nhữngngười con ưu tú của dòng họ đó không thể không nhắc đến Thiếu tướng HoăngSđm - vị tướng nhiều tăi năng, huyền thoại Họ Trần Lệ Sơn lă một trongnhững họ có công khai canh thănh lập lăng Có cụ tổ Trần Cảnh Huống lăngười khai trí cho con em Lệ Sơn buổi đầu lập lăng

Theo câc nguồn tư liệu lịch sử vă cuốn gia phả dòng họ đang lưu giữ tại

họ Trần Đồng chí Hoăng Sđm tín thật lă Trần Văn Kỳ, sinh năm 1915 trongmột trong một gia đình nông dđn nghỉo ở lăng Lệ Sơn (nay lă xê Văn Hóa),huyện Tuyín Hóa, tỉnh Quảng Bình Ông nội của ông lă Trần Hâch sinhđược hai người con trai: Trần Ngổng vă Trần Hạc Ông Trần Ngổng sinhđược 3 người con trai lă: Trần Văn Kỳ (Hoăng Sđm), Trần Khôi vă TrầnKhoa Ông Trần Hạc không có con (về sau xin một người lăm con nuôi lẵng Trần Nam Tiến) Ông Trần Khôi (em thứ 2 của đồng chí Trần Kỳ) lăcân bộ quđn đội nghỉ hưu với quđn hăm Đại úy vă từ trần tại thănh phố Vinh

- tỉnh Nghệ An Ông Trần Khoa (em trai thứ 3) cũng đều phục vụ trongQuđn đội vă trở thănh những sĩ quan ưu tú của Quđn đội nhđn dđn Việt Namanh hùng, trong đó có vị tướng tăi ba Hoăng Sđm

Mải mí hoạt động câch mạng, nín ngoăi 30 tuổi, Thiếu tướng HoăngSđm mới cưới vợ Sau năm 1945, Bâc Hồ thấy nhiều cân bộ câch mạng đitheo mình, vì quâ dấn thđn, quâ hi sinh cho sự nghiệp lý tưởng mă quín mất

vợ con, nín rất chú ý đến việc tâc thănh chuyện nhđn duyín cho câc cân bộcủa mình Thiếu tướng Hoăng Sđm lă một trong số đó Ông nín duyín vợchồng với cô giâo Mỹ Lệ, trước khi ông được phong tướng hơn một năm.Tướng Hoăng Sđm vă bă Mỹ Lệ sinh được 3 người con Người con gâi đầutín lă Hoăng Mộng Liín sinh năm 1949 Người con thứ hai tín lă HoăngSùng sinh năm 1952, vă người con trai út tín lă Hoăng Hải sinh năm 1961

2.3 Sơ lược về tiểu sử của Thiếu tướng Hoàng Sâm (1915-1968)

2.3.1 Tiểu sử

Tuổi thơ của cậu bé Kỳ có 12 năm gắn bó với quê hương Lệ Sơn 1927) mảnh đất giàu truyền thống văn hóa đã nuôi dưỡng tâm hồn và nângbước ông những năm đầu đời Lớn lên trong cảnh quê hương, đất nước lầmthan, nô lệ Những năm 1915-1927, Lệ Sơn là một làng quê thuần nông, vụchiêm thường hạn hán, vụ hè thu thì lũ lụt lại thêm nạn bóc lột hằng năm củathực dân, phong kiến Gia đình Hoàng Sâm cũng như hầu hết người dân nơiđây phải sống cuộc đời nghèo khó, thiếu thốn

(1915-Năm 1927, để tìm kế mưu sinh vợ chồng cố Trần Ngổng đã quyết địnhđưa con cái di cư sang Thái Lan tìm kế sinh nhai Hoàng Sâm phải rời quêhương theo cha mẹ sang sinh sống tại Nakhon rồi Chiềng Mai (Thái Lan) Tạiđây cậu bé Kỳ được bố mẹ cho đi học tại một trường của Việt kiều ở TháiLan do những người yêu nước lập ra

Năm 1928, Nguyễn Ái Quốc từ châu Âu về Thái Lan hoạt động trongViệt kiều Qua hoạt động, thấy bé Kỳ mới 12 tuổi nhưng sáng dạ, nhanhnhẹn nên Thầu Chín chọn làm liên lạc viên Dưới sự dìu dắt, giáo dục củaThầu Chín, từ đây Hoàng Sâm bắt đầu bước vào con đường hoạt động cáchmạng Hơn một năm (từ tháng 7 năm 1928 đến cuối năm 1929), Trần Văn

Kỳ đã theo Thầu Chín đi khắp các tỉnh trên đất Thái, vừa làm, vừa học, rảitruyền đơn, vận động bà con Việt kiều tham gia phong trào yêu nước Cuốinăm 1929, Thầu Chín ( bí danh của Nguyễn Ái Quốc) rời khỏi Thái Lan, TrầnVăn Kỳ ở lại tiếp tục học văn hóa và hoạt động cách mạng trong Việt kiều Năm 1933, Trần Văn Kỳ được kết nạp vào Đoàn Thanh niên Cộng sảnrồi sau đó được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, phụ trách địa điểmliên lạc, in, phát truyền đơn Năm 1934 ông bị mật thám Thái Lan bắt ở BăngCốc rồi giam một năm đến năm 1935 và bị trục xuất về nước (về quê hương).Sau khi bị trục xuất Trần Văn Kỳ không về quê nhà mà lại tìm cách sangTrung Quốc bắt liên lạc với các đồng chí trong tổ chức Đến Nam Ninh,Quảng Tây, Trần Văn Kỳ gặp đồng chí Phùng Chí Kiên - Ủy viên thường vụTrung ương Đảng, cũng là một học trò xuất sắc của chủ tịch Hồ Chí Minh vàđược đồng chí Kiên cử đi học tiếng Trung Quốc Trần Văn Kỳ sang tham gia

đội du kích kháng Nhật của Đảng Cộng sản Trung Quốc ở biên khu Điền Kiềm - Quế nằm trong 3 tỉnh Vân Nam, Quảng Tây, Quý Châu.

-Đầu năm 1938, Trần Văn Kỳ được đồng chí Hoàng Văn Thụ - Xứ ủyBắc Kỳ cho về Cao Bằng và tham gia Tỉnh ủy Cao Bằng Ông được giao phụtrách cơ quan in và thường trực Tỉnh ủy Hoạt động tại Cao Bằng nhưngkhông có thẻ thuế thân, nên ông bị thực dân Pháp bắt và giam 6 tháng

Từ năm 1939, Châu ủy Hà Quảng đã phát động nhân dân lập hội chốngphỉ, ông nhận được lệnh đi thu phục các nhóm thổ phỉ

Mùa thu năm 1940, Trần Văn Kỳ cùng một số đồng chí sang Tĩnh Tây(Trung Quốc) tìm bắt liên lạc với cấp trên và đã vào học ở trường quân sự doTrương Bội Công người Việt Nam thành lập

Tại Trung Quốc, Trần Văn Kỳ gặp lại Thầu Chín (Nguyễn Ái Quốc) vàđược Người đặt cho bí danh là Hoàng Sâm

Cuối năm 1940, Bác Hồ mở lớp huấn luyện cán bộ về công tác tổ chứccác đoàn thể quần chúng nhằm chuẩn bị thành lập Mặt trận dân tộc dân chủrộng rãi Hoàng Sâm cùng theo học lớp này Thời gian này, Hoàng Sâm là Ủyviên liên Tỉnh ủy Cao - Bắc - Lạng (Cao Bằng - Bắc Cạn - Lạng Sơn)

Cuối năm 1941, đội du kích đầu tiên của Cao Bằng gồm 12 người đượcthành lập ở Pác Bó, do đồng chí Lê Thiết Hùng làm Đội trưởng, đồng chí LêQuảng Ba làm Chính trị viên và Đội phó là đồng chí Hoàng Sâm Để tiện chohoạt động công tác trong môi trường mới, Hoàng Sâm được đổi tên thànhTrần Sơn Hùng

Từ giữa năm 1943, đồng chí được giao nhiệm vụ tổ chức bảo vệ các tổxung phong Nam tiến Đồng chí đã chỉ huy đội vũ trang “hộ lương, diệt ác”trừng trị bọn Việt gian phản động và các nhóm quân Pháp đang gây tội ác ởNguyên Bình, Ngân Sơn, Chợ Rã

Ngày 22 tháng 12 năm 1944, Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóngquân được thành lập Hoàng Sâm được chỉ định làm Đội trưởng

Trong thời kỳ tiền khởi nghĩa và Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945,Hoàng Sâm tham gia xây dựng và bảo vệ khu giải phóng, chỉ huy đánh quânNhật ở Thái Nguyên giành chính quyền Sau đó, Chi đội trưởng Hoàng Sâmđược lệnh của Võ Nguyên Giáp đưa Chi đội của mình tiến về Vĩnh Yên diệtbọn Việt Nam Quốc dân Đảng phản động Đỗ Đình Đạo Sau khi hoàn thành

nhiệm vụ ở Vĩnh Yên, ông được lệnh đưa bộ đội về Sơn Tây, bảo vệ chínhquyền cách mạng ở phía Tây và Tây Bắc Hà Nội.

Năm 1947, Mặt trận Tây Tiến được thành lập do Hoàng Sâm trực tiếplàm Chỉ huy trưởng, sau đó làm Khu trưởng chiến khu II và III

Trước những đóng góp lớn trên chiến trường như vậy, ngày 01 tháng 01năm 1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 110/SL phong quân hàmThiếu tướng cho Hoàng Sâm

Năm 1951, Thiếu tướng Hoàng Sâm được cấp trên điều làm Phái viêncủa Bộ Quốc phòng

Năm 1953 đến 1954, đồng chí được cử làm Đại đoàn trưởng Đại đoàn

320 Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, đồng chí nhận nhiệm vụ tiếp quản thànhphố Hải Phòng

Cuối năm 1955, đồng chí được cử làm Tư lệnh Quân khu Tả Ngạn, rồi

Tư lệnh Quân khu Hữu Ngạn

Năm 1960, ông được bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa II (1960-1964).Năm 1962-1964, Hoàng Sâm được Bộ Chính trị cử sang làm nhiệm vụquốc tế tại Lào với bí danh Chăn Di Năm 1964, ông tiếp tục được bầu làmĐại biểu quốc hội khoá III

Giữa năm 1968, Thiếu tướng Hoàng Sâm được lệnh vào làm Tư lệnhQuân khu Trị Thiên Tháng 12 năm 1968 Thiếu tướng Hoàng Sâm đã hi sinhanh dũng tại chiến trường Trị Thiên

CHƯƠNG 3 ĐÓNG GÓP CỦA THIẾU TƯỚNG HOÀNG SÂM TRONG LỊCH SỬ

VIỆT NAM CẬN - HIỆN ĐẠI 3.1 Thời gian hoạt động và xây dựng trong tổ chức yêu nước và cách mạng tại Thái Lan từ năm 1928-1935

*Làm liên lạc và tuyên truyền, vận động Việt kiều tham gia cách mạng

Năm 1928-1929, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về Na Khon (Thái Lan) hoạtđộng trong Việt Kiều Tại đây, Nguyễn Ái Quốc đã đến nhà ông Hoe Lợiđóng vai phụ bán thuốc bắc cho gia đình và Người lấy tên là Lang Tín (ThầuChín) Qua hoạt động thấy cậu bé Kỳ mới 12 tuổi nhưng sáng dạ, nhanh nhẹnnên Thầu Chín (bí danh của Nguyễn Ái Quốc trong thời gian hoạt động tạiThái Lan) đã chọn Hoàng Sâm làm liên lạc viên Dưới sự dìu dắt của ThầuChín từ đây Trần Văn Kỳ bắt đầu bước vào con đường hoạt động cách mạngđầy khó khăn và thử thách Hơn một năm (từ tháng 7 năm 1928 đến cuối năm1929) Trần Văn Kỳ đã theo Thầu Chín đi khắp các tỉnh trên đất Thái Lan, vừalàm vừa học, vừa tham gia rải truyền đơn, vận động bà con Việt kiều tham giaphong trào yêu nước Điều này chứng tỏ tình yêu dân tộc của ông rất lớn Mặc

dù sống ở nước ngoài nhưng vẫn luôn hướng về Tổ quốc Đây cũng là một nétđặc biệt của Trần Văn Kỳ, nhiệt tình, có trách nhiệm trong công việc đượcgiao không ngại khó, ngại khổ

Cuối năm 1929, Nguyễn Ái Quốc rời Xiêm qua Trung Quốc chuẩn bịHội nghị thống nhất các tổ chức Cộng sản ở Việt Nam để thành lập ĐảngCộng sản Mặc dù rất khao khát được theo Nguyễn Ái Quốc sang Trung Quốc

để có cơ hội gặp gỡ, học hỏi những người cộng sản từ trong nước qua, nhưngtheo sự phân công của tổ chức Đảng tại Xiêm và ý kiến của Thầu Chín, TrầnVăn Kỳ ở lại để tiếp tục học văn hóa và hoạt động cách mạng trong Việt kiều

ở Thái Lan Mặc dù tuổi đang rất nhỏ nhưng cậu bé Kỳ đã có ý thức học hỏi,biết chấp hành sự phân công nhiệm vụ của tổ chức Đảng và Thầu Chín Cóthể thấy rõ Trần Văn Kỳ là "cầu nối" giữa Thầu Chín và đồng bào Việt kiềutại Thái Lan Trần Văn Kỳ đã làm tốt công tác dân vận, tuyên truyền, vậnđộng bà con Việt kiều tham gia cách mạng Chính vì tích cực hoạt động cách