Quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp cho giáo viên tiểu học quận ngô quyền, hải phòng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI NGUYỄN THỊ XUÂN LÂM QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG CÁCH THỨC KHẮC PHỤC LỖI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC Ở TRÊN LỚP CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC QUẬN NGÔ QUYỀ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ XUÂN LÂM

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG CÁCH THỨC KHẮC PHỤC LỖI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC Ở TRÊN LỚP CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC QUẬN NGÔ QUYỀN, HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ XUÂN LÂM

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG CÁCH THỨC KHẮC PHỤC LỖI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC Ở TRÊN LỚP CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC QUẬN NGÔ QUYỀN, HẢI PHÒNG

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ : 60140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS ĐÀO THỊ OANH

HÀ NỘI - 2017

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án này là kết quả nghiên cứu của cá nhân tôi Các số liệu và tài liệu được trích dẫn trong luận án là trung thực Kết quả nghiên cứu này không trùng với bất cứ công trình nào đã được công bố trước đó

Tôi chịu trách nhiệm với lời cam đoan của mình

Hà Nội, tháng 5 năm 2017

Nguyễn Thị Xuân Lâm

Lãnh đạo, cán bộ chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng; Cán bộ quản lí, giáo viên các trường tiểu học trên địa bàn Quận đã nhiệt tình tham gia góp ý kiến, cung cấp tư liệu, tài liệu trong quá trình điều tra khảo sát phục vụ nghiên cứu;

Bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã động viên, giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này

Tuy đã rất cố gắng, song do trình độ có hạn, không có nhiều thời gian dành cho nghiên cứu nên không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong nhận được sự thông cảm và chỉ dẫn, góp ý của các thầy cô giáo, các đồng nghiệp và các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 5

7 Phương pháp nghiên cứu 5

8 Những đóng góp mới của luận văn 7

9 Cấu trúc luận văn 7

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG CÁCH THỨC KHẮC PHỤC LỖI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC Ở TRÊN LỚP CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC 8

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 8

1.2 Các khái niệm cơ bản 12

1.2.1 Quản lý và Quản lý nhà trường 12

1.2.1.1 Quản lý 12

1.2.1.2 Quản lý nhà trường 14

1.2.1.3 Quản lý trường tiểu học 15

1.2.2 Bồi dưỡng 15

1.2.3 Lỗi và lỗi kĩ thuật dạy học của giáo viên ở trên lớp 15

1.2.3.1 Lỗi 15

1.2.3.2 Lỗi kĩ thuật 17

1.2.3.3 Khái niệm giáo viên tiểu học 17

1.2.3.4 Lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp của giáo viên tiểu học 18

1.2.4 Cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp 19

1.2.5 Bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp 19

1.2.6 Quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp

19

1.3 Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 20

1.3.1 Vị trí của trường tiểu học 20

1.3.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của trường tiểu học 20

1.3.2.1 Mục tiêu của trường tiểu học 20

1.3.2.2 Nhiệm vụ của trường tiểu học 20

1.3.3 Đặc điểm dạy và học của nhà trường tiểu học 21

1.3.4 Đặc điểm hoạt động nghề nghiệp của giáo viên tiểu học hiện nay 23

1.4 Đặc trưng người cán bộ quản lý trường tiểu học 25

1.4.1 Vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của hiệu trưởng trường tiểu học 25

1.4.2 Hiệu trưởng và vấn đề quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học của giáo viên ở trên lớp 26

1.5 Nội dung lỗi kĩ thuật trong dạy học của giáo viên tiểu học trên lớp 28

1.6 Nội dung quản lý của hiệu trưởng về bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp của giáo viên 29

1.6.1 Lập kế hoạch bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp của hiệu trưởng 29

1.6.2 Nội dung bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp của hiệu trưởng 30

1.6.3 Phương pháp bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp 32

1.6.4 Hình thức tổ chức bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp .32

1.6.5 Kiểm tra đánh giá việc bồi dưỡng cách khắc phục kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp của hiệu trưởng 33

1.7 Những yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên tiểu học ở trên lớp 34

1.7.1 Năng lực của giáo viên tiểu học 34

1.7.2 Vai trò của tổ trưởng chuyên môn ở trưởng tiểu học 35

1.7.3 Môi trường giáo dục 36

1.7.4 Phẩm chất, năng lực quản lý, tâm huyết, quyết tâm, nghị lực của người hiệu

trưởng 36

1.7.5 Trình độ chuyên môn của hiệu trưởng 37

Kết luận chương 1 38

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG CÁCH THỨC KHẮC PHỤC LỖI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC Ở TRÊN LỚP CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN NGÔ QUYỀN, HẢI PHÒNG 2.1 Tổng quan vài nét về quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng 39

2.1.1 Tổng quan về kinh tế, xã hội quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng 39

2.1.2 Về giáo dục quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng 40

2.2 Tổ chức nghiên cứu, khảo sát 42

2.2.1 Mẫu nghiên cứu 42

2.2.2 Quy trình tổ chức khảo sát 43

2.2.2.1 Mục đích khảo sát 43

2.2.2.2 Nội dung khảo sát 43

2.2.2.3 Phương pháp khảo sát 43

2.2.2.4 Xử lý số liệu 44

2.3 Thực trạng bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp của giáo viên các trường tiểu học quận Ngô Quyền 44

2.3.1 Nhận thức về lỗi kĩ thuật của giáo viên trong dạy học trên lớp 44

2.3.1.1 Nhận thức về sự cần thiết phải bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật dạy học trên lớp của giáo viên 44

2.3.1.2 Nhận thức về mức độ mắc lỗi kĩ thuật dạy học trên lớp của giáo viên 45

2.3.2 Hiệu quả của việc tự khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên trong dạy học trên lớp 49

2.3.3 Hiệu quả việc bồi dưỡng cách khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên trong dạy học trên lớp 50

2.4 Thực trạng quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học

trên lớp cho giáo viên các trường tiểu học quận Ngô Quyền 53

2.4.1 Đánh giá nhu cầu được bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên ở trên lớp 53

2.4.2 Thực trạng lập kế hoạch bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp 55

2.4.3 Thực trạng quản lý nội dung bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp 57

2.4.4 Thực trạng quản lý phương pháp bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp 59

2.4.5 Thực trạng hình thức bồi dưỡng cách khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp 60

2.4.6 Thực trạng quản lí việc kiểm tra đánh giá kết quả bồi dưỡng cách khắc phục kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp 62

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi cho giáo viên trong dạy học trên lớp 65

2.6 Đánh giá chung việc quản lý của hiệu trưởng các trường tiểu học ở quận Ngô Quyền, Hải Phòng đối với việc bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật dạy học ở trên lớp cho giáo viên 67

2.6.1 Kết quả đạt được 67

2.6.2 Những tồn tại, hạn chế 68

Kết luận chương 2 68

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG CÁCH THỨC KHẮC PHỤC LỖI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC Ở TRÊN LỚP CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC Ở QUẬN NGÔ QUYỀN, HẢI PHÒNG 3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 70

3.1.1 Nguyên tắc về tính hệ thống 70

3.1.2 Nguyên tắc về tính thực tiễn 70

3.1.3 Nguyên tắc về tính khả thi 71

3.2 Các biện pháp đề xuất 71

3.2.1 Xác định mục tiêu bồi dưỡng khắc phục lỗi sát hợp cho từng nhóm đối tượng giáo viên tiểu học 71

3.2.2 Chú trọng vai trò của tổ trưởng chuyên môn trong bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật dạy học trên lớp của giáo viên 73

3.2.3 Biện pháp 3: Lập diễn đàn trao đổi về cách khắc phục lỗi kĩ thuật dạy học trên lớp của giáo viên 75

3.2.4 Biện pháp 4: Đa dạng hóa hình thức bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật nghề nghiệp ở trên lớp cho giáo viên tiểu học 76

3.2.5 Biện pháp 5: Nâng cao hiệu quả việc kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng và tự bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật dạy học ở trên lớp của giáo viên .79

3.2.6 Biện pháp 6: Đẩy mạnh công tác viết sáng kiến và nghiên cứu khoa học liên quan đến lỗi kĩ thuật và cách khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên ở trên lớp .80

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 82

3.3.1 Cách thức khảo nghiệm 82

3.3.2 Tính cần thiết của các biện pháp đề xuất 82

3.3.3 Tính khả thi của các biện pháp đề xuất 84

Kết luận chương 3 88

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 90

1 Kết luận 90

2 Khuyến nghị 91

TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

PHỤ LỤC 96

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Giáo dục và đào tạo luôn đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với

sự phát triển của mỗi cá nhân, tập thể, cộng đồng, dân tộc và cả nhân loại ở bất kì một thời điểm lịch sử nào Theo C.Mác: Giáo dục & Đào tạo “Tạo ra cho nền kinh tế của một dân tộc những nhà khoa học, chuyên gia, kỹ sư trên lĩnh vực kinh tế và nhờ đó những tri thức ấy mới có thể sáng tạo ra những kĩ thuật tiên tiến, những công nghệ mới Nếu chúng ta không có đội ngũ ấy thì

sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉ là lời nói huênh hoang, rỗng tuếch”

Đối với giáo dục Việt Nam, tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục - đào tạo luôn thể hiện yêu cầu giáo dục toàn diện, đào tạo con người vừa có tài, vừa có đức lại phải có khả năng vươn lên chiếm lĩnh khoa học kĩ thuật; để đảm bảo cho sự nghiệp giáo dục phát triển, đào tạo nên những lớp người vừa hồng, vừa chuyên Người đã chỉ rõ vấn đề then chốt có ý nghĩa quyết định chất lượng giáo dục là phải xây dựng được một đội ngũ đông đảo người làm công tác giáo dục thực sự yêu nghề, yêu người, hết lòng chăm sóc giáo dục

HS, không ngừng trau dồi đạo đức, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, xứng đáng là tấm gương sáng cho HS noi theo

Từ xưa tới nay, người giáo viên luôn giữ vai trò quyết định trong việc biến mục tiêu giáo dục trở thành hiện thực, bảo đảm hiệu quả và chất lượng giáo dục Đặc biệt giáo dục tiểu học là bậc giáo dục nền tảng, tạo cho trẻ một

cơ sở ban đầu vững chắc, từ đó các em có sức bật và tiếp tục học lên những bậc học trên Chính vì vậy, có thể nói giáo viên tiểu học là người đại diện cho trường tiểu học, cho xã hội tổ chức quá trình phát triển của trẻ Theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học do Bộ Giáo dục & Đào tạo ban hành kèm

theo Quyết định số 14/2007/QĐ-BGDĐT ngày 04 tháng 5 năm 2007 quy định người giáo viên Tiểu học cần phải đảm bảo đủ ba yếu tố cơ bản: “Phẩm chất

đạo đức, Tư tưởng chính trị, Kiến thức và Kĩ năng sư phạm ” và điều 63 của Luật giáo dục có nêu: “Nhà giáo dục không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao đạo đức, phẩm chất, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nêu gương tốt cho người học"

Dựa theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học, chúng ta có thể nhận thấy, giáo viên tiểu học phải dạy hầu hết các môn học được quy định đối với

HS bậc tiểu học Điều này đòi hỏi các giáo viên phải tinh thông cả kiến thức

tự nhiên và xã hội Mặt khác do đặc điểm HS ở bậc học này còn nhỏ tuổi, vốn kiến thức ít ỏi, khả năng độc lập và phối hợp học tập chưa có thì việc phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học trò là hết sức khó khăn, đòi hỏi giáo viên phải khéo léo động viên khích lệ HS, thông qua các hoạt động giao tiếp

Nhìn lại đội ngũ giáo viên tiểu học trong nhiều thập kỉ qua, chúng ta tự hào có rất nhiều nhà giáo tâm huyết với nghề, luôn tận tâm với thế hệ trẻ Tuy nhiên, bên cạnh đó, hiện nay còn một bộ phận chưa làm tròn trách nhiệm của người giáo viên khi giảng dạy còn nặng nề, truyền thụ kiến thức theo đường mòn, chưa phát huy tính sáng tạo của trẻ Nói cách khác, khi tổ chức các hoạt động dạy học ở trên lớp, giáo viên vẫn còn mắc lỗi kĩ thuật khi lựa chọn và sử dụng các phương pháp dạy học, chưa làm chủ lớp học, chưa tạo sự tự tin cho

HS, việc đặt câu hỏi kiểm tra chưa phù hợp đối tượng…

Tất nhiên, chỉ có ai không làm gì cả thì mới không mắc lỗi, vì thế, vấn

đề không nằm ở chỗ mắc lỗi mà là lỗi nào Để giáo viên thấy, hiểu và khắc phục lỗi của mình thì họ phải biết cái gì được xem là lỗi, những lỗi nào là phổ biến nhất và khắc phục chúng bằng cách nào, ai sẽ giúp họ giảm thiểu những lỗi đó Trong trường tiểu học hiện nay, người hiệu trưởng phải thực hiện rất nhiều nhiệm vụ: chỉ đạo hoạt động chuyên môn, quản lí tài chính, cơ sở vật chất, phối hợp với các đoàn thể và chính quyền các cấp có liên quan,… Muốn thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý, nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà

trường, hiệu trưởng cần phải giúp giáo viên khắc phục lỗi kĩ thuật trên lớp sao cho hiệu quả

Tuy nhiên, ở quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng vẫn còn một số hiệu trưởng các trường tiểu học chưa quan tâm đúng mức đến việc quản lý bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên khi tổ chức và thực hiện hoạt động dạy học trên lớp Việc bồi dưỡng nhận thức về lỗi cho giáo viên còn xem nhẹ; việc tự bồi dưỡng của giáo viên trong các buổi sinh hoạt chuyên môn còn hình thức và bị hành chính hóa; việc tư vấn, giúp đỡ giáo viên qua kiểm tra và đánh giá tiết lên lớp chưa thật cụ thể; chưa phát huy được vai trò của đội ngũ các chuyên gia cũng như các cơ quan nghiên cứu chuyên sâu trong việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trong nhà trường Những nguyên nhân trên đã có những ảnh hưởng nhất định đến chất lượng giáo dục ở các nhà trường

Việc tăng cường quản lý bồi dưỡng nhằm khắc phục lỗi kĩ thuật mà giáo viên thường mắc phải ở trên lớp trong các trường tiểu học là một việc làm cần thiết và cấp bách hiện nay Với mục đích góp phần xây dựng đội ngũ giáo viên ở các trường tiểu học trong địa bàn quận có đủ phẩm chất và năng lực, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có kỹ năng sư phạm tốt, đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học vừa đáp ứng được nhiệm vụ trước mắt - nâng cao năng lực quản lý cho hiệu trưởng và lâu dài - nâng cao hiệu quả giáo dục cho các trường tiểu học trong tương lai Chính vì thế nên bản thân chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp cho giáo viên tiểu học quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng”

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng của hiệu trưởng các trường tiểu học đối với cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên ở trên lớp, góp phần rèn kĩ năng sư phạm cho đội ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp giáo

viên tiểu học Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả giờ dạy, nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường tiểu học

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động quản lí bồi dưỡng của hiệu

trưởng đối với việc khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp của giáo viên tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu : Biện pháp quản lý cách thức bồi dưỡng

khắc phục lỗi của hiệu trưởng các trường tiểu học đối với lỗi kĩ thuật của giáo viên ở trên lớp

4 Giả thuyết khoa học

Nếu nhận diện đúng các lỗi mắc phải thì có thể đề xuất được nhiều biện pháp khắc phục lỗi sát hợp cho từng nhóm đối tượng giáo viên Các biện pháp tập trung vào nâng cao vai trò của tổ trưởng chuyên môn, đa dạng hóa hình thức bồi dưỡng, đẩy mạnh phong trào viết nghiên cứu khoa học về khắc phục lỗi kĩ thuật dạy học có thể nâng cao hiệu quả khắc phục lỗi kĩ thuật dạy học

ở trên lớp của giáo viên, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường tiểu học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý bồi dưỡng của hiệu trưởng các trường tiểu học đối với việc khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên ở trên lớp

5.2 Tìm hiểu thực trạng quản lý bồi dưỡng của hiệu trưởng các trường tiểu học quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng đối với việc khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên trên lớp

5.3 Đề xuất biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý bồi dưỡng của hiệu trưởng các trường tiểu học ở quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng đối với việc khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên trên lớp

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1 Phạm vi về mẫu khách thể nghiên cứu

Đề tài triển khai nghiên cứu trên mẫu khách thể gồm 30 cán bộ quản lí trường tiểu học; 3 cán bộ quản lí cấp Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Ngô Quyền; 180 giáo viên đang giảng dạy tại 06 trường tiểu học trên địa bàn quận Ngô Quyền, là: tiểu học Nguyễn Trãi, tiểu học Nguyễn Khuyến, tiểu học Quang Trung, tiểu học Nguyễn Du, tiểu học Trần Quốc Toản, tiểu học Thái Phiên

6.2 Phạm vi về nội dung nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu đề xuất và tổ chức khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi đối với các biện pháp quản lý của hiệu trưởng trong việc bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật ở trên lớp của giáo viên Đề tài không tổ chức thực nghiệm các biện pháp đề xuất

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Cách tiếp cận nghiên cứu

- Tiếp cận Chuẩn: Tiếp cận Chuẩn Nghề nghiệp Giáo viên tiểu học hiện hành và các văn bản quy định của Ngành đối với giáo viên tiểu học trong ứng xử với HS thể hiện trong các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã được ban hành trong thời gian gần đây là cơ sở để quản lý bồi dưỡng cách

thức khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên tiểu học ở trên lớp của hiệu trưởng

- Tiếp cận hoạt động: Tiếp cận hoạt động trong quản lý bồi dưỡng cách

thức khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên tiểu học ở trên lớp của hiệu trưởng thể hiện ở chỗ: việc phát hiện nhận diện lỗi xuất phát từ hoạt động dạy học của giáo viên ở trên lớp và những cách thức khắc phục lỗi do đề tài đề xuất không chỉ hướng vào thay đổi nhận thức, thái độ của giáo viên mà còn hướng vào rèn luyện kĩ năng cho giáo viên

- Tiếp cận lỗi: Theo cách tiếp cận này, bên cạnh việc giáo viên luôn cố gắng làm theo cái đúng/chuẩn mực, thì việc phát hiện ra cái sai nhằm khắc phục những sai sót đó là hết sức cần thiết để phát triển nghề nghiệp một cách

bền vững

7.2 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp nghiên cứu tài liệu, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, hệ thống hóa để xây dựng cơ sở lý luận của biện pháp quản lý bồi dưỡng của hiệu trưởng các trường tiểu học đối với lỗi kĩ thuật của giáo viên ở trên lớp

- Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp quan sát: Thông qua việc dự giờ các giáo viên dạy học trên lớp, người nghiên cứu có thể quan sát được những lỗi kĩ thuật dạy học giáo viên mắc phải để có cách nhìn tổng thể về lỗi kĩ thuật dạy học của đội ngũ giáo viên qua đó suy nghĩ về những cách thức tổ chức bồi dưỡng để khắc phục lỗi kĩ thuật dạy học cho đội ngũ giáo viên, giúp họ sửa lỗi thành công Công cụ sử dụng cho quan sát là “Danh mục lỗi kĩ thuật ở trên lớp của giáo viên tiểu học” được gọi là “Bảng kiểm”

+ Phương pháp chuyên gia được sử dụng trong việc khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các cách thức bồi dưỡng giáo viên phát hiện và khắc phục lỗi Công cụ được sử dụng là mẫu “Phiếu trưng cầu ý kiến” dành cho những cán bộ giáo dục có kinh nghiệm dạy học và kinh nghiệm quản lí trong lĩnh vực giáo dục

+ Phương pháp điều tra viết được sử dụng để tìm hiểu thực trạng lỗi mắc phải của giáo viên và thực trạng sử dụng các biện pháp khắc phục lỗi cho giáo viên của hiệu trưởng trường tiểu học Công cụ được sử dụng là “Phiếu trưng cầu ý kiến dành cho giáo viên tiểu học”

+ Phương pháp phỏng vấn: Phương pháp này được sử dụng để thu thập

ý kiến của các hiệu trưởng trường tiểu học về một số vấn đề liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài Công cụ sử dụng là “Dàn ý phỏng vấn sâu dành cho cán bộ quản lí trường tiểu học”

+ Phương pháp thống kê toán học: Để xử lý định lượng các tư liệu thu thập được trong quá trình nghiên cứu

8 Những đóng góp mới của đề tài

- Góp phần làm phong phú thêm lí luận về lỗi dạy học trên lớp của giáo viên tiểu học, làm đa dạng hóa nội dung bồi dưỡng giáo viên theo hướng phù hợp nhu cầu thực tiễn, góp phần giúp hiệu trưởng trường tiểu học cải tiến chất lượng phát triển năng lực giáo viên trong nhà trường

- Kết quả của đề tài là tài liệu tham khảo bổ ích cho việc xây dựng tài liệu tập huấn giáo viên tiểu học liên quan đến sửa lỗi kĩ thuật dạy học hiện nay

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi

kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp cho giáo viên tiểu học

Chương 2: Thực trạng quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp cho giáo viên tiểu học quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng

Chương 3: Biện pháp quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp cho giáo viên tiểu học quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG CÁCH THỨC KHẮC PHỤC LỖI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC Ở TRÊN LỚP

CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Qua việc nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài, có thể thấy rằng những nghiên cứu về lỗi được quan tâm thực hiện khá nhiều ở nước ngoài Trong khi đó ở trong nước, những nghiên cứu khá quy mô, tập trung chuyên sâu vào vấn đề lỗi dạy học và khắc phục lỗi dạy học của giáo viên nói chung, giáo viên tiểu học nói riêng thì hầu có rất ít Chẳng hạn, nghiên cứu của Đào Thị Oanh và cộng sự gần đây đã chỉ ra những lỗi kĩ thuật trên lớp học phổ biến mà giáo viên tiểu học thường mắc phải, được chia thành 6 nhóm: Quản lí lớp học; Quản lí bản thân ở trên lớp; Quản lí thời gian trên lớp; Quản lí phương pháp, phương tiện dạy học; Quản lí giáo tiếp trên lớp; Quản lí kiểm tra đánh giá trên lớp học Kết quả là nhóm nghiên cứu đã xây dựng được danh mục lỗi kĩ thuật ở trên lớp của giáo viên tiểu học làm cơ sở để hiệu trưởng trường tiểu học xem xét như là những gợi ý về nội dung bồi dưỡng cho giáo viên trong đơn vị trường mình [15]

Ngoài ra, nếu xem xét các nghiên cứu ở Việt Nam về cách giáo viên xử

lí tình huống sư phạm ở trên lớp, thì có thể nẩy ra những lỗi mà giáo viên mắc phải và những gợi ý khắc phục lỗi mà nhà nghiên cứu đưa ra trong các tình huống tương tự Bên cạnh đó, trong các nội dung bồi dưỡng thường xuyên mà giáo viên phổ thông - trong đó có giáo viên tiểu học và đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm lớp - được tham dự, thì cách xử lí tình huống sư phạm ở trên lớp là một nội dung được hầu hết giáo viên và cán bộ quản lí trong trường tiểu học

rất quan tâm Qua đó có thể thấy được những khó khăn giáo viên gặp phải trong giờ lên lớp và nhu cầu được bồi dưỡng ở giáo viên [14]

Nghiên cứu phát hiện lỗi là một lĩnh vực khá đặc thù bởi vì không phải lúc nào cũng có thể nhìn thấy lỗi một cách trực tiếp qua quan sát Trong trường hợp này người ta gọi những lỗi đó là lỗi “tiềm tàng”, tức là những rủi

ro có thể xẩy ra và làm ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả hoạt động Ở nước ngoài, trong các lĩnh vực hoạt động khác nhau của con người, lỗi được nghiên cứu bao gồm cả lỗi tiềm tàng lẫn lỗi có thể quan sát trực tiếp Nhưng trong lĩnh vực giáo dục, lỗi có thể nhìn thấy trực tiếp thường được các nhà nghiên cứu quan tâm nhiều hơn bởi hoạt động dạy học là một hoạt động mặc dù diễn

ra theo quy trình song trong mỗi khâu của quy trình lại hết sức linh hoạt nên rất khó đánh giá lỗi tiềm tàng Cho nên, trong thực tế tồn tại một số hướng nghiên cứu về lỗi trong dạy và học mà có thể nhóm thành 3 hướng chủ yếu,

có liên quan chặt chẽ với nhau, song nhiều khi được thực hiện tách biệt nhau

do tính phức tạp của vấn đề Đó là: (1) Nghiên cứu về phương pháp, kĩ thuật phát hiện, đánh giá lỗi; (2) Nghiên cứu phát hiện, nhận diện lỗi và cách thức khắc phục lỗi; (3) Nghiên cứu về quản lí bồi dưỡng khắc phục lỗi

a/ Về hướng thứ nhất

Để có thể đánh giá chính xác liệu một hành động có đúng là lỗi hay không đòi hỏi những kĩ thuật riêng phù hợp Vì vậy, phương pháp và kĩ thuật nghiên cứu lỗi đã trở thành một trong những hướng nghiên cứu quan trọng; các kĩ thuật được quan tâm hoàn thiện để ngày càng hiệu quả, như: cách liệt

kê lỗi/ghi lỗi; cách tính điểm thô, tính tần xuất, thống kê lỗi, phân tích so sánh/đối chiếu; phân tích nội dung, sử dụng bảng kiểm… [14]

b/ Về hướng thứ hai

Nghiên cứu nhận diện lỗi là một hướng được quan tâm nghiên cứu nhiều nhất trong các nghiên cứu về lỗi, bởi vì nhận diện lỗi không hề đơn

giản Như trên đã nói, có những lỗi tiềm tàng, không thể quan sát trực tiếp mà phải thông qua phân tích sản phẩm hoạt động (Brown, Corder), do đó cần xác định các tiêu chí để dựa vào đó nhận diện các loại lỗi [dẫn theo 15]

Quan niệm hiện đại cho rằng, quá trình tổ chức hoạt động giảng dạy cho dù hiệu quả thì vẫn có thể có một vài lỗi, thậm chí đó còn là điều mong đợi bởi vì trong nhiều tình huống, lỗi giúp làm rõ các cách nhìn đa chiều, cung cấp các thông tin bổ sung, vạch ra nhiều lựa chọn khác nhau làm cho quá trình ra quyết định được hiệu quả hơn Nhưng để giáo viên thấy, hiểu và khắc phục lỗi của mình thì họ phải biết cái gì được xem là lỗi, những lỗi nào

là phổ biến nhất và khắc phục chúng bằng cách nào Kiến thức về những hành động sai, hành động không đúng là cơ sở của các hành động đúng, do đó đối với nhà sư phạm, những hành động sai cũng có một ý nghĩa xác định nếu như

có thể từ đó khiến cho người ta nhìn ra rõ hơn về cái đúng Thực tế đó đã thúc đẩy các nghiên cứu về lỗi ở cả người học và người dạy

Chẳng hạn, khi nghiên cứu lỗi ở HS, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, việc dạy học theo tinh thần tăng cường năng lực tư duy phê phán xem việc phân tích lỗi là kĩ năng phát triển trí tuệ cơ bản, phân tích lỗi là một cách rất hiệu quả để làm sâu sắc thêm hiểu biết của HS về kiến thức diễn giải Vì vậy, việc nghiên cứu chỉ ra các kiểu lỗi để dạy trực tiếp cho HS là cần thiết Nhiều nghiên cứu về lỗi của HS đã được tiến hành ở các môn học khác nhau, như: Toán học, Văn học, Thể dục, tiếng Anh …[Dẫn theo 14]

Về lỗi nghề nghiệp của giáo viên, các nghiên cứu ở nước ngoài đã chỉ

ra những loại lỗi khác nhau, trong đó có các lỗi kĩ thuật như: giảng lan man không ăn nhập với môn học; bài giảng không được chuẩn bị chu đáo; chế nhạo HS; nói quá nhiều; không quan tâm đến HS; chấm điểm không công bằng; không dành cho HS đủ thời gian để suy nghĩ; sử dụng phương tiện trình chiếu kém hiệu quả…Từ các lỗi trên của giáo viên, có thể thấy sự đa dạng của

các nguồn lỗi: quản lí lớp học, quản lí thời gian trên lớp, quản lí phương tiện dạy học, quản lí bản thân, kiểm tra đánh giá…[Dẫn theo 16]

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng, việc quá tập trung vào lỗi có thể làm giảm sút động cơ ở người học cũng như ở người dạy

Vì vậy, điều quan trọng hơn là phải xác định được mục đích của việc phát hiện lỗi là gì Đối với giáo viên, mục đích của việc phát hiện lỗi là để giúp giáo viên hoàn thiện năng lực nghề nghiệp Đây là việc làm cần thiết vì các nghiên cứu đã khẳng định mối quan hệ rõ rệt giữa lỗi, phân tích lỗi và

sự phát triển nghề nghiệp của giáo viên [14]

c/ Về hướng thứ ba

Các nghiên cứu thuộc hướng này đưa ra các gợi ý quan trọng, theo đó,

có thể sử dụng nhiều biện pháp, cách thức khác nhau để giúp giáo viên cải thiện, chỉnh sửa, khắc phục lỗi kĩ thuật của bản thân Có 2 nhóm biện pháp lớn được đề xuất là: Nhóm các biện pháp tự bồi dưỡng của giáo viên trong quá trình phát triển nghề nghiệp và nhóm các biện pháp bồi dưỡng từ phía các cấp quản lí, các đồng nghiệp, các chuyên gia về phương pháp nhằm hỗ trợ để giáo viên có thể nhận diện, khắc phục lỗi mắc phải, qua đó, phát triển nghề nghiệp bản thân Đây là những ý tưởng mà đề tài này có thể tham khảo và vận dụng

Liên quan đến vấn đề bồi dưỡng giáo viên, nhiều công trình nghiên cứu

đã đề xuất và có thực nghiệm những biện pháp khá cụ thể, khả thi, nhằm giúp giáo viên khắc phục những lỗi kĩ thuật trong giao tiếp ở trên lớp với HS, trong kiểm tra đánh giá HS, trong xử lí các hành vi vô kỉ luật của HS Ngoài ra, cũng có những biện pháp mang tính ngăn ngừa lỗi để giúp giáo viên tự rèn luyện, tự bồi dưỡng

Chẳng hạn, khi nghiên cứu về cách thức truyền đạt thông tin phản hồi của giáo viên, một số chuyên gia cho thấy, HS cần những thông tin phản hồi

chính xác và kịp thời khi các em học một kiến thức mới Tương tự, nhà trường và cán bộ quản lí ngành giáo dục có nhiệm vụ đào tạo giáo viên cũng phải đưa ra những thông tin phản hồi chính xác và đúng thời điểm về việc thực hiện những phương pháp dạy học mới của giáo viên Một cách thức hiệu quả ứng với việc đưa ra thông tin phản hồi là yêu cầu giáo viên làm việc thành từng nhóm trong khi làm việc với những phương pháp mới Thành viên của một nhóm có thể quan sát người khác thực hiện, sau đó sẽ trao đổi với người khác về những yếu tố có tác dụng và những yếu tố không có tác dụng trong phương pháp ấy [16]

Tóm lại, qua tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan ở nước ngoài

và trong nước có thể nhận định: trên thế giới đã có những nghiên cứu liên quan đến lỗi kĩ thuật, bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp của giáo viên nói chung, giáo viên tiểu học nói riêng nhưng ở trong nước thì hầu còn rất ít, đặc biệt là những nghiên cứu dưới góc độ quản lý giáo dục thì hầu như chưa có Tuy nhiên, những gì tham khảo được qua các công trình đi trước sẽ là những gợi ý tốt để đề tài này kế thừa, phát triển mặc dù vấn đề nghiên cứu còn mới ở Việt Nam

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý và Quản lý nhà trường

1.2.1.1 Quản lý

Theo từ điển giáo dục học, quản lý là hoạt động hay tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức

Theo hai tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc đã đưa ra

khái niệm quản lý là: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức

bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [3]

Như vậy, Quản lý không chỉ là một khoa học mà còn là nghệ thuật và hoạt động quản lý vừa có tính khách quan, vừa mang tính chủ quan, vừa có tính pháp luật của Nhà nước, vừa có tính xã hội rộng rãi; chúng là những mặt đối lập trong một thể thống nhất

Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng việc thực hiện các chức năng quản lý: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra; Quản lý là quá trình thực hiện các công việc xây dựng kế hoạch hành động (bao gồm cả xác định mục tiêu cụ thể, chế định kế hoạch, quy định tiêu chuẩn đánh giá và thể chế hóa), sắp xếp tổ chức (bố trí tổ chức, phối hợp nhân sự, phân công công việc, điều phối nguồn lực tài chính và kĩ thuật…), chỉ đạo, điều hành, kiểm soát và đánh giá kết quả, sửa chữa sai sót (nếu có) để bảo đảm hoàn thành mục tiêu của tổ chức đã đề ra

Bản chất của quản lý là sự phối hợp các thành tố trong tổ chức nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra và sự phối hợp này mang dấu ấn chủ quan của chủ thể quản lý (nói cách khác là nó phụ thuộc vào ý tưởng, năng lực, nhân cách… của chủ thể quản lý), vì việc đạt được sự hài hoà của những nỗ lực cá nhân hướng tới hoàn thành các mục tiêu của tổ chức chính là mục đích của quản lý

Từ những quan niệm trên ta có thể hiểu: Quản lý là tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý một cách gián tiếp và trực tiếp nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra

Từ đó có thể rút ra một số dấu hiệu bản chất của quản lý như sau: + Quản lý là hoạt động bao trùm mọi mặt của đời sống xã hội loài người, nó có vai trò điều khiển quá trình lao động và là phạm trù tồn tại khách quan, là tất yếu của lịch sử

+ Quản lý là phương thức tốt nhất để đạt được mục tiêu chung của một nhóm người, một tổ chức, một cơ quan hay nói rộng hơn là một nhà nước Lao động quản lý là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội loài người tồn tại, vận hành và phát triển

+ Quản lý bao giờ cũng tồn tại với tư cách là một hệ thống gồm các thành phần:

Chủ thể quản lý (người quản lý, tổ chức quản lý): đề ra mục tiêu, dẫn

dắt, điều khiển các đối tượng quản lý để đạt mục tiêu

Khách thể quản lý (đối tượng quản lý) là: Con người được tổ chức

thành một tập thể, một xã hội

Mục tiêu quản lý: Chung cho cả đối tượng quản lý và chủ thể quản lý,

là căn cứ để chủ thể quản lý tạo ra các tác động quản lý

Mục tiêu của quản lý là tạo dựng một môi trường mà trong đó mỗi thành viên có thể hoàn thành được mục đích, nhiệm vụ của mình, của nhóm với các giới hạn về thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn của cá nhân ít nhất

1.2.1.2 Quản lý nhà trường

Trường học là hình thức thể hiện của hệ thống giáo dục trên qui mô toàn xã hội, là nơi diễn ra hầu hết các hoạt động giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân

Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý nhà trường được hiểu là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lí đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể HS, cha mẹ

HS và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường” [8; 10].

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý nhà trường là tập hợp những tác động tối ưu của chủ thể quản lý đến tập thể GV, HS và cán bộ khác, nhằm tận dụng các nguồn dự trữ do nhà nước đầu tư, lực lượng xã hội

đóng góp và do lao động xây dựng vốn tự có Hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường mà điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ Thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo, đưa nhà trường tiến lên trạng thái mới" [21]

Như vậy, bản chất của hoạt động quản lý nhà trường là quản lý hoạt động dạy học để đưa hoạt động này phát triển đi lên theo xu thế tất yếu của thời đại và đạt tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo Trong đó cần lưu ý, quản lý nhà trường là một hoạt động được thực hiện trên cơ sở lí luận chung của khoa học quản lý, đồng thời cũng có những nét đặc thù riêng của nó

1.2.1.3 Quản lý trường tiểu học

Từ khái niệm quản lý, quản lý nhà trường trên cơ sở kế thừa các cách tiếp cận khác nhau của các tác giả, chúng tôi cho rằng: Quản lý trường tiểu học là hệ thống những tác động có hướng đích của hiệu trưởng đến các hoạt động giáo dục, đến con người (GV, cán bộ nhân viên và HS tiểu học), đến các nguồn lực của trường tiểu học một cách hợp quy luật nhằm đạt được mục tiêu

của giáo dục tiểu học

1.2.2 Bồi dưỡng

Bồi dưỡng, theo nghĩa rộng, là quá trình giáo dục, đào tạo nhằm hình thành nhân cách và những phẩm chất riêng biệt của nhân cách theo định hướng mục đích đã chọn [24]

Theo nghĩa hẹp, bồi dưỡng được hiểu là quá trình tác động của chủ thể giáo dục đến đối tượng được giáo dục một cách có kế hoạch, có tổ chức để bổ sung kiến thức, thay đổi thái độ, phát triển kĩ năng ở đối tượng được tác động trong lĩnh vực hoạt động xác định

1.2.3 Lỗi và lỗi kĩ thuật dạy học của giáo viên ở trên lớp

1.2.3.1 Lỗi

Thuật ngữ “Lỗi” đang sử dụng được chuyển sang tiếng Việt từ thuật ngữ “error” hoặc “mistake” trong tiếng Anh Có nhiều định nghĩa về lỗi song,

tất cả các định nghĩa đều có điểm chung ở cách hiểu về lỗi khi cho rằng “lỗi

là một chỉ số chung, một giá trị âm tính của kết quả, có thể đo đạc được, là một “tiêu chuẩn quy chiếu” để chẩn đoán và can thiệp Lỗi là kết quả của hành động đã được thực hiện, kết quả này có thể quan sát thấy tại chỗ hoặc đang ẩn tàng” [15].

Theo cách hiểu này, “Lỗi” là kết quả của việc:

- Thực hiện một hành động không đúng theo yêu cầu;

- Không thực hiện được hành động theo yêu cầu;

- Thực hiện hành động không tuân theo đúng tuần tự đã được quy định;

- Thực hiện một hành động không được yêu cầu;

- Không thực hiện hành động được yêu cầu trong giới hạn thời gian cho phép

Tất cả những hành động không phù hợp này sẽ bị xem là lỗi khi gây ra một kết quả tiêu cực (âm tính) hiện hữu, hoặc tiềm tàng đối với hiệu quả của các tiểu hệ thống hay của cả hệ thống

Có nhiều loại lỗi nghề nghiệp khác nhau dựa theo các tiêu chí phân loại lỗi khác nhau, như: Lỗi thiết kế (khi thiết bị được thiết kế không phù hợp); Lỗi thao tác (thao tác bị chậm, thao tác không đúng theo yêu cầu, không thực hiện thao tác được yêu cầu…); Lỗi thái độ (không tôn trọng quy trình đã được xác lập; thiếu thận trọng; không tập trung chú ý đúng mức); Lỗi kĩ năng (chẩn đoán/phán đoán/dự đoán sai; phân tích thông tin không đúng) Hoặc theo tính chất của lỗi, có thể có lỗi tâm lí-đạo đức; lỗi kĩ thuật; lỗi logic…Trong nghiên cứu này, lỗi kĩ thuật được quan tâm vì đây là loại lỗi có nguyên nhân chủ yếu thuộc về quá trình đào tạo nghề nghiệp, và vì thế cũng là loại lỗi có thể khắc phục, ngăn ngừa nếu được quan tâm

Việc phân loại lỗi nghề nghiệp là rất quan trọng đối với việc chỉnh sửa, khắc phục, ngăn ngừa lỗi Tùy thuộc vào từng trường hợp lỗi cụ thể để đưa ra hướng khắc phục, chẳng hạn, cần thuyết phục cá nhân tự sửa lỗi khi bản thân

cá nhân biết rõ vì sao mình mắc lỗi; song lại cần phải bồi dưỡng, giúp đỡ để

cá nhân sửa lỗi nếu bản thân họ không ý thức được rằng mình đã mắc lỗi và không biết được vì sao mình đã mắc lỗi Tất nhiên, trong trường hợp này, bên cạnh sự hỗ trợ từ đồng nghiệp hoặc từ các nhà quản lí th́ì sự nỗ lực chính vẫn thuộc về bản thân cá nhân đó

1.2.3.2 “Lỗi kĩ thuật”

Trên cơ sở định nghĩa lỗi sẽ xác định được lỗi kĩ thuật là gì và nội hàm của nó Các nhà nghiên cứu về lỗi đã đưa ra những định nghĩa khác nhau về lỗi kĩ thuật, tuy nhiên, từ các định nghĩa đó có thể rút ra những dấu hiệu

chung, tương đối nhất quán, theo đó “Lỗi kĩ thuật” là những lỗi về tổ chức, về nguyên tắc, có liên quan đến những hành động không được dự liệu trước, dẫn đến việc làm giảm mức độ chung trong tổ chức hoạt động và làm ảnh hưởng đến kết quả chung của hoạt động

1.2.3.3 Khái niệm giáo viên tiểu học

Để làm rõ khái niệm “Giáo viên tiểu học”, cần xuất phát từ cách hiểu chung hiện nay về người giáo viên Theo Luật Giáo dục 2005 điều 70 thì nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường và các cơ sở

giáo dục khác [23]. Để trở thành một nhà giáo cần phải hội tụ đầy đủ các tiêu chuẩn như: Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt; đạt trình độ chuẩn đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ; đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp; có lý lịch bản thân rõ ràng

“Giáo viên tiểu học là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường tiểu học, là người được đào tạo trong các trường sư phạm, có nghiệp vụ sư phạm, là người giảng dạy và giáo dục HS từ 6 đến 12 tuổi, có

nhiệm vụ lên kế hoạch, tiến hành các tiết học, thực hành và phát triển các khóa học, đánh giá chất lượng học tập và rèn luyện của HS” [1] Giáo viên

tiểu học phải là những người đảm bảo đầy đủ các tiêu chuẩn nghề nghiệp được quy định trong Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành

Dựa theo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học ban hành kèm theo

Quyết định số 14/2007/QĐ-BGDĐT ngày 04 tháng 5 năm 2007 của Bộ

trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, giáo viên tiểu học phải dạy hầu hết các môn học được quy định đối với HS bậc tiểu học Điều này đòi hỏi các giáo viên phải tinh thông cả kiến thức tự nhiên và xã hội Mặt khác do đặc điểm HS ở bậc học này còn nhỏ tuổi, vốn kiến thức ít ỏi, khả năng độc lập và phối hợp học tập chưa có thì việc phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học trò

là hết sức khó khăn, đòi hỏi giáo viên phải khéo léo động viên khích lệ HS, thông qua các hoạt động giao tiếp Tuy nhiên, giáo viên không tránh khỏi những lỗi giao tiếp đối với HS tiểu học trong giờ lên lớp [2]

1.2.3.4 Lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp của giáo viên tiểu học

Từ cách hiểu về lỗi kĩ thuật và cách hiểu về giáo viên tiểu học, có thể

định nghĩa “Lỗi kĩ thuật của giáo viên tiểu học” là những lỗi về tổ chức, về nguyên tắc, có liên quan đến những hành động không được dự liệu trước (suy nghĩ trước), vừa với tư cách là hành động của cá nhân giáo viên, vừa với tư cách là nhà giáo dục, dẫn đến việc làm giảm mức độ hiệu quả chung trong tổ chức hoạt động và làm ảnh hưởng đến kết quả chung của hoạt động”

Đối với giáo viên, các lỗi kĩ thuật thường bị mắc phải khi:

- Giáo viên không dự liệu trước việc thực hiện một hành động nào đó, một quy trình nào đó Ví dụ, khi lập kế hoạch nội dung chi tiết và tiến trình thực hiện, giáo viên có thể không suy nghĩ trước về “cái bắt đầu” và “cái kết

thúc” cần phải như thế nào, chẳng hạn, sẽ nói gì, làm gì trước khi chuyển qua nội dung khác

- Học sinh không nhận được những thông tin, những giải thích cần thiết

để thực hiện đúng các hành động nhất định: giáo viên có thể giải thích không chính xác, không đầy đủ về việc, làm thế nào để thực hiện một hành động hay một công việc

- Khi thực hiện hoạt động, giáo viên quên đi một số chi tiết có tính tổ chức: không đánh giá đầy đủ tầm quan trọng của việc đặt HS vào các công việc chung, các cơ hội quan sát không được sử dụng, không suy nghĩ trước việc đánh giá và cho điểm kết quả thi đua

Lỗi kĩ thuật có thể xuất hiện khi: giáo viên bị thiếu sự đào tạo cơ bản về dạy học theo quy trình công nghệ; giáo viên không ý thức được vai trò của sự phản tỉnh như là một phương tiện quan trọng; giáo viên hài lòng với việc vận dụng thành công các phương pháp dạy học cụ thể; giáo viên sợ phải từ bỏ kinh nghiệm sư phạm của bản thân; giáo viên không biết so sánh với chuẩn (kết quả đúng) của hoạt động, hay với cơ chế mới của công việc

1.2.4 Cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp

Đề tài có thể đưa ra một định nghĩa “để làm việc” về cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật dạy học ở trên lớp như sau: “Cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật dạy học ở trên lớp của giáo viên tiểu học là tổng hợp các biện pháp giúp cho giáo viên tiểu học có thể dự liệu trước những khó khăn nảy sinh trong hoạt động dạy học trên lớp, từ đó giúp họ giảm thiểu hoặc không còn mắc lỗi kĩ thuật trong hoạt động dạy học trên lớp, góp phần thực hiện mục tiêu đề ra”

1.2.5 Bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp

Bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật dạy học ở trên lớp là quá trình tác động của chủ thể giáo dục đến đối tượng được giáo dục, nhằm trang

bị cho họ những kiến thức về lỗi, qua đó giúp họ nhận diện được lỗi, có mong muốn khắc phục lỗi và biết cách khắc phục lỗi mắc phải ở trên lớp, qua đó góp phần phát triển nghề nghiệp bền vững

1.2.6 Quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp

Quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật dạy học ở trên lớp

là chủ thể quản lý (hiệu trưởng trường tiểu học) sử dụng các công cụ quản lý tác động lên đối tượng quản lý (đội ngũ giáo viên tiểu học) một cách có tổ chức, có hướng đích nhằm thực hiện từng khâu của chức năng quản lý qua đó trang bị kiến thức, kĩ năng cần thiết để giúp giáo viên nhận diện được lỗi, mong muốn khắc phục lỗi và biết cách khắc phục lỗi mắc phải ở trên lớp, phát triển nghề nghiệp bền vững

1.3 Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.3.1 Vị trí của trường tiểu học

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, cấp tiểu học là cấp học có tính nền tảng, nhằm cung cấp lượng kiến thức và các kỹ năng cơ bản nhất, giúp HS có những kiến thức, kỹ năng cần thiết để có thể tiếp tục học lên các bậc học cao hơn hoặc có thể sống được trong cuộc sống lao động sau này “Trường tiểu học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, có tài khoảng và con dấu riêng”

1.3.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của trường tiểu học

1.3.2.1 Mục tiêu của trường tiểu học

Mục tiêu của nhà trường tiểu học là “Giáo dục tiểu học nhằm giúp HS hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để HS tiếp tục học trung học cơ sở”

1.3.2.2 Nhiệm vụ của trường tiểu học

Trong điều 3 của Điều lệ trường tiểu học đã nêu rõ nhiệm vụ của

trường tiểu học như sau [1]:

- Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục đạt chất lượng

theo mục tiêu, chương trình giáo dục tiểu học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục -

Đào tạo ban hành

- Huy động trẻ em đi học đúng độ tuổi, vận động trẻ em tàn tật, khuyết

tật, trẻ em đã bỏ học đến trường, thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục và

chống mù chữ trong cộng đồng Nhận bảo trợ và quản lý các hoạt động giáo

dục của các cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học theo

sự phân công của cấp có thẩm quyền Tổ chức kiểm tra và công nhận hoàn

thành chương tình tiểu học của HS trong nhà trường và trẻ em trong địa bàn

quản lý của trường

- Quản lý GV, nhân viên và HS

- Quản lý sử dụng đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài chính theo

quy định của pháp luật

- Phối hợp với gia đình, các tổ chức và cá nhân trong cộng đồng thực

hiện hoạt động giáo dục

- Tổ chức cho cán bộ quản lý, GV, nhân viên và HS tham gia các hoạt

động xã hội trong cộng đồng

- Thực hiện các nhiệm vụ quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

1.3.3 Đặc điểm dạy và học của nhà trường tiểu học

Trường tiểu học có vị trí, chức năng và nhiệm vụ đặc biệt quan trọng

trong sự nghiệp “trồng người” “Trường tiểu học tác động đến trẻ em bằng

phương pháp nhà trường (bao gồm cả nội dung, phương pháp và tổ chức giáo

dục)” Ngoài việc tổ chức một cách tự giác hoạt động học – hoạt động chủ

đạo cho trẻ em, trường tiểu học còn tổ chức nhiều hoạt động khác để các em

được rèn luyện, trải nghiệm, từ đó dần hình thành và hoàn thiện nhân cách cho các em “Nói cách khác, trường tiểu học là nơi tổ chức một cách tự giác quá trình phát triển của trẻ em, là đơn vị cơ sở, là công trình văn hóa – giáo dục bền vững, hấp dẫn các lớp trẻ em, là nơi diễn ra cuộc sống thực của trẻ, là nơi tạo cho trẻ có hạnh phúc đi học”

Cấp tiểu học có bản sắc riêng và có tính độc lập tương đối của nó: mang tính sư phạm cao, không phụ thuộc nghiêm ngặt vào sự giáo dục trước

đó và các cấp học kế sau đó Theo tác giả Nguyễn Kế Hào, “Bậc tiểu học có các tính chất: nhân văn, dân tộc và hiện đại Bậc tiểu học có các đặc điểm là bậc học nền tảng, bậc học dành cho mọi trẻ em, bậc học mang đến cho trẻ em hạnh phúc đi học”

Trẻ em ở độ tuổi HS tiểu học bao gồm các em có độ tuổi từ 6 đến 12, học từ lớp 1 đến lớp 5 Lứa tuổi trẻ em học cấp tiểu học này có những đặc điểm tâm sinh lý như sau:

Một là, cùng với sự phát triển về thể chất, các đặc điểm tâm lý của HS

cũng hình thành, phát triển và hoàn chỉnh dần Ở lứa tuổi này, các thuộc tính

và đặc điểm tâm lý thường bộc lộ một cách hồn nhiên và chân thực Vì vậy, cần đảm bảo tính hồn nhiên, tính toàn vẹn như một chỉnh thể và các điều kiện phát triển lành mạnh, toàn diện Muốn đảm bảo được điều này, các em cần được nuôi dưỡng trong một môi trường vật chất và tinh thần có tính chọn lọc cho phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi

Hai là, mỗi HS tiểu học là một chỉnh thể, một thực thể tiềm tàng khả

năng phát triển Khả năng này sẽ bộc lộ và phát triển tùy thuộc vào điều kiện

và hoạt động của mỗi em trong môi trường hoạt động nhất định

Ba là, trẻ em ở độ tuổi tiểu học là một thực thể, một chỉnh thể trọn vẹn

nhưng chưa định hình, chưa hoàn thiện và đang lớn lên, đang tiếp tục phát triển Đây là lứa tuổi tiền dậy thì, cơ cấu sinh lý, trí tuệ vẫn đang tiếp tục phát

triển và các mối quan hệ xã hội đang được hình thành Chính vì vậy, nội dung chương trình học, phương pháp giảng dạy của GV, đặc biệt là cách thức tổ chức hoạt động học tập cho HS đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành kiến thức, kỹ năng và thái độ cho HS tiểu học

Với các đặc điểm trên, HS tiểu học dễ tiếp thu sự nuôi dưỡng, giáo dục,

dễ thích nghi với điều kiện sống và học tập HS tiểu học phát triển theo hướng hình thành nhân cách, định hình và hoàn thiện dần con người mình theo mục tiêu giáo dục Chính vì vậy mà những gì ta đưa đến cho trẻ phải được chọn lọc, bảo đảm sự đúng đắn và lành mạnh Phương pháp giáo dục trẻ cũng phải đúng, phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của các em

Trong giáo dục, đối với HS tiểu học, cần phải coi các em như một chỉnh thể, một nhân cách đang hình thành, nhà trường cần thực hiện giáo dục toàn diện, cần đảm bảo tính chuẩn mực về mọi mặt để có thể tạo được sự phát triển tốt nhất ở mỗi em “Giáo dục tiểu học nhằm giúp HS hình thành những

cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để HS tiếp tục học trung học cơ sở” [13]

1.3.4 Đặc điểm hoạt động nghề nghiệp của giáo viên tiểu học hiện nay

Trường Tiểu học có đặc điểm là “Mỗi lớp có một giáo viên vừa làm chủ nhiệm, vừa dạy các môn học Tuỳ điều kiện cụ thể của từng trường có thể phân công giáo viên chuyên trách đối với các môn Âm nhạc – Mỹ thuật – Thể dục” (Mục 2 Điều 15 Chương II, Điều lệ trường tiểu học )

Như vậy giáo phải dạy hầu hết các môn học được quy định đối với HS bậc tiểu học Điều này đòi hỏi các giáo viên phải tinh thông cả kiến thức tự nhiên và xã hội Mặt khác do đặc điểm HS ở bậc học này còn nhỏ tuổi, vốn kiến thức ít ỏi, khả năng độc lập và phối hợp học tập chưa có thì việc phát huy

tính tích cực chủ động sáng tạo của học trò là hết sức khó khăn, đòi hỏi giáo viên phải khéo léo động viên khích lệ HS

Người giáo viên tiểu học có tầm quan trọng đặc biệt đối với quá trình giáo dục ở bậc tiểu học Lao động của người giáo viên tiểu học là lao động vừa mang tính nghề nghiệp vừa mang tính nghệ thuật, nó đòi hỏi người giáo viên tiểu học phải là tấm gương sáng, là hình ảnh gần gũi, sinh động và toàn diện để các em noi theo học tập, người thầy giáo tiểu học “không chỉ dạy bằng lời nói mà còn dạy bởi chính mình là người như thế nào”

Những tác động của quá trình dạy học, hình ảnh của người thầy mẫu mực ở bậc tiểu học sẽ có sức hấp dẫn và gắn bó yêu thương với HS suốt cả cuộc đời Lao động của giáo viên tiểu học đòi hỏi sự cần mẫn, tỉ mỉ, “vừa dạy

- vừa dỗ”, nghề dạy học ở bậc tiểu học là: “Nghề đậm đặc tính sư phạm, nghề dạy học ở bậc tiểu học có những đặc điểm giống nghề dạy học ở các bậc học khác, nhưng có đặc thù riêng về mặt sư phạm mà người làm nghề ở bậc học khác không cần hoặc không có được”

Theo quy định, giáo viên tiểu học vừa là giáo viên chủ nhiệm, vừa là giáo viên các bộ môn không phải năng khiếu (Thể dục, Âm nhạc, Mĩ thuật) hoặc các môn tự chọn (Ngoại ngữ, Tin học) vì vậy, giáo viên tiểu học trực tiếp quản lý toàn diện lớp mình phụ trách, chịu trách nhiệm về kế hoạch và chương trình giảng dạy, phối hợp với các giáo viên năng khiếu, tự chọn và tổng phụ trách để hoàn thành kế hoạch giáo dục

Do đối tượng HS tiểu học ở lứa tuổi từ 6-12 tuổi, sự hiểu biết của các

em về mọi mặt còn hạn chế, những nhận thức có được của các em mới chỉ ở mức cơ sở ban đầu nên đòi hỏi mỗi giáo viên phải chịu khó tìm hiểu, gần gũi, chỉ bảo cặn kẽ, chân tình như “người mẹ” thứ hai của HS, để nắm vững về HS trong lớp, cả về hoàn cảnh gia đình, tình hình học tập, năng lực, sở trường

của từng HS để có biện pháp giảng dạy và giáo dục phù hợp với mỗi lớp và từng em

Ở trên lớp, giáo viên tiểu học hầu như phải dạy tất cả các môn học theo chương trình quy định Hoạt động này đòi hỏi giáo viên phải nắm vững con đường, cách thức của sự hình thành trí tuệ và nhân cách của trẻ, định hướng

và tác động giúp cho nhân cách của các em được hình thành và phát triển Giáo viên phải biết kết hợp nhuần nhuyễn giữa “dạy chữ” và “dạy người” Để đáp ứng được yêu cầu của nghề nghiệp, giáo viên tiểu học cần phải tu dưỡng, rèn luyện, tự vươn lên nhằm ngày càng tự hoàn thiện mình cả về trình độ, nghiệp vụ và nhân cách Hơn thế nữa họ cũng rất cần được sự quan tâm, đặc biệt là sự quan tâm đáp ứng nhu cầu được đào tạo, được bồi dưỡng

Tóm lại, đặc điểm hoạt động nghề nghiệp của giáo viên nói chung và giáo viên tiểu học nói riêng trong thời đại hiện nay là:

- Đòi hỏi trình độ học vấn và tầm hiểu biết văn hóa cao

- Đòi hỏi năng lực và nghiệp vụ sư phạm, kinh nghiệm sư phạm

- Đòi hỏi năng lực tổ chức, lãnh đạo và quản lý

- Đòi hỏi khả năng giao tiếp, tuyên truyền, vận động thuyết phục và nghệ thuật giáo dục

- Đòi hỏi phẩm chất, đạo đức và sự tận tâm

1.4 Đặc trưng người cán bộ quản lý trường tiểu học

1.4.1 Vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của hiệu trưởng trường tiểu học

Hiệu trưởng trường tiểu học là người chịu trách nhiệm tổ chức, quản lí các hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường Hiệu trưởng do Trưởng phòng giáo dục và đào tạo bổ nhiệm đối với trường tiểu học công lập, công nhận đối với trường tiểu học tư thục theo quy trình bổ nhiệm hoặc công nhận Hiệu trưởng của cấp có thẩm quyền

Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng:

- Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội đồng trường và các cấp có thẩm quyền;

- Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó;

- Phân công, quản lí, đánh giá, xếp loại; tham gia quá trình tuyển dụng, thuyên chuyển; khen thưởng, thi hành kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy định;

- Quản lí hành chính; quản lí và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính, tài sản của nhà trường;

- Quản lí HS và tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường; tiếp nhận, giới thiệu HS chuyển trường; quyết định khen thưởng, kỉ luật, phê duyệt kết quả đánh giá, xếp loại, danh sách HS lên lớp, ở lại lớp; tổ chức kiểm tra, xác nhận việc hoàn thành chương trình tiểu học cho HS trong nhà trường

và các đối tượng khác trên địa bàn trường phụ trách;

- Dự các lớp bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ quản lí; tham gia giảng dạy bình quân 2 tiết trong một tuần; được hưởng chế độ phụ cấp và các chính sách ưu đãi theo quy định;

- Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở và tạo điều kiện cho các tổ chức chính trị - xã hội trong nhà trường hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục;

- Thực hiện xã hội hoá giáo dục, phối hợp tổ chức, huy động các lực lượng xã hội cùng tham gia hoạt động giáo dục, phát huy vai trò của nhà trường đối với cộng đồng

1.4.2 Hiệu trưởng và vấn đề quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học của giáo viên ở trên lớp

Hiệu trưởng trường tiểu học là người chịu trách nhiệm tổ chức, quản lí các hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường, là cán bộ quản lý, lãnh đạo toàn diện các hoạt động của trường tiểu học Để có thể nâng cao chất lượng dạy học ở trường tiểu học thì công tác quản lý hoạt động này phải được tiến hành thường xuyên, liên tục Những năm qua, quản lý dạy học nói chung

ở tiểu học đã được quan tâm, nghiên cứu và triển khai áp dụng vào thực tiễn ở các trường tiểu học nên đã góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của các trường tiểu học

Vấn đề đặt ra là ngay trong hoạt động dạy học, việc mắc lỗi nhất là lỗi

kĩ thuật dạy học đang được đặt ra rất bức thiết Do bệnh thành tích nói chung trong giáo dục, trong đó có giáo dục tiểu học nên nhìn chung các nhà quản lý giáo dục rất ít quan tâm đến vấn đề lỗi kĩ thuật dạy học trên lớp của giáo viên tiểu học

Trong lĩnh vực dạy học ở tiểu học, dù là loại nào thì lỗi đều có ý nghĩa quan trọng đối với bản thân giáo viên, các nhà quản lí giáo dục và các nhà nghiên cứu giáo dục để hiểu về các chiến lược giảng dạy của giáo viên và quá trình học tập của HS; để thấy được những điều cần hoàn thiện trong chương trình đào tạo và trong hệ thống tài liệu giảng dạy Lỗi có thể cung cấp những

dự báo đáng tin cậy về những khó khăn học tập của HS, dự báo về những nguồn lỗi giáo viên có thể tránh (ngăn ngừa) hoặc khắc phục Bên cạnh đó, thông qua việc chỉ ra những lỗi phổ biến, hiệu trưởng các trường tiểu học có cách thức quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học trên lớp cho giáo viên từ đó có những biện pháp định hướng sự thay đổi trong yêu cầu giảng dạy và những cách thức khắc phục ở giáo viên là cần thiết Hiệu trưởng trường tiểu học hoàn toàn có thể làm tốt công việc này vì họ có chức năng, nhiệm vụ để thực hiện công việc đó; từ đó giúp họ có những đề xuất để các trường đào tạo sư phạm ngành tiểu học ở các trường đại học, cao

đẳng hoàn thiện chương trình, hạn chế tối đa các lỗi kĩ thuật dạy học giáo viên

có thể mắc phải, qua đó bồi dưỡng phát triển năng lực nghề nghiệp

1.5 Nội dung lỗi kĩ thuật trong dạy học của giáo viên tiểu học trên lớp

Để khắc phục lỗi, cần có một công cụ sử dụng cho việc nhận diện lỗi

Trong đề tài này, danh mục lỗi kĩ thuật ở trên lớp của giáo viên tiểu học đã

được tham khảo vận dụng vào việc quan sát dự giờ, đồng thời trưng cầu ý

kiến đánh giá từ phía giáo viên tiểu học trong mẫu khách thể nghiên cứu Các

lỗi xuất hiện một cách phổ biến trên lớp qua quan sát/dự giờ đã được nhóm

thành 4 nhóm lỗi với các biểu hiện lỗi cụ thể như sau (bảng 1.1):(1) Nhóm lỗi

quản lí lớp học; (2) Nhóm lỗi sử dụng phương pháp, phương tiện dạy học trên

lớp; (3) Nhóm lỗi giao tiếp trên lớp học; (4) Nhóm lỗi kiểm tra đánh giá trên

lớp học

Bảng 1.1: Biểu hiện lỗi kĩ thuật phổ biến ở trên lớp

của giáo viên tiểu học quận Ngô Quyền – Hải Phòng

(1.4)Thỏa hiệp với HS quậy phá trong lớp (1.5)Không trao đổi với HS về quy tắc ứng xử trên lớp (1.6)Không nắm được thông tin sơ bộ về từng HS (1.7)Lờ đi các bình luận tiêu cực từ phía HS (1.8)Đứng hoặc ngồi cố định trên bục giảng

(2.6)Sử dụng màu sắc không phù hợp gây mất tập trung

1.6 Nội dung quản lý của hiệu trưởng về bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp của giáo viên

1.6.1 Lập kế hoạch bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp của hiệu trưởng

- Lập kế hoạch bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên căn cứ vào kế hoạch của Sở, Phòng Giáo dục và Đào tạo

- Xây dựng chương trình chỉ ra lỗi kĩ thuật dạy học của GV

- Tìm hiểu về nhu cầu bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên

- Xác định được mục tiêu hoạt động bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên

- Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên trong kế hoạch hoạt động năm học của trường

- Hướng dẫn các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên

1.6.2 Nội dung bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp của hiệu trưởng

Giống như trong các nghề khác, trong nghề dạy học, lỗi kĩ thuật cũng thường xẩy ra với giáo viên, trong đó có giáo viên Tiểu học Thậm chí, trong các tác phẩm giáo dục mang tính kinh điển của mình, nhiều nhà giáo dục lỗi lạc như Macarencô A.C, Xukhômlinxki V.A cũng đã chỉ ra những lỗi nghề nghiệp mà mình đã mắc phải

Tiểu học là một cấp học quan trọng, rất đặc thù bởi đối tượng lao động của giáo viên là những HS còn nhỏ tuổi, nhiều chức năng sinh lí và tâm lí phục vụ cho hoạt động học tập còn trong giai đoạn phát triển, đòi hỏi ở giáo viên những kĩ năng nghề nghiệp đặc thù hơn so với các cấp học khác, nhất là những giáo viên dạy các lớp đầu cấp bậc tiểu học Biểu hiện hành động của giáo viên ở trên lớp được HS lĩnh hội như là chuẩn mực hành vi để bắt chước, học tập, do đó ảnh hưởng rất lớn đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách của các em

Các nghiên cứu về những khó khăn khác nhau trong học tập ở HS tiểu học chỉ ra một phần nguyên nhân là từ lỗi kĩ thuật của giáo viên Nếu giáo viên ý thức được về những lỗi kĩ thuật đó thì họ có thể sẽ cố gắng tìm cách loại trừ để nâng cao hiệu quả nghề nghiệp của bản thân, đồng thời nâng cao lòng tin của xã hội đối với giáo dục Song, giáo viên cần được giúp đỡ để