Nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh yên bái hiện nay

Tôi xin cam đoan rằng, luận văn thạc sĩ Triết học với đề tài: “Nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái hiện nay” là cô



HÀ THỊ DUYÊN

NÂNG CAO NHẬN THỨC VỀ THẾ GIỚI QUAN

DUY VẬT BIỆN CHỨNG CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT

CẤP HUYỆN Ở TỈNH YÊN BÁI HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2017



HÀ THỊ DUYÊN

NÂNG CAO NHẬN THỨC VỀ THẾ GIỚI QUAN

DUY VẬT BIỆN CHỨNG CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT

CẤP HUYỆN Ở TỈNH YÊN BÁI HIỆN NAY

Chuyên ngành : Triết học

Mã số : 60.22.03.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS LÊ THỊ VÂN ANH

HÀ NỘI - 2017

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến TS Lê Thị Vân Anh đã tận tâm, nhiệt tình chỉ bảo, hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện luận văn Đồng thời, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến các thầy giáo, cô giáo trong Khoa sau Đại học, Khoa Triết học - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài

Cuối cùng, tôi xin gửi lời tri ân đến các đồng chí lãnh đạo Tỉnh Yên Bái, các ban, ngành của Tỉnh, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp tại Tỉnh Yên Bái - những người đã luôn tạo điều kiện, động viên, khích lệ, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua để tôi có thể hoàn thành tốt luận văn

Hà Nội, tháng 5 năm 2017

Tác giả

Hà Thị Duyên

Tôi xin cam đoan rằng, luận văn thạc sĩ Triết học với đề tài: “Nâng cao

nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái hiện nay” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi

dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Lê Thị Vân Anh

Các số liệu, trích dẫn và tài liệu tham khảo trong luận văn là hoàn toàn trung thực, có nguồn gốc rõ ràng

Hà Nội, tháng 5 năm 2017

Tác giả

Hà Thị Duyên

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 2

3 Mục đích nghiên cứu 4

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

5 Giả thuyết khoa học 4

6 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

7 Phạm vi nghiên cứu 5

8 Phương pháp nghiên cứu 5

9 Những luận điểm cơ bản và đóng góp mới của luận văn 5

10 Kết cấu của luận văn 6

Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO NHẬN THỨC VỀ THẾ GIỚI QUAN DUY VẬT BIỆN CHỨNG CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP HUYỆN 7

1.1 Một số khái niệm cơ bản 7

1.1.1 Khái niệm thế giới quan duy vật biện chứng 7

1.1.2 Khái niệm nâng cao nhận thức thế giới quan duy vật biện chứng 13

1.1.3 Khái niệm về đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện 15

1.2 Đặc điểm, vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện 18

1.2.1 Một số đặc điểm của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện 18

1.2.2 Vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện trong hoạt động lãnh đạo quản lý, phát triển kinh - xã hội ở tỉnh Yên Bái 21

1.3 Ý nghĩa của việc nâng cao nhận thức thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện 23

1.4 Nhân tố ảnh hưởng tới thế giới quan duy vật biện chứng của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái 30

1.4.1 Nhân tố con người 30

1.4.2 Ảnh hưởng của nhân tố kinh tế 32

1.4.3 Nhân tố văn hóa - xã hội 36

Chương 2: NÂNG CAO NHẬN THỨC VỀ THẾ GIỚI QUAN DUY VẬT

BIỆN CHỨNG CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP HUYỆN Ở TỈNH YÊN BÁI HIỆN NAY - THỰC TRẠNG

VÀ GIẢI PHÁP 46

2.1 Một vài nét về tỉnh Yên Bái 46

2.2 Thực trạng nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở Yên Bái hiện nay 49

2.2.1 Thực trạng thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện 49

2.2.2 Những thành tựu đạt được trong việc nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở Yên Bái hiện nay 53

2.2.3 Những hạn chế của việc nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái hiện nay 68

2.2.4 Nguyên nhân của những thành tựu và hạn chế trong việc nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái hiện nay 74

2.3 Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyên ở tỉnh Yên Bái hiện nay 80

2.3.1 Nhóm giải pháp về công tác xây dựng Đảng 80

2.3.2 Nhóm giải pháp về kinh tế 83

2.3.3 Nhóm giải pháp về giáo dục - đào tạo 88

2.3.4 Nhóm giải pháp về bản thân cán bộ chủ chốt 93

Tiểu kết chương 2 100

KẾT LUẬN 102

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 103

Bảng 2.1: Trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ chủ chốt 50 Bảng 2.2: Báo cáo kết quả thực hiện mục tiêu đào tạo bồi dưỡng cán

bộ công chức giai đoạn 2011 - 2015 54 Bảng 2.3: Trình độ của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện 63Biểu đồ 1: Các thành phần dân tộc của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp

huyện 62

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thế giới quan khoa học là cơ sở cho việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và định hướng đúng đắn cho hoạt động thực tiễn Hay nói cách khác thế giới quan khoa học có vai trò quan trọng trọng nhận thức và cải tạo thực tiễn Do đó việc giáo dục, nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng - thế giới quan khoa học cho đội ngũ cán bộ của Đảng không chỉ là việc làm thường xuyên, lâu dài mà còn là vấn đề cấp thiết

trong công cuộc đổi mới hiện nay của nước ta

Nước ta đang trong quá trình xây dựng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Mặc dù trong quá trình hội nhập đã tạo ra nhiều cơ hội thúc đẩy phát triển kinh tế - chính trị - xã hội Nhưng bên cạnh đó chúng ta cũng gặp không ít khó khăn và thử thách Do vậy để đưa đất nước sánh kịp các nước trong khu vực và trên thế giới, vững bước trên con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, đòi hỏi chúng ta phải xây dựng được đội ngũ cán bộ các cấp có đủ bản lĩnh chính trị, phẩm chất cách mạng và năng lực lãnh đạo, chỉ đạo những nhiệm vụ kinh tế, chính trị, tư tưởng của Đảng của Nhà nước phù hợp với những quy luật khách quan Đó là yêu cầu quan trọng và cần thiết hiện nay

Tỉnh Yên Bái là tỉnh miền núi nằm sâu trong nội địa, là một trong mười

ba tỉnh vùng núi phía Bắc Địa hình đồi núi khá phức tạp, khí hậu khắc nghiệt diễn biến nhiều thiên tai Trong địa bàn tỉnh có thành phố Yên Bái, thị xã Nghĩa Lộ và 7 huyện với 30 dân tộc cùng sinh sống nên đã hình thành nên những bản sắc dân tộc phong phú và đa dạng Do vậy đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế chính trị, an ninh quốc phòng trong tỉnh Chính họ đã có đóng góp to lớn trong việc xây dựng và bảo

vệ quê hương phát huy truyền thống dân tộc góp phần xây dựng thành phố văn minh giàu đẹp Tuy nhiên trong tình hình cách mạng mới, một bộ phận

cán bộ đã xuất hiện những biểu hiện hạn chế nhất định về trình độ năng lực tư duy sáng tạo, phẩm chất, tổ chức thực tiễn v.v trong đó có sự hạn chế về thế giới quan duy vật biện chứng Vì vậy việc tìm hiểu những thực trạng đó đưa

ra những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện là cần thiết và cấp bách

Từ những căn cứ trên nhằm khắc phục những hạn chế và phát huy những thành quả đã đạt được góp phần xây dựng con người mới, xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện đáp ứng yêu cầu của thực tiễn đặt ra, tác

giả đã chọn đề tài: “Nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện

chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái hiện nay”

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Hiện nay đã có nhiều công trình nghiên cứu về thế giới quan duy vật biện chứng ở những góc độ khác nhau, với những nội dung và đối tượng trong những hoàn cảnh và phạm vi cụ thể như:

• Nhóm công trình nghiên cứu về thế giới quan khoa học

Tác giả Bùi Ngọc với bài viết “Thế giới quan khoa học một tất yếu lịch sử”, đăng ở Tạp chí thông tin khoa học xã hội,1981, số 8 Trong bài viết này

tác giả tập trung phân tích sự hình thành và phát triển của thế giới quan khoa học là một tất yếu lịch sử

Lê Xuân Vũ khẳng định: “Thế giới quan Mác - Lênin trong đời sống tinh thần của nhân dân ta”, Tạp chí Cộng sản, 186, số 6 Trong đó tác giả đã

có sự lý giải khá thuyết phục tầm quan trọng của thế giới quan Mác - Lênin trong đời sống xã hội Việt Nam

• Nhóm công trình nghiên cứu về thế giới quan duy vật biện chứng đối với học sinh, sinh viên

Tác giả Nguyễn Trọng Chuẩn đã tiếp cận vấn đề thế giới quan từ khía

cạnh sinh học, trong bài “Một số khía cạnh về vai trò của sinh học hiện đại

đối với sự hình thành và củng cố thế giới quan khoa học”, đăng ở Tạp chí

triết học 1988, số 3 Còn Nguyễn Thị Luyến, Bùi Kiến Thưởng và Nguyễn

Thị Nết lại tìm đến đối tượng là sinh viên hay học viên, như: “Vấn đề bồi dưỡng thế giới quan duy vật biện chứng cho học viên trường chính trị tỉnh Hà Nam hiện nay”, Luận văn thạc sĩ triết học của Bùi Kiến Thưởng, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2004 Hay “Vấn đề giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng ở Hà Nội hiện nay”,

luận văn thạc sĩ triết học, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2005 của

Nguyễn Thị Luyến và “Giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng cho học sinh trung học phổ thông huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương hiện nay”, Luận

văn thạc sĩ khoa học triết học, trường Đại học sư phạm Hà Nội, 2012

• Nhóm các bài nghiên cứu ở một số khu vực nhất định

Các tác giả: Trần Thanh Hà, Nguyễn Thị Luyến, Bùi Kiến Thưởng,Đỗ Việt Hưng, Nguyễn Thị Nết tập trung nghiên cứu thế giới quan của đội ngũ cán bộ đảng viên ở một số khu vực nhất định Nếu tác giả Trần Thanh Hà

nghiên cứu “Vấn đề giáo dục thế giới quan khoa học cho cán bộ đảng viên người dân tộc Kh’mer ở Đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn hiện nay”, Luận văn thạc sĩ triết học, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh,

1993 và Đỗ Việt Hưng nghiên cứu “Nâng cao chất lượng bồi dưỡng thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên ở quận Hồng Bàng”, Luận văn thạc sĩ triết học, trường Đại học sư phạm Hà Nội, 2014

Tác giả Bùi Ỉnh đã nghiên cứu “Vấn đề xây dựng thế giới quan duy vật biện chứng đối với cán bộ đảng viên là người dân tộc thiểu số trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta”, Luận án PTS Triết học, Học viện

Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 1988 Còn tác giả Trần Thước tập trung

nghiên cứu thế giới quan của riêng đội ngũ trí thức: “Sự hình thành thế giới

quan xã hội chủ nghĩa ở tầng lớp trí thức ở Việt Nam”, luận án PTS Triết

học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 1993

Tất cả các bài viết, đề tài nghiên cứu trên đã đề cập tới khái niệm thế giới quan duy vật biện chứng, chức năng và cấu trúc nội dung của thế giới quan, các hình thức phát triển của thế giới quan, làm rõ thế giới quan duy vật

và thế giới quan duy tâm, nội dung và bản chất của thế giới quan duy vật biện chứng, giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng cho cán bộ đảng viên, sinh viên các trường đại học cao đẳng Tuy nhiên chưa có công trình nào đi sâu

nghiên cứu “Nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái hiện nay”

3 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích thực trạng thế giới quan duy vật biện chứng và việc bồi dưỡng thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở Yên Bái hiện nay, luận văn đưa ra những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở Yên Bái hiện nay

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu của luận văn là đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái hiện nay

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu Nâng cao nhận thức về thế giới quan

duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái hiện nay

5 Giả thuyết khoa học

Nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở Yên Bái hiện nay rất có thể khắc phục được những hạn chế trong công tác quản lý, lãnh đạo của người cán bộ

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận văn làm rõ:

- Các vấn đề lý luận của đề tài, các khái niệm cơ bản như: nhận thức, nâng cao, nâng cao nhận thức, đội ngũ cán bộ chủ chốt, thế giới quan duy vật biện chứng

- Đánh giá thực trạng, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái hiện nay

7 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu vấn đề bồi dưỡng, nâng cao nhận thức

về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái từ 1986 đến nay

8 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; kết hợp một số phương pháp

cụ thể như: phân tích - tổng hợp; quy nạp - diễn dịch; lịch sử - logic, so sánh - đối chiếu, thống kê điều tra xã hội học trong việc nghiên cứu vấn đề

9 Những luận điểm cơ bản và đóng góp mới của luận văn

9.1 Những luận điểm cơ bản

Thế giới quan duy vật biện chứng có vai trò vô cùng quan trọng đối với người cán bộ chủ chốt, là yếu tố then chốt cho hoạt động nhận thức và thực tiễn của họ

Nâng cao thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt

là một yêu cầu cấp thiết hiện nay trên mặt trận tư tưởng của Đảng ta

Để nâng cao được nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái thì phải tìm được những hạn chế và đưa ra những giải pháp cụ thể

9.2 Đóng góp mới của luận văn

Góp phần làm sáng tỏ vai trò của thế giới quan duy vật biện chứng đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái hiện nay

Bước đầu đưa ra một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái hiện nay

Luận văn có thể làm tài liệu cho việc tham khảo cho việc định chiến lược, kế hoạch xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái hiện nay

Luận văn cũng có thể làm tài liệu tham khảo nghiên cứu giảng dạy và học tập ở các trường chính trị, trung tâm bồi dưỡng chính trị

10 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục,

bảng biểu và sơ đồ luận văn gồm 2 chương, 7 tiết

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO NHẬN THỨC

VỀ THẾ GIỚI QUAN DUY VẬT BIỆN CHỨNG CHO

ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP HUYỆN

1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm thế giới quan duy vật biện chứng

Con người là một thực thể tự nhiên mang đặc tính xã hội, có sự thống

nhất biện chứng giữa hai phương diện tự nhiên và xã hội Cho nên “Bản chất con người không phải là một cái trừu tượng cố hữu của cá nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa những quan hệ

xã hội” [43, tr.11] Trong lịch sử triết học, các nhà triết học trước hết phải giải

đáp vấn đề bản chất của thế giới là gì? Là vật chất hay tinh thần? Các nhà triết học cho rằng, bản chất của thế giới là vật chất Ngược lại các nhà triết học duy tâm lại cho rằng, bản chất của thế giới là tinh thần Quan điểm của các nhà triết học duy vật không ngừng bổ sung và phát triển gắn liền với sự phát triển của khoa học và thực tiễn Kế thừa tư tưởng của các nhà triết học duy vật căn cứ vào thành tựu của khoa học tự nhiên, chủ nghĩa duy vật đi đến khẳng định rằng: Bản chất của thế giới là vật chất; thế giới thống nhất ở tính vật chất

và vật chất là thực tại khách quan tồn tại độc lập với ý thức, quyết định ý thức

và được ý thức phản ánh

Thế giới quan chính là biểu hiện của cách nhìn bao quoát (bức tranh) đối với thế giới bên ngoài, cả con người và cả mối quan hệ của con người với thế giới Cho nên con người luôn luôn đặt ra những câu hỏi cẩn phải làm rõ trong quá trình phát triển của mình như: Thế giới quanh ta là gì? Nó có bắt đầu và kết thúc không? Sức mạnh nào chi phối sự tồn tại và biến đổi của nó? Con người là gì? Quan hệ của nó với thế giới bên ngoài ra sao? Nó có thể biết

gì và làm gì với thế giới đó? Vì sao có người tốt, kẻ xấu? Cuộc sống con người có ý nghĩa gì? Những câu hỏi như vậy được đặt ra với mức độ khác nhau đối với con người từ thời nguyên thủy cho đến ngày nay và cả mai sau Giải đáp những vấn đề cơ bản thiết thực nói trên, sẽ hình thành ở con người những quan điểm, quan niệm của họ về thế giới, về vai trò của con người trong thế giới Đó chính là thế giới quan Tác giả A-ki-tốp viết: Tổng hợp tất

cả những quan niệm chính kiến về thế giới, về cấu trúc, về nguồn gốc của nó,

ý nghĩa và giá trị về đời sống con người, lòng tin của con người trong hiện thực được được gọi là thế giới quan Theo Từ điển triết học (Liên Xô) bản

dịch ra Tiếng Việt thì thế giới quan là “Toàn bộ những nguyên tắc, quan điểm

và niềm tin quy định hướng hoạt động và quan hệ của từng người, của một tập đoàn xã hội, của một giai cấp hay của xã hội nói chung đối với thực tại” [62, tr.539] Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam thì thế giới quan là “Hệ thống tổng quoát những quan điểm của con người về thế giới (toàn bộ sự vật thuộc hiện tượng tự nhiên và xã hội) về vị trí của con người trong thế giới đó và về những qui tắc xử sự do con người đề ra trong thực tiễn xã hội’’ [59, tr.202] Tác giả Bùi Ỉnh cho rằng: “thế giới quan là hệ thống những quan điểm của một chủ thể về thế giới, về những hiện tượng tự nhiên và các quy trình phát triển của chúng, về bản thân con người, về vị trí và vai trò của con người trước thế giới” [26, tr 10] Từ các quan niệm khác nhau về thế giới quan, ta

có thể hiểu: Thế giới quan là toàn bộ những quan điểm, quan niệm của con người về thế giới, về bản thân con người, về cuộc sống và về vị trí của con người trong thế giới ấy Cùng với sự phát triển của lịch sử xã hội loài người, thế giới quan được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, song có ba hình thức cơ bản đó là: Thế giới quan thần thoại, thế giới quan tôn giáo và thế giới quan triết học Trong ba hình thức thế giới quan chủ yếu nói trên thì thế giới quan triết học là thế giới quan có trình độ phát triển cao hơn, sâu sắc hơn so

với thế giới quan thần thoại và tôn giáo Trong thế giới quan triết học lại bao gồm nhiều loại khác nhau như: thế giới quan duy tâm, thế giới quan duy vật siêu hình và thế giới quan duy vật biện chứng

Thế giới quan duy vật biện chứng là hình thức phát triển cao nhất của thế giới quan triết học duy vật, khoa học Thế giới quan triết học duy vật biện chứng ra đời vào những năm 40 của thế kỷ XIX do C Mác và Ph Ăngghen

xây dựng sau đó được V.I.Lênin phát triển Triết học duy vật biện chứng “đã khắc phục được những hạn chế của thế giới triết học duy vật thô sơ, mộc mạc; thế giới quan triết học duy vật siêu hình” [33, tr.13]

Bản chất của thế giới quan duy vật biện chứng được thể hiện: Thế giới quan duy vật biện chứng giải quyết một cách khoa học những nội dung là thế giới quan Thế giới quan duy vật biện chứng giải quyết đúng đắn, khoa học vấn đề cơ bản của triết học Trong thế quan duy vật biện chứng có sự thống nhất giữa thế giới quan duy vật và phương pháp biện chứng, có sự thống nhất hữu cơ giữa quan niệm duy vật và thế giới với quan niệm duy vật về con người, cuộc sống của con người và quan niệm duy vật về lịch sử, có sự thống nhất giữa tri thức khoa học và niềm tin cộng sản, có sự thống nhất giữa tính thực tiễn và tính cách mạng

Thế giới quan duy vật biện chứng được xây dựng trên những tiền đề kinh tế xã hội và những tư tưởng, văn hóa tiên tiến của nhân loại, của thời đại

mà trực tiếp nhất là được dựa trên cơ sở phản ánh, khái quoát, đúng đắn, đầy

đủ và sâu sắc về mặt triết học những tư liệu do khoa học và thực tiễn mang lại Thế giới quan duy vật biện chứng bao gồm ba nhân tố cơ bản đó là tri thức khoa học, niềm tin khoa học và lý tưởng cách mạng

• Tri thức khoa học

Tri thức là yếu tố cơ bản đề hình thành thế giới quan Thế giới quan không thể có được nếu không có tri thức Bất kỳ thế giới quan nào trước hết cũng chứa đựng những tri thức nhất định về thế giới

Tri thức khoa học là sự hiểu biết đúng đắn sâu sắc của con người về thế giới, là kết quả của quá trình hoạt động nhận thức và thực tiễn đứng đắn của con người trong hiện thực khách quan Tri thức khoa học của con người có nhiều loại khác nhau như: tri thức về tự nhiên, xã hội, con người hoặc cũng có thể đi sâu vào một lĩnh vực chuyên ngành hẹp như: tri thức về kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, tri thức về ngôn ngữ, tin học… Trong nội dung tri thức khoa học của thế giới quan duy vật biện chứng, tri thức triết học Mác - Lênin đóng vai trò hạt nhân Bởi vì chính triết học lý giải về mặt thế giới quan và phương pháp luận của toàn bộ các sự kiện mà khoa học và thực tiễn đem lại và biểu diễn chúng dưới bức tranh khái quát về hiện thực khách quan Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở tri thức thì chưa hẳn đã

có thế giới quan duy vật biện chứng Tri thức khoa học chỉ gia nhập vào thế giới quan duy vật biện chứng khi nó trở thành niềm tin khoa học của con người Chỉ khi đó thì tri thức mới trở nên bền vững và sâu sắc, mới có giá trị định hướng và là sức mạnh cho con người vươn lên cải tạo hiện thực

• Niềm tin khoa học

Niềm tin khoa học là một nhân tố cơ bản trong cấu trúc của thế giới quan duy vật biện chứng Niềm tin khoa học là đúng đắn và vững chắc bởi nó

có cơ sở là tri thức lý luận khoa học với thực tiễn Đó là sự hòa quyện một cách hữu cơ giữa tri thức, tình cảm và ý chí cá nhân trong mỗi con người hay mỗi cộng đồng xã hội Toàn bộ những tri thức mà chủ thể và ý chí đã sắn sang, quyết tâm hành động theo những mục tiêu xác định

Niềm tin khoa học được hình thành trên cơ sở tri thức khoa học Niềm tin khoa học là nguồn gốc tích cực của mỗi cá nhân, mỗi tập đoàn người vươn tới khát vọng nhận thức và cải tạo thế giới hiện thực với tư cách chủ thể của thế giới quan Niềm tin khoa học chi phối một cách mạnh mẽ nhận thức, tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống và hành động cách mạng của mỗi con người

Nó đòi hỏi hành động của mỗi con người phải dựa trên cơ sở tri thức khoa học và tuân theo những giá trị và chuẩn mực đúng đắn của xã hội Nếu con người làm một việc gì đó mà không có niềm tin vào sự đúng đắn của tri thức, của tư tưởng, thì họ sẽ bị mất đi những rung động của ý chí, nghị lực, lòng nhiệt tình và sự cổ vũ cần thiết đối với hiệu quả của bất kỳ công việc gì, đặc biệt là công việc có ý nghĩa to lớn đối với xã hội và giai cấp của mình

Con người trở thành người với ý nghĩa cao quý của nó chỉ khi nào được khích lệ bởi một niềm tin chân chính C.Mác, Ph Ăngnghen, V.I.Lênin, Hồ Chí Minh… là những con người điển hình đã có một niềm tin khoa học vững chắc vào giai cấp vô sản Các bậc vĩ nhân đó không chỉ nắm vững chân lý mà còn là tấm gương sáng về lối sống theo niềm tin khó học

Niềm tin khoa học giúp cho con người tăng thêm nghị lực, củng cố ý chí, quyết tâm, giúp con người vượt qua mọi khó khăn, thử thách, những giây phút hiểm nghèo, thậm chí sẵn sang hy sinh bản thân mình vì những mục tiêu

Trong cuộc sống của mình, con người không thể sống mà không có lý tưởng Lý tưởng là trạng thái hoàn hảo nhất mà người ta mong muốn đạt tới

Lý tưởng thôi thúc con người hành động để thỏa mãn các nhu cầu lợi ích Những quan niệm của con người về tương lai, về lý tưởng sẽ hình thành một hình thức tâm lý với tư cách là niềm hy vọng cao cả nên sự khát khao hiến dâng cả bản thân mình cho tương lai

Lý tưởng mang tính lịch sử, nó có thể tiến bộ hay lạc hậu tùy thuộc vào hình thái của các quan hệ xã hội Trong xã hội có giai cấp, lý tưởng cũng mang tính giai cấp và mang tính đảng nhất định Lý tưởng của giai cấp vô sản khác với lý tưởng của giai cấp tư sản; lý tưởng của Đảng Cộng sản khác với

lý tưởng của các đảng phản cách mạng…

Lý tưởng cách mạng là một nhân tố quan trọng trong thế giới quan duy vật biện chứng về mặt định hướng cho toàn bộ hoạt động sống của cá nhân và tập đoàn xã hội hoặc giai cấp Nó là một nhân tố kích thích sự phấn đấuvươn lên làm chủ của con người, làm chủ tự nhiên, làm chủ xã hội và làm chủ bản thân mình

Sự phát triển của một cá nhân hay của một tập đoàn người nào đó không chỉ quy vào sự tang lên về tri thức về thế giới, mà còn phụ thuộc vào

sự tăng cường khả năng tái tạo thế giới, biến thế giới đang có thành thế giới cần phải có thể đáp ứng nhu cầu phát triển của con người, của một tập đoàn hay của một giai cấp nào đó

Các nhà kinh điển Mác - Lênin đặc biệt nhấn mạnh tính tất yếu phải chú ý đến quá trình biến tri thức thành niềm tin, thành lý tưởng nhằm hướng chủ thể vào việc đạt tới chân lý và cải tạo hiện thực Sống có lý tưởng đúng đắn, cao thượng sẽ làm cho mỗi người cách mạng có thái độ, lập trường sống, học tập và công tác tích cực lành mạnh Từ đó giúp họ vươn tới những giá trị, mục tiêu cao đẹp, đích thực như: lòng nhân ái, lòng vị tha và những phẩm chất Chân - Thiện - Mĩ; đồng thời giúp cho họ biết đấu tranh phòng chống, ngăn chặn và đẩy lùi mọi cái ác, cái xấu, cái tiêu cực và lạc hậu trong xã hội

Tóm lại, ba nhân tố cơ bản trong cấu trúc của thế giới quan duy vật biện chứng luôn có mối quan hệ biện chứng với nhau, tác động, đan xen và thâm nhập vào nhau trong một chỉnh thể thống nhất Trong ba nhân tố cơ bản

cấu thành thế giới quan duy vật biện chứng, nhân tố “Tri thức khoa học” là

nhân tố quan trọng nhất, có vai trò quyết định sự hình thành và phát triển thế

giới quan duy vật biện chứng Còn nhân tố “Niềm tin khoa học” và “Lý tưởngcách mạng” có vai trò trong quá trình biến tri thức thành hoạt động cải

tạo thế giới để phục vụ con người

1.1.2 Khái niệm nâng cao nhận thức thế giới quan duy vật biện chứng

1.1.2.1 Nâng cao nhận thức

Theo từ điển từ và ngữ Việt Nam: “Nâng cao là làm cho cao hơn trước: không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân (Hồ Chí Minh), quan trọng đối tác việc nâng cao chất lượng công tác (Phan Văn Khải)” [34, tr.156]

Nhận thức - theo lý luận nhận thức của chủ nghĩa duy vật biện chứng -

là quá trình phản ánh tích cực và sáng tạo hiện thực khách quan bởi con người trên cơ sở của thực tiễn lịch sử - xã hội Nhận thức cũng là sự phản ánh hiện thực khách quan bởi bộ óc của con người Nhưng sự phản ánh đó không phải là một hành động nhất thời máy móc giản đơn, thụ động mà là một quá trình phức tạp của hàng loạt hoạt động trí tuệ tích cực và sáng tạo

Bởi vì, “… con người không chỉ phản ánh thế giới khách quan mà còn tạo

ra thế giới khách quan” [33, tr.228]

Nhận thức, tuy cũng là sự phản ánh hiện thực khách quan bởi bộ óc con người nhưng khác với ý thức và hoàn toàn khác với hành vi phản ánh ở động vật về chất

Nhận thức của con người là quá trình phản ánh hiện thực khách quan một cách tích cực và sáng tạo là nhờ có hoạt động thực tiễn

Theo Lênin, nhận thức là một quá trình “từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn - đó là con đường biện chứng của nhận thức chân lý, của nhận thức hiện thực khách quan” [33, tr.179]

Nhận thức là một quá trình biện chứng, quá trình ấy bao gồm hai giai đoạn là nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính Tuy khác nhau về chất nhưng nhận

thức cảm tính và nhận thức lý tính có sự thống nhất hữu cơ, tác động biện chứng với nhau Chúng bổ sung hỗ trợ cho nhau, đem lại cho con người những hiểu biết ngày càng đầy đủ hơn, toàn diện hơn và sâu sắc hơn về các sự vật, hiện tượng, quá trình trong thế giới

Tóm lại, “nhận thức là quá trình phản ánh và tái tạo lại hiện thực trong đầu óc của con người, được quyết định bởi những quy luật phát triển xã hội và gắn liền với hoạt động thực tiễn” [33, tr.407] Và nâng cao nhận thức

là quá trình tăng lên sự nhận thức sâu sắc hơn nữa về tự nhiên, xã hội và tư duy Vì vậy cần phải luôn trau dồi và phát triển hơn nữa về mặt nhận thức

1.1.2.2 Bồi dưỡng

Bồi dưỡng là quá trình liên tục nâng cao trình bộ chuyên môn, kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ, nâng cao năng lực hoặc phẩm chất nói chung trên cơ

sở của những kiến thức, kỹ năng đã được đào tạo trước đó

Trong hoạt động bồi dưỡng cán bộ, công chức, bồi dưỡng nhằm cập nhật, trang bị thêm, trang bị mới về kiến thức, kỹ năng thái độ thực thi nhiệm

vụ, công vụ; giúp cho người cán bộ, công chức ngày càng hoàn thành công việc được giao có chất lượng và hiệu quả hơn

Trong thực tế hiện nay khái niệm “Đào tạo, bồi dưỡng” cán bộ công chức lại đang được hiểu chung là “bồi dưỡng”

Theo Từ điển Tiếng việt của Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn

Quốc gia, 2005: “Đào tạo: Làm cho trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định”; “Bồi dưỡng: Làm cho năng lực hoặc phẩm chất tăng thêm” [59, tr.115]

Theo Nghị định số 18/2010/NĐ-CP ngày 05 tháng 03 năm 2010 của

Chính phủ về đào tạo bồi dưỡng công chức, tại Điều 5 giải thích: “Đào tạo là quá trình truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng theo quy định của từng cấp học, bậc học” và “Bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập nhật,

nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc” [17, tr.124] Do vậy có thể hiểu khái niệm

“đào tạo, bồi dưỡng” (cán bộ, công chức) là quá trình làm cho cán bộ công chức

có năng lực theo tiêu chuẩn nhất định và liên tục nâng cao trình độ chuyên môn, kiến thức, kỹ năng thái độ thực thi nhiệm vụ, công vụ được giao

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức là một khâu của công tác nhân

sự, có điểm khác biệt so với loại hình đào tạo khác

- Đối tượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức là những người đang hoạt động công vụ, phần lớn có kinh nghiệm thực tiễn, có nghề nghiệp ổn định

- Mục tiêu của đào tạo, bồi dưỡng là trang bị cho cán bộ, công chức những kiến thức, kỹ năng thái độ nhằm hướng tới xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức chuyên nghiệp, có đủ phẩm chất năng lực để làm tốt công việc được giao

- Hình thức thể hiện văn bằng trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức chủ yếu là chứng chỉ

Ngoài ra việc đào tạo, nâng cao nhận thức của cán bộ, công chức được thực hiện theo những quy định khác biệt so với các loại hình đào tạo khác của

hệ thống giáo dục quốc dân, tổ chức thực hiện trong hệ thống cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức của nhà nước; hoạt động theo nguồn kinh phí riêng và theo những chương trình nội dung do hệ thống cơ quan quản lý nhà nước ban hành

1.1.3 Khái niệm về đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện

trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước

Trong từ điển Tiếng Việt xuất bản năm 1993 thì thuật ngữ cán bộ được hiểu theo hai nghĩa:

- Người làm công tác nghiệp vụ chuyên môn trong cơ quan Đảng, Nhà nước và đoàn thể, theo nghĩa này cán bộ là những người làm công tác nghiệp

vụ chuyên môn không chỉ trong cơ quan nhà nước mà còn ở trong cả hệ thống chính trị

- Người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, tổ chức và phân biệt với người trong có chức vụ Theo nghĩa này, cán bộ là những người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức của hệ thống chính trị

Bộ phận cán bộ này được hình thành thông qua việc bầu cử dân chủ, đề bạt,

bổ nhiệm

Như vậy, khái niệm cán bộ được hiểu theo hai nghĩa sau:

Một là: Cán bộ là những người làm công tác có nghiệp vụ, chuyên môn trong một cơ quan, một tổ chức của hệ thống chính trị

Hai là: Cán bộ là những người được bổ nhiệm vào các cấp lãnh đạo, chỉ huy từ cơ sở đến Trung ương (cán bộ lãnh đạo) đề phân biệt với những người không có chức vụ

Hiện nay trong hệ thống chính trị của Việt Nam, khái niệm cán bộ được quy định trong Luật cán bộ, công chức số 22/2008/QH12 thông qua ngày 13 tháng 11 năm 2008, có hiệu lực từ ngày 01/01/2010, tại Điều 4 đã quy định như sau:

- Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã,

thành phố trực thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước

- Cán bộ xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cán bộ cấp xã) là công dân Việt Nam, được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Bí thư, Phó bí thư Đảng ủy, người đứng đầu tổ chức chính trị, xã hội

Như vậy nói đến khái niệm cán bộ đã được quy định rõ ràng, cụ thể, xác định rõ nội hàm, đó là những người giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm

kỳ trong các cơ quan thuộc hệ thống chính trị Việt Nam, từ Trung ương đến cấp huyện, xã và tương đương Tùy góc độ và mục tiêu xem xét có thể phân biệt đội ngũ cán bộ thành các nhóm khác nhau:

- Xét về loại hình có thể phân thành: Cán bộ Đảng, đoàn thể; cán bộ nhà nước; cán bộ kinh tế và quản lý kinh tế; cán bộ khoa học, kỹ thuật và cán

bộ cấp xã

- Theo tính chất và chức năng, nhiệm vụ có thể phân thành: Nhóm chính khách; nhóm lãnh đạo, quản lý; nhóm chuyên gia; nhóm công chức, viên chức

1.1.3.2 Quan niệm về đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện

Theo Từ điển Tiếng việt thì chủ chốt là quan trọng nhất, tính từ là mang tính chất quan trọng

Theo tác giả thì chủ chốt là quan trọng nhất, có tính chất là nòng cốt, cán bộ chủ chốt, nhiệm vụ chủ chốt đồng nghĩa với mẫu chốt, cốt lõi, then chốt

Cán bộ chủ chốt cấp huyện là cán bộ giữ các cương vị chủ chốt ở cấp huyện như bí thư, phó bí thư cấp ủy, chủ tịch hội đồng nhân dân, chủ tịch ủy ban nhân dân các huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, có nhiệm vụ lãnh đạo, giám sát, quản lý và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ trên địa bàn, xây dựng tổ

chức xây dựng các huyện vững mạnh Quan niệm thể hiện: thứ nhất, cán bộ chủ chốt cấp huyện là một bộ phận cán bộ của Đảng, Nhà nước làm việc công tác ở các huyện Thứ hai, có vai trò quan trọng trong quán triệt và thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, lãnh đạo triển khai, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh cấp huyện Thứ ba, có nhiệm vụ quan trọng trong lãnh đạo, xây dựng hệ thống chính trị, xây dựng các tổ chức và đội ngũ cán bộ trong huyện trong sạch, vững mạnh

Từ cơ sở quan niệm cán bộ chủ chốt cấp huyện và cách tiếp cận đội ngũ, luận văn quan niệm: Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện bao gồm những cán

bộ giữ các cương vị chủ chốt ở cấp huyện như bí thư, phó bí thư cấp ủy; chủ tịch hội đồng nhân dân, chủ tịch ủy ban nhân dân các huyện với số lượng chất lượng và cơ cấu theo yêu cầu nhiệm vụ được giao, có chức năng lãnh đạo, giám sát quản lý và tổ chức thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ ở cấp huyện

Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện là phải xây dựng toàn bộ các yếu tố cấu thành đội ngũ đó trong chỉnh thể thống nhất, không được xem nhẹ một yếu tố nào

Giai đoạn hiện nay, bí thư, chủ tịch huyện cũng như đội ngũ cán bộ chủ chốt ở cấp huyện có vai trò quan trọng trong việc tổ chức và tập hợp quần chúng thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới của Đảng

1.2 Đặc điểm, vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện

1.2.1 Một số đặc điểm của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện

Thứ nhất, thành phần đa dân tộc đa dạng, có khá nhiều dân tộc thiểu số,

phản ánh tính chất đa dạng, phong phú của các dân tộc trên địa bàn tỉnh

Dân tộc Kinh chiếm 66% đồng chí, dân tộc Tày chiếm 15,3% đồng chí; Mông chiếm 5,5% đồng chí; Thái chiếm 6,2% đồng chí; Mường chiếm 4,2% đồng chí; Thổ chiếm 2,8% đồng chí Như vậy ta thấy được sự đa dạng trong thành phần dân tộc từ đó sẽ tạo ra nhưng văn hóa, phong tục tập quán củ những cán bộ ở những dân tộc khác nhau Sự phong phú trong những truyền thống dân tộc, tạo nên sự giao lưu nhiều chiều giữa các dân tộc

Từ xưa đến nay, văn hóa của các dân tộc ở nước ta luôn luôn vừa thống nhất vừa đa dạng Ðây là một vốn quý, một ưu thế của Việt Nam Sự phong phú trong văn hóa thường được hình tượng hóa bằng hình ảnh vườn hoa trăm sắc ngàn hương Các sắc thái văn hóa địa phương, vùng, miền tạo cho khuôn tranh văn hóa nhiều hình vẽ Ðó là kết quả của sự thích ứng hợp lý với môi trường cảnh quan thiên nhiên từng nơi, với điều kiện sống cụ thể sở tại, đồng thời còn liên quan tới truyền thống và quá trình giao lưu văn hóa giữa các cộng đồng cư dân trong địa bàn tỉnh

Ðương nhiên, mỗi dân tộc có văn hóa riêng Ở Yên Bái thành phần đa dân tộc này, điều đó góp phần quan trọng nhất tạo nên tính đa văn hóa Ở các dân tộc, văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể đều đa dạng, phong phú, quý báu, vừa bảo lưu những yếu tố cổ truyền, vừa có sự đổi mới Ðặc biệt, ngày nay, cùng với sự phát triển nhanh chóng về kinh tế - xã hội cũng như sự gia tăng mạnh mẽ các quan hệ hội nhập quốc tế của đất nước, văn hóa truyền thống các dân tộc đang biến chuyển nhiều, có phần bị xói mòn, mai một Vì vậy, vấn đề bảo tồn bản sắc dân tộc và phát huy giá trị các di sản văn hóa dân tộc trở nên rất quan trọng và cấp thiết, được Nhà nước quan tâm, chú trọng, thể hiện trong chính sách cũng như trong hoạt động thực tiễn

Bản thân đội ngũ cán bộ có nhiều thành phần dân tộc, cũng đã phần nào thể hiện được nét đa văn hóa trong cộng đồng dân tộc Yên Bái nói riêng và Việt Nam nói chung; với sự đa dạng phong phú trong khuân khổ hoạt động quản lý, lãnh đạo của người cán bộ

Thứ hai, nhiệm vụ của cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yến Bái có

nhiều đặc thù so với các huyện ở địa phương khác Các huyện ở Yên Bái còn trong tình trạng nghèo, lạc hậu Yên Bái có 9 huyện, thị với địa bàn hoạt động phong phú, đa dạng, phức tạp cùng với cộng đồng 30 dân tộc anh em cùng sinh sống Với một số huyện ở vùng sâu vùng sa, vùng đặc biệt khó khăn (Mù

Cang Chải, Văn Trấn); khó khăn về kinh tế xã hội, nhân dân còn thiếu thốn về mọi mặt cho nên hoạt động quản lý lãnh đạo cũng gặp rất nhiều khó khăn và thử thách Đôi khi hoạch định đưa ra chiến lược, phương hướng cụ thể nhưng

đi vào hoàn cảnh cụ thể của từng địa phương thì áp dụng rất hạn chế; khi trình

độ văn hóa của người dân khu vực đó còn hạn chế, họ không lĩnh hội kịp cũng như hiểu rõ vấn đề mục tiêu của Đảng ta đang xây dựng; Mặt khác họ dễ

bị lôi kéo, sai khiến bởi những kẻ phản động, kẻ thù xâm lược của đất nước Cho nên vai trò của người cán bộ chủ chốt cấp huyện trên địa bàn tỉnh Yên Bái là vô cùng quan trọng và cấp thiết với những vấn đề thực tiễn của tỉnh khác với những tỉnh khác về mọi mặt Về địa bàn hoạt động, về văn hóa về con người Nên nó tạo ra nhiều khó khăn cho công tác quản lý, lãnh đạo

Thứ ba, điều kiện thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp

huyện có nhiều thuận lợi những cũng có nhiều khó khăn phức tạp, nhìn chung đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện có sự phát triển về số lượng lẫn chất lượng

và năng lực tổ chức thực tiễn Phần lớn họ là những cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, không ngại khó, luôn kiên định, chấp hành tốt các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước, quyết tâm thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới của Đảng Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện đang là lực lượng nòng cốt góp phần quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đúng đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, có tinh thần trách nhiệm cao, có phẩm chất đạo đức tốt, lối sống lành mạnh, giản dị, chăm lo xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và các đoàn thể nhân dân, thường xuyên đi cơ sở để giúp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện

Phần lớn cán bộ chủ chốt cấp huyện 100% trình độ đại học trở lên và được đào tạo trang bị cơ bản về lý luận chính trị, triết học Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh cho nên họ có chuyên môn, nắm vững đường lối, chính

sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tư duy nhạy bén đáp ứng nhu cầu của thời cuộc

1.2.2 Vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện trong hoạt động lãnh đạo quản lý, phát triển kinh - xã hội ở tỉnh Yên Bái

Nước ta đang trong thời kỳ xây dựng và đổi mới đất nước, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; đang đứng trước muôn vàn khó khăn và thử thách do đó đội ngũ cán bộ, đảng viên giữ một vai trò hết sức quan trọng trong việc trực tiếp tổ chức hoạt động kinh tế, văn hóa xã hội ở địa phương, đảm bảo an ninh quốc phòng, trật tự xã hội; nơi kiểm nghiệm, phản ánh cung cấp một cách khách quan những căn cứ cho việc bổ sung hoàn thiện đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước Cho nên cần phải tăng cường, xây dựng củng cố bồi dưỡng cán bộ, đặc biệt là cán bộ chủ chốt cấp huyện Cán bộ có đủ tài và đức thì đất nước mới phát triển, nhân dân mới có cuộc sống ấm no hạnh phúc được

Đứng trước những nhiệm vụ to lớn của thời kỳ đổi mới, trước những tình hình mới, đòi hỏi đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện phải là người trung thành, luôn phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ được giao, kiên quyết làm đúng chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, làm gương cho cấp dưới, làm gương cho quần chúng nhân dân noi theo Mặt khác họ phải có đủ khả năng nhận thức, xử lý giải quyết những công việc được giao, cho nên họ phải am hiểu trên toàn lĩnh vực, không chỉ có trình độ lý luận mà còn phải có thế giới quan khoa học để kiểm nghiệm thực tiễn khách quan Mang lại những thông tin nhạy bén phục vụ cho công tác đạt được hiệu quả cao nhất

Trong tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, đảng viên luôn là nòng cốt, trung tâm đoàn kết, tổ chức sắp xếp Có ảnh hưởng lớn đến năng lực lãnh đạo

và sức chiến đấu của Đảng Hệ thống tổ chức Đảng có hoàn thành nhiệm vụ hay không tùy thuộc vào sự hoàn thành nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ, đảng

viên Đội ngũ cán bộ có vững mạnh, hoàn thiện cả tài và đức thì mới phục vụ được Đảng và nhân dân

Đội ngũ cán bộ có năng lực lãnh đạo và quản lý, nhạy cảm về chính trị, hiểu biết về kinh tế, văn hóa, xã hội thì sẽ định ra chủ trương, phương pháp công tác khoa học đúng với thực tế địa phương mình và mỗi khi làm việc gì đều biết tính toán, lựa chọn phương án tối ưu để thực hiện; dám nghĩ, dám làm

và luôn nắm quyền chủ động với mọi công việc, khắc phục tâm lý, thái độ gia trưởng, độc đoán, chuyên quyền, mất dân chủ trong khi chỉ đạo công tác

Nghệ thuật lãnh đạo được coi như một năng khiếu đối với người lãnh đạo, quản lý chủ chốt ở các cấp, nhất là cấp huyện, nơi hàng ngày, hàng giờ diễn ra những sự việc khá phức tạp, liên quan trực tiếp đến lợi ích cuộc sống của đông đảo nhân dân Mọi hoạt động xã hội hàng ngày đều có liên quan đến lợi ích riêng của từng cá nhân, bởi vậy người đứng đầu ở một địa phương phải

có nghệ thuật lãnh đạo để điều hòa những lợi ích ấy Xử lý đúng thì thắng lợi,

xử lý sai thì thất bại và sự thất bại đó sẽ lan rộng ra nhanh chóng có khi dẫn đến hậu quả khôn lường Khoa học lãnh đạo và nghệ thuật quản lý là điều kiện cần và đủ để người lãnh đạo thực hiện tốt nhiệm vụ của mình trong bất

cứ tình huống nào Bí thư, chủ tịch huyện rất cần có nghệ thuật lãnh đạo và quản lý đối với các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Bởi lẽ thành công của cấp huyện là thành công chung của cả nước, thất bại của cấp huyện

là thất bại chung của cả nước

Họ là cầu nối thực hiện đường lối chính sách của Tỉnh với các cơ sở xã Cung cấp thông tin, báo cáo hoạt động từ cơ sở lên Tỉnh

Trong các hoạt động thực tiễn ở địa phương, họ là người định hướng, dẫn dắt các phong trào, đánh giá tổng kết kinh nghiệm, thi đua trong các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, thi đua sản xuất; để mang lại hiệu quả cao nhất Góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân

Như vậy, có thể khẳng định đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện có tầm quan trọng cũng như có một vai trò hết sức to lớn quyết định đến mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; trước sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại đại hóa đưa đất nước phát triển một cách toàn diện Ngược lại nếu thiếu đi đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện thì sẽ mang lại những khó khăn vô cùng to lớn trong hoạt động lãnh đạo và quản lý trong tỉnh Khi mà cấp cơ sở rất rộng

và phân bố rộng khắp địa bàn tỉnh, có sự phong phú nhất định trong những cơ

sở khác nhau Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện là người trực tiếp đưa những quyết sách chiến lược từ cấp Tỉnh để thực hiện vào trong thực tế ở các

xã khác nhau Cho nên việc đào tạo, nâng cao nhận thức về thế giới quan khoa học cho đội ngũ cán bộ là việc làm thường xuyên và rất quan trọng của Đảng và nhà nước

1.3 Ý nghĩa của việc nâng cao nhận thức thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện

Trong cuộc sống của con người thì con người luôn có quan hệ với thế giới xung quanh Từ đó con người có nhu cầu về sự hiểu biết, nhận thức về thế giới xung quanh đó, trong đó có nhu cầu nhận thức về bản thân mình Thế giới quan rất đa dạng, biểu hiện dưới các dạng quan điểm, quan niệm một cách rời rạc riêng lẻ nhưng cũng có thể dưới một hệ thống lý luận chặt chẽ

Tại trường Chính trị tỉnh thường xuyên tổ chức các lớp đào tạo lý luận chính trị, triết học Mác - Lênin cho đội ngũ cán bộ, đảng viên trên địa bàn tỉnh, tuy nhiên triết học Mác-Lênin là một học thuyết khoa học và tiến

bộ, nó mang trong mình những đặc điểm mang tính khoa học cũng như thực tiễn

Nhận thấy, nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện, mặc dù đã được thường xuyên qua các lớp bồi

dưỡng nhưng việc vận dụng lý luận khoa học vào thực tiễn ở địa phương chưa cao Vẫn còn nhiều hạn chế sử dụng và chưa thật sự có một cái nhìn thật sự khoa học trong công tác quản lý, lãnh đạo

Công tác quan tâm, thường xuyên bồi dưỡng nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ mang một ý nghĩa vô cùng quan trọng; trước là đối với bản thân đội ngũ cán bộ; sau là để phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và cuộc sống của nhân dân

Một là, giúp đội ngũ cán bộ nâng cao tri thức khoa học, tri thức lý luận

và trình độ chuyên môn

Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, sự ra đời và phát triển của kinh tế tri thức, cùng với sự chuyển đổi từ cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp sang cơ chế thị trường Đòi hỏi nền giáo dục Việt Nam nói chung và giáo dục đại học nói riêng phải đào tạo được đội ngũ những công chức, những nhà khoa học, giỏi về chuyên môn, có khả năng vận dụng tri thức khoa học vào giải quyết những vấn đề thực tiễn một cách hiệu quả nhất Để nâng cao chất lượng giáo dục đại học, cụ thể là không chỉ trang bị cho người cán bộ tri thức khoa học,

mà cả năng lực kết hợp lý luận với thực tiễn, gắn học với hành, cần phải có nhiều biện pháp tích cực và đồng bộ, đặc biệt là việc bồi dưỡng cho họ năng lực tư duy biện chứng duy vật Đây là một yêu cầu bức xúc giải quyết tốt vấn

đề này sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Do vậy đội ngũ cán bộ phải được rèn luyện và nâng cao năng lực tư duy biện chứng để việc học tập, tiếp thu và tích lũy tri thức có hiệu quả; đồng thời có khả năng nhận thức, phân tích và giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra

Vì vậy việc bồi dưỡng sẽ giúp người cán bộ không ngừng nâng cao tri thức lý luận, năng lực chuyên môn ứng với thời kỳ đổi mới Cho nên tư duy khoa học cũng phải vận động để phù hợp với cơ chế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa Khẳng định lại rằng thế giới quan biện chứng duy vật có vai trò

to lớn trong nhận thức và hoạt động thực tiễn của con người nói chung và người cán bộ nói riêng

Hai là, việc bồi dưỡng thế giới quan ảnh hưởng đến tư duy lãnh đạo, quản lý của người cán bộ, đảng viên

Một trong những bài học lớn dẫn tới những thành công trong 20 năm đổi mới mà Đảng ta đã rút ra tại Đại hội X là: Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, không ngừng đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị, xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân Bài học này bao trùm một phạm

vi khá rộng những hoạt động cơ bản của Đảng nhằm lãnh đạo nhân dân ta tiếp tục đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới đất nước Trong các lĩnh vực hoạt động ấy, việc nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng có một ý nghĩa đặc biệt Điều này không chỉ quyết định thành công của sự nghiệp đổi mới đất nước, mà còn có ảnh hưởng lớn lao đến uy tín, vị thế của Đảng trong thời kỳ đổi mới Vấn đề nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng là vấn đề được toàn Đảng, toàn dân hết sức quan tâm Nó đã được đặt ra trong nhiều hội thảo khoa học, nhiều kỳ họp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng cũng như của tổ chức đảng các cấp Có thể nói, nâng cao năng lực lãnh đạo là một đòi hỏi khách quan, cấp bách trong tình hình hiện nay Thực tiễn 20 năm đổi mới cho thấy, một mặt, đường lối đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo thực hiện

là hoàn toàn đúng đắn, đã đem lại những thành tựu to lớn, tạo ra những tiền

đề cho sự phát triển kinh tế - xã hội với nhịp độ nhanh hơn, chất lượng cao hơn Mặt khác, nước ta đang đứng trước nhiều thách thức lớn, như nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế, tình trạng suy thoái về chính trị, đạo đức, lối sống

và do vậy, để khắc phục các nguy cơ ấy, đẩy nhanh nhịp độ và chất lượng phát triển kinh tế - xã hội, việc nâng cao năng lực tư duy lãnh đạo của đội ngũ cán bộ là yêu cầu khách quan hết sức cấp bách

Cán bộ chủ chốt cấp huyện là những người tổ chức thực hiện các hoạt động thực tiễn, do đó hoạt động thực tiễn cũng thường xuyên được nắm bắt; việc thực hiện các chủ trương chính sách của Đảng, đồng thời rà soát lại những lệnh lạc sai trái Thế giới quan khoa học giúp người cán bộ có những phương pháp phù hợp khách quan, giúp việc phân tích đánh giá các vấn đề được toàn diện cụ thể phù hợp với hoàn cảnh lịch sử cụ thể của địa phương

Giúp người cán bộ có năng lực xây dựng các quyết sách Việc xây

dựng các quyết sách ở các cấp khác nhau cũng có những biểu hiện khác nhau

Ở cấp Trung ương, đó là việc xây dựng đường lối, chủ trương, chính sách, kế hoạch chung… cho sự phát triển đất nước; ở các địa phương, ngành - xây dựng chủ trương, kế hoạch phát triển của địa phương, của ngành Việc xây dựng các quyết sách đúng đắn đem lại hiệu quả cao phụ thuộc vào việc nhận thức một cách khoa học thực trạng đối tượng mình quản lý, bối cảnh xung quanh và mục tiêu cần đạt được Hiệu quả của việc nhận thức như vậy rõ ràng phụ thuộc vào năng lực tư duy khoa học của chủ thể (tập thể, cá nhân) Năng lực tư duy khoa học của chủ thể càng phát triển thì việc xây dựng các quyết sách càng đúng đắn và hiệu quả đối với cuộc sống càng cao

Xây dựng tốt năng lực tổ chức thực tiễn Tổ chức thực tiễn bao gồm hai

bộ phận: vận dụng các quyết sách vào thực tiễn và tổng kết thực tiễn để rút ra những bài học kinh nghiệm nhằm điều chỉnh các quyết sách đã có hoặc xây dựng các quyết sách mới Việc vận dụng các quyết sách vào cuộc sống và tổng kết thực tiễn rõ ràng cũng phụ thuộc vào năng lực tư duy khoa học của chủ thể Năng lực tư duy khoa học càng cao thì hiệu quả vận dụng thực tiễn, tổng kết thực tiễn càng lớn

Có như vậy người cán bộ qua đó mới xây dựng được một tư duy lãnh đạo khoa học và nhanh nhạy phù hợp với địa phương

Ba là, việc nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng giúp cho người cán bộ nâng cao đạo đức cách mạng, tin vào sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng

Nhân dân ta thường nói: “đảng viên đi trước, làng nước theo sau” Đó

là một lời khen chân thành đối với đảng viên và cán bộ ta

Trải qua 39 năm đấu tranh oanh liệt, làm Cách mạng Tháng Tám thành công, kháng chiến lần thứ nhất thắng lợi và ngày nay vừa chiến đấu chống

Mỹ, cứu nước, vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, nhân dân ta tin tưởng rằng: Đảng ta lãnh đạo rất sáng suốt, đã đưa dân tộc ta tiến nên không ngừng từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Trong lịch sử đấu tranh của Đảng

và trong mọi hoạt động hàng ngày, nhất là trên mặt trận chiến đấu và sản xuất, rất nhiều cán bộ, Đảng viên ta tỏ ra anh dũng, gương mẫu, gian khổ đi trước, hưởng thụ đi sau và đã làm nên những thành tích rất vẻ vang

Để làm cho tất cả cán bộ, đảng viên xứng đáng là chiến sĩ cách mạng, Đảng ta phải ra sức tăng cường giáo dục toàn Đảng về lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, về đường lối, chính sách của Đảng, về nhiệm vụ và đạo đức của người đảng viên Phải thực hành phê bình và tự phê bình nghiêm chỉnh trong Đảng Phải hoan nghênh và khuyến khích quần chúng thật thà phê bình cán bộ, đảng viên Chế độ sinh hoạt của chi bộ phải nghiêm túc Công tác kiểm tra của Đảng phải chặt chẽ Mỗi cán bộ, đảng viên phải đặt lợi ích của cách mạng, của Đảng, của nhân dân lên trên hết Phải kiên quyết quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng, bồi dưỡng tư tưởng tập thể, tinh thần đoàn kết, tính tổ chức và tính kỷ luật Phải đi sâu đi sát thực tế, gần gũi quần chúng, thật sự tôn trọng và phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân Phải cố gắng học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ hiểu biết để làm tốt mọi nhiệm vụ.

Cán bộ đặt niềm tin vào Đảng, vào sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh và triết học Mác - Lênin; qua đó củng cố

thêm lòng tin và ý chí cách mạng trong thời kỳ hội nhập đất nước; Tuy nhiên hiện nay vẫn còn một số bộ phận cán bộ phai nhạt lý tưởng cách mạng Vì vậy thông qua việc bồi dưỡng, nâng cao nhận thức về thế giới quan khoa học

sẽ giúp họ kiên định hơn nữa vào lý tưởng cách mạng, đồng thời xây dựng

con người Hồ Chí Minh “cần, kiệm, liêm, chính, chí, công vô tư”

Phát triển mặt đạo đức của người cán bộ trong sự nghiệp đổi mới là phát huy tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, ý thức tập thể, đoàn kết, phấn

đấu vì lợi ích chung; là xây dựng lối sống lành mạnh, văn minh, "cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư", là phát huy truyền thống Nhân - Nghĩa của dân

tộc Phát triển mặt đạo đức của người cán bộ còn là phát triển cái Thiện trong con người, phát triển lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo

lý, đức tính cần cù sáng tạo trong lao động, sự tinh tế trong ứng xử, tính giản

dị trong lối sống Yêu cầu này là đặc biệt quan trọng đối với đội ngũ cán

bộ Bởi, có vậy, họ mới có thể hoàn thành sứ mệnh là người đầy tớ, công bộc của nhân dân

Bốn là, qua việc nâng cao thế giới quan khoa học giúp người cán bộ có định hướng đúng đắn vào cuộc sống

Triết học Mác - Lênin là một môn khoa học, nó khác các khoa học khác

là hướng con người có một cái nhìn biện chứng về thế giới xung quanh, về thực tiễn cuộc sống hay về chính bản thân con người

Việc rèn luyện thế giới quan giúp cho người cán bộ xác định rõ được quyền hạn, trách nhiệm của mình qua đó mà rèn luyện bản thân, trau dồi kiến thức khoa học lẫn thực tiễn, phấn đấu nâng cao trình độ chuyên môn để hoàn thành nhiệm vụ được giao Đặc biệt giúp họ tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, vào sự nghiệp xây dựng xã hội chủ nghĩa, đoàn kết sức mạnh của toàn dân tộc Từ đó họ sẽ hăng hái phấn đấu vươn lên đạt được mục đích trong công việc lẫn trong đời sống sinh hoạt hằng ngày, mong muốn xây dựng một

cuộc sống tốt đẹp hơn trong tương lai Mặt khác thế giới quan duy vật biện chứng còn giúp họ hiểu rõ vai trò của quần chúng nhân dân, do đó mà có thái

độ tôn trọng dân, gần nhân dân, đi sâu vào nguyện vọng tâm tư tình cảm của đời sống nhân dân; tuyên truyền vận động người dân nâng cao dân trí, tham gia các hoạt động thực tiễn của địa phương; thực hiện đầy đủ và có trách nhiệm với chính sách, đường lối của Đảng và Nhà nước Vận động nhân dân tích cực làm giàu trước là để cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho người dân sau là làm giàu cho quê hương đất nước, qua đó bảo vệ giữ gìn an ninh - quốc phòng cho quốc gia dân tộc

Đặc biệt thế giới quan còn giúp người cán bộ nêu cao tinh thần bảo vệ cái đúng, phê phán cái sai; lên án và xử lý nghiêm túc những hành vi vi phạm pháp luật, những việc làm ác đi sai với luân thường đạo lý của dân tộc Có thái độ kiên quyết, dứt khoát khi nhìn nhận được điều sai, không để tình cảm đi liền với công việc; không để tình cảm đan xen với lý trí Nhận biết nhanh chóng những tiêu cực trong xã hội để kịp thời đẩy lùi và có biện pháp khắc phục

Với sự phát triển kinh tế, mở của hội nhập dễ dàng nhận ra rằng, khi hội nhập quốc tế trong điều kiện toàn cầu hóa hiện nay, các giá trị, kể cả các giá trị truyền thống, không còn bị trói chặt, không còn bị đóng khung trong biên giới quốc gia dân tộc Do sức sống mạnh mẽ của chúng mà trong quá trình này, cả các giá trị văn hóa vật thể lẫn các giá trị văn hóa phi vật thể của một quốc gia có thể vẫn giữ được những nét độc đáo, những nét riêng biệt Tuy nhiên, các giá trị ấy khó tránh khỏi sự thương mại hóa một khi mà việc trao đổi và quảng bá rộng rãi chúng nhằm mục đích thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế trở thành nhiệm vụ quan trọng của các quốc gia để phục vụ cho công cuộc phát triển kinh tế Điều đó có nghĩa là các giá trị, nhất là giá trị văn hóa, kể cả các giá trị văn hóa phi vật thể, một khi đã nằm trong quá trình quảng bá mang tính thương mại thì khó giữ nguyên giá trị nguyên sơ, ban

đầu, thâm nghiêm của chúng Là người cán bộ nhất thiết phải vững vàng tâm

lý, bảo vệ và giữ gìn truyền thống dân tộc Đặc biệt khi hội nhập sẽ tràn vào nước ta văn hóa phương Tây, với lối sống thực dụng, cá nhân; lối sống dựa dẫm, bám vào người khác cùng văn hóa đồ trụy; là người cán bộ cần nhìn nhận thực tiễn một cách khoa học, đánh giá cái được và cái mất; định hướng đúng đắn giá trị, giữ gìn bản thần đạo đức của một người lãnh đạo Cán bộ cần ra sức hơn nữa học tập, nghiên cứ lý luận cũng như tổng kết thực tiễn, nắm bắt quy luật khách quan để giúp họ ngày càng hoàn thiện bản thân và có một cái nhìn đúng đắn vào cuộc sống

Trên đây là một trong những vai trò vô cùng to lớn của việc thường xuyên học tập rèn luyện nâng cao nhận thức về thế giới quan duy vật biện chứng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện Việc làm này giúp người cán bộ trước là vừa

có tài vừa có đức; sau là có tầm nhìn và khả năng nắm bắt các vấn đề trong thực tiễn Để nâng cao hơn nữa năng lực quản lý, lãnh đạo của người cán bộ

1.4 Nhân tố ảnh hưởng tới thế giới quan duy vật biện chứng của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái

1.4.1 Nhân tố con người

Yên Bái là một tỉnh miền núi với phong cảnh thiên nhiên đa dạng Là một tỉnh thuộc vùng sâu vùng xa, điểm khiến Yên Bái hấp dẫn con người là khung cảnh thiên nhiên hoang sơ, khí hậu trong lành con người đa tài nhân hậu

Theo số liệu thống kê dân số trung bình năm 2015 tỉnh Yên Bái có 792.710 người, trong đó nam 395.330 người, nữ 397.380 người Dân số thành thị 161.650 người chiếm 20,39%, dân số khu vực nông thôn 631.060 người chiếm 79,61% dân số toàn tỉnh Dân cư phân bố không đồng đều giữa các huyện, thị xã, thành phố Mật độ dân số trung bình toàn tỉnh năm 2015 là 114 người/km2, cao nhất là thị xã Nghĩa Lộ 974 người/km2, thấp nhất là huyện Trạm Tấu 40 người/km2

Tỉnh Yên Bái là một tỉnh miền núi đa dân tộc với bề dày lịch sử và văn hóa, trong đó có 12 dân tộc bản địa cùng sinh sống lâu đời gồm: Kinh (chiếm 54%), Tày (chiếm 17%), Dao (chiếm 9,1%), Mông (8,1%), Thái (6,1%), Mường, Nùng, Sán Chay, Giáy, Khơ Mú, Hoa, Phù Lá Sự phân bố dân cư các dân tộc ở Yên Bái không có lãnh thổ tộc người rõ rệt, họ sống xen kẽ với nhau Tuy vậy, mỗi dân tộc đều có những vùng quần tụ đông đảo của mình Tại các vùng này dân số dân tộc đó chiếm tỷ lệ cao hơn so với dân tộc khác cùng cư trú Tiêu biểu là người Mông cư trú tập trung ở hai huyện Trạm Tấu

và Mù Cang Chải; người Thái, người Mường ở huyện Văn Chấn; người Dao

ở hai huyện Văn Yên, Văn Chấn; người Sán Chay ở huyện Yên Bình; người Kinh ở thành phố Yên Bái, thị xã Nghĩa Lộ; người Tày, người Nùng ở huyện Lục Yên; người Khơ Mú ở xã Nghĩa Sơn, huyện Văn Chấn; người Phù Lá ở

xã Châu Quế Thượng huyện Văn Yên

Các dân tộc cư trú ở những độ cao khác nhau nên phân thành vùng cao, vùng thấp và rẻo giữa Nhà ở, tập quán sản xuất, đời sống văn hóa của đồng bào ở mỗi vùng có những nét đặc thù riêng Người Mông ở vùng cao

có ngôi nhà truyền thống là nhà đất, làm lúa nương; người Tày, Nùng, Thái, Mường ở nhà sàn với nền văn minh lúa nước; người Dao cư trú rẻo giữa trồng lúa nương và lúa nước, có 3 loại hình nhà ở: nhà sàn, nhà đất, nhà nửa sàn nửa đất

Là tỉnh có 30 dân tộc cùng chung sống nên khi nói đến Yên Bái là nói đến vùng đất có nền văn hóa đa bản sắc Trong đó có những nét văn hóa bản sắc như hát Lượn, một hình thức hát giao duyên của dân tộc Tày.Trong Lượn

có Lượn Slương, Lượn Cọi, Lượn Nàng ới Dân tộc Nùng có hình thức hát giao duyên là Sli; ở dân tộc Dao là Páo dung… Đặc trưng văn hóa của dân tộc Yên Bái là những phiên chợ vùng cao, những lễ hội mùa xuân của từng làng, bản như điệu xòe hoa Thanh Lương, lễ hội Lông tồng.v.v

Về tôn giáo, tuyệt đại đa số nhân dân các dân tộc có tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên hoặc chịu nhiều ảnh hưởng của Phật giáo Khi thực dân Pháp xâm chiếm được Yên Bái, các giáo sĩ người Âu đã đi theo đội viễn chinh truyền đạo Thiên chúa Trước cách mạng tháng Tám, 1945, huyện Yên Bình

có 20 nhà thờ, 7.316 hộ giáo dân; huyện Trấn Yên có 10 nhà thờ, 995 hộ giáo dân Hiện nay đạo Thiên chúa có khoảng 10.248 hộ, với 46.763 tín đồ; đạo Phật có 5.000 phật tử; đạo Tin Lành có 393 người, v.v

Nhìn chung, các dân tộc khác nhau ở Yên Bái cư trú quần cư, hòa thuận, đoàn kết cùng nhau phát triển kinh tế, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, đóng góp vai trò quan trọng trong sự hình thành và phát triển tỉnh Yên Bái hơn một thế kỷ qua Đảng bộ và nhân dân các dân tộc tỉnh Yên Bái cùng chung sức phấn đấu để trở thành tỉnh phát triển khá trong khu vực Sinh ra là một trong những người con của Yên Bái đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện được nuôi dưỡng và đào tạo trong cái nôi ấu thơ đó nên nó ảnh hưởng rất mạnh mẽ vào tính cách cũng như thế giới quan của họ Nên phần nào họ có cái nhìn thiếu biện chứng về thực tiễn cuộc sống đang thường xuyên biến đổi từng ngày cũng như thể hiện trong tư duy cũng như trong hành động của con người nơi đây thường nặng về tình hơn về lý khi giải quyết, xử lý công việc, điều này ảnh hưởng không tốt đến một bộ phận của thế giới quan khoa học

1.4.2 Ảnh hưởng của nhân tố kinh tế

Sự phát triển của kinh tế nắm giữ một vị trí vô cùng quan trọng cho một quốc gia dân tộc, nó đánh giá tư duy cũng như thế giới quan của con người ở mỗi vùng đất khác nhau Thế giới quan của con người hình thành trước hết trong hoàn cảnh sản xuất và biểu hiện ra trong mọi hoạt động của họ mà trước hết là trong lao động sản xuất Do đó phân tích điều kiện kinh tế - xã hội cũng

là cơ sở để ta hiểu được trình độ phát triển thế giới quan của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Yên Bái hiện nay

Yên Bái nằm ở vùng núi phía Bắc, địa hình cao dần từ Đông Nam lên Tây Bắc Có hệ thống giao thông tương đối phát triển, tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai dài 296 km Đặc biệt là tuyến đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai, đoạn chạy qua tỉnh Yên Bái dài 81 km đã thông xe kỹ thuật vào tháng 6 năm 2014 là điều kiện để Yên Bái phát triển kinh tế - xã hội và tham gia hội nhập sâu hơn vào kinh tế thế giới 100% xã, phường có đường ô tô đến trung tâm xã; hệ thống thông tin liên lạc được thông suốt với các địa phương trong nước và quốc tế

Sau đổi mới 1986 đến nay, nhân dân Yên Bái đã nỗ lực phấn đấu, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, không ngừng nâng cao đời sống vật chất tinh thần Nhằm phát huy thế mạnh và nội lực hiện có của một tỉnh miền núi, tiếp tục phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong địa bàn tỉnh đã có những thay đổi đáng kể Tỉnh đưa ra xây dựng các vùng trọng điểm gồm ba vùng: vùng I gồm thị xã Yên Bái, các tỉnh phía Nam huyện Trấn Yên, huyện Yên Bình, các xã vùng ngoài huyện Văn Trấn; vùng II gồm thị xã Nghĩa Lộ, các

xã vùng thấp còn lại của huyện Văn Trấn, Trấn Yên, Yên Bình; vùng III gồm hai huyện Trạm Tấu, Mù Cang Chải và 11 xã vùng cao của huyện Văn Chấn Người dân chủ yếu làm nông lâm nghiệp là chính Trong khi tập quán sản xuất nhỏ đã ăn sâu vào thói quen của nhân dân ở nơi đây và công tác quản lý còn nhiều yếu kém, sự hấp dẫn của đầu tư kinh tế có nhiều hạn chế, năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý còn thiếu và chưa ngang tầm với đòi hỏi của nhiệm vụ mới Điều kiện kinh tế - xã hội cũ đã sinh ra những tư tưởng bảo thủ, tính tư hữu nhỏ hạn chế tính tích cực sáng tạo của con người Nghề nông

- lâm nghiệp do tư duy cảm tính, tư duy kinh nghiệm ảnh hưởng nên dẫn đến con người nơi đây e dè với cái mới Vì vậy họ dễ mắc bệnh chủ nghĩa kinh nghiệm và bệnh chủ quan duy ý chí

Trong những năm qua toàn tỉnh đã tập trung cao cho triển khai các chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, thực hiện công tác tái cơ cấu ngành nông lâm nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới.Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp,