Tác động của chính sách thông tin truyền thông mạng internet đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ từ thực tiễn thành phố đà nẵng (tt)

Việc phát triển mạng Internet đã được các cấp, các ngành quan tâm, chỉ đạo và đã thu được những kết quả nhất định: hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm môi trường pháp

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay, Internet đang chi phối hầu như mọi lĩnh vực và có vai trò quan trọng đối với con người và xã hội Internet là xa lộ thông tin siêu tốc cho phép kết nối và truyền tải một dung lượng thông tin khổng lồ, có thể nói là vô hạn định với tốc độ siêu nhanh Đây là một kho kiến thức khổng lồ, phong phú và đa dạng được cập nhật h ng ngày, h ng giờ từ khắp nơi trên thế giới; giúp cung cấp thông tin theo yêu cầu của mỗi người, từ việc kinh doanh, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ cho đến tư vấn tình cảm Nhờ vậy, con người trên khắp hành tinh có thể dể dàng kết nối với nhau, chia sẻ trao đổi thông tin, hình thành dư luận xã hội và tham gia giải quyết những vấn đề toàn cầu, vấn đề khu vực hay toàn quốc gia một cách nhanh chóng Internet đã và đang trở thành nhu cầu không thể thiếu đối với đời sống, tác động một cách trực tiếp, làm thay đổi nhận thức, hành vi của mỗi cá thể, qua đó tác động đến sự phát triển của toàn xã hội

Nhận thức được sự phát triển mạnh mẽ của nội dung thông tin trên Internet với những đặc thù phức tạp, các cơ quan chức năng đã tăng cường công tác quản lý đối với thông tin trên Internet và tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý để tạo điều kiện cho Internet phục vụ phát triển kinh tế xã hội Quan điểm này được thể hiện cụ thể nhất trong

hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về chính sách quản lý Internet như Luật Công nghệ thông tin, Luật Viễn thông, Nghị định 72/2013/NĐ-CP về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet và

thông tin trên mạng, trong đó nêu rõ: “Thúc đẩy việc sử dụng Internet trong mọi hoạt động kinh tế, xã hội đặc biệt trong lĩnh vực

giáo dục, đào tạo, y tế, nghiên cứu khoa học, công nghệ để tăng năng suất lao động, tạo việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống”

Nguyên Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã từng nhấn mạnh trong bài phát biểu “Vì một môi trường Internet tinh khiết và trong

sạch”: “Chính phủ Việt Nam khẳng định bảo vệ công dân, bảo vệ các

tổ chức, các công ty, các thương hiệu của Việt Nam và của các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam trên Internet Chúng tôi sẽ tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật và các quy tắc về hoạt động trên mạng Internet ”[38]

Tuy nhiên, trên thực tế, Internet đang thể hiện ngày càng rõ nét đặc trưng của một xã hội ảo, phản ánh ngày càng toàn diện các hoạt động của đời sống thật ở mức độ tự do hơn cho mỗi cá thể, phức tạp hơn cho công tác quản lý Internet là lĩnh vực đặc thù có sự phát triển nhanh, mạnh, gắn liền với sự phát triển của thế giới Vì vậy, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật quản lý lĩnh vực này cũng đòi hỏi phải được bổ sung, điều chỉnh thường xuyên cho phù hợp với sự phát triển và yêu cầu quản lý Đến nay, hệ thống văn bản điều chỉnh các hoạt động liên quan đến việc cung cấp, sử dụng thông tin trên Internet đã được bổ sung, hoàn thiện đáng kể song còn chưa đồng bộ

và chưa theo kịp sự phát triển Vấn đề khó khăn trong việc áp dụng chính sách, pháp luật là do tính chất không biên giới của Internet Chẳng hạn như một hành vi trên Internet có thể vi phạm pháp luật của một nước, nhưng lại là được phép ở một quốc gia khác, vì vậy việc xử lý vi phạm cũng bị giới hạn, chỉ có tác dụng nhất định khi người vi phạm, hành vi vi phạm xảy ra ở quốc gia đó

Hòa chung vào sự phát triển của Internet trên phạm vi quốc gia, trong thời gian qua thành phố Đà Nẵng cũng đã tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet;

đặc biệt là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố Việc phát triển mạng Internet đã được các cấp, các ngành quan tâm, chỉ đạo và đã thu được những kết quả nhất định: hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm môi trường pháp lý rõ ràng, công khai, minh bạch và bình đẳng; có chính sách khuyến khích hoạt động của các các doanh nghiệp, tạo ra nhiều dịch vụ hấp dẫn, lành mạnh để thu hút người sử dụng trong nước, giảm thiểu tác động tiêu cực của thông tin xấu Hiện tại, tỷ lệ người dân sử dụng Internet tại Đà Nẵng đứng thứ 2 so với các tỉnh thành trong cả nước; doanh nghiệp có tỷ lệ kết nối Internet đạt 78% Theo Sở Thông tin và Truyền thông Đà Nẵng, doanh thu ngành Công nghệ thông tin, Viễn thông Internet trong năm 2015 của thành phố đạt 15.874 tỷ đồng Như vậy, có thể thấy trên thực tế các chính sách quản lý, phát triển Internet có tác động không nhỏ đến hoạt động của các doanh nghiệp trên địa bàn; đồng thời vấn đề phát triển Internet của thành phố vẫn chịu những ảnh hưởng nhất định mặt hạn chế đã được phân tích ở trên

Để đánh giá tác động chính sách phát triển, quản lý Internet và thông tin trên mạng và các kênh tác động của chính sách đến các hoạt động của các doanh nghiệp vừa và nhỏ; từ đó đưa ra các giải pháp hạn chế các tác động tiêu cực và phát huy các tác động tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý Internet trên địa bàn thành phố Đà

Nẵng, tác giả chọn đề tài “Tác động của chính sách thông tin truyền thông mạng Internet đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ từ thực tiễn Thành phố Đà Nẵng” làm luận văn thạc sĩ Chính sách công

2 Tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu về đánh giá tác động của chính sách đã có một số công trình của các tác giả trong và ngoài nước, điển hình như

- Florent Bédécarrats (2013), “Đánh giá tác động: các phương pháp và ứng dụng trong lĩnh vực tài chính vi mô”;

- Nhóm tác giả (2013), “Báo cáo đánh giá tác động xã hội Dự

án giảm nghèo khu vực Tây Nguyên”;

- Trần Văn Tiến (2014), “Tác động của chính sách đổi mới công nghệ đến sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp nhỏ

và vừa (Nghiên cứu các doanh nghiệp tại tính Bình Phước)”, Luận văn thạc sĩ, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn;

Nội dung chủ yếu của các công trình này là nghiên cứu các chính sách vĩ mô, kinh tế, đổi mới công nghệ chưa có đề tài nào đánh giá một cách toàn diện về chính sách thông tin truyền thông mạng Internet tại Việt Nam nhất là trên cơ sở thực tiễn từ một địa phương cụ thể như thành phố Đà Nẵng Do vậy, có thể khẳng định vấn đề học viên lựa chọn nghiên cứu không có sự trùng lắp về nội dung và đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là khái quát hóa các vấn đề

lý luận về chính sách thông tin truyền thông mạng Internet và các kênh tác động của chính sách đến các hoạt động của các doanh nghiệp vừa và nhỏ; phân tích, đánh giá thực tế các tác động của chính sách thông tin truyền thông mạng Internet đến các hoạt động của doanh nghiệp vừa và nhỏ để qua đó đề xuất các giải pháp hạn chế các tác động tiêu cực và phát huy các tác động tích cực của chính sách thông tin truyền thông mạng Internet đến các hoạt động của doanh nghiệp vừa và nhỏ

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, luận văn giải quyết các nhiệm vụ cụ thể sau:

Thứ nhất, Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về tác động

chính sách thông tin truyền thông mạng Internet đối với các doanh nghiêp vừa và nhỏ

Thứ hai, Phân tích, đánh giá thực tế các tác động của chính

sách thông tin truyền thông mạng Internet đến các hoạt động của doanh nghiệp vừa và nhỏ để tìm ra vấn đề tồn tại, hạn chế, nguyên nhân khách quan, chủ quan

Thứ ba, Đề xuất các giải pháp hạn chế các tác động tiêu cực và

phát huy các tác động tích cực của chính sách thông tin truyền thông mạng Internet đến các hoạt động của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là đánh giá tác động của chính sách thông tin truyền thông mạng Internet đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ

Chính sách về ứng dụng CNTT

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận nghiên cứu

Trong nghiên cứu khoa học phương pháp và phương pháp luận

là hai khái niệm gần nhau nhưng không đồng nhất Phương pháp luận

là hệ thống các nguyên lý, quan điểm (trước hết là những nguyên lý, quan điểm liên quan đến thế giới quan) làm cơ sở, có tác dụng chỉ đạo, xây dựng các phương pháp, xác định phạm vi, khả năng áp dụng các phương pháp và định hướng cho việc nghiên cứu tìm tòi cũng như việc lựa chọn, vận dụng phương pháp Nói cách khác thì phương pháp luận chính là lý luận về phương pháp bao hàm hệ thống các phương pháp, thế giới quan và nhân sinh quan của người sử dụng phương pháp và các nguyên tắc để giải quyết các vấn đề đã đặt ra

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để có được kết quả nghiên cứu khoa học, chính xác việc lựa chọn phương pháp nghiên cứu đóng vai trò hết sức quan trọng Đề tài lựa chọn ba phương pháp chủ yếu để sử dụng trong nghiên cứu đó là: phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp phân tích định tính, phương pháp phân tích định lượng

Phương pháp phân tích tổng hợp được sử dụng xuyên suốt trong các nội dung của luận văn và đây cũng là phương pháp nghiên cứu chủ yếu của luận văn

Phương pháp nghiên cứu định tính được sử dụng trong luận văn để xác định các câu hỏi nghiên cứu, xác định các tiêu chí đánh giá tác động, thu thập các ý kiến của chuyên gia về các vấn đề ảnh hưởng chính sách đến các hoạt động của doanh nghiệp

Phương pháp nghiên cứu định lượng được sử dụng trong luận văn để đo lường các kết quả theo từng tiêu chí đồng thời kiểm tra tính phù hợp của các thang đo từng tiêu chí

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Đưa ra cái nhìn tổng quan về tác động của chính sách thông tin truyền thông mạng Internet trong đó có những chính sách phát triển

Internet & tài nguyên Internet, chính sách phát triển thương mại điện

tử và tăng cường ứng dụng CNTT tại Việt Nam nói chung và tại TP

Đà Nẵng nói riêng

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Tìm hiểu, nghiên cứu và tổng hợp các giải pháp giúp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách thông tin truyền thông mạng Internet ở TP Đà Nẵng nói riêng và trên cả nước nói chung

- Thực hiện khảo sát về tác động chính sách thông tin truyền thông mạng Internet đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại TP

Đà Nẵng trên diện rộng và qua đó đánh giá đúng tác động tiêu cực, tích cực của chính sách đối với hoạt động của các doanh nghiệp vừa và nhỏ

7 Kết cấu của Luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn được được kết cấu thành 3 chương:

- Chương 1: Những vấn đề lý luận về tác động chính sách và đánh giá tác động chính sách thông tin truyền thông mạng Internet đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ

- Chương 2: Thực trạng tác động của chính sách thông tin

truyền thông mạng Internet đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại thành phố Đà Nẵng

- Chương 3: Đánh giá tác động của chính sách thông tin truyền

thông mạng Internet đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH

VÀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH THÔNG TIN TRUYỀN THÔNG MẠNG INTERNET ĐỐI VỚI CÁC

DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ

1.1 Khái quát về đánh giá chính sách và đánh giá tác động

chính sách

1.1.1 Khái niệm về đánh giá chính sách công

“Đánh giá chính sách là hoạt động kiểm tra chính sách bằng các tiêu chí cụ thể như sự phù hợp, đầy đủ, tính hiệu quả, hiệu suất

và các tác động của chính sách nhằm cải thiện việc hoạch định, xây dựng và thực hiện chính sách giải quyết thành công các vấn đề chính sách công trong tương lai” hoặc :

“Đánh giá chính sách công là các quy định, luật, nguyên tắc, thông lệ mà một nhóm hoặc tổ chức sử dụng để thực hiện các quyết định và hành động liên quan đến đánh giá chính sách”

Vai trò cốt lõi của của đánh giá chính sách công chính là:

- Qua đánh giá rút ra những bài học về thiết lập chương trình xây dựng chính sách hoặc các công cụ chính sách

- Biết được chất lượng và hiệu quả của chính sách

- Nhận biết được đầy đủ tầm quan trọng của chính sách công trong quản lý

- Biết được sự hài lòng và ý thức chấp hành, thực hiện chính sách của các đối tượng chính sách và người dân

- Biết được năng lực và trình độ hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách công của các cơ quan quản lý nhà nước và Cán bộ công chức

1.1.2 Khái niệm về đánh giá tác động chính sách

Đánh giá tác động của chính sách là một hoạt động quan trọng

trong quá trình nghiên cứu chính sách, nh m làm rõ ảnh hưởng của chính sách đối với các đối tượng khác nhau trong xã hội và đối với sự phát triển của xã hội nói chung Việc đánh giá này gồm cả nội dung phân tích trước khi thực hiện chính sách (dự báo) và phân tích hiệu quả đạt được sau khi thực hiện chính sách Các đối tượng chịu tác động của chính sách được phân ra: chịu tác động trực tiếp và chịu tác động gián tiếp Các tác động có thể là tích cực hoặc tiêu cực, có tác động có thể dự đoán được, có tác động không được dự đoán trước

1.2 Những vấn đề lý luận về tác động của chính sách thông tin truyền thông mạng Internet đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ

1.2.1 Khái niệm và các yếu tố tác động đến doanh nghiệp vừa và nhỏ

1.2.1.1 Khái niệm Doanh nghiệp vừa và nhỏ

Doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ là doanh nghiệp sử dụng dưới 200 lao động làm việc toàn bộ thời gian năm và có doanh thu năm không quá 20 tỷ đồng

1.2.1.2 Các yếu tố tác động đến hiệu quả kinh doanh Doanh nghiệp vừa và nhỏ

Qua nghiên tài liệu và kế thừa một số kết quả của các công trình nghiên cứu đi trước tác giả đưa ra một số yếu tố chính tác động đến hoạt động của các DNVVN như sau:

- Chính sách của địa phương như: Chính sách hỗ trợ của địa

phương, Thủ tục hành chính, Hỗ trợ từ Hội doanh nghiệp, Hạ tầng cơ

sở, Thủ tục thuê đất

- Năng lực nội tại của doanh nghiệp: Trang thiết bị, Thông tin

thị trường, Tiếp thị và Trình độ lao động

- Yếu tố vốn: Tiếp cận thị trường vốn, Tiếp cận các tổ chức tín

dụng, Thủ tục vay vốn, Chính sách lãi suất

- Chính sách vĩ mô: Chính sách hỗ trợ DNVVN, Hệ thống luật

pháp và Chính sách thuế

1.2.2 Chính sách Thông tin truyền thông mạng Internet và tác động của chính sách thông tin truyền thông mạng Internet đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ

1.2.2.1 Chính sách Thông tin truyền thông mạng Internet

Thông tin truyền thông mạng Internet là một khái niệm có phạm vi rất rộng, liên quan đến nhiều lĩnh vực, nhiều bộ ngành khác nhau Trong phạm vi luận văn nay tác giả chỉ tập trung nghiên cứu và đánh giá tác động của các chính sách liên quan đến các hoạt động của các DNVVN cụ thể vào các lĩnh vực sau:

a Chính sách quản lý và phát triển tài nguyên Internet

Internet được thiết lập tại Việt Nam vào năm 1997, lúc này Chính phủ ban hành Nghị định số 21/CP ngày 5/03/1997 về việc ban hành Qui chế tạm thời về quản lý, thiết lập, sử dụng mạng Internet ở Việt Nam Lúc đó, tư duy là quản lý được đến đâu thì phát triển đến

đó Nhưng sau mấy năm, khi Internet bắt đầu phát triển, chúng ta xây dựng Nghị định 55/2001/NĐ-CP với tư duy phát triển đi đôi với quản

lý, nhưng quản lý không làm ảnh hưởng đến phát triển Đến bây giờ, khi xây dựng Nghị định 72, tư duy của chúng ta là quản lý phải theo kịp sự phát triển của Internet Đây là bước đột phá về mặt tư duy Quản lý Internet không những không làm hạn chế sự phát triển của

nó mà còn giúp sự phát triển có tính định hướng, phục vụ phát triển kinh tế, văn hóa xã hội đất nước

b Chính sách về hoạt động thương mại điện tử

Tháng 11/2005, Quốc hội đã thông qua Luật Giao dịch điện tử

Để Luật vào cuộc sống, tháng 6/2006 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 57/2006/NĐ-CP về TMĐT Đầu năm 2007, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 27/2007/NĐ-CP ngày 23/02/2007 về giao dịch điện tử trong hoạt động tài chính; Nghị định số 26/2007/NĐ-CP ngày 15/02/2007 quy định chi tiết thi hành Luật Giao dịch điện tử về chữ ký số và dịch vụ chứng thực chữ ký số và Nghị định số 35/2007/NĐ-CP ngày 08/03/2007 về giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng

c Chính sách về ứng dụng CNTT

Ngành CNTT Việt Nam trong những năm gần đây tiếp tục phát triển mạnh mẽ, thu được nhiều kết quả khả quan, trong đó đáng chú ý là Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Ðề án 'Ðưa Việt Nam sớm trở thành nước mạnh về CNTT' Ðây chính là động lực để ứng dụng CNTT tiếp tục thu được một số kết quả quan trọng, tạo nền tảng ứng dụng CNTT, phát triển Chính phủ điện tử, ứng dụng hệ thống thư điện tử và hệ thống quản lý văn bản và điều hành; triển khai xây dựng các trang thông tin điện tử, cổng thông tin điện tử phục vụ người dân và doanh nghiệp

1.2.2.2 Tác động của chính sách thông tin truyền thông mạng Internet đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ

a Tác động của chính sách phát triển tài nguyên Internet

Tài nguyên Internet gồm có tên miền, địa chỉ IP, số hiệu mạng

là các thông số cơ bản để phục vụ cho hoạt động Internet

Phát triển về tài nguyên Internet là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá sự phát triển về hội nhập của doanh nghiệp

b Tác động của chính sách thương mại điện tử

Đối với DNNVV, TMĐT có vai trò là một phương thức kinh doanh mới, hiện đại, hiệu quả Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, môi

trường kinh doanh đối với DNNVV ngày càng trở nên khốc liệt thì tính hiện đại hóa và tính hiệu quả của TMĐT càng thể hiện rõ ràng

và giúp cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhanh chóng bắt

kịp nhịp điệu của xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế

c Tác động các chính sách ứng dụng CNTT

Hiện nay, CNTT đang hiện diện và đóng vai trò quan trọng không thể thiếu trong quá trình quản trị, điều hành các hoạt động sản xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiệp Sự phát triển và ứng dụng của Internet đã làm thay đổi mô hình và cách thức hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, việc chuyển dần các giao dịch truyền thống sang giao dịch điện tử đã ảnh hưởng đến vị trí, vai trò và cả nhu cầu của các bên hữu quan (khách hàng, nhà cung cấp, nhà đầu tư…) của doanh nghiệp Công việc quản lý kinh doanh một khi được “số hóa”

sẽ giúp ích đáng kể cho các doanh nghiệp trong việc tiết kiệm chi phí, thời gian, nhân sự Chính vì thế, ngày càng nhiều DNVVN ứng dụng các giải CNTT trong việc điều hành công ty, xem đây là một

biện pháp nh m tăng tính cạnh tranh và tối đa hóa lợi nhuận

tổ chức xã hội, nâng cao năng lực sản xuất và thương mại, tạo ra