Thực hiện Chính sách giáo dục phổ thông từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng (tt)

Tính cấp thiết của đề tài Chính sách Giáo dục phổ thông GDPT được nhìn nhận như một bậc giáo dục có tầm quan trọng đặc biệt, là nền tảng của toàn bộ hệ thống, nó đặt những cơ sở ban đầu

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chính sách Giáo dục phổ thông (GDPT) được nhìn nhận như một bậc giáo dục có tầm quan trọng đặc biệt, là nền tảng của toàn bộ hệ thống, nó đặt những cơ sở ban đầu rất quan trọng cho sự hình thành và phát triển nhân cách của các lứa tuổi nhi đồng, thiếu niên và thanh niên, giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách Để đánh giá đúng thực trạng GDPT và việc thực hiện chính sách GDPT, và từ đó đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách GDPT trong thời gian đến ở Đà Nẵng, tác

giả luận văn đã chọn đề tài: “Thực hiện Chính sách giáo dục phổ thông từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng” là quan trọng và cần thiết

phục vụ hoàn thành các mục tiêu mà Nghị Quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Đà Nẵng lần thứ XXI, nhiệm kỳ 2015- 2020 đã

đề ra

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Chính sách GDPT không phải là một vấn đề mới, đã được Đảng và Nhà nước chuẩn bị và triển khai từ rất sớm, ngay sau Đại hội Đảng lần thứ 11 (năm 2011), và nhất là từ khi có Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương Đảng (khoá XI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục

và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế; đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này dưới nhiều góc độ khác nhau được thể hiện dưới các hình thức như: đề tài khoa học; giáo trình; bài báo; bài đăng trên tạp chí Tuy nhiên, vấn đề thực hiện chính sách

GDPT tại Đà Nẵng chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu Xuất phát

từ lý do trên tôi chọn đề tài này làm luận văn thạc sĩ của mình, đề tài luận văn thực hiện có sự kế thừa, phát triển những thành quả của các tài liệu liên quan trước đó để đánh giá, phân tích, từ đó đề xuất

ra các giải pháp phù hợp với tình hình thực tế và chủ trương phát triển KT- XH của thành phố trong những năm đến

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các giải pháp tổ chức thực hiện chính sách GDPT ở

Đà Nẵng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Xác lập cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng, đề xuất một số giải pháp tổ chức thực hiện chính sách GDPT của thành phố Đà Nẵng trong những năm sắp tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Giải pháp tổ chức thực hiện chính sách GDPT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

4.1 Phạm vi nghiên cứu

Tình hình thực hiện chính sách GDPT từ năm 2010 đến nay trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Phương pháp luận duy vật biện chứng: vận dụng cách tiếp cận đa ngành, liên ngành xã hội học

5.2 Phương pháp nghiên cứu: thu thập thông tin và phỏng

vấn sâu

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Có thể dùng làm tài liệu nghiên cứu, tham khảo và vận dụng các lý thuyết về chính sách công trong lĩnh vực GDPT

6.2 Ý nghĩa thực tiễn: nâng cao hiệu quả, chất lượng công

tác hoạch định và thực hiện chính sách, góp phần cung cấp thêm những cơ sở khoa học trong hoạch định và thực thi chính sách giáo dục

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được chia làm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách giáo dục phổ thông

Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách GDPT ở thành phố Đà Nẵng

Chương 3: Giải pháp tăng cường thực hiện chính sách GDPT tại thành phố Đà Nẵng

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GDPT

1.1 Tổ chức thực hiện chính sách GDPT

1.1.1 Khái niệm chính sách GD&ĐT, tổ chức thực hiện chính sách GDPT

Chính sách giáo dục và đào tạo là hệ thống những quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nước; các Bộ, ngành Trung ương và chính quyền địa phương về hoạt động giáo dục và đào tạo nhằm phát triển

và hoàn thiện công tác giáo dục và đào tạo với mục đích “nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Thực hiện chính sách GDPT là quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục của cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, nhà trường, xã hội nhằm đạt được mục tiêu giáo dục của nhà nước đã đề ra trong lĩnh vực giáo dục phổ thông

1.1.2 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về giáo dục

Cơ cấu tổ chức: (Xem Phụ lục 1)

1.1.3 Chức năng quản lý nhà nước (QLNN) về giáo dục cấp tỉnh, thành phố

Theo Nghị định 115/2010/NĐ-CP ngày 24/12/2010 của Chính phủ

1.2 Nội dung tổ chức thực thi chính sách GDPT

Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách Phổ biến, tuyên truyền chính sách Phân công phối hợp thực hiện chính sách Duy trì chính sách Điều chỉnh chính sách Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách Đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm

1.3 Ý nghĩa, tầm quan trọng của tổ chức thực hiện giáo dục phổ thông

Thực thi chính sách công là giai đoạn có ý nghĩa quyết định đối với việc thành công hay thất bại của một chính sách Hoạt động này mang lại những ý nghĩa to lớn: tổ chức thực thi chính sách là giai đoạn biến ý đồ chính sách thành hiện thực; tổ chức thực thi chính sách

để từng bước thực hiện mục tiêu chính sách và mục tiêu chung; thực thi chính sách là để khẳng định tính đúng đắn của chính sách; qua thực thi giúp cho chính sách ngày càng hoàn chỉnh

1.4 Những yêu cầu cơ bản đối với tổ chức thực hiện chính sách giáo dục phổ thông

Yêu cầu thực hiện mục tiêu; yêu cầu đảm bảo tính hệ thống; yêu cầu các cơ quan nhà nước phải đảm bảo tính khoa học, hợp lý và pháp lý trong tổ chức thực thi chính sách GDPT; yêu cầu đảm bảo lợi ích thật sự cho các đối tượng thụ hưởng

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực thi chính sách GDPT

Yếu tố khách quan là những yếu tố xuất hiện và tác động đến

tổ chức thực thi chính sách GDPT từ bên ngoài, độc lập với ý muốn của QLNN của Sở GD&ĐT Yếu tố chủ quan là những yếu tố thuộc

về cơ quan công quyền, do cán bộ, công chức, giáo viên chủ động chi phối đến quá trình thực thi chính sách GDPT

1.6 Phương pháp thực hiện chính sách giáo dục phổ thông

Phương pháp kinh tế; phương pháp giáo dục thuyết phục; phương pháp hành chính; phương pháp kết hợp

Kết luận Chương 1

Chương 1, luận văn đã trình bày những khái niệm về chính sách công, tổ chức thực thi chính sách công Luận văn đã trình bày

quy trình chính sách công Từ đó đi sâu phân tích nội dung tổ chức thực hiện chính sách GDPT ở cấp thành phố với chủ thể tổ chức thực thi chính sách giáo dục là Sở GD&ĐT Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề nội dung tổ chức thực thi chính sách GDPT, luận văn cũng chỉ

ra những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tổ chức thực thi chính sách GDPT ở cấp tỉnh, thành phố ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Nội dung Chương 1 là cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu thực trạng

tổ chức thực thi chính sách GDPT ở thành phố Đà Nẵng trong chương 2

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIÁO DỤC PHỔ

THÔNG Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1 Khái quát về kinh tế - xã hội thành phố Đà Nẵng

Được xác định là một trong những trung tâm kinh tế với tốc độ tăng trưởng kinh tế liên tục ở mức cao và khá ổn định Chi ngân sách nhà nước cho hoạt động giáo dục và đào tạo tăng dần qua các năm:

2011 (6.11%), 2012 (6.81%), 2013 (7.82%), 2014 (10.76%) Điều đó tác động tích cực đến việc thực hiện chính sách GDPT ở thành phố

Đà Nẵng để “nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”, phục vụ phát triển KT- XH của địa phương theo Nghị quyết số

33-NQ/TW về “Xây dựng và phát triển thành phố Đà Nẵng trong thời

kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”

2.2 Tình hình thực hiện chính sách GDPT TP Đà Nẵng

2.2.1 Một số nét về thực hiện chính sách GDPT

2.2.1.1 Tình hình thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo: thành lập Ban Chỉ đạo

và ban hành Quy chế làm việc Triển khai Kế hoạch số 9312/KH-UBND ngày 16/10/2014 của 9312/KH-UBND thành phố về thực hiện Chương trình hành động số 35-CTr/TU ngày 25/01/2014 của Thành uỷ Đà Nẵng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

2.2.1.2 Quy mô mạng lưới trường lớp

Mạng lưới trường, lớp từ bậc học tiểu học đến THPT trên địa bàn thành phố không ngừng được mở rộng và từng bước quy hoạch phù hợp với khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân theo Đề án quy hoạch ngành GD&ĐT đến năm 2020 Năm học 2015 - 2016, toàn thành phố bậc GDPT có 185 trường học

2.2.1.3 Giáo dục Tiểu học

Có 100 trường tiểu học, với 2.307 lớp học, 83.945 em học sinh; tỷ lệ huy động trẻ em đi học lớp 1 đúng độ tuổi đạt 100%; có 100% các trường tiểu học thực hiện dạy học 2 buổi/ngày Hầu hết trẻ khuyết tật và trẻ có hoàn cảnh khó khăn đã được đến trường theo hình thức hoà nhập Không có hiện tượng học sinh bỏ học Chất lượng giáo dục 2 mặt có 99,56% học sinh hoàn thành chương trình, 0,44% học sinh chưa hoàn thành Giữ vững chất lượng phổ cập giáo tiểu học đúng độ tuổi tại 56/56 xã, phường trên toàn thành phố Chất lượng học tập đều ở các môn học, ổn định chất lượng từng khối lớp Sự đánh giá theo tiêu chí mới của Bộ GD&ĐT kết quả có sự tiến bộ, học sinh tiểu học ngoan, lễ phép, tiếp thu tốt chương trình tiểu học mới Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số hạn chế như: vẫn còn một số ít trường có tỷ lệ xếp loại giáo dục học sinh giỏi thấp so với mặt bằng chung của thành phố; một số tổ chức, cá nhân còn vi phạm các quy định về dạy thêm…

2.2.1.4 Giáo dục THCS

Triển khai đồng bộ các giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện Tập trung chỉ đạo các đơn vị, trường học thực hiện biên soạn lại phân phối chương trình, đổi mới phương pháp dạy học, tiếp tục triển khai thực hiện dạy học theo chuẩn kiến thức kỹ năng các môn học; chất lượng giáo dục được giữ vững, kết quả rèn luyện và học tập của học sinh đã được nâng cao; chất lượng các kỳ thi học sinh giỏi đã được nâng lên rõ rệt

Việc dạy tích hợp 2 cuốn tài liệu về Lịch sử Đà Nẵng được giáo viên, học sinh và các nhà khoa học đánh giá cao Tiếp tục triển khai có hiệu quả việc dạy học ngoại ngữ theo Đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong các cấp học của thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2012-

2020” Triển khai có hiệu quả hoạt động hướng nghiệp nghề phổ thông; thực hiện tốt công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Có 59 trường (trong đó, 25 trường THCS được công nhận đạt chuẩn quốc gia), với 1.443 lớp, tổng số học sinh là 53.826 em Các trường THCS huy động học sinh tốt nghiệp tiểu học vào lớp 6 đạt 100% Duy trì kết quả phổ cập giáo dục THCS tại 56/56 xã, phường, trong đó có 55/56 xã, phường đạt chuẩn quốc gia về phổ cập bậc trung học

Bảng 2.1: Kết quả bậc THCS trong 2 năm học 2010 và 2015

Năm

học

Tốt Khá

Trung bình Yếu Giỏi Khá

Trung bình Yếu Kém

2011 79,21% 17,27% 3,31% 0,21% 30,79% 30,89% 31,53% 6,17% 0,61%

2016 86,93% 11,55% 1,45% 0,06% 35,05% 33.55% 26,97% 4,15% 0,28%

Nguồn: Sở Giáo dục – Đào tạo thành phố Đà Nẵng

Hạn chế: Tỷ lệ học sinh yếu kém một số ít trường vẫn còn cao

so với mặt bằng chung, học sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia chưa cao, số học sinh đạt giải quốc tế không ổn định; một số tổ chức, cá nhân còn vi phạm các quy định về dạy thêm…

2.2.1.5 Giáo dục THPT

Năm học 2015- 2016, có 26 trường THPT (05 trường THPT được công nhận đạt chuẩn quốc gia), với 818 lớp, 30.070, tổng số học sinh là 30.070 em Tập trung chỉ đạo các đơn vị, trường học thực hiện biên soạn lại phân phối chương trình, điều chỉnh kế hoạch, nội dung dạy học theo tình hình cụ thể của mỗi đơn vị, chú trọng dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, tăng cường rèn luyện kĩ năng thực hành, công tác kiểm tra đánh giá được duy trì tích cực Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2016 trên địa bàn thành phố được tổ chức

thực hiện nghiêm túc và được dư luận xã hội đánh giá cao Tỷ lệ tốt nghiệp của học sinh đạt 87,5%, tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp THPT tăng

so với năm học 2014- 2015

Bảng 2.2: Kết quả THPT trong 2 năm học 2010- 2016

Năm

học

Tốt Khá

Trung bình Yếu Giỏi Khá

Trung bình Yếu Kém

2011

67,1

7%

26,40

%

5,49

%

0,93

%

6,35

%

32,27

%

51,57

%

9,65

%

0,16

%

2016

74,2

%

21,1%

4,11

%

0,06

%

11,8

% 43,2% 38,2% 6,6% 0,4%

Nguồn: Sở Giáo dục – Đào tạo thành phố Đà Nẵng

Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như: chất lượng giáo dục vẫn còn vênh lệch giữa các trường, giữa GDTX và THPT; hiện tượng học sinh đi xe máy đến trường, không đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông vẫn còn diễn ra…

2.2.1.6 Đối với giáo dục thường xuyên

Công tác xóa mù chữ trong độ tuổi quy định tiếp tục được duy trì và giữ vững Số người biết chữ trong độ tuổi 15- 60 toàn thành phố tính đến thời điểm 01/2016 là 576.781 người, đạt 99,78% Tỷ lệ

đỗ tốt nghiệp THPT khối GDTX năm học 2015- 2016 đạt 62,22%, tăng 31,9% so với năm học 2014- 2015

2.2.1.7 Các hoạt động giáo dục khác nâng cao chất lượng toàn diện

- Thực hiện nghiêm túc công tác giáo dục thể chất nội khóa và ngoại khóa Chủ động xây dựng kế hoạch triển khai hành động cụ thể

để thực hiện phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, tạo được chuyển biến tích cực trong môi trường dạy - học

Nhiều trường học đã xây dựng được các sáng kiến phù hợp trong việc triển khai phong trào góp phần đem lại lợi ích cho các em học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

- Công tác thư viện trường học đã được các nhà trường đặc

biệt quan tâm Đội ngũ cán bộ thư viện đến nay cơ bản đủ về số lượng, nhưng một số ít trường thiếu phải phân công cán bộ kiêm

nhiệm Đến nay, toàn ngành có 159 thư viện đạt chuẩn, tỉ lệ: 86,9%

- Y tế học đường có 185/185 trường có phòng y tế, trang thiết

bị cơ bản đầy đủ, đáp ứng việc sơ cứu ban đầu; 100% các trường có bếp ăn bán trú được cơ quan y tế kiểm tra công nhận an toàn thực phẩm; các trường phối hợp các trạm y tế xã, phường tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho học sinh; 100% học sinh được kiểm tra sức khỏe định kỳ Qua kiểm tra đánh giá công tác vệ sinh học đường thì

có 100% số trường xếp loại tốt, không có trung bình

- Công tác ứng dụng CNTT - Sáng kiến kinh nghiệm: đã đầu tư

trang bị cơ sở hạ tầng CNTT tại cơ quan Sở và các đơn vị trực thuộc Tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo, tập huấn qua mạng với quy mô toàn thành phố Ứng dụng CNTT đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học Khai thác có hiệu quả Hệ thống Thông tin chính quyền điện tử Triển

khai tốt các Cuộc thi “Thiết kế bài giảng e-Learning” Đến nay 100%

các trường hoàn thành nối cáp quang internet, trang bị đủ thiết bị CNTT phục vụ công tác quản lý, điều hành Công tác sáng kiến kinh nghiệm, nghiên cứu khoa học đã được các nhà trường quan tâm

- Thanh tra giáo dục: đã tổ chức, thực hiện hoạt động thanh tra

hành chính, thanh tra chuyên ngành tại 81 lượt đơn vị; tổ chức 22 cuộc thanh tra chuyên ngành đối với 214 tổ chức, cá nhân Quản lý chặt chẽ công tác dạy thêm, học thêm trong và ngoài nhà trường, kịp thời giải quyết các ý kiến phản ánh của phụ huynh học sinh