Thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân từ thực tiễn quận cẩm lệ, thành phố đà nẵng

Trong cuốn sách này, vấn đề phát triển kinh tế tư nhân đã được nghiên cứu, tập trung trình bày tính tất yếu của sự tồn tại nền kinh tế nhiều thành phần, thực trạng và vai trò của kinh t

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ THU TRANG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TỪ THỰC TIỄN QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, năm 2017

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ THU TRANG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TỪ THỰC TIỄN QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Chuyên ngành: Chính sách công

Mã số : 60 34 04 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS TRẦN ĐÌNH HẢO

HÀ NỘI, năm 2017

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được luận văn này, tôi xin chân thành cảm ơn đến Ban Giám đốc, các khoa, phòng và quý thầy, cô của Hoạc viện Khoa học Xã hội, những người đã tận tình và tạo điều kiện giúp đỡ cho tôi trong quá trình học tập Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến thầy PGS.TS Trần Đình Hảo, người đã trực tiếp hướng dẫn Luận văn cho tôi với tất cả lòng nhiệt tình và sự quan tâm sâu sắc

Bên cạnh đó, tôi cũng gửi lời cảm ơn đến lãnh đạo cơ quan, địa phương; bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, tạo điều kiện, chia sẻ, động viên tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu luận văn

Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình nghiên cứu nhưng luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy, cô và bạn bè

Tôi xin chân thành cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn

Thạc sĩ Chính sách công về “Thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

từ thực tiễn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng” là hoàn toàn trung thực và

không trùng lặp với các đề tài khác trong cùng lĩnh vực

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này

Tác giả luận văn

Trần Thị Thu Trang

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN 8

1.1 Kinh tế tư nhân và chính sách phát triển kinh tế tư nhân 81.2 Lý thuyết thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân 12

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TẠI QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ

ĐÀ NẴNG 29

2.1 Đặc điểm, tình hình kinh tế xã hội của quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng ảnh hưởng đến tổ chức thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân 292.2 Thực trạng tổ chức thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân từ thực tiễn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng 302.3 Đánh giá chung về việc tổ chức, thực hiện chính sách phát triển kinh

tế tư nhân tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng 47

CHƯƠNG 3 TĂNG CƯỜNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TẠI QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ

ĐÀ NẴNG 51

3.1 Mục tiêu thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân tại quận Cẩm

Lệ, thành phố Đà Nẵng 513.2 Giải pháp tăng cường thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân 53

KẾT LUẬN 60 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

KTTN : Kinh tế tư nhân

NGO : Non-governmental organization

Các tổ chức phi Chính phủ nước ngoài NXB : Nhà xuất bản

ODA : Official Development Assistance

Hỗ trợ phát triển chính thức TMDV : Thương mại dịch vụ

TNHH : Trách nhiệm hữu hạn

UBND : Ủy ban nhân dân

XHCN : Xã hội chủ nghĩa

DANH MỤC CÁC BẢNG

Số hiệu

2.1 Số lượng các cơ sở kinh tế tư nhân đăng ký kinh doanh

trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng 36 2.2 Dự báo nhu cầu vốn đầu tư đến năm 2020 38

2.3 Lao động trong các doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Kinh tế tư nhân được xem là một trong những thành phần kinh tế đóng vai trò chủ yếu trong sự phát triển của đất nước Trên thực tế, kinh tế tư nhân ngày càng tỏ rõ có nhiều ưu thế để phát triển một cách hiệu qủa và thích ứng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đại

hội Đảng toàn quốc lần thứ XII một lần nữa khẳng định: "Nền kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế

tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế; các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật” [12, tr.24]

Trong những năm qua, kinh tế tư nhân quận Cẩm Lệ đã có những bước phát triển đáng kể, góp phần tăng trưởng kinh tế, giải quyết tốt các vấn đề xã hội, đặc biệt giải quyết việc làm Tuy nhiên cần nhìn nhận lại kinh tế tư nhân quận Cẩm Lệ đã khai thác triệt để ưu thế, tiềm năng của mình hay chưa, số lượng cơ sở kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân tăng lên song chất lượng hoạt động có tương xứng với sự gia tăng nhanh đó không, nhiều hạn chế cần khắc phục, sửa đổi

Vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng, đề ra cơ chế để phát huy những yếu

tố tích cực, đồng thời hạn chế những tiêu cực trong quá trình phát triển kinh tế

tư nhân là một yêu cầu bức thiết trên địa bàn quận hiện nay Nhận thức rõ

điều đó, tác giả chọn đề tài: "Thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

từ thực tiễn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng” cho luận văn thạc sỹ Chính

sách công của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Tổng quan tài liệu nghiên cứu nước ngoài

Do yêu cầu của công nghiệp hóa trong nền kinh tế thị trường, chính

2

sách thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển đã được khá nhiều nhà kinh

tế ở các nước trên thế giới nghiên cứu trong đó đáng lưu ý là các nước ở khu

vực Châu Á như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ…

Nghiên cứu “States Put Economic Development in Hands of Private Sector” - Conor Dougherty, tạp chí The Wall street Jouner, 2011 Trong nghiên cứu này, tác giả đã đề cập về vấn đề vai trò và tầm quan trọng của các công ty tư nhân đối với phát triển kinh tế ở các nước đang phát triển Tác giả

đề cao các giải pháp và những đề xuất chính sách như: Chính quyền cần có các chính sách nhằm thúc đẩy khu vực này phát triển như chính sách về vốn vay, chính sách đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ công nghệ… Xây dựng hệ thống luật tách biệt cho các khu vực kinh tế, tạo điều kiện cho kinh tế tư nhân phát triển

Trong các cơ quan nghiên cứu ở các nước như các viện, trường đại học… đã xuất bản khá nhiều tài liệu, sách báo, các tạp chí chuyên ngành về vấn đề phát triển kinh tế tư nhân

Cuốn sách “Economic Development through Private Enterprise” - Emilio G Collado; 1999 Trong cuốn sách này, tác giả đề cập nhiều đến nền kinh tế thị trường và các quy luật vận động của nền kinh tế thị trường, khẳng định sự tồn tại tất yếu của khu vực KTTN, giúp nước Mỹ phát triển nhanh hơn các nước khác

Tổng quan tài liệu nghiên cứu trong nước

Trong hơn mười năm trở lại đây, nhất là sau khi có Nghị quyết Trung

ương 5 (khóa IX) ngày 18/3/2002 về việc “Tiếp tục đổi mới cơ chế, chính

sách, khuyến khích và tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân”, kinh tế tư

nhân của Việt Nam đã có nhiều bứt phá rất đáng ghi nhận, khẳng định được

vai trò động lực của mình trong việc thúc đẩy nền kinh tế phát triển

- Tác giả Nguyễn Thanh Tuyền (2003) trong cuốn sách: Sở hữu tư nhân

và Kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt

3

Nam, NXB Tổng hợp, thành phố Hồ Chí Minh đã tập hợp rất nhiều bài viết,

nghiên cứu của nhiều nhà kinh tế về vấn đề phát triển kinh tế tư nhân; nêu lên tính tất yếu khách quan của kinh tế tư nhân, nhấn mạnh vai trò của sở hữu tư nhân và kinh tế tư nhân ở Việt Nam Nhóm các nhà nghiên cứu cũng xoáy sâu vào vấn đề Đảng viên làm kinh tế tư nhân hiện nay ở nước ta

- Trong khi đó, Trịnh Thị Hoa Mai (2005) bằng lý luận và thực tiễn đã trình bày khái niệm, vai trò, vị trí và thực trạng của kinh tế tư nhân trong nền

kinh tế Việt Nam hiện nay trong cuốn sách: Kinh tế tư nhân Việt Nam trong

tiến trình hội nhập, NXB Thế giới, Hà Nội Các nghiên cứu cũng đi sâu phân

tích thực trạng của khu vực kinh tế tư nhân với những mặt mạnh và mặt yếu của thành phần kinh tế này Qua đó, đóng góp thiết thực trong việc định hướng và đề ra giải pháp phát triển kinh tế tư nhân Tuy nhiên, các số liệu, luận chứng đưa ra được thống kê nhiều năm trước nên chưa sát thực với tình hình hiện nay khi kinh tế tư nhân đã phát triển tương đối mạnh và chính sách, pháp luật cũng có những thay đổi đáng kể

- Vũ Hùng Cường (2011), Kinh tế tư nhân và vai trò động lực tăng

trưởng, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội Đây là kết quả nghiên cứu

của đề tài khoa học cấp bộ về một số vấn đề cơ bản về phát triển khu vực tư nhân với tư cách là động lực cơ bản của mô hình tăng trưởng kinh tế mới giai đoạn 2011-2020 Công trình nêu bật vai trò của kinh tế tư nhân và định hướng phát triển trong giai đoạn hiện nay

- Vũ Trọng Lâm (2002), Phát triển và quản lý các doanh nghiệp ngoài

quốc doanh, NXB Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội Trong cuốn sách này, vấn

đề phát triển kinh tế tư nhân đã được nghiên cứu, tập trung trình bày tính tất yếu của sự tồn tại nền kinh tế nhiều thành phần, thực trạng và vai trò của kinh

tế tư nhân và một số biện pháp của Đảng và Nhà nước đối với các thành phần nghiên cứu này

- Lê Thế giới (2004), Cải thiện môi trường đầu tư để phát triển kinh tế

tư nhân trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, Tạp chí Khoa học và Công nghệ,

(số 6), Đại học Đà Nẵng

Bài viết của tác giả Lê Thế Giới được độc giả đánh giá cao về những phân tích sâu sắc đối với những thách thức, khó khăn và kinh tế tư nhân thành phố Đà Nẵng gặp phải; trên cơ sở đó, nhà nghiên cứu cũng đưa ra một số giải pháp thiết thực để phát triển kinh tế tư nhân của thành phố

- Võ Thị Thúy Anh (2011), Nâng cao năng lực cạnh tranh của thành

phố Đà Nẵng giai đoạn 2010 - 2020, Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã

hội Đà Nẵng, Đà Nẵng

Công trình nghiên cứu đề cập đến một số vấn đề phát triển kinh tế tư nhân nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế thành phố Đà Nẵng Cơ bản hệ thống hóa các cơ sở lý luận và một số vấn đề thực tiễn về kinh tế tư nhân tại thành phố Đà Nẵng Tuy nhiên, công trình này phần lớn tập trung nghiên cứu môi trường đầu tư và vấn đề xây dựng tổ chức Đảng ở các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân

Hiện nay chưa có đề tài nghiên cứu về thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

Các nghiên cứu nêu trên đa số tập trung phân tích thực trạng, tình hình phát triển kinh tế tư nhân, từ đó đề xuất giải pháp thúc đẩy toàn bộ nền kinh tế

tư nhân phát triển chứ chưa tập trung vào các vấn đề chính sách phát triển kinh tế tư nhân tại địa phương, đồng thời, có nghiên cứu trên chưa đi sâu phân tích, đánh giá cụ thể việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân Đây cũng chính là những điểm mà các công trình nghiên cứu trên hoặc chưa

Nghiên cứu hệ thống hóa những lý luận về thực hiện chính sách phát

triển kinh tế tư nhân; để có cơ sở khoa học từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành

phố Đà Nẵng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nhiệm vụ trả lời 3 câu hỏi sau:

Câu hỏi 1: Những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách phát triển

kinh tế tư nhân là gì?

Câu hỏi 2: Thực trạng thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng như thế nào?

Câu hỏi 3: Giải pháp tăng cường thực hiện chính sách phát triển kinh tế

tư nhân ở quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới là gì?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Chính sách phát triển KTTN tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về mặt nội dung: Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu, đánh giá một số nội dung về tổ chức thực hiện chính sách phát triển KTTN quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

- Về không gian: Luận văn nghiên cứu tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

- Về thời gian: Từ năm 2010 đến nay

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập thông tin

Phương pháp thu thập thông tin được sử dụng để thu thập, phân tích và khai thác thông tin từ các nguồn có sẵn liên quan đến đề tài nghiên cứu, bao gồm các văn kiện, tài liệu, nghị quyết, quyết định của Đảng, Nhà nước, bộ, ban, ngành ở Trung ương và địa phương; các công trình nghiên cứu, các báo cáo, tài liệu thống kê của chính quyền, phòng, ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức, cá nhân liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp tới vấn đề thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân ở nước ta nói chung và thực tiễn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng nói riêng Số liệu, thông tin chủ yếu được thu thập từ nhiều nguồn đáng tin cậy như: phòng Kinh tế, Nội vụ, Chi Cục Thống kê, Chi Cục Thuế quận, Thư viện Tổng hợp thành phố Đà Nẵng, Trung tâm Thông tin

tư liệu Đại học Đà Nẵng… Đồng thời, thu thập các tài liệu của các tổ chức và học giả quốc tế liên quan đến đề tài trong thời gian qua từ nguồn sách, báo quốc tế và internet; tìm hiểu và vận dụng các lý thuyết của ngành chính sách

xã hội liên quan đến vấn đề chính sách phát triển kinh tế tư nhân

- Phương pháp thu thập dữ liệu

Số liệu về phát triển kinh tế tư nhân, các vấn đề liên quan đến doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, số liệu phục vụ cho đề tài được thu thập từ Chi Cục Thuế, Chi Cục Thống kê, phòng Kinh tế quận, sở Kế hoạch - Đầu tư thành phố, các báo cáo tài chính của doanh nghiệp trên địa bàn, từ

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Các kết luận, các giải pháp do tác giả luận văn kiến nghị có thể sử dụng như tài liệu tham khảo có giá trị góp phần hoàn thiện, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng nói riêng, trong cả nước nói chung

7 Cơ cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu gồm 3 chương

- Chương 1: Những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

- Chương 2 Thực trạng thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

- Chương 3.Tăng cường thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

8

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH

PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN

1.1 Kinh tế tư nhân và chính sách phát triển kinh tế tư nhân

1.1.1 Kinh tế tư nhân

Cho đến nay, chưa có một khái niệm thống nhất về kinh tế tư nhân Xoay quanh thuật ngữ kinh tế này có rất nhiều quan niệm khác nhau

Đối với các nước trên thế giới, trước đây, thông thường, người ta chia nền kinh tế của một quốc gia thành hai khu vực: kinh tế nhà nước (các doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước hoặc doanh nghiệp nhà nước nắm hơn 50% cổ phần) và kinh tế tư nhân (những doanh nghiệp ngoài nhà nước) Sự phân chia như vậy dẫn đến việc hiểu kinh tế tập thể cũng thuộc khu vực kinh tế này

Hiện nay, các nhà kinh tế học và chuyên gia kinh tế chia nền kinh tế thành ba khu vực: kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và kinh tế hỗn hợp Riêng đối với kinh tế tư nhân, đây là một khái niệm dùng để chỉ loại hình kinh tế tồn tại dựa trên cơ sở sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và vốn, gồm các hình thức kinh tế tư nhân khác nhau tùy thuộc vào hoàn cảnh và điều kiện cụ thể

của mỗi nền kinh tế [3, tr.21]

Ở Việt Nam, theo cách hiểu rộng nhất thì kinh tế tư nhân là khu vực kinh tế bao gồm cả những doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) dưới dạng liên doanh hoặc 100% vốn nước ngoài vì những doanh nghiệp này cũng sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất Tuy nhiên, cách hiểu kinh

tế tư nhân như vậy, bên cạnh mặt tích cực là đánh giá hết vai trò và tiềm năng của khu vực kinh tế này đối với sự phát triển của nền kinh tế, song lại gặp khó khăn trong thống kê khi muốn tách bạch các phần vốn góp Hơn nữa, thực tiễn ở Việt Nam, các doanh nghiệp FDI thuộc diện thu hút đầu tư nên nhận được chính sách và điều kiện ưu đãi khác với các hình thức kinh tế tư nhân

9

khác Vì thế doanh nghiệp FDI được đưa vào khu vực riêng là khu vực có vốn đầu tư nước ngoài

Chính vì lý do đó, ở nước ta khi nói đến KTTN hay khu vực KTTN,

người ta thường hiểu theo nghĩa hẹp là chỉ bao gồm các hình thức KTTN thuộc sở hữu tư nhân trong nước Đây là quan niệm được nhiều người chấp

nhận và tác giả luận văn cũng thống nhất với quan điểm này

Trong đề tài này, thuật ngữ “Kinh tế tư nhân” được hiểu là một loại hình kinh tế phát triển dựa trên sở hữu tư nhân trong nước về tư liệu sản xuất (cả hữu hình và vô hình) được đưa vào để tiến hành sản xuất kinh doanh, bao gồm mặt bằng, nhà xưởng, máy móc, nguyên nhiên vật liệu, sức lao động và lao động Nó hoàn toàn tự chủ, tự chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ, cụ thể là: tự chủ về vốn, tự chủ về quản lý, tự chủ

về phân phối sản phẩm, tự chủ lựa chọn hình thức tổ chức, quy mô, phương hướng sản xuất kinh doanh, tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh trước pháp luật của Nhà nước Hiện nay, khu vực kinh tế tư nhân tồn tại một số loại hình sản xuất kinh doanh sau: hộ cá thể, doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần

1.1.2 Chính sách phát triển kinh tế tư nhân

Chính sách công là tập hợp những quyết định mang tính chính trị nhằm vạch ra những đường hướng hành động ứng xử cơ bản của chủ thể quản lý với các vấn đề, hiện tượng tồn tại trong đời sống để thúc đẩy và quản lý sự phát triển nhằm đạt đến những mục tiêu nhất định cho trước Khái niệm chính sách

công được diễn đạt khái quát như sau: “ Chính sách công là tập hợp các quyết

định chính trị có liên quan của nhà nước nhằm lựa chọn các mục tiêu cụ thể với giải pháp và công cụ để thực hiện giải quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu xác định của Đảng chính trị cầm quyền’’ [8] Bản chất của chính

sách công là thái độ chính trị của đảng cầm quyền Chính sách công thể hiện các quyết định chính trị của Đảng ta và Nhà nước, các quyết định này nhằm

10

duy trì tình trạng của xã hội hoặc giải quyết các vấn đề của xã hội, đáp ứng nhu cầu của người dân trong đó “ là các vấn đề kinh tế, chính trị, văn hóa và

xã hội” theo mục tiêu tổng thể của đảng chính trị đã vạch ra từ trước [9]

Từ lý luận về “chính sách công” và “kinh tế tư nhân” nêu trên có thể

định nghĩa sau: “Chính sách phát triển kinh tế tư nhân là tập hợp các quyết

định có liên quan của Nhà nước nhằm lựa chọn mục tiêu và giải pháp thực hiện giải quyết các vấn đề của kinh tế tư nhân theo mục tiêu tổng thể đã xác định”

1.1.3 Quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân

Đại hội VI của Đảng năm 1986, khởi xướng công cuộc đổi mới, đề ra chính sách kinh tế nhiều thành phần và qua từng kỳ đại hội sau đó, tư tưởng này đã có những phát triển, đặc biệt, Đại hội X (năm 2006) chủ trương coi trọng kinh tế tư nhân, đến Đại hội XII coi kinh tế tư nhân là một trong những động lực của nền kinh tế

Tại Đại hội X, Đảng ta nêu rõ: “Trên cơ sở ba chế độ sở hữu (toàn dân, tập thể, tư nhân), hình thành nhiều hình thức sở hữu và nhiều thành phần kinh tế: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân (cá thể, tiểu chủ, tư bản tư nhân), kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài… Kinh tế tư nhân có vai trò quan trọng, là một trong những động lực của nền kinh tế” Đây cũng là lần đầu tiên, kinh tế tư nhân được xác định chính thức với tư cách

là một thành phần kinh tế được khuyến khích phát triển Lần đầu tiên, vấn đề đảng viên làm kinh tế tư nhân được Đảng ta chính thức đưa ra trong “Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X”, Đảng ta cho rằng đảng viên làm kinh tế tư nhân phải gương mẫu chấp hành pháp luật, chính sách của Nhà nước, nghiêm chỉnh chấp hành Điều lệ Đảng và quy định của Ban Chấp hành Trung ương” Thực tế, vấn đề này đã được đặt ra và tranh luận từ những năm đầu của thập niên 90 thế kỷ trước, nhưng tới Hội nghị Trung ương 3 khóa X mới thảo luận và thông qua “Quy định đảng viên làm kinh tế tư nhân” Tinh

11

thần được nhấn mạnh là bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định của Điều lệ Đảng, nghị quyết, quyết định của Đảng và các quy định của pháp luật, cơ chế, chính sách của Nhà nước, đồng thời nêu cao tính tiên phong gương mẫu của người đảng viên trong mọi lĩnh vực, để vừa phát huy được khả năng làm kinh tế của đảng viên, vừa giữ được tư cách, phẩm chất của đảng viên, giữ vững bản chất cách mạng của Đảng Quy định này cho thấy Đảng ta rất thận trọng nhưng cũng đã mở đường cho đảng viên ra kinh doanh hợp pháp Cho phép đảng viên làm kinh tế tư nhân chính là huy động, phát huy tiềm năng của mọi người dân, trong đó có đội ngũ đảng viên, tạo động lực để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội

Như vậy, tại Đại hội X, Đảng có những khẳng định mới của Đảng về kinh tế tư nhân là bộ phận cấu thành không thể thiếu, có vị trí quan trọng đặc biệt và ý nghĩa chiến lược trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời, khuyến khích thành phần kinh tế này phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong những năm tiếp theo của công cuộc đổi mới đất nước

Đến Đại hội XI, Đảng ta xác định phải: “Hoàn thiện cơ chế, chính sách

để phát triển mạnh kinh tế tư nhân trở thành một trong những động lực của nền kinh tế”

Đặc biệt tại Đại hội XII, Đảng đã khẳng định: “Nền kinh tế thị trường

định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế; các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật” Việc Đảng ta

xác nhận “kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng” trong phát triển đất nước (Đại hội X mới ghi nhận: “Kinh tế tư nhân có vai trò quan trọng, là một trong những động lực của nền kinh tế”), không chỉ xác nhận vai trò mới của kinh tế tư nhân mà còn mở ra những cơ hội mới để thành phần kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn Với chủ trương của Đảng không phân biệt đối xử

12

giữa các thành phần kinh tế, các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật, xóa bỏ hẳn cơ chế bao cấp, chuyển sang cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đại hội XII của Đảng chính là Đại hội có nhiều nhận thức mới đối với các thành phần kinh tế, đó là khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước; vai trò động lực quan trọng của nền kinh tế đối với kinh tế tư nhân; quan điểm lựa chọn tiếp nhận kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; và quan tâm hỗ trợ phát triển các doanh nghiệp khởi nghiệp…

Tại Đại hội XII cũng lần đầu tiên Đảng ta khẳng định chủ trương:

“Khuyến khích hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân đa sở hữu và tư nhân góp vốn vào các tập đoàn kinh tế nhà nước” Điều này cho thấy, Đảng ta đã nhận thấy rõ trong phát triển kinh tế, sự phát triển của các tập đoàn kinh tế tư nhân là một xu thế tất yếu, là một kênh quan trọng giúp Nhà nước thực thi nhiệm vụ kinh tế đã đề ra

Có thể thấy, qua các kỳ đại hội, từ khi tiến hành công cuộc đổi mới đến nay, quan điểm của Đảng ta về kinh tế tư nhân, phát triển kinh tế tư nhân đã

có những bước chuyển quan trọng Đặc biệt, Đại hội XII của Đảng đã có những phát triển mới trong tư duy của Đảng về kinh tế tư nhân, phát triển kinh tế tư nhân Trong thời gian tới, với các chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện

cụ thể, kinh tế tư nhân sẽ tiếp tục phát triển, góp phần vào sự phát triển kinh

tế - xã hội chung của đất nước./

1.2 Lý thuyết thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

1.2.1 Khái niệm, ý nghĩa và tầm quan trọng của việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

Thực hiện chính sách công nói chung, chính sách phát triển kinh tế tư nhân nói riêng là quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể chính sách phát triển kinh tế tư nhân thành hiện thực Thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

là khâu đặc biệt quan trọng trong chu trình chính sách, Nó có nhiệm vụ hiện

13

thực hóa chính sách phát triển kinh tế tư nhân của Nhà nước, đưa chính sách của Nhà nước vào cuộc sống Tổ chức thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân là trung tâm kết nối các khâu (các bước) trong chu trình chính sách

Khu vực kinh tế tư nhân còn ở quy mô thấp và sức mạnh hạn chế, chính

do đặc điểm này nó bị các thế lực chính trị chi phối và kiểm soát chặt chẽ Kết quả là các hoạt động kinh tế thường có nguy cơ bị bóp méo, tạo ra tình trạng phát triển lệch lạc, phi tự nhiên của nền kinh tế

Để kinh tế tư nhân thực sự trở thành một động lực phát triển cho toàn nền kinh tế thì Nhà nước phải có chính sách phát triển kinh tế tư nhân Mở rộng không gian tự do cho kinh tế tư nhân là giải pháp hữu hiệu giúp cho mỗi quốc gia không bị tụt hậu trên đường đua phát triển

Thuật ngữ “phát triển kinh tế” đôi khi bị hiểu nhầm và được sử dụng thay thế cho “tăng trưởng kinh tế”, song về cơ bản thì hai thuật ngữ này không hoàn toàn giống nhau Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng của tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hoặc tổng sản lượng quốc gia (GNP) hoặc quy mô sản lượng quốc gia tính bình quân trên đầu người (PCI) trong một thời gian nhất

định Còn phát triển kinh tế là quá trình lớn lên, tăng tiến mọi mặt của nền

kinh tế Nó bao gồm sự tăng trưởng kinh tế và đồng thời có sự hoàn chỉnh về

mặt cơ cấu, thể chế kinh tế, chất lượng cuộc sống

Như vậy, phát triển kinh tế mang nội hàm rộng hơn tăng trưởng kinh tế Phát triển kinh tế là quá trình vận động đi lên của nền kinh tế; đó là một quá trình lâu dài, luôn thay đổi và thay đổi theo chiều hướng tích cực, tiến bộ để ngày càng hoàn thiện hơn trên tất cả các mặt như: kinh tế, xã hội, môi trường, thể chế…

Từ khái niệm “phát triển kinh tế” như vừa đề cập, ta có thể hiểu phát triển kinh tế tư nhân là quá trình lớn, tăng tiến về mọi mặt của các yếu tố, các

bộ phận, các cơ sở, đặc biệt là các khu vực trong khu vực kinh tế tư nhân; trong đó yếu tố quan trọng có tính chất quyết định nhất trong việc thúc đẩy sự

14

phát triển của cả khu vực kinh tế tư nhân chính là sự phát triển của từng doanh nghiệp Sự phát triển đó bao gồm cả sự tăng trưởng và đồng thời có sự biến đổi sâu sắc về mặt cơ cấu kinh tế, cơ cấu xã hội theo chiều hướng tiến

bộ Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, mục tiêu hướng đến của hoạt động sản xuất kinh doanh không đơn giản chỉ là sinh tồn mà phải tạo ra giá trị thặng dư Một mô hình kinh doanh mới ra đời được biểu hiện ở một cách thức

tổ chức sản xuất mới thông qua hình thức doanh nghiệp

Vị trí của kinh tế tư nhân dần được khẳng định một cách rõ nét, nó là một bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân góp phần thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao từng bước quan hệ sản xuất tạo tiền đề tích lũy đi lên Sự cần thiết phải phát triển kinh tế tư nhân thể hiện cụ thể qua các nội dung sau:

- Kinh tế tư nhân phát triển giúp khai thác và tận dụng có hiệu quả tiềm năng về vốn, các nguồn nguyên liệu ở từng địa phương Phát triển kinh tế tư nhân sẽ tạo ra nguồn đầu tư quan trọng đóng góp vào quá trình tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế quốc dân

- Kinh tế tư nhân phát triển sẽ tạo việc làm cho một lượng lớn lao động, bảo đảm đời sống và do đó góp phần vào việc ổn định kinh tế, xã hội Do có quy

mô vừa và nhỏ, các cơ sở và doanh nghiệp tư nhân dễ thích nghi với điều kiện nông thôn, nơi có nhiều lao động nhàn rỗi, giải quyết việc làm, giảm thất nghiệp

- KTTN tạo ra nhiều sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, góp phần bình ổn giá cả, kiềm chế lạm phát

- Kinh tế tư nhân phát triển có vai trò hỗ trợ, bổ sung cho khu vực kinh

tế thuộc sở hữu Nhà nước, tạo thành mối liên kết cùng hợp tác Bên cạnh đó

sự phát triển của kinh tế tư nhân là nhân tố chủ yếu tạo môi trường cạnh tranh giữa các thành phần kinh tế, phá bỏ dần tính độc quyền của một số doanh nghiệp Nhà nước Thể chế kinh tế thị trường ngày càng thích ứng hơn với cơ chế kinh tế mới Các loại thị trường bắt đầu hình thành và phát triển (thị

15

trường hàng hoá - dịch vụ, thị trường lao động, thị trường vốn, thị trường bất động sản, thị trường khoa học - công nghệ) Nguyên tắc tự do cạnh tranh về

cơ bản được áp dụng, tín hiệu giá cả do cung cầu quyết định

- Phát triển kinh tế tư nhân góp phần duy trì và phát triển các ngành nghề truyền thống, qua đó sử dụng và phát huy kinh nghiệm sản xuất kinh doanh, kinh nghiệm quản lý sản xuất đã được tích lũy qua nhiều thế hệ, kết hợp tính truyền thống và tính hiện đại trong sản xuất Đặc điểm cơ bản nhất của ngành nghề truyền thống là gắn chặt với kinh tế cá thể và thực tế đã chứng minh, kinh tế tư nhân phát triển thì các ngành nghề truyền thống phát triển Trong điều kiện hiện nay, cạnh tranh là động lực cho các chủ thể kinh tế nâng cao tay nghề, ứng dụng khoa học - công nghệ mới

- Kinh tế tư nhân tạo lập sự cân đối về phát triển kinh tế giữa các vùng, góp phần tích cực vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn Thực tế cho thấy, quá trình phát triển kinh tế tư nhân đồng thời là quá trình tìm kiếm phương thức kinh doanh có hiệu quả nhằm làm giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng sức cạnh tranh của hàng hoá trên thị trường Đó là quá trình các chủ doanh nghiệp phải tự đổi mới công nghệ, kỹ thuật tại doanh nghiệp mình, chuyển hướng kinh doanh vào những sản phẩm có lợi nhất Tất cả những vấn

đề đó, tự nó làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại hơn, hợp lý hơn Điều này càng trở lên có ý nghĩa đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở nước ta

- Kinh tế tư nhân góp phần nâng cao chất lượng lao động, nuôi dưỡng tiềm năng trí tuệ kinh doanh Tiềm năng, trí tuệ, kinh nghiệm quản lý, tay nghề lao động và kinh nghiệm sản xuất kinh doanh được tích luỹ, lưu truyền trong từng ngành nghề sẽ góp phần quan trọng cho tăng trưởng kinh tế bền vững

- Kinh tế tư nhân phát triển sẽ tạo nguồn thu cho ngân sách địa phương, ngân sách nhà nước Tạo nguồn quỹ cho ngân sách địa phương để thực hiện

16

các dự án nhằm phát triển an sinh xã hội và phát triển kinh tế bền vững

1.2.2 Nội dung các bước tổ chức thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

1.2.2.1 Xây dựng Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

Để đưa chính sách công nói chung, chính sách phát triển kinh tế tư nhân nói riêng vào cuộc sống cần phải xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách Đây là nhiệm vụ đầu tiên, nhiệm vụ quan trọng trong tổ chức thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân: Hiệu quả thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân phụ thuộc vào chất lượng, tính chính xác, tính khả thi của bản kế hoạch thực hiện chính sách Cần phải đầu tư thời gian công sức để xây dựng kế hoạch thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân cần được xây dựng trước khi đưa chính sách vào cuộc sống Các cơ quan có nhiệm vụ triển khai thực thi chính sách kinh tế từ Trung ương đến địa phương đều phải xây dựng kế hoạch, chương trình thực hiện Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân bao gồm các nội dung sau:

- Kế hoạch tổ chức điều hành

- Kế hoạch cung cấp các nguyên liệu (nhiên liệu, vật liệu, tài liệu)

- Kế hoạch thời gian triển khai thực hiện

- Kế hoạch kiểm tra, đôn đốc, thực thi đưa chính sách phát triển kinh tế

tư nhân vào cuộc sống…

Dự kiến kế hoạch thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân ở cấp nào do lãnh đạo cấp đó xem xét thông qua, chẳng hạn ở Trung ương có thể

do Thủ tướng Chính phủ, ở các địa phương do UBND thành phố, hoặc cấp Quận xem xét thông qua…Sau khi được cấp có thẩm quyền thông qua kế hoạch thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân mang giá trị pháp lý, được mọi người chấp hành, thực hiện Việc điều chỉnh kế hoạch thực hiện

17

chính sách phát triển kinh tế tư nhân theo nguyên tắc cấp nào thông qua kế hoạch thực hiện thì cấp đó có quyền điều chỉnh, nhưng trong xây dựng kế hoạch thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân cố gắng không phải điều chỉnh là tốt nhất, vì mỗi lần điều chỉnh sẽ gây tốn kém về tiền của, thời gian và công sức

1.2.2.2 Phổ biến, tuyên truyền thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

Phổ biến tuyên truyền chính sách phát triển kinh tế tư nhân của Nhà nước là một hoạt động quan trọng trong thực hiện chính sách phát triển kinh

tế tư nhân Nó có ý nghĩa to lớn đối với các cơ quan Nhà nước và đối tượng được thụ hưởng chính sách của Nhà nước Phổ biến tuyên truyền chính sách phát triển kinh tế tư nhân giúp cho các đối tượng được thụ hưởng chính sách cũng như tham gia thực thi hiểu rõ về mục đích, yêu cầu của chính sách phát triển kinh tế tư nhân; về tính đúng đắn của chính sách phát triển kinh tế tư nhân trong điều kiện, hoàn thành nhất định và về tính khả thi, tính ưu việt của chính sách phát triển kinh tế tư nhân để họ tự giác thực hiện theo yêu cầu của Nhà nước Đồng thời phổ biến, tuyên truyền chính sách phát triển kinh tế tư nhân còn giúp các cơ quan Nhà nước, các cán bộ công chức có trách nhiệm tổ chức thực thi chính sách nhận thức được đầy đủ tính chất, tầm quan trọng, trình độ, quy mô của chính sách đối với đời sống của người dân và xã hội để

họ chủ động tích cực tìm kiếm các giải pháp thích hợp cho việc thực hiện mục tiêu chính sách và triển khai thực thi có hiệu quả kế hoạch tổ chức thực hiện chính sách được giao Phổ biến tuyên truyền thực hiện chính sách công nói chung là rất quan trọng Do đó cần phải lựa chọn các hình thức, phương pháp phổ biến, tuyên truyền chính sách phát triển kinh tế tư nhân khác nhau như có thể xây dựng văn bản hướng dẫn cụ thể thực hiện chính sách, có thể tổ chức các hội nghị phổ biến, tuyên truyền thực hiện chính sách, có thể phổ biến tuyên truyền thông quan các phương tiện thông tin đại chúng như báo, đài, tạp

tế tư nhân có hiệu quả cần phải tiến hành phân công phối hợp một cách chặt chẽ, hợp lý giữa các cơ quan quản lý ở Trung ương và các cấp chính quyền địa phương Cần phải phân công nhiệm vụ và trách nhiệm cụ thể của cơ quan chủ trì và cơ quan phối hợp Chính sách phát triển kinh tế tư nhân có thể tác động tới lợi ích của một bộ phận dân cư, nhưng kết quả tác động lại liên quan đến nhiều yếu tố, quá trình thực hiện thuộc các bộ phận khác nhau, nên cần phải có sự phối hợp chúng lại để đạt yêu cầu quản lý Tổ chức thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân một cách khoa học thể hiện ở chỗ phân công trách nhiệm một cách hợp lý, cụ thể cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; xác định cơ quan, tổ chức, người chịu trách nhiệm chính và những cơ quan, tổ chức người tham gia phối hợp trong thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân Trong phân công nhiệm vụ cần chú ý đến khả năng, tính chất chuyên môn và thế mạnh của từng cơ quan, tổ chức, từng người Hạn chế tình trạng trùng chéo nhiệm vụ và không rõ trách nhiệm

Hoạt động phân công phối hợp thực hiện chính sách phát triển kinh tế

tư nhân cần được thực hiện theo tiến trình, có kế hoạch một cách chủ động, sáng tạo để duy trì chính sách được ổn định, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả chính sách

1.2.2.4 Duy trì chính sách phát triển kinh tế tư nhân

Duy trì chính sách phát triển kinh tế tư nhân là làm cho chính sách phát triển kinh tế tư nhân được tồn tại và phát huy tác dụng trong môi trường thực

19

tế Muốn cho chính sách được duy trì, đòi hỏi phải có sự đồng tâm, hợp lực của cả người tổ chức, người thực hiện và môi trường tồn tại Đối với các cơ quan nhà nước nhất là cơ quan QLNN về phát triển kinh tế tư nhân phải thường xuyên quan tâm tuyên truyền, vận động các tổ chức, cá nhân phát triển kinh tế tư nhân và toàn xã hội tích cực tham gia thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân Nếu việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân gặp phải những khó khăn do môi trường thực tế biến động, thì cơ quan QLNN

về phát triển kinh tế tư nhân cấp trung ương sử dụng hệ thống công cụ quản lý tác động nhằm tạo lập môi trường thuận lợi cho việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân Đồng thời chủ động điều chỉnh chính sách phát triển kinh

tế tư nhân cho phù hợp với hoàn cảnh mới Trong một chừng mực nào đó, để đảm bảo lợi ích chung của xã hội, các cơ quan nhà nước có thể kết hợp sử dụng biện pháp hành chính để duy trì chính sách phát triển kinh tế tư nhân

Các tổ chức, cá nhân phát triển kinh tế tư nhân và toàn xã hội có trách nhiệm tham gia thực hiện theo yêu cầu của nhà nước và vận động lẫn nhau tích cực chấp hành chính sách phát triển kinh tế tư nhân Phải làm cho các tổ chức, cá nhân phát triển kinh tế tư nhân nhận thức rõ vai trò của mình trong

xã hội, để họ phát huy quyền làm chủ xã hội, trong việc chấp hành chính sách phát triển kinh tế tư nhân Tăng cường thực hiện dân chủ để người dân mạnh dạn tham gia quản lý xã hội, trong đó tự giác chấp hành chính sách phát triển kinh tế tư nhân và tham gia tìm kiếm, đề xuất biện pháp thực hiện mục tiêu với các cơ quan nhà nước để điều chỉnh bổ sung chính sách phát triển kinh tế

tư nhân ngày càng hoàn chỉnh

Những hoạt động đồng bộ trên sẽ góp phần tích cực vào việc duy trì chính sách phát triển kinh tế tư nhân trong đời sống xã hội

1.2.2.5 Điều chỉnh chính sách phát triển kinh tế tư nhân

Điều chỉnh chính sách phát triển kinh tế tư nhân là một hoạt động cần thiết diễn ra thường xuyên trong tiến trình tổ chức thực hiện chính sách phát

20

triển kinh tế tư nhân Nó được thực hiện bởi cơ quan QLNN về phát triển kinh

tế tư nhân cấp trung ương để chính sách phát triển kinh tế tư nhân ngày càng phù hợp với yêu cầu quản lý và tình hình thực tế của đất nước Theo quy định

cơ quan nào ban hành chính sách thì được quyền điều chỉnh bổ sung chính sách, nhưng trên thực tế việc điều chỉnh các biện pháp, cơ chế chính sách phát triển kinh tế tư nhân diễn ra rất năng động, linh hoạt vì thế cơ quan QLNN về phát triển kinh tế tư nhân cấp trung ương và các ngành, các cấp chủ động điều chỉnh biện pháp, cơ chế chính sách để thực hiện có hiệu quả chính sách phát triển kinh tế tư nhân, miễn là không làm thay đổi mục tiêu của chính sách phát triển kinh tế tư nhân

Một nguyên tắc cần phải chấp hành khi điều chỉnh chính sách phát triển kinh tế tư nhân là để chính sách tiếp tục tồn tại chỉ được điều chỉnh các biện pháp, cơ chế thực hiện mục tiêu chính sách phát triển kinh tế tư nhân hoặc bổ sung, hoàn chỉnh mục tiêu theo yêu cầu thực tế Nếu điều chỉnh là thay đổi mục tiêu, nghĩa là làm thay đổi chính sách phát triển kinh tế tư nhân, thì coi như chính sách phát triển kinh tế tư nhân không tồn tại

1.2.2.6 Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

Để thực hiện tốt chính sách phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, một trong những nhiệm vụ quan trọng cần phải tập trung thực hiện, đó là tăng cường công tác kiểm tra thực hiện chủ trương, các kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng; Quyết định của Thủ tướng Chính phủ đối với công tác phát triển kinh tế tư nhân hiện nay Kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm về triển khai thực hiện công tác phát triển kinh tế tư nhân và chính sách phát triển kinh tế tư nhân

Kiểm tra về công tác phát triển kinh tế tư nhân nhằm bảo đảm cho việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân theo đúng qui định của pháp luật;

Trên thực tế khi triển khai thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân không phải cơ quan nào cũng làm tốt, làm nhanh như nhau vì thế cần phải đôn đốc để vừa thúc đẩy các cơ quan nổ lực nhiều hơn nữa để hoàn thành nhiệm vụ, vừa phòng, chống những hành vi vi phạm quy định trong thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

1.2.2.7 Tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

Tổ chức thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân được tiến hành liên tục trong thời gian duy trì chính sách phát triển kinh tế tư nhân Trong quá trình đó có thể đánh giá từng phần hay toàn bộ kết quả thực hiện chính sách Đánh giá tổng kết, sơ kết chính sách phát triển kinh tế tư nhân là kiểm điểm việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân

Đánh giá tổng kết trong tổ chức thực hiện chính sách là quá trình xem xét, kết luận về chỉ đạo điều hành và chấp hành chính sách của các cơ quan nhà nước trong hệ thống chính trị; các tổ chức, cá nhân và toàn xã hội

Việc xem xét, đánh giá tổng kết về chỉ đạo, điều hành thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân của các cơ quan nhà nước trong hệ thống chính trị từ trung ương đến cơ sở Nội dung đánh giá, tổng kết công tác chỉ đạo, điều hành là chương trình hành động, kế hoạch được xây dựng để thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân và những nội quy, quy chế, các văn bản hướng dẫn, văn bản liên tịch, chương trình phối hợp và các văn bản quy phạm

1.2.3 Những yêu cầu của việc thực hiện chính sách phát triển kinh

tế tư nhân

1.2.3.1 Yêu cầu thực hiện mục tiêu

Chính sách phát triển kinh tế tư nhân mang ý nghĩa kinh tế chính trị xã hội sâu sắc, vì vậy việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân phải

hướng đến mục tiêu chính đó là: “Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ

nghĩa Việt Nam có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế; các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật” Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XII

1.2.3.2 Yêu cầu đảm bảo tính hệ thống

Chính sách phát triển kinh tế tư nhân bao gồm tổng thể hệ thống các chính sách liên quan với nhau, bao gồm cả chính sách về kinh tế, văn hóa, xã hội Vì vậy, việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân phải đảm bảo tính hệ thống và đảm bảo đồng bộ giữa các ngành, các cấp, tạo sự thống nhất

trong hệ thống chính trị và cơ quan hành chính nhà nước

1.2.3.3 Yêu cầu các cơ quan nhà nước phải bảo đảm tính pháp lý, khoa học và hợp lý trong tổ chức thực hiện chính sách

Việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân phải đảm bảo tính pháp lý, trước hết các cơ quan thực thi chính sách phải dựa trên Văn kiện Đại hội Đảng, pháp luật và các quy định có liên quan; đồng thời phải đảm bảo tính

23

khoa học và hợp lý trong tổ chức thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân, nhằm hướng đến việc triển khai chính sách phát triển kinh tế tư nhân có

hiệu quả cao nhất, được nhân dân đồng tình ủng hộ

1.2.3.4 Yêu cầu bảo đảm lợi ích thật sự cho các đối tượng thụ hưởng

Chính sách phát triển kinh tế tư nhân nói riêng và chính sách công nói chung nhằm đem lại lợi ích cho cộng đồng và xã hội, làm cho kinh tế - xã hội phát triển và tạo sự tiến bộ, công bằng xã hội, vì vậy việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân phải đem lại lợi ích cho người dân làm kinh tế

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân

Việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân chịu sự ảnh hưởng của nhiều yếu tố, trong đó có các yếu tố cơ bản đó là:

Thứ nhất là hệ thống chính trị Hệ thống chính trị chi phối toàn bộ nội

dung và hình thức trong việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân bởi nó được quy định cụ thể trong Văn kiện Đại hội Đảng, Nghị quyết, có tính

kế thừa và phát triển từ khi tiến hành công cuộc đổi mới cho đến nay

Thứ hai là các yếu tố bên trong bao gồm vai trò của công luận và

truyền thông, hệ thống kinh tế, các quan hệ bên trong chính quyền Cũng giống như việc thực hiện các chính sách khác, chính sách phát triển kinh tế tư nhân chịu sự tác động bởi các yếu tố môi trường sống, đời sống kinh tế Điều

đó thể hiện sự tồn tại trong đa dạng và thỏa hiệp của chính sách phát triển kinh tế tư nhân với hệ thống các giá trị xã hội, đồng thời sự nảy sinh các vấn

đề xã hội mới buộc các nhà hoạch định chính sách phải tính toán xây dựng, điều chỉnh để việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân trở nên hài hòa, phù hợp nhằm đảm bảo đạt được các mục tiêu đề ra của chính sách

Thứ ba là vai trò điều hành của nhà nước Nhà nước với vai trò quản lý

vĩ mô của mình có tác động lớn và toàn diện đến sự phát triển nói chung và việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân nói riêng Nhà nước thực

24

hiện các chức năng như định hướng, tạo điều kiện môi trường, điều tiết và kiểm soát Nhà nước thực hiện vai trò quản lý của mình thông qua việc vận dụng các quy luật khách quan, các chính sách, các nguyên tắc và phương pháp quản lý nói chung một cách toàn diện Thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân phải tính đến khả năng quản lý, điều hành của đội ngũ cán bộ, công chức Và việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân chỉ thành công khi có được một bộ máy quản lý, điều hành đáp ứng yêu cầu

1.2.5 Những vấn đề đặt ra trong thực tiễn thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân hiện nay và đề xuất một số phương hướng giải quyết

1.2.5.1 Những vấn đề đặt ra

Để thực hiện thắng lợi đường lối kinh tế - xã hội của Đảng như những

gì mà Đại hội Đảng lần thứ XII đã khẳng định, những vấn đề đặt ra hiện nay

cũng như thời gian tới đối với phát triển kinh tế tư nhân, đó là:

Quy mô của các doanh nghiệp tư nhân chủ yếu vẫn là nhỏ Kể từ khi

Luật Doanh nghiệp (năm 1999) ra đời cho đến thời điểm hiện tại (sau 2 năm ban hành Luật Doanh nghiệp năm 2014), số lượng doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam đã gia tăng nhanh chóng Nếu như ở thời điểm năm 2000, cả nước

có 35.044 doanh nghiệp tư nhân hoạt động thì đến cuối năm 2014 đã có 388.232 doanh nghiệp tư nhân, tăng gấp 11,07 lần sau khoảng 15 năm Dù khu vực kinh tế tư nhân đã phát triển nhanh chóng về số lượng nhưng các doanh nghiệp hiện đa phần vẫn là doanh nghiệp quy mô nhỏ hoặc rất nhỏ Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, khoảng 96% doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động là doanh nghiệp có quy mô nhỏ và siêu nhỏ Riêng doanh nghiệp siêu nhỏ (nếu xét theo tiêu chí là dưới 10 lao động) đã chiếm khoảng 66% Nhiều doanh nghiệp có đặc điểm không khác nhiều so với hộ kinh doanh cá thể về quy mô lao động, doanh thu, cách tổ chức quản lý

Kết quả kinh doanh còn hạn chế, tỷ lệ doanh nghiệp thua lỗ cao, số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh và giải thể vẫn tăng hằng năm Căn cứ

25

vào chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế thì theo “Báo cáo Thường niên Doanh nghiệp Việt Nam năm 2015” do VCCI công bố thì tỷ lệ doanh nghiệp tư nhân bị thua

lỗ trong giai đoạn 2007-2014 dao động trong khoảng từ 21,7% đến 45,4% Tỷ

lệ doanh nghiệp bị thua lỗ đặc biệt cao trong các năm 2011, 2013 và 2014 Bên cạnh đó, số doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động sản xuất kinh doanh

đã tăng liên tục trong 3 năm gần đây Năm 2015 cả nước có 71.391 doanh nghiệp tạm ngừng, tăng 22,4% so với cùng kỳ năm 2014, cụ thể: 15.649 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có đăng ký, và 55.742 doanh nghiệp gặp khó khăn phải tạm ngừng hoạt động chờ đóng mã số doanh nghiệp hoặc không đăng ký

Trình độ và năng lực tổ chức quản lý của doanh nghiệp tư nhân Việt Nam còn hạn chế; phương pháp quản lý, trình độ quản lý và trình độ chuyên môn thấp Hiện tại, phần lớn nhân sự cao cấp tại các doanh nghiệp Việt Nam

chưa được đào tạo về quản trị kinh doanh một cách bài bản, gắn với thực tế sản xuất kinh doanh, điều này dẫn đến thiếu chiến lược kinh doanh, sản phẩm không đa dạng, khả năng cung cấp sản phẩm, dịch vụ chưa cao, chưa đáp ứng tốt thị hiếu người tiêu dùng, giá cả chưa hợp lý Các yếu tố khác như quảng cáo, tiếp thị, xây dựng thương hiệu, tổ chức, quản lý mạng lưới phân phối chưa được quan tâm Hiện chỉ có ít doanh nghiệp tư nhân đang đứng vững trên thị trường, phát triển, còn phần nhiều doanh nghiệp đang hoạt động cầm

cự sau khủng hoảng kinh tế tài chính thế giới

Năng lực công nghệ của các doanh nghiệp tư nhân thấp Nhiều doanh

nghiệp với hệ thống máy móc thiết bị lạc hậu so với trình độ khu vực khoảng

2 đến 3 thập kỷ, công nghệ sản xuất lạc hậu, năng suất thấp, tiêu tốn nguyên nhiên liệu, ảnh hưởng xấu tới môi trường trong khi chất lượng và mẫu mã sản phẩm hàng hoá dịch vụ bị hạn chế

26

1.2.5.2 Nguyên nhân của những hạn chế

- Trước hết, nhận thức về vị trí, vai trò của khu vực kinh tế tư nhân chưa nhất quán, doanh nghiệp tư nhân chưa thực sự được coi là một thành phần kinh tế quan trọng ở Việt Nam Những “ưu ái” vẫn dành cho khu vực kinh tế nhà nước và khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

- Cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân chưa đi vào thực tế Doanh nghiệp tư nhân ít được tiếp cận với những chính sách hỗ trợ và các chương trình ưu đãi của Chính phủ; ít được hỗ trợ về thông tin thị trường trong và ngoài nước, họ thường phải tự vươn lên, làm ăn theo kinh nghiệm Điều này

đã khiến cho các doanh nghiệp tư nhân luôn phải đối mặt với những rủi ro tiềm ẩn

- Môi trường kinh doanh chưa thuận lợi cho kinh tế tư nhân phát triển Tiến trình cải cách thể chế kinh tế diễn ra chậm chạp, môi trường cạnh tranh chưa bình đẳng Các thủ tục hành chính còn rườm rà, phức tạp, cơ chế xin - cho còn diễn ra ở nhiều nơi Cơ chế tiếp cận vốn vay và các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân bao gồm các hỗ trợ tư pháp, chế độ thông tin, hỗ trợ đào tạo chưa được quan tâm

- Chất lượng nguồn nhân lực còn nhiều hạn chế Vấn đề lớn hiện nay là mức độ kỹ năng của người lao động không đáp ứng được yêu cầu đặt ra của các doanh nghiệp Theo một số liệu điều tra, có khoảng 9% tổng số các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tuyển dụng các lao động có kỹ năng phù hợp

và 67% trong số các doanh nghiệp này cho rằng nguyên nhân chính là do thiếu các lao động có đủ kỹ năng như yêu cầu Hơn 70% các doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa và các doanh nghiệp ở khu vực nông thôn cho rằng, nguyên nhân chính của khó khăn trong tuyển dụng là do thiếu lao động có kỹ năng

1.2.5.3 Hướng giải quyết

Thứ nhất là, cần tạo sự đồng thuận xã hội trong quan điểm nhìn nhận

và đánh giá vai trò của doanh nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã

27

hội chủ nghĩa ở nước ta Trên cơ sở đó, định hướng xây dựng nhà nước kiến tạo và hoàn thiện thể chế kinh tế, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch và lành mạnh để mọi doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đều hoạt động theo cơ chế thị trường, bình đẳng, cạnh tranh theo pháp luật

Thứ hai là, hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế, chính sách, thực hiện

đồng bộ các giải pháp để phát triển, vận hành thông suốt, hiệu quả các loại thị trường và bảo đảm cạnh tranh bình đẳng, minh bạch Bảo vệ nhà đầu tư, quyền sở hữu, quyền tài sản

Thứ ba là, tiếp tục thực hiện các giải pháp cải thiện môi trường kinh

doanh, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp, trong đó trước mắt cần tập trung vào một số nội dung, như: cải thiện việc tiếp cận các yếu tố đầu vào cho sản xuất kinh doanh (đất đai, vốn, lao động, công nghệ và điện năng); giảm thời gian, chi phí tuân thủ các thủ tục về thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội, xây dựng; rút ngắn thời gian đăng ký quyền sở hữu, sử dụng tài sản, bảo vệ quyền sở hữu tài sản hợp pháp của doanh nghiệp; chính quyền các tỉnh, thành phố cần chủ động thực hiện các chương trình đối thoại định kỳ với doanh nghiệp, đồng thời nghiên cứu áp dụng các mô hình thực tiễn tốt nhằm cải thiện môi trường kinh doanh

Thứ tư là, hỗ trợ các doanh nghiệp tư nhân tiếp cận nguồn vốn Để giải

quyết vấn đề này, Ngân hàng Nhà nước nên tiếp tục triển khai quyết liệt các giải pháp nhằm tăng cường quan hệ tín dụng giữa các tổ chức tín dụng với khách hàng, tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng được tiếp cận với nguồn vốn theo đúng quy định của pháp luật; tiếp tục chỉ đạo các ngân hàng thương mại thực hiện nghiêm túc các quy định về lãi suất, áp dụng lãi suất cho vay hợp lý trên cơ sở lãi suất huy động và mức độ rủi ro của khoản vay; cắt giảm, tiết kiệm tối đa các khoản chi phí để có điều kiện giảm lãi suất cho vay nhằm chia sẻ khó khăn với khách hàng, bảo đảm ổn định thị trường tiền tệ

28

Thứ năm là, đẩy mạnh hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực,

nâng cao năng lực quản trị, tăng cường năng lực nghiên cứu và phát triển, đổi mới công nghệ Hiện nay, đa số doanh nghiệp tư nhân do hạn chế về nguồn lực nên ít đầu tư vào quản trị nội bộ, phát triển nguồn nhân lực Đây là một trong những nút thắt khó tháo gỡ mà các doanh nghiêp tư nhân không thể tự thân khắc phục

Thứ sáu là, tăng cường xúc tiến thương mại và hỗ trợ tiếp cận thông tin

thị trường Có cơ chế để đẩy mạnh việc xuất khẩu hàng hóa dịch vụ và đầu tư vào các nước đã ký các hiệp định thương mại và đầu tư, loại bỏ những rào cản gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự tham gia có hiệu quả của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu Cần có chính sách cải thiện kết nối giữa các trung tâm chuỗi cung ứng lao động Việt Nam với các đối tác thương mại bên ngoài Bên cạnh đó, việc hạn chế trong khả năng tiếp cận thông tin đã gây khó khăn cho khu vực kinh tế tư nhân Để có những thông tin có giá trị về thị trường, tiếp cận được với thị trường cần phải có sự hỗ trợ, hợp tác và giúp đỡ

từ phía Nhà nước

Kết luận Chương 1

Chương 1 đã làm rõ các nội dung về: khái niệm kinh tế tư nhân, chính sách kinh tế tư nhân; quan điểm của Đảng về kinh tế tư nhân qua các thời kỳ đổi mới, lý thuyết thực hiện kinh tế tư nhân

Kết quả nghiên cứu của Chương 1 sẽ là cơ sở lý luận để thực hiện các nội dung tiếp theo của đề tài, đồng thời là cơ sở lý luận có thể áp dụng vào việc thực hiện hiệu quả chính sách phát triển kinh tế tư nhân ở quận Cẩm Lệ nói riêng và toàn thành phố Đà Nẵng nói chung