Thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững từ thực tiễn thành phố đà nẵng (tóm tắt)

Tình hình nghiên cứu đề tài Phát triển bền vững nói chung hay phát triển du lịch bền vững nói riêng, ngày nay trở thành vấn đề quan tâm hàng đầu của quốc gia, của các cấp ngành, địa p

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Những năm qua, du lịch Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, đóng góp vào sự phát triển kinh tế cũng như có những tác động tích cực về văn hóa và xã hội của nước ta Đảng và Nhà nước xác định du lịch là một ngành kinh tế có vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, phù hợp với yêu cầu và xu thế phát triển của thời đại

Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của ngành du lịch trong giai đoạn qua cũng đã gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến cảnh quan môi trường và văn hóa, xã hội Chính vì vậy những năm gần đây, phát triển du lịch xanh, du lịch thân thiện với môi trường đã trở thành xu hướng chính trong việc phát triển du lịch trên thế giới, góp phần đảm bảo sự cân bằng cho ngành du lịch của các quốc gia, địa phương trên cả ba yếu tố là môi trường, xã hội và kinh tế

Xuất phát từ thực tiễn thiết thực và tính cấp bách của vấn đề,

tôi chọn đề tài: "Thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng"

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Phát triển bền vững nói chung hay phát triển du lịch bền

vững nói riêng, ngày nay trở thành vấn đề quan tâm hàng đầu của quốc gia, của các cấp ngành, địa phương, đã có rất nhiều tác giả tham gia nghiên cứu và viết bài trên các sách báo, tạp chí, bài luận văn, đề tài khoa học, công trình nghiên cứu về chính sách phát triển du lịch bền vững, tiêu biểu như:

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước "Cơ sở khoa học

và giải pháp phát triển du lịch bền vững ở Việt Nam" do PGS.TS

Phạm Trung Lương – Viện Nghiên cứu phát triển Du lịch làm chủ nhiệm đề tài, năm 2002

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Các giải pháp phát triển bền vững du lịch sinh thái tại Thừa Thiên Huế và Thành phố Đà Nẵng” do TS Nguyễn Thị Mỹ Thanh làm chủ nhiệm đề tài, năm

Nguyễn Xuân Vinh (2010) ”Xây dựng chiến lược thương hiệu du lịch thành phố Đà Nẵng”; Luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học

Đà Nẵng

Để hình thành khung lý thuyết phát triển du lịch bền vững; nhận định, đánh giá phát triển du lịch bền vững ở thành phố Đà Nẵng trên 3 yếu tố kinh tế, xã hội, môi trường và nghiên cứu các yếu tố đặc thù khác có thể tác động đến phát triển du lịch bền vững ở thành phố

Đà Nẵng; đề xuất giải pháp và cơ chế chính sách thì chưa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, hệ thống Việc nghiên cứu các giải pháp để phát triển du lịch theo quan điểm phát triển bền vững lại chưa được đề cập nhiều, đặc biệt là ở một địa bàn đặc thù và giàu tiềm năng du lịch như thành phố Đà Nẵng

Xuất phát từ lý do trên, tôi chọn đề tài này làm luận văn thạc

sỹ của mình, luận văn thực hiện có sự kế thừa, phát triển và vận dụng những thành quả quan trọng của các đề tài liên quan trước đó để đánh

giá, phân tích từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp với tình hình thực tiễn của thành phố Đà Nẵng

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Làm rõ những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách qua đó phân tích, đánh giá thực trạng phát triển du lịch của thành phố Đà Nẵng, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm phát triển du lịch bền vững ở nước ta

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận án có các nhiệm vụ nghiên sau:

Nhiệm vụ thứ nhất: Làm rõ những vấn đề lý luận về phát

triển du lịch bền vững là gì ?

Nhiệm vụ thứ hai: Làm rõ thực trạng thực hiện chính sách

phát triển du lịch của thành phố Đà Nẵng như thế nào? Từ đó thấy được những thành tựu và hạn chế chính sách phát triển du lịch bền vững của thành phố

Nhiệm vụ thứ ba: Cần có những giải pháp nào nhằm tăng

cường thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững ở nước ta ?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn vận dụng cách tiếp cận nghiên cứu chính sách công

đa ngành, liên ngành khoa học xã hội và áp dụng các phương pháp nghiên cứu chính sách công từ lý luận đến thực tiễn và rút ra các bài học và giải pháp tăng cường thực hiện chính sách

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu chính sách công kết hợp giữa nghiên cứu định lượng và nghiên cứu định tính

- Phân tích và tổng hợp, thống kê và so sách được sử dụng

để thu thập, phân tích và khai thác thông tin từ các nguồn có sẵn liên quan đến đề tài nghiên cứu

- Tham khảo và sử dụng các tài liệu từ sách, báo, tạp chí về

du lịch, các website du lịch, website thông tin thành phố Đà Nẵng; các báo cáo, nghị quyết và quy hoạch phát triển du lịch của thành phố

Đà Nẵng; Kết quả điều tra khách du lịch của Dự án EU tại một số điểm du lịch

- Ý kiến của các chuyên gia, nhà quản lý, doanh nhân

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

- Đề tài này cung cấp lý luận chính sách công về nghiên cứu vấn đề chính sách phát triển du lịch bền vững cho các cơ quan nhà nước

- Hệ thống hóa một số lý luận và đánh giá thực tiễn từ thành phố Đà Nẵng từ đó đề xuất giải pháp tăng cường thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững cho các cơ quan nhà nước nhằm phát huy tối đa hiệu quả chính sách đã ban hành và đề xuất đổi mới chính sách

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Quan thực tiễn nghiên cứu chính sách phát triển du lịch bền vững của thành phố Đà Nẵng, luận văn đã chỉ ra được những khó khăn, hạn chế trong việc hoạch định và thực thi chính sách, đồng thời kết quả nghiên cứu giúp cho cơ quan quản lý, doanh nghiệp, các sở, ban, ngành có liên quan, các nhà hoạch định chính sách có cơ sở khoa học và thực tiễn để vận dụng, điều chỉnh chính sách và tổ chức thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững một cách hiệu quả hơn

7 Cơ cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững

Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững của thành phố Đà Nẵng

Chương 3: Giải pháp tăng cường thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững ở nước ta hiện nay

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH

PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG

1.1 Khái niệm về chính sách phát triển du lịch bền vững

1.1.1 Khái niệm chính sách

1.1.2 Khái niệm du lịch

1.1.3 Khái niệm phát triển du lịch bền vững

Du lịch bền vững có thể được hiểu là là du lịch mà giảm thiểu các chi phí và nâng cao tối đa các lợi ích của du lịch cho môi trường tự nhiên và cộng đồng địa phương và có thể được thực hiện lâu dài nhưng không ảnh hưởng xấu đến nguồn lợi mà nó phụ thuộc vào

1.2 Chính sách phát triển du lịch bền vững tại Việt Nam

1.2.1 Vấn đề chính sách

Chính sách phát triển du lịch bền vững được đề cập ở đây là các quyết định của Nhà nước nhằm cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng về phát triển bền vững với các mục tiêu và giải pháp thực hiện

Việc thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững nêu trên góp phần tăng trưởng kinh tế quốc gia, địa phương, đảm bảo lợi ích cho các chủ thể tham gia hoạt động du lịch Bên cạnh đó, giữ gìn các giá trị văn hóa dân tộc cũng như góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường du lịch Hạn chế những tác động tiêu cực của thiên nhiên đối với ngành du lịch đồng thời đảm bảo ngành du lịch có thể kiểm soát được những nguy cơ tiềm ẩn của hoạt động phát triển

du lịch trong tương lai

Tuy nhiên, thực trạng phát triển du lịch Việt Nam trong thời gian qua chưa phát huy được tối đa tiềm năng thế mạnh về văn hóa

và sinh thái với những giá trị độc đáo của đất nước-con người Việt Nam để định vị điểm đến bằng chất lượng, hiệu quả, thương hiệu và sức cạnh tranh Những xu hướng và yếu tố tác động toàn cầu đang đặt du lịch Việt Nam trước những cơ hội và thách thức trong tiến trình đưa du lịch thực sự phát triển bền vững trở thành ngành kinh tế mũi nhọn theo mục tiêu Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 đề ra, mà trong đó có nguyên nhân thực trạng chính sách phát triển du lịch bền vững ở nước ta hiện nay vẫn còn có nhiều bất cập, chính sách chưa theo kịp thời đại, có

lúc chưa đáp ứng kịp yêu cầu phát triển của nền kinh tế

1.2.2 Nguyên nhân của vấn đề chính sách

Thứ nhất, là nhận thức về công tác quản lý, đầu tư, khai thác

tiềm năng du lịch còn hạn chế

Thứ hai, là sự phối kết hợp liên ngành, địa phương chưa

đồng bộ, không thường xuyên cả trong nhận thức và hành động

Thứ ba, là tổ chức, hoạt động quản lý nhà nước về du lịch

còn nhiều hạn chế, bất cập

Thứ tư, là chất lượng nguồn nhân lực phục vụ trong ngành du

lịch chưa được quan tâm phát triển, đào tạo phù hợp với xu thế hội nhập ngày càng sâu rộng hiện nay

Thứ năm, là hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch chưa được

quan tâm đầu tư bài bản

1.2.3 Mục tiêu chính sách

- Mục tiêu tổng quát

Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; du lịch chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong cơ cấu GDP, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội

- Nhóm giải pháp ưu tiên phát triển sản phẩm du lịch

- Nhóm giải pháp về phát triển cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất

kỹ thuật phục vụ du lịch

- Nhóm giải pháp phát triển nhân lực du lịch

- Nhóm giải pháp về phát triển thị trường, xúc tiến quảng bá

và xây dựng thương hiệu du lịch

- Nhóm giải pháp đầu tư và chính sách phát triển du lịch

- Nhóm giải pháp quản lý Nhà nước về du lịch

1.3 Tổ chức thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững

1.3.1 Việc ban hành các văn bản thực hiện chính sách

Chính sách công ở Việt Nam nói chung hay chính sách phát triển du lịch bền vững nói riêng thường được thể chế hóa thành các văn bản quy phạm pháp luật nhằm tạo căn cứ pháp lý cho việc thi hành, trong đó có thể bao gồm những phương án hành động không mang tính bắt buộc, mà có tính định hướng, kích thích phát triển

1.3.2 Cách tiếp cận và phương pháp thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững

Cách tiếp cận đối với chính sách phát triển du lịch bền vững của nước ta là do Đảng Cộng Sản Việt Nam lãnh đạo Nhà nước và

các tổ chức chính trị - xã hội thông qua cương lĩnh chính trị, đường lối, chủ trương, chính sách Quốc Hội thực hiện vai trò giám sát tối cao các hoạt động của Nhà nước trong thực thi chính sách Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, Mặt trận, Đoàn thể, các tổ chức chính trị - xã hội, chính quyền địa phương trong công tác tuyên truyền, tổ chức và thực thi chính sách phát triển

du lịch bền vững của quốc gia

1.3.3 Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững

Kế hoạch triển khai thực thi chính sách phát triển du lịch bền vững được xây dựng trước khi đưa chính sách vào cuộc sống Các cơ quan triển khai thực thi chính sách từ trung ương đến địa phương đều phải xây dựng kế hoạch, chương trình thực hiện

1.3.4 Phổ biến, tuyên truyền chính sách phát triển du lịch bền vững

Công tác tuyên truyền vận động nhân dân tham gia thực hiện chính sách là một hoạt động quan trọng, có ý nghĩa lớn với cơ quan nhà nước và các đối tượng thực thi chính sách

1.3.5 Trách nhiệm giải trình và phân công phối hợp thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững

Chính sách phát triển du lịch bền vững được thực thi trên phạm vi không gian rộng lớn vì thế số lượng các đối tượng cá nhân

và tổ chức tham gia thực thi chính sách là rất lớn Vì vậy, muốn tổ chức thực thi chính sách có hiệu quả phải tiến hành phân công, phối hợp giữa các cơ quan quản lý ngành, các cấp chính quyền địa phương, quá trình, phân công, phối hợp thực hiện chính sách cần thực hiện chặt chẽ, khoa học và hợp lý, hạn chế tình trạng chồng chéo nhiệm vụ và không rõ trách nhiệm

1.3.6 Duy trì chính sách phát triển du lịch bền vững

Duy trì chính sách là các giải pháp, biện pháp bảo đảm cho chính sách được duy trì, tồn tại và phát huy tác dụng trong môi trường thực tế Muốn cho chính sách được duy trì, đòi hỏi phải có sự nhất trí và quyết tâm cao của các người tổ chức, người thực thi và môi trường tồn tại

1.3.7 Điều chỉnh chính sách phát triển du lịch bền vững

Trong quá trình thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững việc điều chỉnh chính sách là hoạt động diễn ra thường xuyên nếu gặp khó khăn do môi trường thực tế thay đổi hay do chính sách còn những bất cập, hạn chế chưa phù hợp với thực tiễn thì cần phải

có những điều chỉnh nhất định để đáp ứng yêu cầu quản lý và phù hợp với tình hình thực tế

1.3.8 Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc chính sách phát triển du lịch bền vững

Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra là một nhiệm vụ, một khâu quan trọng trong thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững Việc tổ chức theo dõi, kiểm tra, đôn đốc chính sách chủ yếu được thực hiện với các nội dung cơ bản như: kết quả thực hiện mục tiêu của chính sách, đối tượng chính sách và các quy định, các công cụ, các giải pháp thực hiện, trách nhiệm của các bên tham gia

1.4 Vai trò, trách nhiệm thực hiện của các chủ thể chính sách

Việc phân định rõ vai trò, trách nhiệm của các chủ thể chính sách, Chính phủ với vai trò là chủ thể quan trọng nhất đã định hướng cho các ngành, các cấp, các thành phần kinh tế - xã hội, trong đó ngành Du lịch là hạt nhân trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững ở nước ta

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững

1.5.1 Các yếu tố bên ngoài

Xu thế hội nhập, toàn cầu hóa, cạnh tranh khốc liệt và những biến động khó lường hiện nay của tình hình quốc tế có ảnh hưởng rất lớn đối với chính sách phát triển du lịch bền vững của nước ta, điều

đó đòi hỏi ngành du lịch cần phải thực sự đổi mới để đón nhận cơ hội

và vượt qua thách thức

1.5.2 Các yếu tố bên trong

Sự ổn định chính trị quốc gia, chính sách ngoại giao rộng

mở, đa dạng hóa, đa phương hóa đã nhận được sự hợp tác, hỗ trợ tích cực của cộng đồng quốc tế, thu hút đầu tư vốn và công nghệ vào Việt Nam nói chung và đầu tư du lịch nói riêng tạo điều kiện cho du lịch phát triển

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN

DU LỊCH BỀN VỮNG CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 2.1 Kết quả thực hiện mục tiêu chính sách phát triển du lịch bền vững

- Mục tiêu chính sách phát triển du lịch bền vững

Phát triển du lịch Đà Nẵng phải gắn với quy hoạch phát triển tổng thể kinh tế - xã hội thành phố và quy hoạch tổng thể du lịch cả nước, liên kết chặt chẽ với du lịch miền Trung - Tây Nguyên và cả nước; tiến hành đồng thời cả 3 nhiệm vụ: (1) nâng cấp, phát triển sản phẩm và dịch vụ du lịch, đôn đốc hoàn thành các dự án du lịch đầu tư bằng nguồn vốn xã hội đã được phê duyệt nhằm tạo động lực cho

phát triển du lịch; (2) đẩy mạnh công tác xúc tiến du lịch; (3) xây dựng văn minh du lịch, phát triển nhân lực du lịch Phấn đấu đến năm

2015, nâng tổng số khách du lịch lên 4 triệu lượt khách (trong đó 1 triệu khách quốc tế); nâng tỷ trọng đóng góp của ngành du lịch trong GDP của thành phố lên khoảng 7%

- Kết quả thực hiện mục tiêu

Lĩnh vực du lịch được ưu tiên phát triển đã từng bước trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của thành phố Đà Nẵng, giữ mức tăng trưởng cao qua từng năm

Trong giai đoạn 2011-2015, lượng khách du lịch đến thành phố Đà Nẵng tăng bình quân 20,14%/năm, trong đó khách quốc tế tăng 25,4%, khách nội địa tăng 18,6% Từ hơn 2.227.000 lượt khách năm 2011 tăng lên 4.600.000 lượt khách năm 2015

2.2 Thực trạng tổ chức thực hiện chính sách phát triển

du lịch bền vững

2.2.1 Về việc xây dựng văn bản thực hiện chính sách

Việc ban hành các văn bản thực hiện chính sách liên quan đến đầu tư, bao gồm một số chính sách về phát triển hạ tầng giao thông phục vụ du lịch, các chính sách liên quan đến vay vốn, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, hỗ trợ về thuế đất phục vụ phát triển các khu, điểm du lịch cũng như tạo các cơ chế, chính sách thông thoáng trong thủ tục hành chính luôn được thành phố, các sở, ban ngành, địa phương chú trọng thực hiện

2.2.2 Về cách tiếp cận và phương pháp thực hiện

Cách tiếp cận khi thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững của thành phố Đà Nẵng là cách tiếp cận từ trên xuống theo chiều dọc (UBND thành phố, Sở Văn hóa, thể thao và du lịch, UBND quận, huyện), cách tiếp cận theo chiều ngang (sự phối hợp của các Sở