Quản lý nhà nước về văn hóa từ thực tiễn quận cẩm lệ, thành phố đà nẵng (tt)

Tuy nhiên trên địa bàn quận Cẩm Lệ công tác quản lý nhà nước vẫn còn nhiều bất cập như việc xây dựng các văn bản pháp luật, các chính sách trên lĩnh vực văn hóa còn chậm, thiếu đồng bộ,

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay điều phân biệt giữa quốc gia này với quốc gia khác không chỉ còn là đường biên giới, mà đó là nền văn hóa mang đậm tính dân tộc với những sắc ấn riêng biệt Để bắt nhịp vào quá trình phát triển chung của toàn cầu, để hòa nhập mà không bị hòa tan vào cộng đồng chung đó đòi hỏi những nét văn hóa đặc sắc tiêu biểu của dân tộc Việt Nam phải luôn được giữ gìn và không ngừng phát triển

để tạo dấu ấn, bản sắc riêng trong thời đại mới

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước đã tiếp cận và đề cập theo nghĩa rộng và bao quát Đồng thời chỉ ra các lĩnh vực cụ thể của văn hóa trong đời sống và trong cấu trúc xã hội Từ đó xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - m , thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa h c Văn hóa thực sự tr thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan tr ng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Văn hóa Việt Nam là thành quả của hàng ngàn năm lao động sáng tạo, đấu tranh kiên cường dựng nước và giữ nước của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là kết quả giao lưu và tiếp thu tinh hoa của các nền văn minh thế giới Trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế, sự giao lưu và tiếp biến văn hóa đang diễn ra ngày sâu rộng, góp phần củng cố thêm bản sắc văn hóa dân tộc, mang lại những thành tựu

nhất định, phục vụ tích cực và có hiệu quả cho quá trình phát triển của đất nước Tuy nhiên, bên cạnh những yếu tố tích cực cũng xuất hiện những hiện tượng tiêu cực trong lĩnh vực văn hóa như: sự suy thoái về đạo đức, lối sống, tệ sùng ngoại, coi thường những giá trị văn hóa truyền thống; các hoạt động văn hóa có lúc, có nơi còn chạy

theo xu hướng “thương mại hóa”, thiếu định hướng tư tư ng và

thẩm m , tính giáo dục suy giảm Một trong những nguyên nhân của thực trạng nói trên là do công tác quản lý nhà nước về văn hóa các cấp, trong đó có cấp quận, một cấp trung gian giữa phường và thành phố còn nhiều yếu kém Sự yếu kém này sẽ có sự tác động hai chiều lên và xuống làm cho việc quản lý nhà nước về văn hóa vốn đã phức tạp lại càng phức tạp hơn

Cẩm Lệ là một quận có vị trí địa lý chiến lược quan tr ng trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của thành phố Đà Nẵng Trong những năm qua công tác quản lý nhà nước về văn hóa trên địa bàn quận Cẩm Lệ đạt được nhiều kết quả quan tr ng, kh i sắc Tuy nhiên trên địa bàn quận Cẩm Lệ công tác quản lý nhà nước vẫn còn nhiều bất cập như việc xây dựng các văn bản pháp luật, các chính sách trên lĩnh vực văn hóa còn chậm, thiếu đồng bộ, công tác giữ gìn và phát huy giá trị của các thiết chế văn hóa, di tích lịch sử văn hóa chưa đáp ứng được yêu cầu, nếp sống thị dân trên địa bàn quận vẫn chưa được sâu, rộng, việc đầu tư các nguồn lực cho cơ s vật chất và nhân lực chưa được quan tâm đúng mức

Vì vậy nghiên cứu, tìm ra những giải pháp phù hợp để nâng cao vai trò quản lý nhà nước trên địa bàn quận Cẩm Lệ giúp cho Đảng bộ, chính quyền các cấp quận Cẩm Lệ quản lý tốt các hoạt động văn hóa, góp phần chung vào công cuộc phát triển quận Cẩm

Lệ giàu đẹp, văn minh

2 Tình hình nghiên cứu đề tài luận văn

Quản lý nhà nước về văn hóa là đề tài thu hút nhiều cơ quan nghiên cứu khoa h c và các nhà khoa h c nghiên cứu, thể hiện các

đề tài khoa h c, luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ và các bài viết Kết quả nghiên cứu của nhiều công trình khoa h c về vấn đề này đã được công bố trên các sách, báo, tạp chí, luận văn, luận án, tạp chí và các

ấn phẩm khoa h c… Tuy nhiên, đề tài quản lý nhà nước về văn hóa

từ thực tiễn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng hiện nay chưa có công trình nghiên cứu Vì vậy, luận văn này tập trung đánh giá thực trạng

và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý của quận Cẩm Lệ về lĩnh vực văn hóa giai đoạn hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Xây dựng luận cứ khoa h c cho các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về văn hóa tại quận Cẩm Lệ, thành phố

Đà Nẵng nói riêng, trên địa bàn cả nước nói chung

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu làm sáng tỏ một số khía cạnh lý luận và pháp

luật liên quan đến quản lý nhà nước về văn hóa Việt Nam

- Khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về văn

hóa tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

- Xác định các quan điểm và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về văn hóa tại quận Cẩm Lệ, thành phố

Đà Nẵng nói riêng, trên địa bàn cả nước nói chung

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1.Đối tượng nghiên cứu

- Các quan điểm về văn hóa, quản lý nhà nước về văn hóa Việt Nam

- Các quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động quản lý nhà nước về văn hóa Việt Nam

- Thực tiễn quản lý nhà nước về văn hóa tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

- Kinh nghiệm quản lý nhà nước về văn hóa tại tại một số địa phương

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: Luận văn tập trung khảo sát, đánh giá thực trạng và quản lý nhà nước về văn hóa một số lĩnh vực như: quản lý hoạt động thông tin tuyên truyền cổ động, quản lý hoạt động thư viện, quản lý các thiết chế văn hóa, quản lý các hoạt động xây dựng đời sống văn hóa cơ s , quản lý các dịch vụ văn hóa, di sản văn hóa

- Phạm vi không gian:Luận văn nghiên cứu hoạt động quản

lý nhà nước về văn hóa tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng Luận văn có nghiên cứu so sánh với một số địa phương khác có những nét tương đồng với quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

- Phạm vi thời gian: Luận văn nghiên cứu quản lý nhà nước

về văn hóa trên địa bàn quận Cẩm Lệ trong giai đoạn từ năm 2010

với công tác quản lý nhà nước về văn hóa Đồng thời, tác giả có tham khảo và kế thừa có ch n l c một số công trình nghiên cứu của các nhà khoa h c liên quan đến lĩnh vực này

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng là phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp điều tra xã hội h c, phương pháp hệ thống, phương pháp so sánh

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Kết quả nghiên cứu luận văn đã làm bổ sung và làm phong phú thêm lý luận về sự lãnh đạo và quản lý của nhà nước đối với lĩnh vực văn hóa; thực tiễn kinh nghiệm quản lý văn hóa quận Cẩm Lệ một quận thuộc thành phố lớn trong khu vực miền Trung – Tây nguyên

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong công tác lãnh đạo thực tiễn của quận và cấp cơ s đối với lĩnh vực văn hóa; đồng thời có thể sử dụng làm tài liệu nghiên cứu, giảng dạy trong các trường chính trị thành phố, các trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp

quận, huyện

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần M đầu, Kết luận, Danh mục tham khảo, nội dung luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật của quản lý nhà nước về văn hóa

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về văn hóa tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả quản

lý nhà nước về văn hóa từ thực tiễn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HÓA

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lý nhà nước về văn hóa

1.1.1 Khái niệm quản lý nhà nước về văn hóa

Quản lý nhà nước về văn hóa là “sự quản lý của nhà nước đối với toàn bộ hoạt động văn hóa của quốc gia bằng quyền lực của nhà nước thông qua Hiến pháp, pháp luật và các cơ chế, chính sách nhằm đảm bảo sự phát triển của nền văn hóa”

Quản lý nhà nước về văn hóa có thể hiểu theo nghĩa rộng, bao quát các hoạt động quản lý của cả bộ máy nhà nước, bao gồm hoạt động lập pháp của Quốc hội, hoạt động hành pháp của Chính phủ và các tổ chức hành chính địa phương và hoạt động tư pháp của Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân Thông thường, quản lý nhà nước về văn hóa được hiểu theo nghĩa hẹp, đó là hoạt động quản

lý của các cơ quan hành pháp, của các tổ chức hành chính nhà nước

từ trung ương đến địa phương trong lĩnh vực văn hóa

1.1.2 Đặc điểm của quản lý nhà nước về văn hóa

Thứ nhất, khái niệm văn hóa rộng, đa dạng nên QLNN về

văn hóa không chỉ là quản lý nhà nước (theo chiều từ trên xuống), mà

còn là sự quản lý của từng người, từng gia đình, tập thể, làng xóm, theo chuẩn mực chung

Thứ hai, QLNN về văn hóa cũng không thể đơn tuyến B i vì văn hóa có cơ s là KT-XH, luôn luôn gắn liền với KT-XH, mà kinh

tế xã hội ta có nhiều thành phần thì văn hóa tất yếu cũng có nhiều thành phần

Thứ ba, QLNN về văn hóa khác với QLNN về hoạt động kinh tế k thuật khi giá trị các hoạt động văn hóa không chỉ căn cứ

số lượng thành phẩm, mà chủ yếu tính sáng tạo, cái mới bồi đắp

cho tâm hồn con người, giúp cho con người (trong những hoàn cảnh

cụ thể, xác định) lớn lên, vươn lên trước những đòi hỏi mới của xã

1.1.3 Vai trò của quản lý nhà nước về văn hóa

Thứ nhất, trên phương diện vĩ mô, QLNN về văn hóa sẽ góp phần định hướng, điều chỉnh sự phát triển của văn hóa quốc gia, giúp hiện thực hóa các chủ trương, đường lối văn hóa của Đảng cầm quyền Thứ hai, trên phương diện vi mô, QLNN về văn hóa giúp tạo

ra sự ổn định và đồng thuận trong xã hội thông qua hoạt động quản lý văn hóa trong các lĩnh vực, địa bàn, nhóm dân cư cụ thể sẽ giúp kiểm soát sự tùy tiện, sai lệch trong khi thực thi các cơ chế, chính sách của Nhà nước trên lĩnh vực văn hóa

Thứ ba, QLNN về văn hóa hình thành nên các chuẩn giá trị

xã hội, lành mạnh hóa các quan hệ xã hội, nâng cao đời sống vật

chất, tinh thần cho nhân dân

Thứ tư, QLNN về văn hóa cũng làm cho văn hóa tr thành một tác nhân kích thích sự phát triển kinh tế - xã hội của nhiều địa phương

1.2 Nguyên tắc, nội dung, hình thức và phương pháp quản lý nhà nước về văn hóa

1.2.1 Nguyên tắc quản lý nhà nước về văn hóa

Thứ nhất, nguyên tắc Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý và

nhân dân làm chủ

Thứ hai, nguyên tắc nhà nước quản lý là thực hiện quyền lực

chính trị của nhà nước trên lĩnh vực văn hóa thể hiện qua Hiến pháp, luật và các văn bản dưới luật để quản lý, xây dựng bộ máy quản lý nhà nước từ trung ương đến địa phương

Thứ ba, nguyên tắc nhân dân làm chủ thông qua Quốc hội,

Hội đồng nhân dân các cấp, các đoàn thể chính trị xã hội…

Thứ tư, nguyên tắc phân định quản lý hành chính và quản lý

sự nghiệp văn hóa

1.2.2 Nội dung của quản lý nhà nước về văn hóa

1.2.2.1 Xây dựng, ban hành các chính sách và văn bản pháp luật về văn hoá

1.2.2.2 Xây dựng bộ máy quản lý và tổ chức thực hiện quản

lý nhà nước về văn hoá

1.2.2.3 Thanh tra, kiểm tra hoạt động trong lĩnh vực văn hoá 1.2.2.4 Giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong lĩnh vực văn hóa

1.2.3 Hình thức và phương pháp quản lý nhà nước về văn hóa

Hình thức quản lý nhà nước về văn hóa là sự biểu hiện ra bên

ngoài của hoạt động quản lý, cùng loại về nội dung, tính chất và phương thức tác động của nhà nước đối với toàn bộ hoạt động văn hóa của quốc gia bằng quyền lực của nhà nước thông qua Hiến pháp, pháp luật và các cơ chế, chính sách nhằm đảm bảo sự phát triển của nền văn hóa

Phương pháp QLNN về văn hóa là cách thức thực hiện quyền lực nhà nước trong quản lý lĩnh vực văn hóa.Khác với các tổ chức chính trị, chính trị xã hội khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình các chủ thể QLNN về văn hóa đại diện nhà nước, mang quyền lực nhà nước Nên khác với phương pháp quản lý của các tổ chức xã hội chủ yếu là thuyết phục, phương pháp QLNN về văn hóa không chỉ là thuyết phục đối tượng quản lý mà còn được thực hiện bằng các mệnh lệnh hành chính, bằng sự cưỡng bức thực hiện thông qua các biện pháp cưỡng chế do pháp luật quy định

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về văn hóa

Đảng trong lĩnh vực văn hóa và làm cho chủ trương, đường lối tr thành ý chí và mục tiêu của toàn xã hội

Thứ hai, pháp luật tạo lập cơ s pháp lý vững chắc cho cơ

quan quản lý nhà nước, tổ chức và cá nhân tuân thủ thực hiện các quy định mang tính chất bắt buộc trong lĩnh vực văn hóa

Thứ ba, pháp luật là công cụ hữu hiệu giữ gìn và phát huy

bản sắc văn hóa của một quốc gia

Thứ tư, pháp luật có vai trò giáo dục ý thức con người trong

hoạt động văn hóa

1.3.2 Bộ máy quản lý và nguồn nhân lực

Thứ nhất, bộ máy quản lý quyết định “tính hiệu quả” của hoạt động quản lý nhà nước về văn hóa

Thứ hai, bộ máy quản lý tác động mạnh đến cách thức, phương pháp quản lý

Thứ ba, bộ máy quản lý tạo động lực để phát triển nền văn hóa của một quốc gia

1.3.3 Yếu tố kinh tế

Thứ nhất, nguồn tài chính chi phối tích cực đến kết quả QLNN, nguồn kinh phí đầy đủ sẽ giúp cho các cơ quan chức năng có thêm những giải pháp hiệu qủa để áp dụng trong hoạt động quản lý

Thứ hai, cơ s vật chất và phương tiện là cơ s nền tảng cho hoạt động QLNN, cơ s vật chất, phương tiện đây bao gồm rất nhiều thứ, đó là trụ s làm việc, cơ s hoạt động văn hóa nghệ thuật, trang thiết bị phục vụ các loại hình văn hóa

Hai là, trình độ dân trí xã hội là cơ s để nâng tầm và phát triển văn hóa quốc gia

Ba là, trạng thái văn hóa trong một giai đoạn xã hội nhất định ảnh hư ng đến cách thức QLNN về văn hóa

Tiểu kết Chương 1

Những vấn đề lý luận và pháp luật của QLNN về văn hóa là phần rất quan tr ng trong quá trình nghiên cứu, thực hiện đề tài này Chương này đã thể hiện rõ những lý thuyết cơ bản về các khái niệm, đặc điểm, vai trò của QLNN về văn hóa nhằm xác định rõ ràng những phạm trù nội tại mà luận văn đề cập Bên cạnh đó, nghiên cứu

và tổng hợp những vấn đề lý luận mang tính pháp lý như nguyên tắc, nội dung, hình thức, phương pháp QLNN về văn hóa để nắm được phạm vi và phương thức thực hiện của vấn đề Cuối cùng là tìm hiểu, đánh giá và phân tích những yếu tố ảnh hư ng đến QLNN về văn hóa qua các yếu tố chính sách, pháp luật, bộ máy, nhân lực, kinh tế, xã hội… nhằm thấy được bức tranh chung về công tác này, đồng thời tạo tiền đề, định hướng cho việc thực hiện công tác quản lý trên thực tiễn

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HÓA TẠI

Quận Cẩm Lệ được thành lập vào ngày 05/8/2005 theo Nghị định số 102/2005/NĐ-CP của Chính phủ gồm có 6 phường: Hòa An, Hòa Phát, Hòa Th Tây, Hòa Th Đông, Khuê Trung và Hòa Xuân Tổng diện tích tự nhiên toàn quận là 3.525,3 ha Dân số toàn quận là 108.704 người.Cẩm Lệ là quận nằm vị trí trung tâm của thành phố

Đà Nẵng, tiếp giáp với 5 quận, huyện khác của Thành phố là: Hải Châu, Thanh Khê, Liên Chiểu, Ngũ Hành Sơn và Hòa Vang nên có nhiều thuận lợi trong giao lưu, tiếp cận và đầu tư phát triển trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa và xã hội

2.1.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

Kinh tế đạt tốc độ tăng trư ng khá cao, cơ cấu kinh tế chuyển dịch phù hợp.Giá trị sản xuất tăng bình quân 12%, tổng giá trị sản xuất năm 2015 ước đạt 13.300 tỷ đồng, tăng 1,9 lần so với năm 2011

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng định hướng, trong đó CN-XD chiếm 56,6%, TMDV đạt 42,8% và nông nghiệp 0,6% Tổng thu ngân sách 5 năm ước đạt 816 tỷ đồng, tăng bình quân 19,3%; Thu nhập bình quân đầu người đạt 42,2 triệu đồng.Tuy nhiên, quy mô kinh tế của quận nhỏ, tốc độ tăng trư ng thiếu bền vững, cơ cấu kinh

tế dịch chuyển chậm, hệ thống hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, chất lượng nguồn nhân lực chưa cao…

Là vùng ghi dâu ấn đậm nét về những thời kỳ lịch sử và những nhân vật lịch sử như nền văn hóa Champa, các nhân vật lịch

sử đã được lưu danh sử sách như: Ông Ích Khiêm, Ông Ích Đường, Thái Thị Bôi…

2.1.2 Chủ trương, chính sách xây dựng và phát triển văn hóa trên địa bàn quận

- Quận ban hành Chương trình hành động số 38-CTr/QU về thực hiện Nghị quyết 33- NQ/TW ngày 9/6/2014 của Hội nghị lần