LUẬN văn THẠC sĩ QUẢN lý GIÁO dục QUẢN lý HOẠT ĐỘNG bồi DƯỠNG học SINH GIỎI ở các TRƯỜNG TRUNG học PHỔ THÔNG HUYỆN mỹ tú, TỈNH sóc TRĂNG

1. Lí do chọn đề tàiỞ thời đại nào cũng vậy, người tài giỏi đều được mọi người ngưỡng mộ, được xã hội tôn vinh và kính trọng. Bởi vì họ là những con người xuất chúng, có năng lực trí tuệ đặc biệt, có tầm nhìn xa trông rộng và có khả năng xử lý hiệu quả và nhanh chóng những vấn đề phức tạp nảy sinh trong cuộc sống. Người tài giỏi là những trụ cột quan trọng trong mọi lĩnh vực của đất nước, quyết định đến sự hưng thịnh của một quốc gia dân tộc như người xưa đã từng khẳng định: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia.

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Ở thời đại nào cũng vậy, người tài giỏi đều được mọi người ngưỡng mộ,được xã hội tôn vinh và kính trọng Bởi vì họ là những con người xuất chúng, cónăng lực trí tuệ đặc biệt, có tầm nhìn xa trông rộng và có khả năng xử lý hiệu quả vànhanh chóng những vấn đề phức tạp nảy sinh trong cuộc sống Người tài giỏi lànhững trụ cột quan trọng trong mọi lĩnh vực của đất nước, quyết định đến sự hưngthịnh của một quốc gia dân tộc như người xưa đã từng khẳng định: “Hiền tài lànguyên khí của quốc gia Nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh rồi lên cao, nguyênkhí suy thì thế nước yếu rồi xuống thấp Vì vậy các đấng thánh đế minh vươngchẳng ai không lấy việc bồi dưỡng nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khílàm việc đầu tiên” [18,tr.31]

Hoạt động bồi dưỡng HSG và quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở các trườngTHPT là nhiệm vụ quan trọng và rất cần thiết trong tình hình hiện nay Bởi vì trongthời gian tới đây, thế giới sẽ có nhiều thay đổi lớn về kinh tế - xã hội Các quốc giađều phải tập trung nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, nâng cao chất lượngnguồn nhân lực, bồi dưỡng và phát triển nhân tài để đáp ứng yêu cầu phát triển đấtnước Đây là vấn đề quan trọng trong chiến lược con người mà Đảng và Nhà nước

ta xác định phải quan tâm trong thời kì đổi mới, đặc biệt là trong bối cảnh toànngành Giáo dục đang triển khai thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục vàđào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện hội nhập quốc tế Trong thựctiễn Cách mạng, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định: “Phát triển giáo dục là quốcsách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”[23,tr.3] “Phải chú trọng thỏa mãn nhu cầu phát triển của mỗi người học, nhữngngười có năng khiếu được phát triển tài năng” và “chú trọng xây dựng các cơ sởgiáo dục tiên tiến, trọng điểm, chất lượng cao để đào tạo bồi dưỡng các tàinăng”[33,tr.5]

Trong trường THPT hiện nay, việc phát hiện và bồi dưỡng HSG đã có nhữngbước phát triển lớn, lãnh đạo các trường cũng đã thấy được vai trò quan trọng của

hoạt động bồi dưỡng HSG và quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG là góp phần vàoviệc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường Tuy nhiên hoạt độngnày của các nhà trường hiện nay thực hiện còn mang tính tự phát, thời vụ mà chưa

có kế hoạch chiến lược cũng như các biện pháp quản lý và tổ chức thực hiện hiệuquả Hệ thống đề tài khoa học nghiên cứu về vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡngHSG ở nhà trường THPT hiện nay chưa có nhiều công trình đi sâu vào nghiên cứuxây dựng hệ thống lý luận cũng như xây dựng các biện pháp thực hiện để làm căn

cứ khoa học cho CBQL của các trường thực hiện Từ những lý luận và thực tiễn nêu

trên, cho nên tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các

trường trung học phổ thông huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng” để nghiên cứu nhằm

góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động bồi dưỡng HSG của cáctrường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng trong giai đoạn hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Hoạt động bồi dưỡng HSG trong các nhà trường hiện nay đã dành đượcnhiều sự quan tâm của Đảng và Nhà nước cũng như của các nhà nghiên cứu có têntuổi Dưới đây là một số công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động bồi dưỡngHSG trong nhà trường:

- Về đề tài cấp bộ, có đề tài của tác giả Đỗ Tiến Đạt: “Phương thức bồidưỡng học sinh năng khiếu ở nhà trường phổ thông Việt Nam”, 2010 Trong phần

cơ sở lý luận, đề tài đã nêu lên được khái niệm học sinh năng khiếu, phương thứcnhận dạng phát hiện học sinh năng khiếu và phương thức bồi dưỡng học sinh năngkhiếu Trong phần cơ sở thực tiễn, đề tài cũng đã nêu lên một số kinh nghiệm bồidưỡng học sinh ở quốc tế cũng như ở Việt Nam ta Từ đó đề tài cũng đã đề xuất một

số định hướng nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh năng khiếu

- Về Luận văn Thạc sĩ, có các đề tài như: Nguyễn Thị Thanh Nam: “Quản lýhoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi tại Trường trung học cơ sở Lê Hữu Trác, tỉnhHưng Yên”, 2012; Đỗ Đức Thiện: “Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ởtrường Trung học cơ sở quận Kiến An, thành phố Hải Phòng, 2013; Nguyễn Văn

Đức: “Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Thanh Thủy,huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ, 2014

Trong phần cơ sở lý luận của các đề tài Luận văn Thạc sĩ trên đa số đều nêulên được các khái niệm cơ bản về năng lực, tài năng, năng khiếu, các giai đoạn pháttriển tài năng, khái niệm HSG THCS Các đề tài trên đa số cũng đã xác định đượcnội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG gồm: Công tác kế hoạch hóa, công tác

tổ chức, công tác chỉ đạo và công tác kiểm tra hoạt động bồi dưỡng HSG Các đề tàinày cũng đã xác định được các yếu tố tác động đến hoạt động bồi dưỡng HSG trongnhà trường Trong phần cơ sở thực tiễn, các đề tài trên đi vào phân tích hai thựctrạng là thực trạng hoạt động bồi dưỡng HSG và thực trạng quản lý hoạt động bồidưỡng HSG Phần đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG, các đềtài cũng đã đề xuất được các biệp pháp như: Nâng cao nhận thức, xây dựng kếhoạch, xây dựng CSVC, phối hợp các lực lượng giáo dục, bồi dưỡng đội ngũ giáoviên, cách phát hiện HSG, đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh, đổi mới phương phápdạy bồi dưỡng, ứng dụng CNTT vào giảng dạy bồi dưỡng, biện pháp cải tiến côngtác thi đua khen thưởng, …

Nhìn chung các công trình nghiên cứu trên đã đáp ứng một phần thực tiễnhoạt động dạy và học cũng như hoạt động bồi dưỡng HSG trong các nhà trườnghiện nay Các đề tài đã đi sâu vào làm rõ cơ sở lý luận về hoạt động bồi dưỡngHSG, phân tích đánh giá thực trạng yếu kém, xác định các nguyên nhân dẫn đếntình trạng yếu kém, bất cập của hoạt động bồi dưỡng HSG Từ đó đề xuất các giảipháp để cải thiện hoạt động bồi dưỡng HSG trong nhà trường nhằm nâng cao chấtlượng dạy và học Đây là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu để từng bước nâng cao

vị thế của nhà trường trong xu thế hội nhập ngày nay

Tuy nhiên, các công trình trên khi nghiên cứu các tác giả chưa làm rõ đượcphần cơ sở lý luận của đề tài Những vấn đề lý luận về hoạt động bồi dưỡng HSG ởtrường THCS trong các đề tài trên, người viết dựa chủ yếu vào bài viết “Bồi dưỡnghọc sinh giỏi ở các nước phát triển” của tác giả Đỗ Ngọc Thống cho nên chưa nêuđược khái niệm về HSG Nhiều khái niệm trong phần cơ sở lý luận không phân tích

được nội hàm của khái niệm, chưa làm rõ được vị trí vai trò, đặc điểm và nhiệm vụcủa hoạt động bồi dưỡng HSG trong nhà trường THCS, một số khái niệm lại dưthừa không cần thiết Có đề tài không xác định được nội dung quản lý hoạt động bồidưỡng HSG trong nhà trường Các yếu tố tác động đến hoạt động bồi dưỡng HSG,các đề tài xác định chưa đầy đủ và chưa có tính hệ thống Phần phân tích thực trạngchưa thống nhất với nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG Vì vậy lý luận vềquản lý hoạt động bồi dưỡng HSG của các đề tài trên còn thiếu tính hệ thống, chưalàm nổi bật được vấn đề trọng tâm mà đề tài cần nghiên cứu Ngoài ra, các đề tàitrên chỉ nghiên cứu ở phạm vi cấp THCS mà chưa có đề tài nào đi vào nghiên cứu ởcấp THPT Phần đề xuất biện pháp, một số đề tài chỉ chú trọng đề xuất các giảipháp nâng cao chất lượng hoạt động bồi dưỡng HSG mà chưa đi vào nghiên cứu cácbiện pháp quản lý của Hiệu trưởng về hoạt động bồi dưỡng HSG trong nhà trường.Các biện pháp còn chung chung chưa đưa ra được cách làm cụ thể Các biện phápđưa ra trong các đề tài trên chỉ phù hợp với các địa phương khác mà chưa thật sựphù hợp với tình hình, đặc điểm riêng của giáo dục vùng đồng bằng Sông CửuLong, đặc biệt là ở huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng.

Ngoài các đề tài khoa học trên còn có rất nhiều bài báo khoa học nghiên cứu,viết về vấn đề đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nhân tài đã được đăng trên các trang

báo điện tử, tiêu biểu có các bài viết như: Đỗ Ngọc Thống: “Bồi dưỡng học sinh giỏi ở một số nước phát triển”, đăng trên Báo điện tử Dân Trí; Nguyễn Văn Đạo:

“Tạo điều kiện để nhân tài phát triển và phục vụ đất nước”, đăng trên Cổng thông tin điện tử Trường Đại học Quốc gia Hà Nội; Cao Văn Thống: “Một số vấn đề về công tác nhân tài của Việt Nam hiện nay”, đăng trên Cổng thông tin điện tử Tạp chí

Cộng sản

Các bài nghiên cứu trên chủ yếu đề xuất các biện pháp thực hiện ở cấp quản

lý trong hệ thống giáo dục quốc dân mà chưa đi vào nghiên cứu quản lý cụ thể ởmột huyện hay tỉnh nào Các bài viết cũng không đi sâu vào làm rõ lý luận chung vềHSG và quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG trong các nhà trường Đây là yếu tố

quan trọng có tác dụng định hướng cho các nhà trường tổ chức hoạt động bồi dưỡngHSG đạt kết quả cao.

Từ những công trình nghiên cứu của các tác giả trên, học viên nhận thấyrằng: Từ xưa đến nay công tác đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nhân tài phục vụ chođất nước rất được quan tâm và chú trọng Hệ thống đề tài khoa học từ cấp bộ, luậnvăn Thạc sĩ cho đến các bài báo khoa học đã đáp ứng một phần thực tiễn hoạt độnggiáo dục trong các nhà trường hiện nay Thế nhưng chưa có một công trình nào đisâu vào nghiên cứu một cách có hệ thống và đầy đủ về vấn đề “Quản lý hoạt độngbồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học phổ thông huyện Mỹ Tú, tỉnh SócTrăng”

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu làm rõ lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trườngTHPT;

Nghiên cứu làm rõ thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở cáctrường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng;

Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở các trườngTHPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng và khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi củachúng

4 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Khách thể nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh SócTrăng.

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở các trường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnhSóc Trăng

* Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu làm rõ lý luận về

quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THPT, khảo sát đánh giá thực trạng và

đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở các trường THPT củahuyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng

- Về địa bàn nghiên cứu: Do thời gian, điệu kiện cũng như năng lực nghiên

cứu của học viên còn hạn chế, cho nên luận văn chỉ nghiên cứu giới hạn trong địabàn huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng thông qua những điều tra, phỏng vấn đối với cácCBQL, giáo viên và các bậc PHHS của các trường

- Về thời gian nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu các số liệu, phân tích thực

trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG của các trường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnhSóc Trăng trong thời gian ba năm, từ năm 2012 đến năm 2015

5 Giả thuyết khoa học

Hoạt động bồi dưỡng HSG ở các trường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng

hiện nay vẫn còn nhiều tồn tại yếu kém Nếu trong công tác quản lý, các chủ thể

phát huy hết vai trò lãnh đạo của Chi bộ Đảng, vai trò quản lý của Ban Giám hiệu;nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên và học sinh về hoạt động và quản lý hoạtđộng bồi dưỡng HSG; tuyển chọn được đội ngũ giáo viên giỏi để dạy bồi dưỡngHSG; thực hiện tốt khâu phát hiện và tuyển chọn đội tuyển HSG; thực hiện xâydựng chương trình và đổi mới phương pháp dạy và học bồi dưỡng HSG; chuẩn bịđầy đủ các điều kiện phục vụ cho hoạt động bồi dưỡng HSG của nhà trường, thì sẽquản lý tốt hoạt động bồi dưỡng HSG ở các trường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh SócTrăng, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, chất lượng giáo dục của tỉnh SócTrăng

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận

Đề tài được nghiên cứu dựa trên quan điểm của chủ nghĩa duy vật biệnchứng khoa học, quán triệt và cụ thể hóa quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh và Đảng ta về giáo dục và phát triển sự nghiệp giáo dục Quátrình nghiên cứu vận dụng các quan điểm tiếp cận hệ thống – cấu trúc, quan điểmlogic – lịch sử và quan điểm thực tiễn để luận giải các nhiệm vụ của đề tài

* Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu, tổng hợp các văn kiện, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước về mụctiêu, chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo, đặc biệt là nội dung liên quan đếnhoạt động đào tạo bồi dưỡng nhân tài phục vụ cho đất nước trong thời kỳ mới

Nghiên cứu, hệ thống hóa các nguồn tài liệu để xây dựng cơ sở lý luận cho

đề tài gồm: Lý luận về quản lý, lý luận về học sinh giỏi, lý luận về quản lý hoạtđộng dạy học bồi dưỡng HSG

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra, khảo sát: Sử dụng phiếu hỏi để trưng cầu ý kiến các

nhà QLGD, giáo viên, học sinh và các bậc PHHS liên quan để đánh giá thực trạngcác biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở các trường THPT huyện Mỹ Tú,tỉnh Sóc Trăng, đồng thời để kiểm nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các giảipháp mà học viên đã đề xuất.

- Phương pháp phỏng vấn: Tiến hành phỏng vấn các nhà QLGD, giáo viên,

học sinh, PHHS và các lực lượng xã hội khác có liên quan về nội dung khảo sát, đốichứng và thực nghiệm

- Phương pháp xin ý kiến chuyên gia: Tiến hành trao đổi, toạ đàm với các

giáo viên, CBQL phụ trách quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG của các trườngTHPT trong huyện Mỹ Tú và xin ý kiến một số chuyên gia về một số vấn đề có liên quan đến nội dung nghiên cứu.

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tiến hành thực nghiệm tại các trường

THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng nhằm kiểm tra tính hiệu quả, khẳng định giá trịkhoa học, tính cần thiết và tính khả thi của các của các biện pháp quản lý hoạt độngbồi dưỡng HSG đã nghiên cứu trong đề tài

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tổng kết kinh nghiệm quản lý hoạt

động bồi dưỡng HSG ở các trường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng Thu thập

và tổng hợp thêm các kết quả từ các báo cáo khoa học; khái quát những kinhnghiệm thực tế từ các công trình nghiên cứu liên quan và các cơ sở giáo dục có liênquan đến đề tài

- Phương pháp thống kê toán học: Phương pháp này được sử dụng để xử lí

các số liệu đã thu thập được sau khi đã điều tra khảo sát

7 Ý nghĩa của đề tài

Đề tài góp phần hệ thống hóa và làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về quản

lý, quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THPT Qua đó cung cấp thêm căn

cứ khoa học cho các nhà QLGD và giáo viên trong quá trình thực hiện hoạt độngbồi dưỡng HSG trong nhà trường hiện nay

Đề tài đã đề xuất được những biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSGphù hợp với đặc điểm của các trường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng Từ đógóp phần vào việc đổi mới quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG, nâng cao chất lượngdạy và học bồi dưỡng HSG, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của các trườngTHPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng

8 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, kiến nghị, danh muc tài liệu tham khảo

và phụ lục, nội dung chính của luận văn này được trình bày trong 3 chương (7 tiết)

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông

1.1.1 Khái niệm hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi

* Khái niệm hoạt động bồi dưỡng:

Hoạt động: Theo Từ điển Hán – Việt: “Hoạt động là tiến hành những việc làm có quan hệ chặt chẽ với nhau nhằm một mục đích nhất định trong xã hội”

[40,tr.120]

Bồi dưỡng: Theo Từ điển Giáo dục học: “Bồi dưỡng là quá trình trang bị thêm kiến thức, kĩ năng nhằm mục đích nâng cao và hoàn thiện năng lực hoạt động trong các lĩnh vực cụ thể” [37,110].

Hoạt động bồi dưỡng: Là tiến hành những việc làm có quan hệ chặt chẽ với nhau nhằm làm tăng thêm trình độ hiện có về kiến thức, kĩ năng, hoàn thiện năng lực hoạt động của con người trong các lĩnh vực cụ thể nào đó.

* Khái niệm học sinh giỏi:

Học sinh giỏi là học sinh có năng lực nổi trội về trí tuệ, có niềm say mê hứng thú học tập, có tư duy sáng tạo, linh hoạt, có khả năng giải quyết nhanh, hiệu quả những tình huống phức tạp mà giáo viên đưa ra và luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ học tập

Từ khái niệm trên đây về HSG, chúng ta thấy HSG thường có những đặcđiểm cơ bản như sau:

Học sinh giỏi là học sinh có trí tuệ, trí thông minh phát triển, có khả năngtiếp thu nhanh, nhớ lâu, hiểu biết sâu rộng, có khả năng suy diễn, khái quát hóa, vàgiải quyết vấn đề nhanh, hiệu quả cao;

Học sinh giỏi là học sinh có tư duy độc lập sáng tạo linh hoạt, luôn tìm tòinhững cách làm hay, cách giải mới, hiểu khá sâu về bản chất và hiện tượng của vấnđề;

Học sinh giỏi là học sinh có niềm say mê học tập rất mãnh liệt, ham học hỏi,ham hiểu biết, có ý chí phấn đấu vươn lên trong học tập;

Học sinh giỏi là học sinh luôn luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ học tậptrong nhà trường

Các yếu tố cấu thành học sinh giỏi được biểu diễn qua sơ đồ như sau:

Sơ đồ 1.1 Các yêu tố cấu thành học sinh giỏi

* Khái niệm hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông:

Bồi dưỡng học sinh giỏi: Là hoạt động làm tăng thêm trình độ hiện có về kiến thức, kĩ năng nhằm mục đích nâng cao và hoàn thiện năng lực học tập cho những học sinh có học lực giỏi, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ học tập.

Hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông: Là hệ thống những tác động của giáo viên lên học sinh nhằm tăng thêm trình độ hiện có

về kiến thức, kĩ năng, thái độ và phương pháp học tập cho những học sinh THPT có năng lực nổi trội về trí tuệ, có tư duy sáng tạo trong học tập nhằm thực hiện hiệu quả mục tiêu dạy học của nhà trường.

Từ khái niệm trên, chúng ta thầy hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THPT

có những đặc điểm như sau:

Hoạt động dạy học bồi dưỡng HSG là hệ thống những hành động liên tiếp vàthâm nhập vào nhau của thầy và trò dưới sự hướng dẫn của thầy, nhằm đạt đượcmục đích dạy học bồi dưỡng HSG và qua đó phát triển nhân cách của học sinh

Thôngminh

Hứng thúhọc tập

Tư duy sáng tạo

Học sinhgiỏi

G

3

Mục đích của hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THPT là để nâng cao hơnnữa trình độ hiện có của những HSG về mặt kiến thức, kĩ năng và phương pháp họctập, qua đó nâng cao chất lượng kỳ thi tuyển chọn HSG cấp tỉnh và cấp quốc gia,nâng cao số lượng học sinh thi đỗ vào các trường Cao đẳng và Đại học của nhàtrường.

Nhiệm vụ của hoạt động bồi dưỡng HSG cũng mang đặc điểm chung củanhiệm vụ dạy học Đó là trang bị các phương pháp, kĩ năng học tập và nâng caotrình độ nhận thức cho học sinh

1.1.2 Vị trí, vai trò, nhiệm vụ và đặc điểm của hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông

* Vị trí, vai trò của hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông:

Đây là hoạt động rất quan trọng trong nhà trường, là nền tảng quan trọng đểnhà trường thực hiện thành công mục tiêu giáo dục toàn diện, nó ý nghĩa quyết địnhtrực tiếp đến chất lượng giáo dục của nhà trường Bởi vì mục đích của hoạt độngbồi dưỡng HSG là để mở rộng thêm vốn kiến thức đang có, rèn luyện thêm kĩ năng

kĩ xảo và nâng cao phẩm chất, năng lực học tập cho học sinh Qua đó góp phầnnâng cao chất lượng hoạt động bồi dưỡng HSG, nâng cao chất lượng giáo dụcchung của nhà trường

Hoạt động bồi dưỡng HSG trong nhà trường góp phần duy trì và phát triểnphong trào thi đua dạy tốt và học tốt, thúc đẩy quá trình tự học, tự nghiên cứu, tựbồi dưỡng nâng cao trình độ của đội ngũ cán bộ, giáo viên và học sinh, qua đó nângcao chất lượng dạy và học, nâng cao uy tín và thương hiệu của nhà trường Đâycũng là bước đầu tiên của quá trình đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ

sự nghiệp CNH, HĐH đất nước

Hoạt động bồi dưỡng HSG trong nhà trường phát triển sẽ có tác dụng thúcđẩy phong trào học tập của học sinh, giúp học sinh xác định được động cơ học tậpđúng đắn, khơi dậy niềm say mê ham học hỏi, thích sáng tạo của học sinh trong họctập Đây cũng là cơ hội để tạo điều kiện cho giáo viên thể hiện năng lực và khẳng

định vị thế, vai trò của mình; để khơi dậy ở giáo viên lòng yêu nghề, mến trẻ trong

sự nghiệp trồng người

Hoạt động bồi dưỡng HSG trong nhà trường phát triển là cơ sở để cấp trênxét thành tích thi đua khen thưởng hàng năm và đây cũng là cơ sở để phấn đấu pháttriển trường chuẩn quốc gia trong những năm tiếp theo Qua đó tạo được sự quantâm và tin tưởng của các bậc phụ huynh, các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương

và nhân dân trong địa bàn dân cư đối với nhà trường

* Nhiệm vụ của hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông:

Nhiệm vụ của hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THPT là tuyển chọn đượcnhững học sinh có năng lực học tập giỏi, đảm bảo đúng về chất để tham gia vàoviệc học bồi dưỡng nâng cao chương trình Cùng với việc tuyển chọn HSG thì việctuyển chọn đội ngũ giáo viên giỏi cũng là một nhiệm vụ quan trọng trong nhàtrường Bởi vì giáo viên là những người trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn các em cáchthức lĩnh hội hệ thống kiến thức

Một nhiệm vụ rất quan trọng nữa của hoạt động bồi dưỡng HSG là tổ chứcgiảng dạy, bồi dưỡng cho những HSG nắm vững hệ thống kiến thức khoa học phổthông, từ cơ bản đến nâng cao, rèn luyện cho các em hệ thống kĩ năng, kĩ xảo vàphương pháp học tập hiệu quả

Tiến hành bồi dưỡng thêm cho những HSG hình thành phát triển năng lực vànhững phẩm chất trí tuệ, đặc biệt là năng lực tư duy độc lập, sáng tạo trong học tập.Giúp học sinh hình thành những phẩm chất cần thiết, có thái độ tích cực đối vớicuộc sống

Nâng cao chất lượng hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh trongnhà trường, nâng cao chất lượng các kì thi tuyển chọn HSG, qua đó nâng cao chấtlượng giáo dục toàn diện của nhà trường

* Đặc điểm của hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông:

Hoạt động bồi dưỡng HSG là một bộ phận trong hoạt động giáo dục toàndiện của nhà trường, do đó nó mang đặc thù chung của hoạt động dạy học trong nhàtrường Đây là hoạt động tương tác của hai chủ thể giáo viên và học sinh Giáo viênlàm nhiệm vụ giảng dạy, còn học sinh có nhiệm vụ học tập theo hướng dẫn của giáoviên Hai hoạt động này được phối hợp chặt chẽ theo một quy trình chung, hướngđến cùng một mục đích đó là phát triển tư duy, phát triển trí thông minh sáng tạo vànăng lực học tập của học sinh.

Hoạt động bồi dưỡng HSG là quá trình bổ sung thêm về kiến thức, kĩ năng

và phương pháp học tập, để từ đó nâng cao trình độ học vấn hiện tại cho học sinhbằng một hình thức học tập, hình thức đào tạo phù hợp nào đó

Hoạt động dạy và học bồi dưỡng HSG là hoạt động của hai chủ thể giáoviên và học sinh Chủ thể của hoạt động dạy bồi dưỡng trong nhà trường là nhữnggiáo viên có trình độ chuyên môn, có kinh nghiệm trong giảng dạy và giáo dụchọc sinh được Hiệu trưởng lựa chọn và phân công nhiệm vụ dạy bồi dưỡng HSG.Đối tượng của hoạt động dạy bồi dưỡng là những học sinh có một vốn kiến thứcnhất định, cần được bồi dưỡng thêm về kiến thức, kĩ năng và phương pháp học tập

để hoàn thiện năng lực học tập, đáp ứng được mục đích của chủ thể hoạt động dạybồi dưỡng

Hoạt động bồi dưỡng HSG trong nhà trường THPT là một hệ thống có nhiềuyếu tố tham gia như yếu tố mục tiêu dạy bồi dưỡng, yếu tố giáo viên và học sinhtham gia vào hoạt động, yếu tố chương trình nội dung dạy bồi dưỡng, yếu tốphương pháp và phương tiện dạy học Mỗi yếu tố có vai trò riêng và vận động theoquy luật chung của hệ thống Muốn nâng cao chất lượng hoạt động bồi dưỡng HSGthì phải chú ý đến từng thành tố, nâng cao chất lượng của từng thành tố

1.2 Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông

1.2.1 Khái niệm quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông

* Khái niệm quản lý:

Xoay quanh khái niệm quản lý, hiện nay có rất nhiều cách tiếp cận với nhiềuquan điểm của nhiều nhà nghiên cứu khác nhau như sau:

Theo Từ điển Giáo dục học: “Quản lý là hoạt động hay tác động có định hướng, có chủ định của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [37, tr.326];

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định” [22,tr.130];

Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực và tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [15,tr.15].

Từ những quan niệm của các tác giả trên, chúng ta có thể hiểu một cách khát

quát về khái niệm quản lý như sau: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý bằng các công cụ và phương pháp quản

lý khác nhau nhằm đạt được mục tiêu mà chủ thể quản lý đề ra.

Trong khái niệm quản lý này, ta thấy khái niệm có những đặc điểm cơ bảnnhư sau:

Quản lý là một chuỗi tác động có tính kế hoạch, có mục đích của chủ thểquản lý đến đối tượng quản lý nhằm mục đích đảm bảo cho hoạt động diễn ra đúng

kế hoạch, đúng mục tiêu đã xác định;

Quản lý là hoạt động của chủ thể quản lý và đối tượng quản lý Chủ thểquản lý là tổ chức hay tập thể hoặc cá nhân được biên chế và được phân công tráchnhiệm, quyền hạn cụ thể, rõ ràng Đối tượng, khách thể của quản lý là nhân tố màchủ thể quản lý nhằm vào để tác động;

Công cụ quản lý là những phương tiện, giải pháp của chủ thể quản lý nhằmđịnh hướng, dẫn dắc và đánh giá kết quả hoạt động của các thành viên trong tổ chứchướng vào việc thực hiện mục tiêu đề ra;

Phương pháp quản lý là hệ thống những cách thức, biện pháp tác động củachủ thể quản lý đến đối tượng quản lý, nhằm thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ,nội dung và mục tiêu quản lý đã xác định;

Mục tiêu quản lý là điều muốn đạt được trong tương lai của nhà quản lý cho

tổ chức mình Đó là việc tổ chức và thực hiện công việc một cách hợp lý nhất, hiệuquả nhất của các thành viên trong tổ chức mà nhà quản lý mong đợi

Mô hình của khái niệm quản lý có thể biểu diễn qua sơ đồ dưới đây:

Sơ đồ 1.2 Sơ đồ khái niệm quản lý

* Chức năng quản lý: Quản lý có 4 chức năng cơ bản và chúng có quan hệ

mật thiết với nhau trong quá trình quản lý, bao gồm:

Chức năng lập kế hoạch: Lập kế hoạch là việc xác định các mục đích, mục

tiêu; xây dựng chương trình hành động cụ thể; xác định thời gian thực hiện và định

ra những điều kiện, phương tiện cần thiết để thực hiện đạt được các mục tiêu đề ra

Chức năng tổ chức: Tổ chức là việc phân phối và sắp xếp các nguồn nhân

lực, vật lực, tài lực, theo những cách thức tốt nhất để đảm bảo thực thi hiệu quả

kế hoạch đã đề ra Vấn đề cơ bản nhất của chức năng tổ chức là trả lời các câu hỏisau đây: Làm gì, ai làm, làm lúc nào, với trách nhiệm và quyền hạn gì?

Chức năng lãnh đạo: Lãnh đạo là điều khiển, chỉ đạo cho hệ thống tổ chức

hoạt động theo đúng kế hoạch, giải quyết những mẫu thuẫn, vướng mắc trong quátrình thực hiện kế hoạch nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động bộ máy tổ chức, thựchiện thắng lợi mục tiêu đã đề ra

Chủ thể

Mục tiêuquản lýCông cụ quản lý

Phương pháp quản lý

Chức năng kiểm tra: Kiểm tra là xem xét sự vận hành của bộ máy tổ chức

trong việc thực hiện kế hoạch có phù hợp với dự tính hay không, kết quả thực hiện

kế hoạch ra sao, đồng thời vừa phát hiện và khuyến khích những nhân tố tích cực,vừa phát hiện những sai lệch và đưa ra những quyết định điều chỉnh kịp thời nhằmđạt được các mục tiêu đã xác định

Mối quan hệ của các chức năng quản lý được minh họa qua sơ đồ dưới:

Sơ đồ 1.3 Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý

* Phương pháp quản lý: Là hệ thống những cách thức, biện pháp tác độngcủa chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý, nhằm thực hiện có hiệu quả các nhiệm

vụ và mục tiêu đã xác định Có bốn phương pháp quản lý như sau:

Phương pháp quản lý hành chính – tổ chức: Là những tác động trực tiếp

hoặc gián tiếp của chủ thể quản lý bằng những quyết định có tính quyền lực củaNhà nước đến đối tượng quản lý, nhằm thực hiện có hiệu quả các nội dung và mụctiêu quản lý giáo dục đã xác định

Phương pháp tâm lý – giáo dục: Là hệ thống những tác động của chủ thể

quản lý bằng các biện pháp tâm lý lên ý thức, tình cảm, và nhân cách của đối tượngquản lý, nhằm thực hiện có hiệu quả các nội dung và mục tiêu quản lý đã xác định

Phương pháp kích thích bằng vật chất, tinh thần: Là hệ thống những tác

động gián tiếp của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý thông qua các lợi ích kinh

tế Qua đó khuyến khích các đối tượng quản lý phát huy hết ý chí, năng lực và tinh

thần trách nhiệm để thực hiện hiệu quả các nội dung và mục tiêu quản lý đã xácđịnh.

* Khái niệm quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông: Là hệ thống những tác động có mục đích, có tổ chức của chủ thể quản

lý (Hiệu trưởng) đến đối tượng quản lý (giáo viên, học sinh) trong quá trình thực hiện dạy bồi dưỡng HSG nhằm đảm bảo cho hoạt động này diễn ra đúng tiến độ, đạt kết quả cao, đáp ứng yêu cầu dạy và học trong nhà trường.

Từ khái niệm trên cho thấy đặc điểm cơ bản quản lý hoạt động bồi dưỡngHSG ở các trường THPT bao gồm:

Chủ thể quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THPT là các tổ chức,

cá nhân được biên chế và phân công trách nhiệm, quyền hạn cụ thể và rõ ràng, ởđây cụ thể là Hiệu trưởng của nhà trường

Đối tượng quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THPT là con người,

ở đây cụ thể là toàn bộ đội ngũ giáo viên và học sinh tham gia vào hoạt động bồidưỡng HSG

Mục tiêu của quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở các trường THPT là tổchức và thực hiện các hoạt động bồi dưỡng HSG một cách hợp lý nhất, kinh tế nhất

và hiệu quả nhất; góp phần thiết thực vào việc nâng cao chất lượng giáo dục chungcủa nhà trường

Quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG mang tính chất quản lý hành chính sưphạm tức là quản lý theo pháp luật, theo những nội quy quy chế, theo quyết định cótính chất bắt buộc của nhà trường

Quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG phải tuân thủ các quy luật của quá trìnhdạy học, giáo dục diễn ra trong môi trường sư phạm, lấy hoạt động dạy – học củathầy và trò làm đối tượng quản lý

Quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG mang đặc trưng của khoa học quản lý,tức là thực hiện các chức năng quản lý

1.2.2 Nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông

1.2.2.1 Quản lý kế hoạch hóa hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi

Trong quản lý nói chung và quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG nói riêng, xâydựng kế hoạch có vai trò rất quan trọng Bởi vì kế hoạch giúp nhà quản lý biết đượcmục tiêu của công việc là gì? Để làm được việc đó cần có những điều kiện, phươngtiện nào và bằng cách nào thể thực hiện thành công việc đó và như vậy cũng xácđịnh được thời gian khi nào sẽ đạt được mục tiêu của công việc đã đề ra

Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng HSG là xác định, hình thành các mục tiêu;xây dựng chương trình hành động cụ thể cho các hoạt động và lựa chọn, quyết địnhcác phương thức thực hiện hiệu quả nhất nhằm hoàn thành tốt các mục tiêu đã đề ra.Hiểu một cách đơn giản hơn, xây dựng kế hoạch bồi dưỡng HSG là dự định trướcxem nhà trường sẽ phải làm cái gì, làm như thế nào, khi nào làm và ai làm việc đó?

Bản chất của xây dựng kế hoạch bồi dưỡng HSG trong nhà trường thể hiện ởhoạt động phân tích để xác định mục tiêu, tìm ra những con đường, những giải pháp

để nhà trường ngày càng đáp ứng các nhu cầu của xã hội Mục đích của xây dựng

kế hoạch là đảm bảo cho hoạt động bồi dưỡng HSG, sự phát triển của nhà trườngtheo từng mốc thời gian Việc xây dựng kế hoạch bồi dưỡng HSG trong nhà trường

có ý nghĩa như sau:

Cho phép Hiệu trưởng và nhà trường tập trung sự chú ý của mình vào cácmục tiêu của hoạt động, làm rõ hơn phương hướng hoạt động của hệ thống, của tổchức trong kỳ kế hoạch;

Giảm thiểu các hoạt động trùng lặp, chồng chéo và dư thừa, tạo khả nănghoạt động và sử dụng nguồn nhân lực một cách có hiệu quả;

Làm giảm thiểu sự bất trắc bằng cách dự đoán những bất định, những thayđổi, tìm phương án đối phó với những bất định và nhưng thay đổi đó;

Hình thành các mục tiêu làm cơ sở cho việc kiểm tra, đánh giá, vì nếu khôngxây dựng kế hoạch thì cũng không thể kiểm tra đánh giá;

Là phương tiện thực hiện dân chủ hóa giáo dục và dân chủ hóa trong quản lýnhà trường Vì thông qua việc bàn bạc, xây dựng kế hoạch, mọi thành viên trong

nhà trường có thể tham gia xây dựng và triển khai những quyết định quan trọng củahoạt động;

Hiệu trưởng có cái nhìn tổng quan về toàn bộ hệ thống, từ đó có thể làm việcchủ động và tự tin hơn

Trong quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG, CBQL phải xây dựng được các kếhoạch ngắn hạn, dài hạn có ý nghĩa chiến lược phù hợp với đặc điểm tình hình, điềukiện cụ thể của nhà trường và có tính khả thi cao

Trong quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG của các trường, thường có các loại

kế hoạch hoạt động cơ bản như sau:

Kế hoạch chiến lược bồi dưỡng học sinh giỏi có thời hạn từ 5 đến 10 năm:

Là đưa ra các quyết định và các hành động cơ bản của nhà trường để định hướng vàchỉ dẫn cho biết nhà trường làm cái gì, làm như thế nào và tại sao làm như vậy, với

sự tập trung vào tương lai của hoạt động bồi dưỡng HSG

Kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi năm học có thời hạn từ một năm trở lên:

Kế hoạch này đi sâu vào các hoạt động dạy và học bồi dưỡng HSG cùng các biệnpháp nâng cao chất lượng đào tạo bồi dưỡng học sinh phù hợp với các chủ trươngchỉ đạo hàng năm của Sở, Bộ Giáo dục và Đào tạo

Kế hoạch bồi dưỡng HSG có thời hạn dưới một năm hoặc có thời hạn tính theo tháng, tuần, ngày: Kế hoạch này nhằm đi sâu triển khai thực hiện cụ thể của kế

hoạch bồi dưỡng HSG năm học, kế hoạch này luôn có sự thay đổi cho phù hợp vớithực tế hoạt động để đạt được mục tiêu tác nghiệp

Khi xây dựng kế hoạch hoạt động bồi dưỡng HSG cần phải tuân theo quytrình và kĩ thuật chung của một bản kế hoạch Thông thường một bản kế hoạch phải

có các nội dung chính như sau:

Đánh giá tình hình những thuận lợi, khó khăn, những tác động bên trong,bên ngoài ảnh hưởng đến sự phát triển của các hoạt động giáo dục;

Xác định mục tiêu, nhiệm vụ thực hiện của hoạt động giáo dục sẽ đạt đượctrong tương lai;

Xác định các nguồn lực, các phương tiện và điều kiện cần thiết để thực hiệnđạt được mục tiêu đã đề ra;

Đề xuất, quyết định các biện pháp tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiệncủa nhà trường để thực hiện thắng lợi mục tiêu

1.2.2.2 Quản lý tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi

Để mọi thành viên trong một tổ chức thực hiện thành công kế hoạch của lãnhđạo đã đề ra thì cần phải có một quy định chung về vai trò, nhiệm vụ và vị trí côngtác cho từng thành viên Việc xác định vị trí, vai trò và nhiệm vụ công việc cho cácthành viên trong một tổ chức ở trên chính là công tác tổ chức

Tổ chức thực hiện kế hoạch bồi dưỡng HSG là việc nhà quản lý lựa chọn,phân phối cán bộ, giáo viên và học sinh; xây dựng cơ cấu, cơ chế hoạt động cho tổchức và lựa chọn phương pháp làm việc hiệu quả nhất nhằm đảm bảo thực hiện tốt

kế hoạch đã đề ra

Nội dung của công tác tổ chức thực hiện hoạt động bồi dưỡng HSG bao gồmnhững nội dung lớn như sau:

Thực hiện tuyển chọn đội tuyển học sinh giỏi cho nhà trường

Là việc Hiệu trưởng của các trường tiến hành xây dựng các tiêu chí tuyểnchọn, đề ra các căn cứ cụ thể và xác định quy trình chung trong khâu tuyển chọn độituyển học sinh giỏi cho nhà trường Thực hiện phổ biến quy trình và cách thứctuyển chọn HSG vào đội tuyển cho HSG của nhà trường cho học sinh và giáo viêntoàn trường biết Sau đó phân công cho giáo viên hoặc tổ chuyên môn tiến hànhtuyển chọn đội tuyển HSG các môn cho nhà trường

Những học sinh được tuyển chọn vào đội tuyển HSG của trường phải đạtđược các tiêu chí do nhà trường quy định như: Có kết quả học tập trong nhiều nămliền đạt loại khá giỏi, có trí tuệ thông minh nhạy bén, có tư duy sáng tạo, linh hoạt

và có niềm say mê học tập được các thầy cô đánh giá cao

Tuyển chọn và phân công giáo viên có năng lực phụ trách dạy bồi dưỡng

Trong phong trào HSG của nhà trường, muốn có nhiều HSG thì nhà trườngphải có nhiều giáo viên giỏi Giáo viên giỏi là những giáo viên có trình độ chuyênmôn vững vàng, có phương pháp giảng dạy và giáo dục học sinh hiệu quả, có tinhthần trách nhiệm, tâm huyết nhiệt tình với nghề, được các Hiệu trưởng và các đồngnghiệp tín nhiệm cao.

Đây là lực lượng giáo viên không phải trường nào cũng có nhiều cho nênHiệu trưởng các trường phải có kế hoạch phát triển và chăm bồi Thực hiện tuyểnchọn đội ngũ giáo viên dạy bồi dưỡng HSG phải thực hiện theo một quy trình tuyểnchọn chặt chẽ, dựa trên nguyên tắc khách quan, công bằng để chọn đúng người có

đủ tiêu chuẩn dựa trên trình độ, năng lực, phẩm chất, phù hợp với chuyên môn đượcđào tạo, đáp ứng được yêu cầu dạy bồi dưỡng HSG trong thời kỳ đổi mới giáo dục

Tổ chức biên soạn nội dung chương trình dạy bồi dưỡng học sinh giỏi chung cho toàn khối và toàn trường

Nội dung chương trình dạy bồi dưỡng HSG là chương trình được tổ chứcbiên soạn hệ thống kiến thức nâng cao, hiện đại và toàn diện dựa trên kiến thức phổthông để dạy cho những học sinh có năng lực học tập vượt trội, nhằm nâng cao chấtlượng dạy và học bồi dưỡng HSG

Hoạt động bồi dưỡng HSG trong nhà trường hiện nay không có chương trìnhdành riêng cho việc dạy bồi dưỡng HSG cho nên các nhà trường phải thực hiện biênsoạn chương trình giảng dạy riêng của mình Để làm được điều này, Hiệu trưởngcác trường tiến hành phân công các giáo viên có nhiều kinh nghiệm giảng dạy,nghiên cứu phân tích chương trình, tham khảo các nguồn tài liệu khác nhau, huyđộng trí tuệ tập thể của bộ môn để xây dựng chương trình dạy bồi dưỡng HSG riêngcho nhà trường

Yêu cầu quan trọng của chương trình dạy bồi dưỡng HSG là phải vừa đảmbảo bao quát hết mảng kiến thức trọng tâm của chương trình phổ thông, bám sáttheo yêu cầu về cấu trúc đề thi của Sở Giáo dục và Đào tạo, vừa phải đảm bảo đượctính nâng cao của chương trình, phù hợp với trình độ nhận thức, khả năng học tậpcủa HSG, trong đó cần chú trọng đến thực hành và rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến

thức vào đời sống Chương trình dạy bồi dưỡng HSG này phải được tất cả các giáoviên có cùng chuyên môn tham gia đóng góp ý kiến, đánh giá và thẩm định rồi mớicho thực hiện.

Khi xây dựng chương trình dạy bồi dưỡng HSG, các trường cần phải thựchiện các bước cơ bản như:

- Phân tích tình hình, phân tích chương trình

- Xác định mục tiêu dạy bồi dưỡng học sinh giỏi

- Tiến hành thiết kế, xây dựng chương trình dạy học sinh giỏi

- Thực hiện chương trình dạy bồi dưỡng học sinh giỏi

- Đánh giá, rút kinh nghiệm về chương trình dạy bồi dưỡng học sinh giỏi

Trang bị các điều kiện cần thiết nhất phục vụ cho hoạt động dạy bồi dưỡng học sinh giỏi

- Về cơ sở vật chất – kĩ thuật: Đầu tư mua sắm, bổ sung các trang thiết bị,

xây dựng các phòng thực hành thí nghiệm, phòng học hiện đại và xây dựng thư việnnhà trường có không gian rộng lớn, có đủ sách giáo khoa, sách tham khảo, các tạpchí chuyên môn cho giáo viên và học sinh nghiên cứu giảng dạy và học tập

- Về nguồn lực tài chính: Nhà trường sử dụng hiệu quả nguồn ngân sách nhà

nước, nguồn kinh phí tự chủ của nhà trường, tổ chức thực hiện quyên góp và sửdụng hiệu quả hội phí của ban đại diện cha mẹ học sinh, quỹ XHH giáo dục của nhàtrường Thực hiện cân đối thu chi các loại quỹ của nhà trường để có nguồn chi,phục vụ cho hoạt động bồi dưỡng HSG

- Về hoạt động xã hội hóa giáo dục: Nhà trường cần quán triệt quan điểm của

Đảng và Nhà nước ta về công tác XHH giáo dục để làm tốt công tác XHH giáo dụccho đơn vị mình, phát huy sức mạnh tổng hợp của xã hội vào việc phát triển nhàtrường nói chung và phát triển phong trào HSG nói riêng

- Về chế độ chính sách: Các trường thực hiện chế độ chính sách chi trả thù

lao cho với giáo viên dạy bồi dưỡng bằng nguồn kinh phí tự chủ, nguồn kinh phíXHH giáo dục khác và nguồn thu từ hội phí của Ban đại diện cha mẹ học sinh đối

với hoạt động dạy bồi dưỡng HSG cần thỏa đáng với công lao của giáo viên và họcsinh để kích thích họ dạy và học có hiệu quả.

- Về thi đua khen thưởng: Khen thưởng kịp thời đối với những giáo viên và

học sinh đạt thành tích cao trong dạy và học bồi dưỡng HSG Các trường cần quantâm động viên, khen thưởng các giáo viên có thành tích về mặt vật chất như: Nângcác thang, bậc lương trước thời hạn, tạo điều kiện thuận lợi trong sinh hoạt, nhà

ở, cho giáo viên Những kích thích trên có ý nghĩa tích cực đối với giáo viên vàhọc sinh trong việc dạy và học của hoạt động bồi dưỡng HSG, khiến họ lao độngnhiều hơn, hiệu quả hơn, năng suất hơn

1.2.2.3 Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi

Sau khi xây dựng xong kế hoạch và sắp xếp tổ chức công việc cho hoạt độngbồi dưỡng HSG của nhà trường thì nhà quản lý phải quản lý chỉ đạo, điều khiển cho

hệ thống thực hiện hiệu quả, diễn ra đúng hướng nhằm thực hiện thành công mụctiêu đã đề ra

Lãnh đạo, điều khiển hoạt động bồi dưỡng HSG là sự can thiệp của ngườiCBQL trong toàn bộ quá trình thực hiện hoạt động bồi dưỡng HSG Đó là thiết lậpquyền chỉ huy, quyền giám sát và điều chỉnh công việc Thực hiện hướng dẫn, giúp

đỡ, đôn đốc, động viên và thúc đẩy những người được phân công phụ trách làm việchiệu quả nhằm đảm bảo cho hoạt động bồi dưỡng HSG trong tổ chức diễn ra đúng

kỷ cương, trật tự và đạt được mục tiêu đã xác định

Thực hiện chức năng lãnh đạo (chỉ đạo) trong quản lý cần đảm bảo nhữngvấn đề sau:

Thường xuyên đôn đốc, động viên giáo viên và học sinh hoàn thành nhiệm

vụ dạy và học bồi dưỡng học sinh giỏi: Thường xuyên đôn đốc các thành viên thực

hiện nhiệm vụ bảo đảm tiến độ của công việc Động viên kịp thời là để phát huynăng lực của giáo viên và học sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đạt mục tiêu

đề ra

Thực hiện giám sát và điều chỉnh hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi: Thực

hiện giám sát nhằm thu thập thông tin về thực hiện kế hoạch đã đề ra, kịp thời phát

hiện ra những cách làm hiệu quả và phát hiện ra những khó khăn vướng mắc đểgiúp đỡ, khắc phục, những thiếu sót để kịp thời uốn nắn hoặc điều chỉnh kế hoạchnếu không sát với thực tiễn hoặc do tình hình khách quan có những thay đổi mới

Thúc đẩy các hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi của nhà trường phát triển:

Chỉ đạo là để tạo động lực thúc đẩy mọi người làm việc tích cực, hoàn thành tốtnhiệm vụ

1.2.2.4 Quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi

Kiểm tra là một khâu quan trọng trong quá trình quản lý bởi vì đây là cáchduy nhất để biết các mục tiêu đề ra có đạt được hay không, cách thức thực hiện cóhiệu quả hay không, từ đó có những biện pháp điều chỉnh cho phù hợp với sự pháttriển chung của công việc

Kiểm tra hoạt động bồi dưỡng HSG là sự xem xét, đánh giá diễn biến cáchoạt động, các điều kiện thực hiện và hiệu quả hoạt động dạy và học của giáo viên

và học sinh; khuyến khích các yếu tố tích cực, phát hiện và điều chỉnh những biểuhiện sai lệch nếu có nhằm nâng cao chất lượng hoạt động bồi dưỡng HSG trong nhàtrường

Kiểm tra bao gồm các nhiệm vụ chủ yếu như sau:

Quan sát xem tiến trình thực tế của hoạt động bồi dưỡng HSG cũng như toàn

bộ hoạt động của hệ thống có phù hợp với các quyết định quản lý, phù hợp vớichương trình kế hoạch đã được đề ra hay không;

Tiến hành phân tích, đánh giá các kết quả thực tế của các hoạt động bồidưỡng đang diễn ra có đúng với yêu cầu, có đạt mục tiêu như mong muốn haykhông;

Phát hiện những yếu tố tích cực, những kinh nghiệm tốt, cách làm hay vàphát hiện những sai phạm trong hoạt động bồi dưỡng thực tiễn, chỉ ra các nguyênnhân gây nên những sai sót đó, để làm cơ sở cho việc ra các quyết định nhằm khắcphục các sai lệch trên;

Điều chỉnh bao gồm phát huy những yếu tố tích cực, uốn nắn sửa chữanhững lệch lạc và định hướng xử lí các vi phạm trong dạy bồi dưỡng HSG nếu có

1.2.3 Những yếu tố tác động đến quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông

1.2.3.1 Chiến lược phát triển nguồn nhân lực

Nguồn nhân lực và trình độ của nguồn nhân là yếu tố quyết định, một thước

đo chủ yếu đối với sự phát triển của mỗi quốc gia Ở nước ta hiện nay, trong điềukiện đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập quốc tế, phát triển nguồn nhân lực được coi

là một trong ba khâu đột phá của chiến lược chuyển đổi mô hình phát triển kinh tế

-xã hội của đất nước; đồng thời phát triển nguồn nhân lực trở thành nền tảng pháttriển bền vững và tăng lợi thế cạnh tranh quốc gia Cho nên vấn đề phát triển nguồnnhân lực được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm và đã ban hành quyết địnhphê duyệt chiến lực phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2010 – 2020 nhằm để nângcao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đấtnước Trong các nhà trường hiện nay, mọi hoạt động giáo dục phải được thực hiệnđúng theo mục đích, yêu cầu của chiến lược của Nhà nước, của địa phương và củangành giáo dục về đào tạo nguồn nhân lực nhất là nguồn nhân lực có chất lượngcao

1.2.3.2 Công tác quản lý của Hiệu trưởng

Mọi hoạt động trong nhà trường THPT đều chịu tác động rất lớn bởi hoạtđộng quản lý của Hiệu trưởng Quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG là quá trình thựchiện các chức năng quản lý của người Hiệu trưởng, tức là Hiệu trưởng phải thựchiện xây dựng kế hoạch hoạt động bồi dưỡng HSG để xác định các mục tiêu cầnđạt, quyết định các biện pháp thực hiện bồi dưỡng HSG cho nhà trường; tổ chứcthực hiện kế hoạch, thực hiện tuyển chọn HSG, tuyển chọn và phân công giáo viênbiên soạn chương trình dạy bồi dưỡng HSG; thiết lập vài trò lãnh đạo, kiểm tra việcthực hiện kế hoạch của các cá nhân, bộ phận liên quan trong hoạt động bồi dưỡngHSG Quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG trong nhà trường phải chú trọng đến việcquản lý hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò Quản lý hoạt động bồidưỡng HSG là một việc làm phải được tiến hành thường xuyên, liên tục trên cơ sởbám sát kế hoạch của nhà trường, có các biện pháp tác động phù hợp, tăng cường

việc đôn đốc, kiểm tra để nắm bắt rõ thực trạng, phát huy điểm mạnh, hạn chếnhững tồn tại, hạn chế, yếu kém để khắc phục, điều chỉnh uốn nắn kịp thời Quaviệc thực hiện các chức năng này, mục tiêu dạy bồi dưỡng HSG mới đạt được kếtquả mà nhà trường đề ra.

1.2.3.3 Năng lực đội ngũ cán bộ quản lý và đội ngũ giáo viên

Trong hoạt động bồi dưỡng HSG của nhà trường, yếu tố đội ngũ nhà giáo vàCBQL giáo dục là lực lượng nòng cốt, quyết định đến chất lượng và hiệu quả củahoạt động động dạy và học trong nhà trường nói chung và chất lượng hoạt động bồidưỡng HSG của nhà trường nói riêng Việc bồi dưỡng HSG trong nhà trường chỉđạt hiệu quả khi đội ngũ CBQL và giáo viên có phẩm chất chính trị tốt, có tinh thần

và thái độ làm việc đúng đắn, có tâm huyết với nghề nghiệp, có trình độ tay nghề,trình độ chuyên môn vững chắc và tinh thần trách nhiệm cao trong công tác Chính

vì vậy, việc nâng cao năng lực cho các CBQL và đội ngũ nhà giáo là một nhiệm vụtrọng tâm và cấp bách nhất hiện nay đối với các trường THPT

1.2.3.4 Chất lượng tuyển chọn đội tuyển học sinh giỏi

Để hoạt động bồi dưỡng HSG đạt hiệu quả cao phụ thuộc rất nhiều vào chấtlượng học sinh nói chung và chất lượng những em học sinh được tuyển chọn vàođội tuyển HSG nói riêng Chất lượng học sinh thể hiện ở khâu tuyển chọn học sinhđầu cấp, ở động cơ, tinh thần và thái độ trong quá trình học tập ở nhà trường vàđược thể hiện qua kết quả học tập Kết quả hai mặt giáo dục của từng em là căn cứ

để đánh giá khả năng, trình độ nhận thức, lĩnh hội tri thức của các em và cũng là căn

cứ quan trọng để nhà trường tuyển chọn các em bồi dưỡng Như vậy để hoạt độngbồi dưỡng HSG của nhà trường đạt chất lượng cao thì nhà trường phải tuyển chọnđược những học sinh có kết quả học tập xuất sắc, có năng khiếu thật sự đối với mộtmôn học nào đó và những em đó phải có có ý chí vươn lên trong học tập

1.2.3.5 Nội dung và phương pháp giảng dạy bồi dưỡng học sinh giỏi

Để hoạt động bồi dưỡng HSG đạt hiệu quả thì các trường phải xây dựngđược nội dung chương trình giảng dạy có chất lượng, bám sát yêu cầu của đề thi,phù hợp với khả năng học tập của những học sinh giỏi Xây dựng được nội dung,

chương trình dạy bồi dưỡng HSG là tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên trong quátrình dạy bồi dưỡng Các trường xây dựng được nội dung dạy bồi dưỡng HSG thốngnhất chung cho toàn trường sẽ giúp cho việc kiểm tra đánh giá của Hiệu trưởngđược thực hiện dễ hơn Đây là cơ sở quản trọng cho Hiệu trưởng tiến hành kiểm traviệc thực hiện chương trình giảng dạy của giáo viên, kiểm tra tình hình học tập củahọc sinh Qua đó, có những quyết định quản lý phù hợp với thực tế của từng đơn vị.

Bên cạnh yếu tố nội dung giảng dạy, phương pháp giảng dạy cũng có vai tròrất quan trọng, ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học Mỗi PPDH đều có những ưuđiểm và khuyết điểm riêng Cho nên trong quá trình dạy học giáo viên phải biết lựachọn và vận dụng phối hợp các phương pháp để đạt được mục tiêu của bài giảng.Cùng với PPDH, phương tiện dạy học cũng rất quan trọng trong việc nâng cao chấtlượng bài giảng của giáo viên Sử dụng phương tiện dạy học là để tăng cường tínhtrực quan cho bài bài giảng và rèn luyện kĩ năng thực hành, thí nghiệm cho họcsinh Việc sử dụng các phương tiện dạy học cần phù hợp với mối quan hệ giữaphương tiện dạy học và PPDH trong quá trình dạy học

1.2.3.6 Các điều kiện cơ sở vật chất và môi trường giáo dục

Cùng với nội dung và phương pháp giảng dạy thì yếu tố CSVC, trang thiết bịdạy học là một phần không thể thiếu trong quá trình dạy học CSVC và trang thiết bịdạy học là một trong những thành tố cấu thành của quá trình dạy học, là điều kiện rấtquan trọng để đổi mới nội dung, chương trình và PPDH nhằm nâng cao chất lượnggiáo dục CSVC và trang thiết bị dạy học là yếu tố tác động trực tiếp đến quá trìnhdạy bồi dưỡng HSG của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh Vì vậy, việcđầu tư mua sắm, quản lý và sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học có hiệu quả là yêu cầuquan trọng đối với các nhà trường hiện nay, nhất là trong hoạt động dạy bồi dưỡngHSG

Trong quá trình dạy học cũng như trong dạy bồi dưỡng HSG, môi trườnggiáo dục có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển nhân cáchcho học sinh Nhận thức được vấn đề này cho nên Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phátđộng cuộc vận động “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” nhằm để các trường

quan tâm nhiều hơn nữa trong xây dựng môi trường giáo dục Cũng như các hoạtđộng giáo dục khác, hoạt động bồi dưỡng HSG cũng cần được thực hiện trong môitrường giáo dục thuận lợi ở cả hai phương diện vĩ mô và vi mô Môi trường vĩ mô là

xã hội ổn định, kinh tế và văn hóa đời sống tinh thần phát triển Môi trường vi mô làcảnh quan sư phạm nhà trường sạch sẽ và khang trang, bầu không khí thân thiện,dân chủ, tập thể giáo viên đoàn kết, gương mẫu, học sinh thi đua học tập sôi nổi.Môi trường có ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý và ý thức của học sinh trong quá trìnhhọc tập và tu dưỡng Do đó các trường cần phải thực hiện tốt việc xây dựng môitrường giáo dục, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ dạy và học trong nhà trường

1.2.3.7 Công tác xã hội hóa giáo dục và thi đua khen thưởng

Xã hội hoá giáo dục là quá trình phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hộitham gia vào sự nghiệp phát triển giáo dục, làm cho giáo dục trở nên phong phú, đadạng và phát triển hơn Đây là một chủ trương lớn, mang tính chiến lược lâu dài củaĐảng và Nhà nước ta nhằm phát huy mọi nguồn lực chung tay, góp sức tham giavào phát triển sự nghiệp giáo dục Đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnhCNH, HĐH, đòi hỏi phải có một nguồn nhân lực rất lớn và có chất lượng cao Đểlàm được vấn đề này thì giáo dục phải phát triển mạnh mẽ về quy mô mạng lướitrường lớp và chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của nhândân Trong điều kiện hiện nay, Nhà nước chưa đủ sức và không thể bao cấp toàn bộ

để phát triển giáo dục thì XHH giáo dục là một trong những phương thức cơ bản đểphát triển giáo dục Như vậy, cùng với việc tăng cường đầu tư cho giáo dục từnguồn ngân sách Nhà nước, các trường THPT cần phải làm làm tốt công tác XHHgiáo dục, tranh thủ sự hỗ trợ của các mạnh thường quân vào việc phát triển nhàtrường nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện và vững chắc đối với sựnghiệp giáo dục nói chung và nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường nóiriêng

Thực hiện tốt công tác thi đua, khen thưởng, kích thích về mặt tinh thần đốivới các tập thể và cá nhân đạt thành tích trong hoạt động dạy và học bồi dưỡngHSG của nhà trường là một trong những phương pháp quản lý mang lại hiệu quả

cao Khen thưởng đúng, kịp thời, công bằng và thỏa đáng sẽ tạo ra động lực thúcđẩy, cổ vũ sự nhiệt tình sự say mê sáng tạo của mỗi giáo viên và học sinh trong thựchiện nhiệm vụ Vì vậy, trong quá trình quản lý nhà trường nói chung, quản lý hoạtđộng bồi dưỡng HSG nói riêng, nhà quản lý phải xây dựng được các tiêu chí thi đuakhen thưởng dân chủ, công khai rõ ràng, để tất cả các CBQL, đội ngũ giáo viên vàhọc sinh trong toàn trường biết và cùng nhau phấn đấu thực hiện, hoàn thành tốtnhiệm vụ của mình.

* *

*Trong các nhà trường hiện nay, để quản lý tốt hoạt động bồi dưỡng HSG thìcần phải có một hệ thống lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG rõ ràng vàkhoa học để làm cơ sở định hướng cho các nhà QLGD thực hiện Trong chươngnày, luận văn đã đi sâu vào làm rõ những khái niệm cơ bản của đề tài như: Kháiniệm HSG, khái niệm bồi dưỡng HSG, khái niệm hoạt động bồi dưỡng HSG ởtrường THPT; khái niệm quản lý và khái niệm quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ởtrường THPT Bên cạnh các khái niệm cơ bản trên, luận văn cũng đã xác định đượcnội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG trong nhà trường gồm: Xây dựng kếhoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch, lãnh đạo và kiểm tra hoạt động bồi dưỡng HSG.Ngoài ra luận văn cũng đã xác định được các yếu tố tác động đến quản lý hoạt độngbồi dưỡng HSG trong nhà trường Đây là những vấn đề cơ bản làm cơ sở địnhhướng cho học viên nghiên cứu làm rõ thực trạng, tìm hiểu nguyên nhân của thựctrạng và bước đầu rút ra được những kinh nghiệm trong quản lý hoạt động bồidưỡng HSG ở các trường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng Qua đó đề xuất cácbiện pháp cải tiến quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở các trường THPT huyện Mỹ

Tú, tỉnh Sóc Trăng hiện nay đạt hiệu quả cao nhất

Chương 2

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC

PHỔ THÔNG HUYỆN MỸ TÚ, TỈNH SÓC TRĂNG 2.1 Khái quát tình hình kinh tế, văn hóa xã hội và giáo dục huyện Mỹ

Tú, tỉnh Sóc Trăng

2.1.1 Khái quát về vị trí, kinh tế và văn hóa xã hội huyện Mỹ Tú

Huyện Mỹ Tú là một trong 11 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh Sóc Trăng,cách Thành phố Sóc Trăng 18 km về phía Tây và có tổng diện tích tự nhiên là36.815,56 ha, bao gồm 08 xã và 01 thị trấn Huyện giáp ranh với 05 huyện, thànhphố, thị xã trong tỉnh Sóc Trăng và giáp ranh với huyện Phụng Hiệp của tỉnh HậuGiang Với vị trí này đã tạo điều kiện cho huyện Mỹ Tú có lợi thế trong mở rộnggiao lưu về kinh tế, văn hóa và giáo dục giữa các địa phương trong và ngoài huyện

Huyện Mỹ Tú là huyện có nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp với nghề chính

là trồng lúa, các loại cây hoa màu và các loại cây ăn lá khác Bên cạnh đó, nghềnuôi trồng thủy sản cũng là một thế mạnh của huyện

Huyện Mỹ Tú là nơi sinh sống của ba dân tộc anh em: Kinh, Hoa và Khmer.Mỗi dân tộc đều có một truyền thống và bản sắc riêng đã hình thành một nền vănhóa phong phú, có nhiều nét độc đáo và hấp dẫn

Nhân dân trong toàn huyện luôn có tinh thần đoàn kết, có truyền thống cáchmạng, có đức tính cần cù, chăm chỉ và nỗ lực vượt mọi khó khăn trong cuộc sống.Đây là những tiền đề quan trọng để huyện vững bước đi lên trong sự nghiệp xâydựng quê hương ngày càng văn minh, giàu và đẹp

2.1.2 Tình hình giáo dục trung học phổ thông huyện Mỹ Tú

Trong những năm qua, được sự quan tâm của các ngành các cấp và sự chỉđạo sát sao của Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh SócTrăng đã có nhiều nỗ lực vượt qua những khó khăn để giữ vững được sự ổn định vàphát triển Quy mô mạng lưới trường lớp được mở rộng, CSVC và trang thiết bị dạyhọc đang được trang bị và bổ sung, chất lượng giáo dục đại trà và chất lượng mũi

nhọn từng bước cải thiện về số lượng và chất lượng, đội ngũ giáo viên có nhiều cốgắng trong tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn và tay nghề

* Về quy mô mạng lưới trường, lớp và số lượng học sinh:

Bảng 2.1 Bảng thống kê quy mô, mạng lưới trường lớp cấp THPT huyện Mỹ Tú

Năm học Loại trường học sinh Tổng số số lớp Tổng Ghi chú

(Nguồn: Báo cáo tổng kết năm học 2012 – 2013, 2013 – 2014, 2014 – 2015

của Sở Giáo dục và Đào tạo Sóc Trăng)

Trong những năm qua, mạng lưới trường lớp cấp THPT của huyện Mỹ Tú,tỉnh Sóc Trăng tiếp tục được củng cố và phát triển ổn định, phù hợp với điều kiệnphát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đáp ứng cơ bản nhu cầu học tập cho con

em trên địa bàn Tuy nhiên, các loại hình trường dân lập, trường tư thục chưa pháttriển cho nên không đáp ứng được các nhu cầu học tập rộng rãi của đông đảo quầnchúng nhân dân trong toàn huyện

Số lượng học sinh và số lượng lớp học của các trường trong ba năm gần đâytuy có giảm nhưng không nhiều Năm học 2012 – 2013 toàn huyện có 2.081 họcsinh thì đến năm 2014 – 2015 chỉ còn 2.058, giảm 23 học sinh Công tác huy độnghọc sinh trong độ tuổi ra lớp luôn hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch, công tác duy trì sĩ

số hàng năm luôn được các nhà trường quan tâm và thực hiện tốt

Học sinh của huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng tuy ở vùng nông thôn nhưng cótruyền thống hiếu học, có tính cần cù, chịu khó và luôn nỗ lực vươn lên trong họctập Đây là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu để các trường thực hiệnnâng cao chất lượng giáo dục đại trà, đặc biệt là nâng cao chất lượng dạy và học bồidưỡng HSG

* Về đội ngũ cán bộ quản lý và đội ngũ giáo viên:

Bảng 2.2 Bảng thống kê số lượng cán bộ quản lý và giáo viên huyện Mỹ Tú

TT Loại Số lượng Trình độ Đại học Trình độ Sau Đại học

(Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo tổng kết năm học 2012 – 2013, 2013 – 2014, 2014 – 2015

của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sóc Trăng)

Tính đến năm học 2014 - 2015, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có tổng cộng

184 giáo viên và 13 cán bộ quản lý cấp THPT Tất cả các trường hiện nay đều có đủ

số lượng CBQL và số lượng giáo viên theo quy định, không còn tình trạng thiếuhoặc thừa giáo viên

Để đáp ứng yêu cầu dạy và học trong tình hình mới, đội ngũ CBQL và giáoviên của các trường đã có nhiều cố gắng trong việc tự học, tự bồi dưỡng để nângcao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ quản lý Số CBQL và giáo viên đạt chuẩnđào tạo chiếm tỷ lệ 100% Toàn huyện có 12 CBQL và giáo viên đạt trình độ trênchuẩn Đại học Hiện nay các trường đang tích cực cử giáo viên đi học nâng cao trênchuẩn để đáp ứng việc dạy và học của nhà trường trong thời gian tới

Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn một số giáo viên còn chậm đổi mới phươngpháp giảng dạy, chưa thích ứng với đổi mới phương pháp nhằm phát huy tính chủđộng, sáng tạo của học sinh Khả năng ứng dụng CNTT vào giảng dạy còn nhiềuhạn chế, nhất là các giáo viên lớn tuổi, đã ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học củacác trường

* Về cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ dạy và học:

CSVC và trang thiết bị phục vụ dạy và học của các trường trong huyện hiệnnay đã được Sở Giáo dục và Đào tạo trang bị tương đối đầy đủ Tất cả các trườnghiện nay đều có đủ phòng học và tường rào kiên cố; có đủ sân chơi bãi tập, có cảnhquan xanh - sạch - đẹp, an ninh trật tự trong và ngoài nhà trường luôn được đảmbảo Các phòng học chức năng, phòng thực hành - thí nghiệm, phòng thực hành tinhọc và hệ thống thư viện thông tin đều đáp ứng được nhu cầu cơ bản của việc dạy

và học của các nhà trường

Tuy nhiên ở một số trường, các công trình xây dựng hiện đang xuống cấp và

hư hỏng nhiều Các thiết bị dạy học tuy đã được đầu tư, trang bị nhưng so với yêucầu các môn học thì vẫn chưa đáp ứng đầy đủ, nhất là các thiết bị dạy học hiện đại

(Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo tổng kết năm học 2012 – 2013, 2013 – 2014, 2014 – 2015

của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sóc Trăng)

Trong ba năm qua, các trường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng đã cónhiều giải pháp để duy trì và nâng cao chất lượng giáo dục, ngoài việc chú trọng đổimới phương pháp dạy và học, các trường còn quan tâm đến công tác giáo dục đạođức, lối sống cho học sinh, phối hợp chặt chẽ với gia đình và các lực lượng xã hộitrong việc quản lý, giáo dục các em Do đó trong nhiều năm liền, các trường THPThuyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng luôn giữ vững và duy trì chất lượng giáo dục đại trà

đạt tỷ lệ trên 84% học sinh có học lực trên trung bình Tỉ lệ học sinh xếp loại học

lực khá, giỏi chiếm tỷ lệ trên 37%, tuy số học sinh khá giỏi không tăng đều hàngnăm và tỉ lệ học sinh xếp loại học lực yếu – kém cũng không thể hiện sự giảm dầnnhưng tính ổn định cao và ngày càng đi vào thực chất

* Về kết quả thi học sinh giỏi cấp tỉnh:

Trong những năm qua, hoạt động bồi dưỡng HSG của các trường THPThuyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng đã được các trường quan tâm và tổ chức thực hiệntương đối tốt Số lượng học sinh tham gia dự thi hàng năm đều tăng và bước đầu đạtđược những kết quả nhất định Thống kê kết quả các kỳ thi học sinh giỏi trong banăm liền kề của các trường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng như sau:

Bảng 2.4 Thống kê kết quả thi học sinh giỏi lớp 12 huyện Mỹ Tú

Trường THPT NH: 2012 - 2013 NH: 2013 - 2014 Dự NH: 2014 - 2015

thi Đạt giải TL% Dự thi Đạt giải TL% Dự thi Đạt giải TL%

Huỳnh Hữu Nghĩa 16 05 31.2 14 08 57.1 20 06 30.0

Mỹ Hương 20 07 35.0 36 15 41.6 38 05 13.1

Mỹ Thuận 07 03 42.8 10 07 70.0 11 03 27.2

(Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo kết quả các kỳ thi năm học 2012 – 2013, 2013 –

2014, 2014 - 2015 của Sở Giáo dục và Đào tạo)

Qua bảng thống kê trên cho thấy: Chất lượng của các kỳ thi học sinh giỏichưa cao so với tiềm năng của các trường Kết quả các kỳ thi học sinh giỏi của cáctrường chưa ổn định và chưa phát triển đều Số học sinh của các trường đạt giảitrong năm học 2013 – 2014 là 33 em, chiếm tỷ lệ 44.5%, cao hơn so với năm học

2012 – 2013 Tuy nhiên đến năm học 2014 – 2015, số học sinh đạt giải chỉ còn lại

16 em, chiếm tỷ lệ 19.2%

Kết quả trên không chỉ thấp hơn năm học 2013 – 2014 mà còn thấp hơn cảnăm học 2012 – 2013 Đây là một thực trạng mà cán bộ, giáo viên và học sinh củacác trường cần phải quan tâm nhiều hơn nữa trong thời gian tới để nâng cao chấtlượng của hoạt động này

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học phổ thông huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng

Để đánh giá đúng với thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở cáctrường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng, học viên đã tiến hành điều tra, khảo sátbằng phiếu hỏi và trao đổi phỏng vấn đối với các CBQL, giáo viên và PHHS củacác trường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng như sau:

- Cán bộ quản lý: 10 (Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng);

Mức độ Mức độ quan trọng Mức độ cần thiết Mức độ thực hiện Điểm

3 Ít quan trọng Không cần thiết Chưa tốt 1

* Quy ước nhận xét đánh giá kết quả sau khi xử lí số liệu:

Điểm trung bình dưới 1.5 điểm: Đánh giá yếuĐiểm trung bình từ 1.5 đến dưới 2.5 điểm: Đánh giá trung bìnhĐiểm trung bình từ 2.5 điểm trở lên: Đánh giá khá tốt

2.2.1 Thực trạng quản lý kế hoạch hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi

Bảng 2.6 Thực trạng xây dựng các loại kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi

Nội

dung

Mức độ cần thiết Mức độ thực hiện CBQL Giáo viên Tổng hợp CBQL Giáo viên Tổng hợp ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc

Nội dung 1: Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi dài hạn năm năm

Nội dung 2: Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi theo năm học

Nội dung 3: Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi theo từng học kỳ

Nội dung 4: Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi hàng tháng

Nhận xét:

Nhận thức về tính cần thiết của 4 loại kế hoạch bồi dưỡng HSG được các kháchthể đánh giá ở mức trung bình với điểm bình quân đạt 2.24 điểm Trong 4 loại kếhoạch trên thì kế hoạch bồi dưỡng HSG theo năm học được các khách thể đánh giá

là rất cần thiết với điểm trung bình đạt 2.88 điểm, xếp bậc thứ 1, kế đến là loại kếhoạch bồi dưỡng HSG dài hạn 5 năm được CBQL đánh giá là rất cần thiết, xếp bậc

2, còn lại được đa số các khách thể cho rằng không cần thiết

Đối với mức độ thực hiện xây dựng các loại kế hoạch được các khách thểđánh giá chỉ đạt trung bình với số điểm là 2.00 điểm Trong 4 loại kế hoạch trên thì

kế hoạch bồi dưỡng HSG năm học cũng được các khách thể đánh giá ở mức khá tốtvới điểm trung bình là 2.74 điểm Như vậy, trong quản lý hoạt động bồi dưỡngHSG, tất cả các CBQL của các trường đều chú trọng đến xây dựng kế hoạch bồi

dưỡng HSG theo năm học mà chưa chú trọng đến việc xây dựng các loại kế hoạchkhác, đặc biệt là kế hoạch dài hạn 5 năm Để hoạt động bồi dưỡng HSG có hiệuquả, việc xây dựng kế hoạch và quản lý chất lượng công việc theo kế hoạch là cáchlàm khoa học, hiện đại và cần thiết Thế nhưng khi trao đổi với các nhà quản lý củacác trường thì đa số đều cho rằng nhiệm vụ của các trường là tập trung nâng caochất lượng đại trà là chính, còn hoạt động bồi dưỡng HSG là nhiệm vụ chính củacác trường chuyên, trường điểm của huyện và tỉnh cho nên các trường chưa quantâm đến việc xây dựng kế hoạch dài hạn cho hoạt động bồi dưỡng HSG.

Để tìm hiểu về thực trạng xây dựng kế hoạch bồi dưỡng HSG năm học ở cáctrường THPT huyện Mỹ Tú, học viên đã tiến hành khảo sát các CBQL và giáo viêncủa các trường, kết quả thu được như sau:

Bảng 2.7 Khảo sát thực trạng xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi

Nội

dung

Mức độ cần thiết Mức độ thực hiện CBQL Giáo viên Tổng hợp CBQL Giáo viên Tổng hợp ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc

Nội dung 2: Kế hoạch bồi dưỡng HSG của trường đã xác định được mục tiêu, nhiệm vụ bồi dưỡng của nhà trường sẽ đạt được trong năm

Nội dung 3: Kế hoạch bồi dưỡng HSG của trường đã xác định các nguồn lực, các phương tiện và điều kiện cần thiết để thực hiện bồi dưỡng HSG

Nội dung 4: Kế hoạch bồi dưỡng HSG của trường chú trọng vào đề xuất, quyết định các biện pháp tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện của trường

Nội dung 5: Quán triệt đến tất cả các cán bộ, giáo viên và học sinh về nhiệm vụ năm học, kế hoạch phát triển nhà trường, kế hoạch bồi dưỡng HSG

Nhận xét:

Nhận thức về sự cần thiết của các yêu cầu trong bản kế hoạch bồi dưỡngHSG năm học của các trường được các khách thể nhận thức ở mức độ cao với điểmtrung bình là 2.64 điểm Nhận thức chung của CBQL và giáo viên về tính cần thiết

của các yêu cầu trong bản kế hoạch tương đối đồng đều nhau Điểm trung bình củacác yêu cầu dao động từ 2.44 điểm đến 2.89 điểm, không có yêu cầu nào bị đánh giá

ở mức trung bình

Nhận thức về mức độ thực hiện xây dựng kế hoạch bồi dưỡng HSG năm họccủa các trường được đánh giá ở mức độ trung bình, 2.05 điểm So sánh ý kiến đánhgiá của hai loại khách thể ta thấy không có sự khác biệt nhiều trong đánh giá, không

có yêu cầu nào được đánh giá khá tốt mà chỉ được đánh giá ở mức độ trung bình.Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến kết quả trên thì đa số các khách thể đều cho rằng:Trong kế hoạch bồi dưỡng HSG của các trường chưa nêu được đặc điểm tình hình,những thuận lợi khó khăn, chưa xác định được các nguồn lực thực hiện và chưa đề

ra các biện pháp để thực hiện hoạt động bồi dưỡng HSG

Tương quan giữa mức độ nhận thức và mức độ thực hiện là tương quan thuậnnhưng chưa chặt chẽ với nhau, vẫn còn một vài ý kiến khác biệt nhưng khôngnhiều Phần đông các khách thể đã nhận thức được sự cần thiết của kế hoạch 5 năm

và kế hoạch 1 năm nhưng trong thực tế khi đi vào thực hiện thì vẫn còn bộc lộ nhiềuhạn chế cần phải khắc phục

2.2.2 Thực trạng tổ chức thực hiện hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi

a) Quản lý đội ngũ giáo viên dạy bồi dưỡng học sinh giỏi:

Bảng 2.8 Thực trạng đội ngũ giáo viên dạy bồi dưỡng học sinh giỏi

Nội

dung

Mức độ cần thiết Mức độ thực hiện CBQL Giáo viên Tổng hợp CBQL Giáo viên Tổng hợp ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc

Nội dung 1: Hiệu trưởng tuyển chọn đội ngũ giáo viên dạy bồi dưỡng HSG của

trường dựa trên năng lực và phẩm chất của giáo viên

Nội dung 2: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao chuyên môn và phương pháp giảng dạy cho giáo viên dạy bồi dưỡng HSG

Nội dung 3: Hiệu trưởng chỉ đạo tốt công tác tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên trong tổ chuyên môn

Nội dung 4: Hiệu trưởng luôn tạo điều kiện tốt nhất cho giáo viên tham gia học tập nâng cao trình độ trên chuẩn

Nội dung 5: Thường xuyên tổ chức cho giáo viên đi tham quan, giao lưu học tập ở đơn vị bạn

Nhận xét:

Nhận thức về mức độ cần thiết của các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viêndạy bồi dưỡng HSG được hai khách thể nhận thức rất cao, với điểm trung bình là2.54 điểm, xếp loại khá tốt Thực hiện trao đổi với cán bộ và giáo viên của cáctrường thì được biết: Ban giám hiệu các trường đã quan tâm đến công tác phát triểnđội ngũ giáo viên dạy bồi dưỡng HSG Đa số giáo viên được phân công giảng dạyđều đạt chuẩn về đào tạo, có trình độ chuyên môn tương đối vững vàng, phươngpháp giảng dạy linh hoạt hiệu quả, có hiểu biết về khoa học giáo dục và có tinh thầntrách nhiệm trong công tác giảng dạy Nhà trường cũng đã quan tâm đến công tácbồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ giáo viên như tạo điều kiệnthuận lợi để các giáo viên tham gia học tập nâng cao trình độ chuyên môn trênchuẩn, vận động giáo viên tham gia học các lớp Tin học, Ngoại ngữ,

Kết quả khảo sát về mức độ thực hiện của các trường chỉ đạt 2.19 điểm, xếploại trung bình Mức độ thực hiện các nội dung quản lý lực lượng giáo viên dạy bồidưỡng HSG đạt ở mức không đồng đều nhau thể hiện qua điểm khao sát dao động

từ 1.93 điểm đến 2.32 điểm Nguyên nhân chủ yếu là do công tác quản lý của Hiệutrưởng chưa hiệu quả cao, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ giáo viênhiện nay chưa đồng đều nhau, các trường chưa tổ chức tốt hoạt động bồi dưỡngchuyên môn cho đội ngũ giáo viên dạy bồi dưỡng HSG, công tác tự học, tự bồidưỡng có triển khai nhưng chỉ mang tính hình thức, chưa đi vào chiều sâu, số giáoviên đăng kí đi học nâng cao trình độ trên chuẩn vẫn còn ít, thậm chí một số trườnghiện nay chưa có giáo viên đi học trên chuẩn sau đại học

Tương quan giữa mức độ cần thiết và mức độ thực hiện của các biện phápquản lý đội ngũ giáo viên dạy bồi dưỡng HSG trong các trường ở huyện Mỹ Tú làchưa tương ứng với nhau Đa số CBQL và giáo viên đều có nhận thức rất tốt về cácbiện pháp quản lý đội ngũ giáo viên dạy bồi dưỡng HSG, nhưng khi thực hiện thì

chưa được như ý muốn và chỉ đạt mức trung bình Điều này đòi hỏi các trường cầnphải quan tâm nhiều hơn đến việc quản lý, tuyển chọn đội ngũ giáo viên dạy bồidưỡng HSG cho nhà trường trong thời gian tới.

b) Quản lý việc phát hiện, tuyển chọn học sinh giỏi:

Bảng 2.9 Thực trạng tuyển chọn đội tuyển học sinh giỏi

Nội

dung

Mức độ cần thiết Mức độ thực hiện CBQL Giáo viên Tổng hợp CBQL Giáo viên Tổng hợp ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc

Nội dung 1: Hiệu trưởng xây dựng được tiêu chí tuyển chọn HSG rõ ràng, phù hợp

và công khai rộng rãi cho giáo viên và học sinh nắm

Nội dung 2: Hiệu trưởng đề ra các căn cứ để tuyển chọn HSG cho giáo viên thực hiện thuận lợi hơn

Nội dung 3: Hiệu trưởng xây dựng thống nhất quy trình tuyển chọn đội tuyển HSG cho giáo viên thực hiện

Nội dung 4: Chỉ đạo giáo viên khi tuyển chọn HSG phải kết hợp nhiều hình thức và phương pháp tuyển chọn

Kết quả khảo sát mức độ thực hiện các biện pháp quản lý hoạt động tuyểnchọn HSG của các trường đạt kết quả ở mức trung bình, với điểm khảo sát là 2.21điểm Tìm hiểu thực tế tại các trường THPT huyện Mỹ Tú cho thấy: Đa số các Hiệutrưởng đều chưa xây dựng được các tiêu chí, các căn cứ cần thiết để giáo viên thựchiện tuyển chọn HSG cho nhà trường Ngoài ra các trường cũng chưa xác định đượccác bước cụ thể trong quá trình tuyển chọn HSG nhằm phát hiện được năng lực thật

sự của các em, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động dạy bồi dưỡng HSG củanhà trường.

Tương quan giữa mức độ nhận thức và thực tế đã làm được các khách thểđánh giá không đồng đều nhau Nhận thức rất tốt về các biện pháp quản lý nhưngkhi đi vào thực hiện trong thực tế vẫn còn nhiều tồn tại cần phải khắc phục

c) Quản lý nội dung, chương trình dạy bồi dưỡng học sinh giỏi:

Bảng 2.10 Thực trạng xây dựng nội dung dạy bồi dưỡng học sinh giỏi

Nội

dung

Mức độ cần thiết Mức độ thực hiện CBQL Giáo viên Tổng hợp CBQL Giáo viên Tổng hợp ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc ĐTB Bậc

đã đáp ứng được việc dạy nâng cao, chuyên sâu phù hợp với trình độ nhận thức củaHSG là rèn luyện kĩ năng giải bài tập và rèn luyện tư duy sáng tạo cho các em