LUẬN văn THẠC sĩ KINH tế CHÍNH TRỊ PHÁT TRIỂN KINH tế NÔNG THÔN ở HUYỆN PHÚ XUYÊN, THÀNH PHỐ hà nội

Nông nghiệp, nông dân, nông thôn hay còn gọi là tam nông là vấn đề được Đảng Cộng sản Việt Nam rất quan tâm và coi trọng trong suốt quá trình lãnh đạo đất nước. Trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước hiện nay thì tiến trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn được coi là một trong những vấn đề được ưu tiên đặc biệt của Đảng và Nhà nước ta. Việc tập trung đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn, đầu tư phát triển giống mới có năng suất, chất lượng cao, phát triển các cụm công nghiệp, làng nghề, tiểu thủ công nghiệp, chương trình xây dựng nông thôn mới đã có tác động tích cực đến việc sản xuất, tạo việc làm và xóa đói, giảm nghèo, làm thay đổi bộ mặt nông thôn cả nước trong đó có huyện Phú Xuyên.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

3

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG

THÔN HUYỆN PHÚ XUYÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 111.1 Khái niệm kinh tế nông thôn và phát triển kinh tế nông

1.2 Nội dung phát triển kinh tế nông thôn và các yếu tố ảnh

hưởng tới phát triển kinh tế nông thôn ở huyện Phú Xuyên,

1.3 Vai trò của phát triển kinh tế nông thôn với phát triển kinh

tế - xã hội ở huyện Phú Xuyên, Thành phố Hà Nội 27

THÔN Ở HUYỆN PHÚ XUYÊN, THÀNH PHỐ

2.1 Đánh giá thành tựu, hạn chế trong phát triển kinh tế nông

thôn ở huyện Phú Xuyên, Thành phố Hà Nội thời gian qua 332.2 Nguyên nhân của thực trạng và những vấn đề đặt ra cần

Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN

KINH TẾ NÔNG THÔN Ở HUYỆN PHÚ XUYÊN,

3.1 Phương hướng và mục tiêu về phát triển kinh tế nông thôn

trên địa bàn huyện Phú Xuyên, Thành phố Hà Nội trong

3.2 Những giải pháp chủ yếu để thúc đẩy phát triển kinh tế

KẾT LUẬN

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

899196

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nông nghiệp, nông dân, nông thôn hay còn gọi là "tam nông" là vấn đềđược Đảng Cộng sản Việt Nam rất quan tâm và coi trọng trong suốt quá trìnhlãnh đạo đất nước Trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước hiện nay thì tiếntrình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn được coi là một trong những vấn đềđược ưu tiên đặc biệt của Đảng và Nhà nước ta Việc tập trung đầu tư xâydựng kết cấu hạ tầng nông thôn, đầu tư phát triển giống mới có năng suất,chất lượng cao, phát triển các cụm công nghiệp, làng nghề, tiểu thủ côngnghiệp, chương trình xây dựng nông thôn mới đã có tác động tích cực đếnviệc sản xuất, tạo việc làm và xóa đói, giảm nghèo, làm thay đổi bộ mặt nôngthôn cả nước trong đó có huyện Phú Xuyên

Là một huyện ngoại thành, nằm ở phía nam Thủ đô, Phú Xuyên cónhiều tiềm năng và lợi thế để phát triển kinh tế nông thôn cả về đất đai, thổnhưỡng, khí hậu, nguồn nhân lực và truyền thống, kinh nghiệm sản xuất,kinh doanh Thực hiện đường lối CNH, HĐH và chương trình xây dựngnông thôn mới của Đảng và Nhà nước, trong những năm qua, Đảng bộ vànhân dân huyện Phú Xuyên đã tập trung mọi nguồn lực, kiên trì phấn đấuđạt được những thành tựu bước đầu nhưng rất quan trọng trong việc pháttriển kinh tế nông thôn, làm thay đổi từng bước bộ mặt của huyện, cải thiện

và nâng cao đời sống vật chất, văn hóa của nhân dân, tạo ra những điều kiện

và tiền đề mới cho sự phát triển tiếp theo của nông thôn, nông nghiệp, nôngdân trên địa bàn huyện

Tuy nhiên quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa hiện nay đã làm chophạm vi kinh tế nông thôn dần bị thu hẹp Những năm gần đây, việc phát triểnkinh tế nông thôn tại huyện Phú Xuyên phải đối diện với rất nhiều khó khăn,thách thức khác, nhất là tình trạng nông dân bỏ ruộng để chuyển đổi nghề

sang dịch vụ, kinh doanh thương mại, xây dựng nhưng tình trạng thấtnghiệp vẫn ở mức cao, vẫn còn nhiều bộ phận người dân có đời sống khókhăn thuộc hộ nghèo và cận nghèo Đồng thời, việc phát triển kinh tế nôngthôn tại huyện hiện nay còn nhiều vướng mắc như vấn đề dồn điền đổi thửa,thiếu vốn đầu tư cho nông nghiệp nông thôn, năng lực quản lý của các cán bộtrong phát triển kinh tế nông thôn còn hạn chế… Do đó, cần có những giảipháp nhằm phát triển kinh tế nông thôn trên địa bàn huyện Phú Xuyên phùhợp với yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH và những điều kiện mới để thựchiện thắng lợi các mục tiêu của Thành phố và huyện đã xác định.

Nhận thức được tính cấp thiết của việc phát triển kinh tế nông thôn tại

địa phương giai đoạn hiện nay, tác giả đã chọn đề tài: “Phát triển kinh tế nông thôn ở huyện Phú Xuyên, Thành phố Hà Nội” làm đề tài luận văn thạc

sĩ

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

* Tình hình nghiên cứu trong nước

Phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững hiện nay đã trở thànhvấn đề hết sức quan trọng; đặc biệt, từ khi Ban Chấp hành Trung ương Đảngban hành Nghị quyết về Nông nghiệp, nông thôn và nông dân, thì vấn đề pháttriển kinh tế nông thôn càng thu hút sự quan tâm nghiên cứu của các nhà khoahọc, các nhà quản lý Tiêu biểu như các tài liệu sau:

- Lê Đức Minh (2011), Phát triển kinh tế nông thôn ở tỉnh Đồng Nai,

Luận văn thạc sỹ khoa học kinh tế, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia

TP Hồ Chí Minh Luận văn phân tích và đánh giá về thực trạng phát triển kinh

tế nông thôn trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, trên cơ sở đó đề xuất những giải phápphát triển kinh tế nông thôn tại địa bàn tỉnh trong thời gian tới

- Hồng Vinh (1998), Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, sách tham khảo, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội Tác giả đã nghiên cứu hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản

về công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn.Trên cơ sở đó đánh giá thực trạngcông nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn tại các địa phương ở Việt Nam

- Nguyễn Đình (1997), Công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn các nước châu Á và Việt Nam, sách tham khảo, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

Tác giả đã nghiên cứu và làm rõ những vấn đề liên quan tới thực trạng tiếntrình thực hiện công nghiệp hóa nông thôn tại các nước Châu Á và Việt Namtrong thời kỳ những năm 90 của thế kỷ 20

- Lê Văn Thông (2012), Sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Gia Lâm, Thành Phố Hà Nội, Luận văn thạc sỹ kinh tế chính trị, Đại học Nông

nghiệp Hà Nội Ngoài việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về sản xuất nôngnghiệp, nghiên cứu này đã chỉ ra rằng nông nghiệp đóng vai trò quan trọngtrong đời sống kinh tế cũng như xã hội của các hộ dân ở huyện Gia Lâm.Kinh tế nông nghiệp đã góp phần làm tăng thu nhập, đảm bảo nguồn lươngthực cho người dân, đồng thời góp phần giải quyết việc làm, và giải quyết cácvấn nạn xã hội trên địa bàn Tuy nhiên, trong quá trình quy hoạch đô thị,nhiều người dân bị thu hồi đất, nảy sinh nhiều vấn đề bất cập và mâu thuẫngiữa việc CNH-HĐH đất nước và phát triển kinh tế nông nghiệp Tác giả đãphân tích và đưa ra các giải pháp nhằm giải quyết các mâu thuẫn nêu trên

- Nguyễn Văn Tản (2014), Phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn huyện Thường Tín - Hà Nội, Luận văn thạc sỹ kinh tế chính trị,

Học viện chính trị - Bộ Quốc phòng Trong luận văn của mình, tác giả đã hệthống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về kinh tế nông nghiệp, nông thôn vàphát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn Đồng thời, tác giả đã phân tíchnhững điều kiện thuận lợi và khó khăn của huyện Thường Tín trong phát triểnkinh tế nông nghiệp, nông thôn Chương 2, tác giả đã phân tích, đánh giá thựctrạng phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn của huyện Thường Tín thời

gian qua và nhận định rõ những vấn đề đặt ra cần giải quyết Chương 3 củaluận văn, tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển kinh tế nôngnghiệp, nông thôn trên địa bàn huyện trong thời gian tới.

- Nguyễn Hữu Cường (2013), Vai trò của kinh tế nông thôn đối với Việt Nam giai đoạn 2010 - 2015, Luận án tiến sĩ kinh tế, Đại học Lâm nghiệp

Hà Nội Tác giả đã nêu lên bề dày của nền kinh tế nông thôn nước ta, và làmbật lên được vai trò quan trọng của nông thôn trong lịch sử đất nước, trướchết, kinh tế nông nghiệp đảm bảo an ninh lương thực cho người dân, tiếp theo

là tạo tiền đề cho các lĩnh vực, ngành nghề kinh tế khác phát triển

Tuy nhiên trong lộ trình phát triển của đất nước, cơ cấu kinh tế có sựchuyển đổi mạnh mẽ, Việt Nam dần dần đang trên đà phát triển với tốc độquy hoạch và công nghiệp hóa tăng lên, tỷ trọng kinh tế chuyển dịch dần theohướng giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng tỷ trọng công nghiệp, xây dựng,thương mại dịch vụ… Tuy nhiên, còn nhiều bộ phận người dân trên khắp cácvùng miền đất nước vẫn mưu sinh bằng kinh tế nông nghiệp, nhưng bị thu hồiđất do quá trình cải cách, quy hoạch đô thị hóa, theo đó làm cho nhiều ngườidân thất nghiệp, hơn nữa hiệu quả sản xuất nông nghiệp chưa cao Trên cơ sởnhững luận giải khoa học, tác giả luận án đã đưa ra thực trạng và các giảipháp nhằm phát huy vai trò của kinh tế nông thôn đối với nền kinh tế nước ta

- Nguyễn Toàn (2001), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, khó khăn và những thuận lợi, Luận án tiến sĩ kinh tế, Đại học Nông nghiệp thành

phố Hồ Chí Minh Tác giả luận án đã đưa ra thực trạng chuyển dịch cơ cấunông thôn của nước ta trong quá trình CNH, HĐH và đề xuất những giải phápthúc đẩy chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo hướng hợp lý trong thời giantới

- Nguyễn Bá Ngọc (2011), Thí điểm sản xuất hoa màu nhằm phát triển kinh tế nông nghiệp huyện Hoài Đức, Thành phố Hà Nội, Luận án tiến sĩ kinh

tế, Đại học Lâm nghiệp Hà Nội Tác giả luận án đã khái quát cơ sở lý luận vềkinh tế nông nghiệp và phát triển kinh tế nông nghiệp, đồng thời chỉ rõ vai tròcủa sản xuất hoa màu trong vấn đề sản xuất nông nghiệp Tác giả cũng nêunhững điều kiện thuận lợi và khó khăn của huyện Hoài Đức trong sản xuấtnông nghiệp, đồng thời phân tích đánh giá về mô hình thí điểm sản xuất hoamàu tại một số địa phương trên địa bàn huyện, từ đó đưa ra những thành tựu

và những khó khăn còn tồn tại trong công tác sản xuất hoa màu tại huyện

- Bùi Hữu Dương (2013), “Phát triển kinh tế nông thôn, hướng đi nào

cho nông dân Việt Nam trong thời kỳ đô thị hóa”, Tạp chí Cộng sản, số 8.

Trong bài viết của mình, tác giả đã phản ánh những bế tắc, hạn chế, khó khăntrong việc phát triển nông thôn trong khi diện tích đất đai đang bị thu hẹp dầncho quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa, trong khi giá trị nông sản nhìnchung là thấp, nhiều người dân bỏ ruộng không tiến hành canh tác, nhưng vẫnthất nghiệp, nguyên nhân là công sức và chi phí bỏ ra để làm ruộng khôngđược bù đắp, năng suất thu hoạch về thấp, người dân lỗ thêm trong khi một sốđịa phương, công tác thủy lợi và phát triển nông nghiệp trên địa bàn chưađược quan tâm đúng mức

- Nguyễn Hữu Tú (2012), “Mô hình VAC trong phát triển kinh tế nông

nghiệp hiện nay”, Báo Mới, số 13 Bài viết đã phần nào nói lên vai trò của

phát triển kinh tế nông nghiệp tại các vùng nông thôn Việt Nam, và đưa ra ưuđiểm, hạn chế của mô hình VAC đối với các hộ gia đình Mặc dù mô hìnhVAC là một mô hình cũ, được khai triển từ rất lâu nhưng rất ít hộ kinh tếnông nghiệp giữ vững được mô hình này, tác giả phân tích một số nguyênnhân ảnh hưởng làm cho các hộ gia đình ít áp dụng mô hình VAC, mà nguyênnhân lớn nhất là do diện tích đất bị thu hẹp, ô nhiễm môi trường, dịch bệnh…

- Phan Công Long (2012), “Năng lực quản lý của chính quyền địa

phương trong việc dồn điền đổi thửa tại các huyện ngoại thành Hà Nội”, Báo

Pháp luật, số 8 Bài viết đã đưa ra những thành tựu đạt được thời gian qua tại

một số huyện ngoại thành Hà Nội như Hoài Đức, Đan Phượng, Thanh Oai,Ứng Hòa… nhưng đồng thời cũng đưa ra những khó khăn, bất cập còn tồn tạitrong công tác dồn điền đổi thửa cho nông dân, theo đó một trong nhữngnguyên nhân là do cách thức làm việc chưa khoa học, còn quan liêu, và chưanhiệt tình vì dân của một bộ phận các cán bộ phụ trách vấn đề này, gây nảysinh mâu thuẫn giữa nông dân và chính quyền địa phương, gây nên nhiều đơnkiện, ẩu đả trong quá trình dồn điền đổi thửa, từ đó làm chậm tiến độ củacông tác này, nhân dân không có đất cấy vì chưa được phân lại đất rõ ràng, cụthể, đồng thời khi quy hoạch dồn điền đổi thửa chưa xong thì chưa ứng dụngđược các máy móc kỹ thuật như máy cấy, máy gặt… vào các thửa để giảiphóng sức lao động của con người, tăng năng suất lao động

* Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

- Tác giả Gollin, Douglas (2011), “Agricultural Productivity andEconomic Growth”, tạm dịch là “Kinh tế nông nghiệp và phát triển kinh tế”,với những nội dung chính: Trình bày các vấn đề lý thuyết cơ bản về kinh tếnông nghiệp và các vấn đề liên quan của kinh tế nông nghiệp, nông thôn tạicác nước nghèo và đang phát triển

- Jonh Cra Kelly (2009), “Agricultural development in the wide context”, Tạm dịch: “Phát triển kinh tế nông nghiệp trong bối cảnh nềnkinh tế toàn cầu”, với nội dung: Đưa ra các quan điểm về phát triển kinh tếnông nghiệp trong thời kỳ kinh tế hội nhập hiện nay

economy Tác giả Jonh W.Mellor (2007), “The Role ofAgriculture in economic

development”, tạm dịch: “Vai trò của nông nghiệp trong phát triển kinh tế”,

nội dung: Bài tiểu luận đưa ra vai trò của kinh tế nông nghiệp trong phát triểnkinh tế và các giải pháp phát triển kinh tế nông nghiệp

Ngoài những công trình khoa học đươc tác giả nêu trên vẫn còn cónhiều bài báo khoa học, báo cáo nghiên cứu về kinh tế nông thôn và phát triểnkinh tế nông thôn của các tác giả trong và ngoài nước Tuy nhiên chưa có

công trình nào nghiên cứu vấn đề “Phát triển kinh tế nông thôn ở huyện Phú Xuyên, Thành phố Hà Nội” dưới góc độ khoa học kinh tế chính trị như một

công trình nghiên cứu chuyên ngành Vì vậy, đây là một “khoảng trống” khoahọc để tác giả quyết định lựa chọn vấn đề trên làm đề tài luận văn thạc sĩ

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

* Mục đích nghiên cứu

Luận giải cơ sở lý luận và thực tiễn của phát triển kinh tế nông thôn ởhuyện Phú Xuyên Trên cơ sở đó đề xuất những phương hướng và giải phápnhằm phát triển kinh tế nông thôn gắn liền với CNH –HĐH ở huyện PhúXuyên trong thời gian tới

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ nội dung phát triển kinh tế nông thôn của huyện Phú Xuyên

và vai trò của nó trong phát triển trên các mặt của đời sống kinh tế, xã hội trênđịa bàn huyện

- Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển kinh tế nông thôn của huyệnPhú Xuyên, Thành phố Hà Nội trong thời gian qua, tìm ra các nguyên nhân vànhững vấn đề cần tiếp tục giải quyết

- Đề xuất những phương hướng và giải pháp chủ yếu phát triển kinh tếnông thôn gắn liền với CNH, HĐH của huyện Phú Xuyên, Thành phố Hà Nộitrong thời gian tới

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu làm rõ sự phát triển kinh tế nông thôn trên địa bàn huyệnvùng ngoại thành thủ đô

* Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: huyện Phú Xuyên, Thành phố Hà Nội

- Về thời gian: Từ năm 2010 cho tới nay; tuy nhiên, để vấn đề nghiêncứu có tính hệ thống, đề tài có đề cập một số nội dung liên quan trong thời giantrước và sau 5 năm nói trên.

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài

* Phương pháp luận

Luận văn sử dụng cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - LêNin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, các quan điểm đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, chínhsách, pháp luật của Nhà nước, các nghị quyết về phát triển nông nghiệp nôngthôn và CNH, HĐH

* Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp chuyên ngành khoa học chính trịnhư: Phương pháp trừu tượng hóa khoa học, phương pháp thống kê, phươngpháp phân tích, phương pháp điều tra xã hội học, phương pháp hệ thống hóa,phương pháp chuyên gia

6 Ý nghĩa của đề tài

- Luận văn hệ thống hóa được những vấn đề lý luận cơ bản về pháttriển kinh tế nông thôn tại một huyện ngoại thành thủ đô trong thời kỳ đẩymạnh CNH, HĐH

- Thông qua đánh giá và phân tích thực trạng kinh tế nông thôn trên địabàn huyện Phú Xuyên thời gian qua, đề xuất những phương hướng, giải pháp

để các cơ quan lãnh đạo, quản lý tại huyện có thể tham khảo trong phát triểnkinh tế nông thôn tại huyện trong thời gian tới

7 Kết cấu của đề tài

Luận văn gồm: phần mở đầu, 3 chương (7 tiết), kết luận, danh mục tàiliệu tham khảo và phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG THÔN HUYỆN

PHÚ XUYÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 1.1 Khái niệm kinh tế nông thôn và phát triển kinh tế nông thôn

1.1.1 Khái niệm nông thôn

Việt Nam là một đất nước có nền văn minh lúa nước, nền kinh tế quốcgia xuất phát từ kinh tế nông nghiệp, nông thôn Theo thống kê đến cuối năm

2013, tỷ lệ dân cư sống ở nông thôn Việt Nam là 69,30% [43, tr 112] Vì thếcuộc sống và tổ chức nông thôn ảnh hưởng rất mạnh mẽ đến toàn xã hội

Nông thôn là vùng đất đai, khí hậu, thổ nhưỡng với một cộng đồng dân

cư chủ yếu làm nông nghiệp (nông, lâm, ngư nghiệp), cơ sở hạ tầng kém pháttriển, trình độ văn hoá, khoa học kĩ thuật, trình độ sản xuất hàng hoá và thunhập, mức sống của dân cư thường thấp hơn đô thị

Theo quan niệm truyền thống, nông thôn là khái niệm dùng để chỉ mộtđịa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn và gắn liền với nó làdân cư mà đại bộ phận là nông dân Nông thôn có thể được xem xét trênnhiều góc độ về kinh tế, chính trị, văn hoá…

Theo giáo trình kinh tế chính trị Mác - LêNin cho rằng: Nông thôn làkhái niệm dùng để chỉ phần lãnh thổ của một nước hay của một đơn vịhành chính mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, dân cư chủyếu làm nông nghiệp Trong đó, nông nghiệp theo nghĩa hẹp là ngành sảnxuất ra của cải vật chất mà con người phải dựa vào quy luật sinh trưởngcủa cây trồng, vật nuôi để tạo ra sản phẩm như lương thực, thực phẩm đểthoả mãn các nhu cầu của mình

Nông nghiệp theo nghĩa rộng, là tổ hợp các ngành gắn liền với các quátrình sinh học bao gồm cả trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp (trồng và khaithác bảo vệ tài nguyên rừng), ngư nghiệp (đánh bắt và nuôi trồng thuỷ sản)

Nếu theo quan điểm này thì tất cả những đối tượng là cây trồng, vật nuôi gắnvới sự phát triển dưới tác động của điều kiện tự nhiên đều là đối tượng sảnxuất của ngành nông nghiệp Do vậy, ngoài trồng trọt và chăn nuôi, nôngnghiệp còn thêm các ngành ngư nghiệp, lâm nghiệp.

Lâm nghiệp là ngành sản xuất vật chất độc lập của nền kinh tế quốc dân

có chức năng phát triển, quản lý bảo vệ rừng, khai thác lợi dụng rừng, chếbiến lâm sản và phát huy các chức năng phòng hộ văn hóa, xã hội, của rừng

Ngư nghiệp là ngành kinh tế có chức năng và nhiệm vụ nuôi trồng vàkhai thác thuỷ sản, chủ yếu là cá ở các ao hồ, đầm, ruộng, sông ngòi, trongnội địa và ở biển Nói chung, ngư nghiệp là một thực thể tham gia nâng caohoặc thu hoạch cá, được xác định bởi một số cơ quan phải là nghề cá

1.1.2 Kinh tế nông thôn

Xuất phát từ một nước nông nghiệp, trong đó đại bộ phận dân cư lànông dân, Đảng ta đã quan niệm đúng đắn, đặt vấn đề nông dân và kinh tếnông nghiệp lên hàng đầu Trong sự nghiệp xây dựng xã hội chủ nghĩa “Tậptrung sức phát triển mạnh nông nghiệp, coi nông nghiệp là mặt trận hàng đầu”cùng với sự phát triển của thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc quan niệm

về kinh tế nông thôn ở nước ta cũng ngày càng được nhận thức đầy đủ

Theo quan điểm của các nhà kinh điển Mácxít thì, kinh tế nông thôn làmột khu vực của nền kinh tế gắn liền với địa bàn nông thôn Nó là một phứchợp những nhân tố cấu thành của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuấttrong nông - lâm - ngư nghiệp, cùng với các ngành tiểu - thủ công nghiệp,công nghiệp chế biến và phục vụ nông nghiệp, các ngành thương nghiệp vàdịch vụ tất cả có quan hệ hữu cơ với nhau trong kinh tế vùng, lãnh thổ vàtrong toàn bộ nền kinh tế quốc dân Kinh tế nông thôn bao gồm các ngành,lĩnh vực và các thành phần kinh tế có quan hệ và tác động lẫn nhau

Nội dung kinh tế nông thôn rộng hơn kinh tế nông nghiệp Hiện nay,kinh tế nông thôn còn dựa chủ yếu trên cơ sở nông nghiệp để phát triển nhưng

là một sự phát triển tổng hợp, đa ngành nghề, với những biến đổi quan trọngtrong phân công lao động xã hội ngay tại khu vực nông thôn, do đó tạo ranhững lực lượng sản xuất mới mà nền nông nghiệp truyền thống trước đâychưa từng biết đến.

Kinh tế nông thôn trước hết có nông, lâm và ngư nghiệp đảm bảo nhucầu về lương thực, thực phẩm cho xã hội, nguyên liệu cho công nghiệp chếbiến, sản xuất ra các sản phẩm hàng hoá cho thị trường trong và ngoài nước

Kinh tế nông thôn nhất thiết phải có công nghiệp gắn với nông, lâm,ngư nghiệp, trước hết là công nghiệp chế biến Cùng với sự phát triển củakinh tế nông thôn, công nghiệp ở nông thôn không chỉ dừng lại ở khâu côngnghiệp chế biến mà còn có thể phát triển những ngành công nghiệp phục vụđầu vào của sản xuất nông nghiệp như công nghiệp cơ khí sửa chữa máy mócnông nghiệp, thuỷ lợi… Công nghiệp ở nông thôn còn bao gồm một bộ phậntiểu thủ công nghiệp với các công nghệ trình độ khác nhau, sản xuất các hànghoá phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu Nh vậy, công nghiệp ở nôngthôn là làm cho công nghiệp và nông nghiệp kết hợp ngay tại chỗ thành cơcấu ngành nghề

Kinh tế nông thôn ngoài nông, lâm, ngư nghiệp và công nghiệp còn cócác loại hình dịch vụ thương nghiệp, tín dụng, khoa học công nghệ và tưvấn… Các loại hình dịch vụ này cùng với các cơ sở hạ tầng ở nông thôn(điện, đường, trường, trạm…) sẽ là những bộ phận hợp thành của kinh tếnông thôn và sự phát triển mạnh mẽ và hợp lý của chúng là biểu hiện trình độphát triển của kinh tế nông thôn

Kinh tế nông thôn là một cơ cấu kinh tế nhiều thành phần Nền kinh tếquốc dân có bao nhiêu thành phần kinh tế thì kinh tế nông thôn cũng có bấynhiêu Tuy nhiên, các bộ phận kinh tế trong kinh tế nông thôn sẽ có nhữnghình thức cụ thể biểu hiện những đặc điểm riêng biệt của kinh tế nông thôn

Kinh tế nông thôn nhất thiết phải có thành phần kinh tế nhà nước Kinh

tế nhà nước nói chung và trong nông thôn nói riêng đóng vai trò chủ đạotrong kinh tế nông thôn Bộ phận tiêu biểu cho kinh tế nhà nước trong kinh tếnông thôn là nông trường quốc doanh và các trạm, trại kỹ thuật nông nghiệp,

cơ sở hạ tầng Với phạm trù kinh tế nông thôn, thành phần kinh tế nhà nước

mở rộng ra các ngành nghề cơ bản: trong nông nghiệp, công nghiệp, thươngnghiệp, tín dụng ngân hàng, dịch vụ kinh tế và khoa học… Nhiều cơ sở kinh

tế nhà nước trong kinh tế nông thôn chỉ là một bộ phận đại diện của kinh tếnhà nước chung như chi nhánh ngân hàng, cửa hàng thương nghiệp, trạm kỹthuật… nhưng lại gắn bó hữu cơ với kinh tế nông thôn từng vùng như là bộphận cấu thành bên trong của nó Bên cạnh đó, kinh tế nông thôn cũng tất yếu

có thành phần kinh tế tư bản tư nhân và cũng có tư bản nhà nước Đây là địnhhướng kinh tế nhiều thành phần của kinh tế nhà nước ta

Về trình độ công nghệ, kinh tế nông thôn là sự tổng hợp, kết hợp có căn

cứ khoa học nhiều trình độ công nghệ: từ công nghệ truyền thống nói chungcòn lạc hậu cho đến công nghệ bán hiện đại và hiện đại Nền nông nghiệpViệt Nam phải nhanh chóng công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo hướng mộtnền nông nghiệp sinh thái, một nền nông nghiệp sạch, trong khi coi trọngnăng suất, sản lượng cây trồng, vật nuôi vẫn không coi nhẹ tiêu chuẩn chấtlượng, tôn trọng sự đa dạng sinh học, tạo ra những sản phẩm hành hoa quí,hiếm có giá trị trao đổi cao Sự phát triển công nghiệp ở nông thôn tất nhiênphải gắn với nông nghiệp với qui mô nhỏ và vừa là thích hợp và phải tận dụngcông nghệ truyền thống Thế nhưng, nền công nghiệp đó cũng phải nhanhchóng ứng dụng các thành tựu công nghệ hiện đại để sản phẩm có chất lượngcao, có sức cạnh tranh trên thị trường ngày càng mở rộng, cố gắng hướng vềxuất khẩu Sự phát triển của công nghiệp nông thôn cũng phải chú ý ngay từđầu bảo vệ môi trường, thực hiện công nghệ sạch bằng các giải pháp thíchhợp với tình trạng nghèo vốn và công nghệ, làm cho cả công nghiệp và nôngnghiệp đều sạch

Công nghiệp chế biến trong kinh tế nông thôn tất nhiên cần những vùngnông nghiệp tập trung sản xuất chuyên canh nguyên liệu Nhưng vùng tậptrung chuyên canh vẫn phải có cơ cấu hợp lý phù hợp với điều kiện sinh thái,thổ nhưỡng… không loại bỏ mà dung nạp được hệ thống VAC trong nôngnghiệp, hệ thống này vốn là từ truyền thống nông nghiệp Việt Nam và ngàynay đang trở thành một xu hướng hiện đại trong nông nghiệp thế giới.

1.1.3 Phát triển kinh tế nông thôn

Phát triển là khuynh hướng vận động đã xác định về hướng của sự vật:hướng đi lên từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Như vậy,phát triển được hiểu là một quá trình lớn lên, tăng tiến mọi lĩnh vực Bất cứtrong lĩnh vực nào, sự phát triển đều thỏa mãn các thành tố như: sự tăng lên

về cả chất và lượng; sự thay đổi về cơ cấu, thể chế, chủng loại, tổ chức; sựthay đổi về thị trường; và giữ công bằng xã hội, an ninh, trật tự

Theo đó, phát triển kinh tế có thể được hiểu là quá trình tăng tiến vềmọi mặt của nền kinh tế, bao gồm cả việc gia tăng sản lượng, chất lượng sảnphẩm, hiệu quả sản xuất kinh doanh và chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hộitheo hướng tiến bộ và nâng cao chất lượng cuộc sống của con người

Như vậy, phát triển kinh tế nông thôn được hiểu là sự phát triển tổnghợp các ngành nghề kinh tế trên một vùng đất hay một vùng lãnh thổ nhấtđịnh Phát triển kinh tế nông thôn gồm các ngành nông, lâm, ngư nghiệp,công nghiệp, phi nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương nghiệp, dịch vụ

Phát triển KTNT ở nước ta trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá,hiện đại hoá là sự phát triển nhanh, hiệu quả, theo hướng hiện đại và bền vững

cả về mặt kinh tế, xã hội, môi trường sinh thái

Phát triển KTNT là phát triển nền kinh tế nông thôn toàn diện đangành Cùng với việc tiếp tục coi trọng phát triển nền nông nghiệp toàn diệncần phát triển mạnh các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp chế

biến, công nghiệp phục vụ nông nghiệp, kết cấu hạ tầng, thương nghiệp, dịch

vụ Song, tất cả sự phát triển đó đều phải theo hướng hiện đại, hiệu quả, bềnvững, bảo vệ môi trường sinh thái

Như vậy, phát triển kinh tế nông thôn ở huyện Phú Xuyên trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình hoạt động chủ động, tự giác của Đảng

bộ và nhân dân huyện nhằm hình thành và phát triển các ngành nghề, các lĩnh vực kinh tế trên địa bàn nông thôn theo hướng toàn diện, hiện đại, bền vững,

có hiệu quả ngày càng cao gắn với quá trình hình thành, phát triển nông thôn mới văn minh, tiến bộ, đời sống vật chất và văn hóa của dân cư nông thôn ngày càng được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ và cải thiện

Phát triển kinh tế nông thôn ở huyện Phú Xuyên được quan niệm như làmột quá trình lâu dài trong sự nghiệp CNH, HĐH nói chung và CNH, HĐHnông nghiệp, nông thôn nói riêng Trên địa bàn 1 huyện ngoại thành của thủ

đô Hà Nội với những đặc điểm địa lý, tự nhiên, kinh tế, xã hội và các lợi thếtrong vùng của huyện

Chủ thể của sự phát triển là Đảng bộ, nhân dân và cả hệ thống chính trịcủa huyện mà lực lượng trực tiếp là giai cấp nông dân trên địa bàn huyện dưới

sự lãnh đạo của Huyện ủy và sự quản lý điều hành của chính quyền các cấp

Mục tiêu của sự phát triển nhằm hình thành một nền kinh tế nôngnghiệp nông thôn toàn diện, hiện đại, bền vững và có hiệu quả ngày càng cao,xét cả về kinh tế và xã hội để nâng cao đời sống vật chất văn hóa của nhândân nông thôn, bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái, môi trường xã hội

1.2 Nội dung phát triển kinh tế nông thôn và các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển kinh tế nông thôn ở huyện Phú Xuyên, Thành phố Hà Nội

1.2.1 Nội dung phát triển kinh tế nông thôn ở huyện Phú Xuyên, Thành phố Hà Nội

Từ khái niệm phát triển kinh tế nông thôn ở huyện Phú Xuyên đưa ra ởtrên, có thể hiểu rằng phát triển kinh tế nông thôn ở huyện Phú Xuyên việcphát triển, chuyển dịch cơ cấu các ngành nghề, các lĩnh vực kinh tế trên địa

bàn nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đồng thời, áp dụngkhoa học kỹ thuật văn minh, tiến bộ vào phát triển kinh tế nông thôn, nângcao trình độ dân trí, xóa đói giảm nghèo, an sinh xã hội Như vậy, xuất phát từkhái niệm trên, nội dung phát triển kinh tế nông thôn ở huyện Phú Xuyên baogồm các vấn đề sau:

Thứ nhất, chuyển dịch cơ cấu các ngành kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là nhiệm vụ trọng tâm trong suốt cả thời

kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Trong quá trình phát triển kinh tếnói chung và kinh tế nông thôn nói riêng, Đảng ta cũng đã xác định phát triểnnông nghiệp theo hướng bền vững, được khẳng định rõ trong nội dung CNH,HĐH nông thôn trong Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX về "Đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn thời kỳ 2001 - 2010” vàchiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2006 - 2010 do Nghị quyết Đại hội Đảnglần thứ X đề ra, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 do nghịquyết Đại hội Đảng lần thứ XI đề ra và căn cứ vào định hướng chiến lượcphát triển bền vững ở Việt Nam (Chương trình nghị sự 21 của Việt Nam),cũng như đặc điểm riêng của từng địa phương, trong đó có huyện Phú Xuyên

Kinh tế huyện Phú Xuyên hiện tại chủ yếu vẫn là nông nghiệp, dịch vụ

và công nghiệp đang phát triển, Phú Xuyên có nhiều làng nghề tiểu thủ côngnghiệp tiêu biểu như Chuyên Mỹ là làng nghề khảm trai truyền thống; thêuren ở Sơn Hà, Dân Chủ (Phúc Tiến), Nam Tiến; nghề làm giấy ở Hồng Minh;nghề may mặc ở Vân Từ; nghề đóng giầy ở Phú Yên; nghề dệt lụa ở QuangTrung; nghề mây tre đan ở Phú Túc, Minh Tân; nghề mộc dân dụng ở TânDân ngoài ra còn có các nghề thủ công nghiệp khác như cơ khí; sơn mài vàcác ngành công nghiệp khác Huyện đang triển khai khu công nghiệp hỗ trợnam Hà Nội có các ngành công nghiệp may mặc, lắp ráp ô tô, tin học

Như vậy, phát triển kinh tế nông thôn huyện Phú Xuyên là điều cầnthiết hiện nay trong đó cần có sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giảm tỷ trọngnông nghiệp, tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ, các ngành tiểu thủ côngnghiệp, dần dần nâng cao mức sống của người dân, cùng các địa phương kháctrên cả nước thực hiện quá trình CNH, HĐH đất nước.

Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào phát triển kinh tế nông thôn tại huyện

Theo quan điểm của C Mác, máy móc thúc đẩy phân công lao động xãhội, giảm lao động cơ bắp và làm cho việc nâng cao trình độ học vấn trởthành bắt buộc đối với người lao động, thì C Mác dự đoán: Theo đà phát triểncủa đại công nghiệp, việc tạo ra của cải thật sự trở nên ít phụ thuộc vào thờigian lao động và số lượng lao động đã chi phí mà chúng phụ thuộc vào trình

độ chung của khoa học và của tiến bộ kỹ thuật, hay là phụ thuộc vào việc ứngdụng khoa học ấy vào sản xuất

Như vậy, để phát triển kinh tế nông thôn đòi hỏi phải trang bị kỹ thuậtcho các ngành của nền kinh tế theo hướng hiện đại hóa Việc ứng dụng tiến

bộ khoa học - công nghệ vào sản xuất nông nghiệp tại huyện Phú Xuyên thểhiện tập trung ở những lĩnh vực sau:

- Cơ giới hóa: Các hoạt động sản xuất ở nông thôn huyện Phú Xuyên

chủ yếu dựa vào lao động thủ công, kỹ thuật lạc hậu, do đó năng suất laođộng và chất lượng sản phẩm rất thấp Cơ giới hóa là cơ giới hóa sản xuấtnông nghiệp vừa giảm nhẹ lao động của con người, vừa nhằm nâng cao năngsuất và hiệu quả “Cơ giới hóa nông nghiệp phải tập trung vào những khâu laođộng nặng nhọc và những khâu ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm

và hiệu quả sản xuất kinh doanh” [51, tr 7]

- Thủy lợi hóa: Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào tự nhiên.

Phú Xuyên là huyện có khí hậu nhiệt đới do đó hạn hán và lũ lụt thường

xuyên xảy ra Để hạn chế tác động tiêu cực của thiên nhiên, việc xây dựng hệthống thủy lợi để chủ động tưới tiêu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

- Phát triển công nghệ sinh học: Đây là lĩnh vực khoa học và công

nghệ mới bao gồm nhiều ngành khoa học, di truyền học, hóa sinh học Trongnhững năm gần đây, công nghệ sinh học đã được những thành tựu to lớn :những nông phẩm biến đổi gien có năng suất và chất lượng rất cao; lai tạođược những cây trồng có khả năng kháng vi rút, sâu bệnh sinh sản vô tính Những thành tựu của công nghệ sinh học đã đem lại những lợi ích to lớn chohuyện Phú Xuyên, không chỉ tạo ra những sản phẩm mới mà còn tiết kiệmđược tài nguyên và bảo vệ được môi trường Phát triển công nghệ sinh học làđòi hỏi tất yếu của nền nông nghiệp hiện đại

Huyện Phú Xuyên nằm trong vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng,kinh tế nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế của huyện.Người dân chủ yếu sống bằng nghề trồng lúa nước Từ chỗ chỉ sản xuất đượcmột vụ chính trong năm, rồi tăng dần lên 2 vụ, một vụ đông, đời sống củangười nông dân vẫn rất khó khăn Vì vậy, cùng với việc CNH, HĐH nôngthôn, để phát triển kinh tế nông thôn đạt hiệu quả cao cần áp dụng các trangthiết bị cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp như máy cày, máy gặt, gieo

mạ bằng khay, cấy lúa bằng máy… để giải phóng sức người

Ngoài ra huyện cần áp dụng trình độ khoa học, công nghệ trong sảnxuất nông nghiệp, thủy sản từng bước được nâng cao theo hướng sử dụnggiống mới, công nghệ sinh học, phương thức canh tác tiên tiến để nâng caonăng suất chất lượng nông sản, chăn nuôi, trồng trọt

Huyện cũng cần thúc đẩy thực hiện vấn đề dồn điền đổi thửa một cáchnhanh chóng “tổ chức sản xuất theo mô hình cơ giới gieo trồng và thu hoạchbằng máy cho người dân, bên cạnh đó, tận dụng các nguồn lực hợp lý baogồm: Vốn, người lao động và các tư liệu sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả sảnxuất, giảm chi phí sản xuất trên địa bàn huyện” [51, tr 9]

Một vấn đề quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn tại huyện làphải gắn phát triển kinh tế nông thôn với bảo vệ môi trường sinh thái Ở PhúXuyên đang xảy ra tình trạng ô nhiễm môi trường với các lò mổ trâu bò đểchế biến thực phẩm, tuy nhiên quy trình xử lý rác thác thải chưa hợp lý nênlàm ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người dân

Thứ ba, nâng cao trình độ lao động của dân cư

Để phát triển kinh tế nông thôn tại huyện Phú Xuyên thì nguồn nhânlực đóng vai trò quan trọng Nguồn nhân lực ở huyện hiện nay có đặc điểm làtrình độ học vấn rất thấp và phần lớn người lao động không qua đào tạo.Trình độ dân trí thấp là trở ngại không nhỏ đối với sự phát triển của huyệnPhú Xuyên hiện nay Bởi vậy đào tạo nguồn nhân lực cho các địa bàn nôngthôn trở thành nội dung quan trọng trong việc phát triển kinh tế nông thôn

Nhà nước phải có chính sách giáo dục, đào tạo riêng cho nông nghiệp,nông thôn, đặc biệt cho vùng sâu, vùng xa Chính sách giáo dục, đào tạokhông chỉ phải tính đến trình độ đầu vào, ưu đãi về tài chính cho khu vựcnông nghiệp nông thôn mà còn phải tính tới nhu cầu về số lượng, chấtlượng, cơ cấu lao động được đào tạo trong hiện tại và tương lai

Huyện Phú Xuyên có dân số gần 20 vạn người, tỷ lệ người lao độngtrong khu vực sản xuất nông nghiệp chiếm 60% tổng số lao động; bình quânmỗi năm tăng thêm khoảng 2000 lao động [54, tr 6] Như vậy, tỷ trọng lựclượng lao động của huyện chủ yếu làm trong lĩnh vực nông nghiệp, còn lại làtrong các lĩnh vực như tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp, thương mại, dịchvụ và các ngành nghề khác Huyện cần có chính sách phát triển kinh tế nôngthôn cụ thể, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH từ đó kéotheo sự chuyển dịch cơ cấu lao động Giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng tỷtrọng các thành phần kinh tế khác dẫn đến sự chuyển dịch tỷ lệ lao động từ

nông nghiệp sang công nghiệp, thương mại, dịch vụ từng bước nâng caodân trí, mức sống của người dân trên địa bàn huyện.

Thứ tư, xây dựng nông thôn mới và giải quyết tốt các mối quan hệ giữa phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội ở nông thôn trên địa bàn huyện

- Phát triển kinh tế nông nghiệp gắn liền với giải quyết công ăn việclàm cho người dân, xóa đói giảm nghèo Xóa đói giảm nghèo là chủ trươnglớn, nhất quán của Đảng, Nhà nước và là sự nghiệp của toàn dân Trên thực tếnước ta hiện nay, tình trạng nghèo đói tồn tại chủ yếu ở vùng nông thôn, trong

đó có huyện Phú Xuyên Chiếm phần lớn trong số những người thuộc diệnnghèo đói là những người tham gia vào hoạt động sản xuất nông nghiệp Đốivới nền nông nghiệp truyền thống lạc hậu, tốc độ tăng trưởng thấp rất khó cóthể giải quyết được vấn đề đói nghèo Trong khi đó, việc phát triển một nềnnông nghiệp theo hướng bền vững sẽ đảm bảo được các mục tiêu tăng trưởng

ổn định và hiệu quả Thực hiện các mục tiêu trên sẽ là cơ sở giải quyết vấn đềthất nghiệp trong khu vực huyện Khi các mục tiêu trên được thực hiện sẽ là

cơ sở, tiền đề vật chất góp phần thúc đẩy nhanh quá trình xóa đói giảm nghèo

Hiện nay, tại huyện còn nhiều hộ gia đình thuộc diện hộ nghèo, tiêubiểu các hộ nghèo nằm ở xã Minh Tân, xã Sơn Hà, xã Phúc Tiến… Vấn nạnđói nghèo vẫn đang là vấn đề xã hội cần quan tâm tại huyện Khi kinh tế nôngthôn phát triển, cơ cấu kinh tế chuyển dịch tạo điều kiện mở rộng tiểu thủcông nghiệp, thương mại, dịch vụ, từ đó tạo công ăn việc làm cho nhân dântrên địa bàn huyện, một bộ phận người dân làm nông nghiệp sẽ chuyển sangcác lĩnh vực ngành nghề công nghiệp, vì thực tế trên địa bàn huyện hiện nay,chủ yếu người dân làm nông nghiệp, khi nông nghiệp là công việc mang tínhchất mùa vụ nên người nông dân có nhiều thời gian rảnh, có thể làm thêm cácnghề truyền thống như thêu ren, mây tre đan… hoặc các ngành nghề khác để

có thêm thu nhập, góp phần xóa đói giảm nghèo trên địa bàn huyện

- Phát triển kinh tế nông nghiệp gắn liền với xây dựng kết cấu hạ tầngnông thôn Hiện nay, hệ thống cơ sở hạ tầng tại huyện Phú Xuyên chưa hoànthiện Hệ thống y tế, trường trạm còn yếu kém về cơ sở vật chất, mạng lướithông tin chưa được đầu tư nhiều, công tác quy hoạch trên địa bàn huyện vẫncòn hạn chế, các quy hoạch của huyện vẫn đang trong quá trình phê duyệt;Công tác xây dựng trường chuẩn quốc gia còn chậm; một số di tích lịch sử đãxuống cấp nghiêm trọng, chưa có nguồn kinh phí để trùng tu, tôn tạo Đặc biệtcác dự án đầu tư hệ thống giao thông, hạ tầng kỹ thuật của huyện còn dởdang, đòi hỏi nguồn vốn lớn, trong khi nguồn vốn đầu tư tập trung cho huyệnthấp, thu từ đấu giá quyền sử dụng đất còn hạn chế, hệ thống giao thông,đường xá nhiều xã chưa được cải thiện, còn lầy lội, bùn đất, chưa được đầu tư

đổ bê tông, tiêu biểu như xã Phượng Dực, xã Minh Tân Tỷ lệ hộ dân sửdụng nước sạch chưa đạt chỉ tiêu Thành phố giao Tỷ lệ thu gom, xử lý rácthải trên địa bàn mới đạt khoảng 70% [56, tr 9]

Như vậy, vấn đề phát triển kinh tế nông thôn trên địa bàn huyện cầngắn với việc phát triển và hoàn thiện hệ thống hạ tầng kĩ thuật Một nền tảng

cơ sở hạ tầng tốt, khang trang cũng sẽ tác động tích cực giúp cho kinh tế nôngthôn dễ dàng phát triển thuận lợi hơn

1.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển kinh tế nông thôn ở huyện Phú Xuyên, Thành phố Hà Nội

Một là, yếu tố về vốn

Đây là yếu tố không thể thiếu để đầu tư xây dựng cũng như phát triểntrang thiết bị, công nghệ cho quá trình phát triển kinh tế nông thôn Cácnguồn vốn có thể huy động cho phát triển kinh tế nông thôn bao gồm vốn củacác hộ gia đình tại nông thôn; vốn của các hộ gia đình ở thành thị đầu tư vềnông thôn; vốn của các doanh nghiệp; vốn tín dụng ngân hàng; vốn đầu tư củaNhà nước vốn nước ngoài

Tuy nhiên, cơ chế chính sách huy động các nguồn vốn và cơ cấu đầu tưcủa Nhà nước vào khu vực nông thôn thời gian qua trong đó có huyện PhúXuyên còn hạn chế, vốn đầu tư ngân sách nhà nước chưa đủ để cải thiện tìnhhình kinh tế nông thôn hiện nay nói chung và huyện Phú Xuyên nói riêng.

Hai là, yếu tố về trình độ lao động

Để có thể phát triển kinh tế nông thôn tốt thì đòi hỏi lực lượng lao độngphải có trình độ chuyên môn, kỹ thuật, tay nghề nhất định và được bố trí sửdụng hợp lý để thực hiện các hoạt động các ngành nghề kinh tế

Lao động trong kinh tế nông thôn là tổng thể sức lao động tham gia vàosản xuất nông nghiệp và trong các lĩnh vực khác thuộc thành phần kinh tế nhưtiểu thủ công nghiệp, công nghiệp, thương mại, dịch vụ… nó bao hàm cả về

số lượng và chất lượng của người lao động Về số lượng, lao động làm kinh tếnông thôn không chỉ gồm những người trong độ tuổi lao động mà còn baogồm cả người già và trẻ em tham gia vào quá trình lao động Về chất lượng làtrình độ của đội ngũ lao động

Chất lượng, kỹ thuật sản xuất là một nhân tố có tác động trực tiếp đếnsản phẩm và do đó ảnh hưởng tới sự tồn tại và phát triển của làng nghề Hiệnnay, kỹ thuật sản xuất nói chung của người nông dân còn chưa cao, chủ yếusản xuất thủ công với năng suất và chất lượng sản phẩm thấp dẫn đến khókhăn trong tiêu thụ và đe doạ sự tồn tại của làng nghề Như vậy, để có thể gópphần phát triển kinh tế nông thôn, thì việc phát triển làng nghề là vấn đề cầnthiết tại huyện, theo đó, cần thiết phải có một đội ngũ lao động kỹ thuật lànhnghề nhằm nâng cao năng suất lao động cũng như chất lượng sản phẩm đầu

ra, có như vậy mới có thể đẩy mạnh tiêu thụ, mang lại thu nhập kinh tế chongười dân Do đó, nâng cao trình độ cho lao động làng nghề là việc làm hếtsức cần thiết để phát triển kinh tế làng nghề

Ba là, yếu tố về điều kiện tự nhiên

Huyện Phú Xuyên có diện tích đất đai rộng lớn, nên có nhiều điều kiệnthuận lợi để chăn nuôi, trồng trọt, thâm canh hoa màu… Đặc biệt, tại huyệncòn có xã Hoàng Long chuyên nuôi trồng thủy sản để thả nuôi giống cá rôđầu vuông… Để có sản lượng cao, chất lượng nông thủy sản tốt thì cần phải

có kỹ năng, kiến thức về từng đặc điểm sinh học của các loài cây, hoa màu,các giống vật nuôi Người nông dân cần được đào tạo, huấn luyện và có tinhthần học hỏi mới có thể thành công, do đặc điểm nước ta khí hậu nóng ẩm,thuận lợi cho các loại bệnh, vi rút có hại cho vật nuôi, cây trồng phát triển

Bốn là, yếu tố lịch sử truyền thống

Hiện nay tại huyện Phú Xuyên, ngoài ngành nông nghiệp còn có các làngnghề truyền thống nổi tiếng, các làng nghề này là một bộ phận cấu thành củacông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp Huyện Phú Xuyên có 158 làng, khu dân

cư, trong đó hầu hết các làng, khu dân cư đều có nghề Toàn huyện có 38 làng

đã được công nhận làng nghề truyền thống và 32 làng có đủ 2 tiêu chí đểđược công nhận là làng nghề [50, tr 4]

Năm là, yếu tố trình độ khoa học công nghệ

Trình độ khoa học công nghệ được phản ánh bằng thực trạng cơ khíhóa, tự động hóa, hóa học hóa, công nghệ sinh học và kỹ năng quản lý Trong các hoạt động sản xuất và dịch vụ Muốn phát triển kinh tế nông thôncần phải hết sức coi trọng việc đào tạo, nâng cao trình độ khoa học công nghệcho người lao động tới một trình độ nhất định mới có khả năng tiếp nhậnchuyển giao công nghệ

Hiện nay, trong lĩnh vực nông thôn tại huyện có rất nhiều biện áp khoahọc kỹ thuật được áp dụng, cơ giới hóa nông nghiệp như áp dụng máy cấy,máy gặt, sử dụng các loại giống lúa và hoa màu mới năng suất cao, trong lĩnhvực trồng trọt, chăn nuôi thì sử dụng công nghệ sinh học để có những giốngcây trồng, vật nuôi cho năng suất cao, chất lượng đem lại hiệu quả kinh tế

Tiêu biểu là xã Đại Thắng, xác định công tác tổ chức sản xuất, đưa tiến

bộ kỹ thuật mới vào sản xuất, nâng cao thu nhập cho nông dân là những mụctiêu trọng tâm trong xây dựng nông thôn mới, ngay từ những ngày đầu, dưới

sự chỉ đạo của UBND huyện Phú Xuyên, xã Đại Thắng đã thực hiện đúng vớinội dung Đề án xây dựng nông thôn mới (NTM) của Thành ủy Hà Nội Để tạođiều kiện trong chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn và đưa cơgiới hóa vào sản xuất nông nghiệp được thuận lợi, nhằm tăng năng suất, giảmbớt sức lao động của nông dân, xã Đại Thắng đã thực hiện phương án dồn điềnđổi thửa từ ô thửa nhỏ thành ô thửa lớn Đến nay, công tác dồn điền đổi thửa100% diện tích đất sản xuất nông nghiệp đã thực hiện thành công, tạo nền tảng

để xã tổ chức sản xuất và chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật mới [56, tr 5]

Vụ xuân năm 2013, xã Đại Thắng tiếp tục thực hiện sản xuất mạ khay

và cấy bằng máy trên diện tích 82,6 ha, lúa hàng hóa chất lượng cao ở 4 thôncủa xã, vượt mức kế hoạch được giao (đạt 122%), đánh dấu bước đột phá, thểhiện quyết tâm đưa cơ giới hóa vào sản xuất nông nghiệp Xã đã thành lậpmột tổ dịch vụ gồm 3 bộ phận: làm đất, làm khay mạ và cấy máy, thực hiệntoàn bộ các khâu từ khâu làm giá thể đến khâu làm mạ rồi đưa xuống để cấycho bà con [56, tr 3]

Như vậy, yếu tố khoa học, công nghệ có tác động rất lớn đến hiệu quảkinh tế trong vấn đề phát triển kinh tế nông thôn của huyện Tuy nhiên thờigian tới huyện cần đầu tư mạnh mẽ, đồng bộ để các thôn xã khác trên địa bànhuyện đạt được năng suất cao, hiệu quả kinh tế lớn như xã Đại Thắng

Sáu là, yếu tố về vật chất, cơ sở hạ tầng, thông tin liên lạc

Điều này liên quan đến các nguồn lực tự nhiên và kinh tế như cácnguồn tài nguyên thiên nhiên, các cơ sở chế tạo máy công cụ, các cơ sởnghiên cứu triển khai công nghệ mới, các cơ sở hạ tầng như giao thông, thủylợi, thông tin, bưu điện, giáo dục, y tế Tất cả các điều kiện này đảm bảo và

hỗ trợ cho kinh tế nông thôn phát triển, ngược lại, kinh tế nông thôn phát triểncũng sẽ giúp cho cơ sở hạ tầng của huyện được nâng cao.

Hiện nay, điều kiện tiếp cận thông tin của huyện còn nhiều khó khăn.Nông dân ít có điều kiện tiếp cận thông tin, nên thường rơi vào tình trạng

“được mùa thì mất giá”, thực tiễn việc sản xuất hoa màu, nông thủy sản… củahuyện trong những năm qua thể hiện rõ điều này, làm tổn hại rất lớn tới lợiích của người nông dân Việc phát triển hệ thống thông tin liên lạc, hệ thốngbưu điện văn hóa rộng khắp đến từng địa phương nhằm đảm bảo thông tin kịpthời đến người sản xuất giúp họ nắm vững đường lối, chủ trương, chính sáchcủa Đảng, pháp luật của Nhà nước liên quan đến các ngành kinh tế nông thôn,

về thị trường đầu vào, đầu ra cho sản xuất nông nghiệp góp phần mang lạihiệu quả sản xuất cao nhất cho nông dân

Như vậy, việc tăng cường đầu tư cho việc nâng cấp công trình, đổimới thiết bị kỹ thuật của các trung tâm bưu điện, liên lạc ở các xã, thị trấn trênđịa bàn huyện là điều cần thiết; đồng thời mở rộng hệ thống thông tin xuốngtận cấp xã, thôn, xóm làm cho nông dân được tiếp cận thông tin về thị trường,giá cả nhanh nhất Mặt khác, các cấp chính quyền địa phương và các hiệp hộingành nghề cần có sự hỗ trợ trong việc cung cấp các thông tin về các mặt kinh

tế, văn hóa, xã hội, đặc biệt các thông tin về thị trường nông sản và công nghệphục vụ sản xuất nông nghiệp để giúp hộ nông dân và các trang gia, trang trạisản xuất nâng cao kiến thức và nắm bắt kịp thời những thông tin về kinh tế thịtrường, điều chỉnh sản xuất theo yêu cầu thị trường

Bảy là, cơ chế chính sách của Nhà nước

Thể chế luật pháp có ảnh hưởng lớn tới tốc độ phát triển của việc pháttriển kinh tế nông thôn Đối với khu vực nông thôn, trong đó có huyện PhúXuyên, các chính sách liên quan trực tiếp đến phát triển kinh tế nông thôn cóthể bao gồm các chính sách đất đai; chính sách phát triển nhiều thành phầnkinh tế, chính sách bảo hộ và khuyến khích xuất khẩu, chính sách tín dụng

Thời gian qua, tại huyện Phú Xuyên, nhờ các chính sách của Đảng,Nhà nước đã giúp cho kinh tế huyện có nhiều bước ngoặt mới, như chính sáchkhuyến nông, Chương trình 08 của Chính phủ, chính sách dồn điền đổi thửa,hay các chính sách hỗ trợ tín dụng cho các hộ nghèo Chính các chính sáchnày có tác động không nhỏ tới quá trình phát triển kinh tế nông thôn, tạo diệnmạo mới cho nền kinh tế của huyện.

Tám là, yếu tố thị trường

Yếu tố thị trường có tác động không nhỏ đến sự phát triển kinh tế nôngthôn ở huyện Phú Xuyên Nếu như nền kinh tế tăng trưởng, cầu của ngườitiêu dùng về hàng hóa cao thì khi đó mới có thể đẩy mạnh được các sản phẩmđầu ra như nông phẩm : rau củ quả, thịt, cá và các sản phẩm khác, cũng như

từ đó tạo điều kiện cho các ngành khác phát triển

Bên cạnh đó, nền kinh tế thị trường tốt, đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm

từ nông nghiệp, cũng làm cho kinh tế nông thôn phát triển, tạo sự thuận lợi pháttriển thương mại dịch vụ, cũng từ đó tạo tiền đề, vốn để phát triển công nghiệp,xây dựng Nếu nền kinh tế thị trường khó khăn, người nông dân không đẩymạnh được thị trường đầu ra thì cũng cản trở sự phát triển của kinh tế nông thôn

1.3 Vai trò của phát triển kinh tế nông thôn với phát triển kinh tế

-xã hội ở huyện Phú Xuyên, Thành phố Hà Nội

Huyện Phú Xuyên là đơn vị hành chính của Thủ đô, nằm ở phía NamThành phố Hà Nội, cách trung tâm Thủ đô 40 km về phía Nam; phía Bắc giáphuyện Thường Tín; phía Nam giáp huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam; phía Đônggiáp sông Hồng và huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên; phía Tây giáp huyệnỨng Hòa, Hà Nội

Với diện tích đất tự nhiên 17.104,6ha; trong đó, đất canh tác trồng trọt

là 11.329,9ha chiếm 66,24%; đất ở 1.120,9ha chiếm 6,95%; đất chuyên dùngchiếm 3.235,9ha chiếm 18,92%; còn lại là đất chưa sử dụng Trước đây PhúXuyên là vùng đất trũng, có cốt đất thấp so với một số đơn vị lân cận, phíaĐông cao hơn phía Tây, nên về mùa mưa bão hay bị ngập úng, lụt lội Một số

xã giáp sông Hồng có đất pha cát, còn gọi là đất màu, diện tích khoảng 2000

ha Trên địa bàn huyện có trên 30 km sông chảy qua đó là sông Hồng, sôngNhuệ, sông Duy Tiên, sông Lương, sông Vân Đình Khí hậu của huyện thuộcnhiệt đới gió mùa thuận lợi cho phát triển kinh tế nông nghiệp

Sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện có nhiều chuyển biến tích cựctăng cả về năng suất, chất lượng, giá trị thu nhập trên đơn vị canh tác tăng quacác năm Năm 2014, “tổng giá trị sản xuất nông nghiệp toàn huyện ước đạt1.829 tỷ đồng, tăng 12,6 % so với năm 2010, tăng 1,01 % so với năm 2013.Trong đó, trồng trọt 768 tỷ 180 triệu đồng bằng 42 %; chăn nuôi, thủy sản

932 tỷ 790 triệu đồng, bằng 51 %; dịch vụ nông nghiệp 128 tỷ 030 triệu đồng,bằng 7 %” [56, tr 6] Trên lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, huyện xác định dồnđiền, đổi thửa không phải là 1 tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới nhưnglại giúp tăng diện tích trên một thửa ruộng, tạo thuận lợi cho hộ canh tác, thựchiện cơ giới hoá nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nôngthôn theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tăng giá trị thu nhập trên mộtđơn vị diện tích sản xuất Với cách làm công bằng, dân chủ, tạo lòng tin đểnhân dân hiểu và ủng hộ, trong thời gian ngắn, huyện Phú Xuyên đã thực hiệnhiệu quả nhiệm vụ này với diện tích gần 9.000ha, đây được coi như điểmnhấn trong xây dựng nông thôn mới [51, tr 2]

Những năm qua, Phú Xuyên đã thu được nhiều kết quả đáng phấnkhởi, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 7,7%/năm Cơ cấu kinh tế chuyểndịch theo hướng tích cực, riêng năm 2013, khối công nghiệp, tiểu thủ côngnghiệp đạt 50,35%; thương mại, dịch vụ 23,19%, nông, lâm, thuỷ sản26,46% Thu nhập bình quân đầu người gần 24 triệu đồng/người/năm, tăng1,9 lần so với năm 2008 [55, tr 2]

Nước ta hiện nay vẫn c ̣òn là một nước nông nghiệp với vùng nông thôn

vô cùng rộng lớn, dân số và lao động đa phần còn nằm trong nông thôn Bởivậy kinh tế nông thôn có vai trò vô cùng quan trọng trong chiến lược pháttriển kinh tế - xã hội của cả nước Phát triển kinh tế nông thôn tại huyện Phú

Xuyên không phải chỉ vì lợi ích riêng của huyện mà còn vì lợi ích chung củađất nước, vai trò của phát triển kinh tế nông thôn thể hiện qua các mặt sau:

Một là, trực tiếp cung cấp lương thực, thực phẩm cho dân cư trong huyện, Thành phố Hà Nội và một số địa phương khác

C Mác đã tìm ra quy luật phát triển lịch sử loài người, theo C Mác thì:Con người trước có thể làm chính trị, nghệ thuật, khoa học, văn hóa Nghĩa

là trong đời sống con người, vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau Nhucầu ăn là nhu cầu cơ bản, hàng đầu của con người Xã hội có thể thiếu nhiềuloại sản phẩm nhưng không thể thiếu lương thực, thực phẩm Do đó, việc thỏamãn các nhu cầu về lương thực, thực phẩm trở thành điều kiên quan trọng để

Hàng năm, mỗi vụ mùa thu hoạch, tổng giá trị ngành nông nghiệp thuđược trên địa bàn ước đạt hàng trăm tỷ đồng Năm 2014, “tổng giá trị sản xuấtnông nghiệp toàn huyện ước đạt 1.829 tỷ đồng, trong đó, trồng trọt 768 tỷ 180triệu đồng; chăn nuôi, thủy sản 932 tỷ 790 triệu đồng; dịch vụ nông nghiệp

128 tỷ 30 triệu đồng” [56, tr 4] Nhiều sản phẩm nông thủy sản, chăn nuôicủa huyện được phân phối cho nhiều địa bàn trên cả nước như cá rô đầuvuông, đậu tương, rau sạch, trứng gà siêu Điều này cho thấy, nông nghiệpkhông chỉ cung cấp nguồn lương thực, thực phẩm phục vụ nhu cầu cho ngườidân trên địa bàn mà còn cung cấp cho Thủ đô và các vùng địa phương kháctrên cả nước, đồng thời, đây cũng chính là nguồn tài chính chủ yếu mang lạithu nhập cho người dân trên địa bàn

Thời gian qua, được sự quan tâm chú trọng của cấp lãnh đạo huyện,bằng việc áp dụng những thành tựu của khoa học công nghệ vào sản xuất

ngày càng tăng nên giá trị sản lượng nông nghiệp càng được nâng cao, tạođiều kiện gia tăng thu nhập và nâng cao đời sống văn hóa, vật chất, tinh thầncho toàn dân trong huyện.

Hai là, góp phần thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa trên địa bàn huyện

Nhờ sự phát triển kinh tế nông thôn thời gian qua, diện mạo huyện PhúXuyên có những thay đổi nhất định, góp phần vào quá trình công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước Các ngành nghề dịch vụ, thương mại, công nghiệp, tiểuthủ công nghiệp phát triển Tại huyện cũng đã xây dựng khu đô thị vệ tinhPhú Xuyên Đô thị vệ tinh Phú Xuyên là đô thị công nghiệp, đầu mối giaothông và trung chuyển hàng hóa; xây dựng các khu, cụm công nghiệp để didời công nghiệp từ các khu vực nội đô, khu vực Hà Tây (trước đây) và hỗ trợphát triển nông nghiệp cho vùng đồng bằng phía Nam sông Hồng Hình thànhcác trung tâm dịch vụ trung chuyển hàng hóa, các khu nhà ở công nhân và cáctiện ích đô thị khác như y tế chất lượng cao, đào tạo nghề Xây dựng hệthống hồ điều tiết nước nhân tạo lớn để phục vụ thoát nước, phù hợp với đặcđiểm thấp trũng của khu vực

Theo Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội tới năm 2030, tầmnhìn 2050, Thành phố Hà Nội sẽ có 5 đô thị vệ tinh gồm Hòa Lạc, Sơn Tây,Xuân Mai, Sóc Sơn và Phú Xuyên Điều này cho thấy quá trình công nghiệphóa, hiện đại hóa tại huyện đang có những thay đổi hết sức căn bản

Ba là, tạo ra cơ sở vật chất cho sự phát triển văn hóa ở nông thôn trên địa bàn huyện

Đời sống văn hóa nông thôn tại huyện Phú Xuyên rất phong phú và đadạng, mang nhiều bản sắc văn hóa dân tộc người Việt từ xưa để lại, từ các lễnghi như ma chay, cưới hỏi, mừng nhà mới, các lễ hội… dần dần có thêm các

lễ nghi mới như mừng con đi học đại học, mừng trẻ đầy cữ, đầy năm, mừngkhánh thành lăng mộ, nhà thờ…

Ngày nay, cùng với sự phát triển kinh tế nông thôn tại huyện, thì cuộcsống của người dân ngày càng được nâng cao Thu nhập của con người tănglên kéo theo nhu cầu hưởng thụ ngày càng lớn Bây giờ chúng ta không chỉ cónhu cầu “ăn no, mặc ấm” mà còn hướng tới nhu cầu “ăn ngon, mặc đẹp” và từ

đó “phú quý sinh lễ nghĩa” Mọi người đã biết hưởng thụ những thú vui củacuộc sống, biết làm phong phú đời sống tinh thần của mình bằng những hoạtđộng giải trí phi vật chất Như một quy luật của xã hội, cuộc sống giàu có vớinhững giá trị mới đã làm phát sinh nhiều nghi lễ, nhiều nhu cầu giải trí mới

Cũng nhờ kinh tế nông thôn phát triển, các lễ hội làng được tổ chức quy

củ, hoành tráng, tiêu biểu như lễ hội vinh danh làng nghề truyền thống huyệnPhú Xuyên được tổ chức tháng 10 năm 2014 được tổ chức với quy mô lớn, lễkhai mạc đã diễn ra các hoạt động rước kiệu, xe diễu hành và lễ tế tổ nghềđược tổ chức tôn nghiêm theo nghi thức truyền thống Cả khu vực rộng lớncủa trung tâm lễ hội: cờ lọng, nghi trượng rợp trời, chiêng trống rền vang Lễhội sôi động, rực rỡ kéo dài từ ngày 23/10 đến 26/10

Ngoài ra, còn có các lễ hội khác như hội Kéo mỏ ở làng Đại Nghiệp,hội Vật cầu ở làng Ngải Khê, hội Võ gậy, hội Chạy lợn… Sự sôi động, nhộnnhịp và quy mô của các lễ hội cho thấy phần nào cuộc sống ấm no, đời sốngvăn hóa phong phú, đa dạng của người dân tại huyện, cũng phần nào cho thấyvai trò quan trọng của việc phát triển kinh tế nông thôn

Bốn là, tạo ra cơ sở ổn định về kinh tế, chính trị, xã hội trên địa bàn huyện

Cuộc sống của người dân huyện Phú Xuyên thời gian qua cũng đã phầnnào được cải thiện do sự phát triển của kinh tế nông thôn, đại đa số người dân

có cơm ăn áo mặc, no đủ, giảm thiểu tệ nạn trộm cắp, xóa mù chữ, điều nàycủng cố trật tự xã hội Cũng nhờ có kinh tế nông thôn phát triển mà huyện gâyđược các quỹ như Quỹ nông dân, Quỹ của Hội Phụ nữ, Quỹ Đoàn Thanhniên, Quỹ Khuyến học… tại các thôn xóm, nhờ các quỹ này mà các hội, banđược thành lập, phát triển, duy trì hoạt động để góp phần quản lý chính trị, xãhội trên địa bàn, tiêu biểu như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội nông dân,

các thôn xã đều có bộ máy quản lý như trưởng thôn, trưởng xóm Điều nàycủng cố trật tự an ninh xã hội trên địa bàn huyện.

Năm là, sự phát triển của kinh tế nông thôn sẽ góp phần bảo vệ và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường sinh thái

Nông thôn nước ta nói chung và tại huyện Phú Xuyên bao gồm nhữngkhu vực rộng lớn Tại huyện Phú Xuyên, các tài nguyên chủ yếu như: đất đai,nguồn nước, môi trường sinh thái Phát triển kinh tế nông thôn cho phépkhai thác và sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên, đồng thời bảo

vệ chúng trong quá trình sử dụng

Cụ thể, như mô hình chăn nuôi bò thịt xã Quang Lãng huyện PhúXuyên, do có diện tích rộng, bên cạnh nuôi bò, người dân còn phát triển nuôithêm giun quế và đào ao nuôi cá để giúp cho việc tiêu hủy phân bò vì lượngphân bò hàng ngày thải ra rất lớn Điều này góp phần bảo vệ và sử dụng tiếtkiệm, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường sinh thái

Hay mô hình VAC ở xã Minh Tân kết hợp chăn nuôi, trồng trọt và nuôithủy sản, như vậy nguồn tài nguyên được sử dụng hiệu quả, đem lại thu nhậpcao và giữ được môi trường xanh sạch đẹp

*

Trong quá trình phát triển kinh tế, Đảng ta bắt đầu từ nông nghiệp,nông dân và nông thôn; đặt vấn đề nông dân và kinh tế nông nghiệp lên hàngđầu Theo C Mác, kinh tế nông thôn là một khu vực của nền kinh tế gắn liềnvới địa bàn nông thôn Phát triển KTNT là phát triển nền kinh tế nông thôntoàn diện theo hướng hiệu quả, hiện đại và bền vững Cùng với việc tiếp tụccoi trọng phát triển nền nông nghiệp toàn diện cần phát triển mạnh các ngànhnghề tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp chế biến, công nghiệp phục vụ nôngnghiệp, kết cấu hạ tầng, thương nghiệp, dịch vụ Song, tất cả sự phát triển đóđều phải theo hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững, bảo vệ môi trường sinhthái Đối với huyện Phú Xuyên, phát triển kinh tế nông thôn có vai trò rất

quan trọng trong phát triển kinh tế, chính trị, xã hội Tuy nhiên, để phát triểnkinh tế nông thôn của huyện thì phụ thuộc vào nhiều nhân tố tác động.

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG THÔN Ở HUYỆN

PHÚ XUYÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Đánh giá thành tựu, hạn chế trong phát triển kinh tế nông thôn

ở huyện Phú Xuyên, Thành phố Hà Nội thời gian qua

Bảng 2.1 Tình hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn trên địa

Năm 2013

Năm 2014

Năm 2015

hơn 24% Thời gian qua, kinh tế nông thôn tại huyện có sự phát triển mạnh và

cơ cấu cũng có sự dịch chuyển

* Đối với phát triển nông nghiệp

Thời gian qua, huyện Phú Xuyên đã đạt được nhiều thành tựu trongnông nghiệp Sau 4 năm thực hiện chương trình 08 của Huyện ủy về pháttriển kinh tế nông nghiệp; Đề án 01 về phát triển trồng rau an toàn, trồng hoa,cây cảnh và Đề án số 03 về tăng cường công tác quản lý đất đai, quy hoạchđất trên địa bàn huyện, giai đoạn 2011 - 2015, kết quả phát triển kinh tế ngànhnông nghiệp của huyện đáng ghi nhận Sau 4 năm triển khai, thực hiệnChương trình 08, với sự sát sao của Huyện ủy, sự điều hành linh hoạt củaUBND huyện, sự cố gắng, nỗ lực của các cấp, ngành và nhân dân, kinh tếnông nghiệp huyện nhà có bước phát triển khá

Tổng giá trị sản xuất nông nghiệp năm 2014 đạt 1.517 tỷ đồng, tăng4,73% so với năm 2010 Tổng sản lượng cây có hạt hàng năm đạt từ 107 đến

116 nghìn tấn Cơ cấu ngành nông nghiệp có sự chuyển dịch tích cực, tỷ trọngngành trồng trọt, chăn nuôi tăng, hệ thống cơ sở hạ tầng, thủy lợi được củng

cố, đảm bảo cho việc đưa cơ giới hóa vào sản xuất [56, tr 4]

Đối với công tác trồng trọt, việc khuyến khích chuyển đổi cây màu trênđất lúa kém hiệu quả và xây dựng cánh đồng mẫu lớn được quan tâm Tổngdiện tích trồng rau màu hàng năm là 900ha, trong đó diện tích chuyên trồngrau là 48,5ha, tập trung chủ yếu ở các xã miền đông, ven sông Hồng Giá trịsản xuất rau an toàn đạt 615 triệu đồng/ha Sau 4 năm thực hiện đề án số 01của Huyện ủy, diện tích trồng hoa, cây cảnh trên địa bàn huyện tăng Diệntích trồng hoa năm 2014 là 5,54 ha, tăng 31,9 % so với năm 2011 Trong 4năm qua, huyện đã xây dựng 5 mô hình trồng hoa trên địa bàn, với các giốnghoa cao cấp có giá trị cao như hoa ly, hoa hồng, hoa lan, hoa cúc Các môhình này đã mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với trồng lúa từ 15 đến 20lần Giá trị sản xuất từ trồng hoa đạt 892 triệu đồng/ha [56, tr 9]

Bên cạnh đó, phong trào chăn nuôi gia súc, gia cầm tiếp tục phát triểnmạnh, đem lại nguồn thu nhập cao cho nông dân Theo kết quả thống kê, tổngđàn trâu, bò của huyện trên 4.000 con, tổng đàn gia cầm 1,6 triệu con Đàn giasúc, gia cầm tăng nhanh về số lượng cũng như chất lượng, thị trường tiêu thụ

và giá cả ổn định, công tác phòng ngừa dịch bệnh được chú trọng, đã gópphần nâng tổng giá trị sản xuất ngành chăn nuôi của huyện

Những năm gần đây, tốc độ phát triển mô hình làm ăn kiểu mới ởhuyện Phú Xuyên diễn ra khá nhanh, đặc biệt là phát triển kinh tế trang trại.Năm 2000, huyện mới có 14 trang trại với tổng diện tích chuyển đổi cơ cấucây trồng vật nuôi là 110ha, đến nay huyện đã có 254 trang trại, vườn trại xâydựng theo mô hình làm kinh tế VAC, đạt thu nhập bình quân tương đương vớitrang trại chuyên canh quy mô lớn Ngoài ra, diện tích nuôi cá khoảng gần1.400ha, với sản lượng hơn 7.000tấn/năm; diện tích nuôi baba 3,3ha với sảnlượng 3,3 tấn/năm cũng là những điểm mạnh, góp phần nâng cao giá trị sảnxuất nông nghiệp, đời sống nhân dân [56, tr 7]

Về nuôi trồng thủy sản, huyện có những mô hình nuôi thủy sản tiêu biểu.Thông qua phong trào nông dân thi đua sản xuất - kinh doanh giỏi và tích cựctham gia XDNTM, nông dân huyện Phú Xuyên đã ứng dụng tiến bộ kỹ thuật,hình thành nhiều mô hình sản xuất tiên tiến, hướng tới chất lượng và hiệu quả,góp phần nâng cao đời sống và tạo việc làm cho lao động nông thôn

Thời gian qua, nông dân trong xã Khai Thái huyện Phú Xuyên pháttriển mạnh mô hình nuôi con đặc sản với trọng tâm là ba ba Hiện, xã cókhoảng 50 hộ nuôi, trong đó có 30 hộ nuôi quy mô lớn Hàng năm, nhờ đồngvốn của Ngân hàng Chính sách xã hội ủy thác qua hội ND và vốn từ Quỹ hỗtrợ nông dân, đã có trên 50% số hội viên trên địa bàn được hỗ trợ vốn, trungbình 30 triệu đồng/hộ Đặc biệt, từ tháng 5/2013 đến nay, nguồn vốn của Quỹ

hỗ trợ nông dân thành phố đã hỗ trợ cho các hộ nuôi ba ba 800 triệu đồng,giúp bà con tái đầu tư, mở rộng sản xuất

Bên cạnh đó, huyện có mô hình nuôi cá rô đầu vuông theo quy trình antoàn sinh học tại xã Thụy Phú huyện Phú Xuyên Phú Xuyên là huyện có tiềmnăng phát triển nuôi trồng thủy sản nhưng các hộ dân vẫn nuôi trồng theo tínhchất quảng canh, năng suất và lợi nhuận không cao.

Riêng tại xã Thụy Phú đã có 94 mô hình chuyển đổi từ đất 2 lúa sangnuôi cá rô đầu vuông, kết hợp chăn nuôi Mô hình nuôi cá rô đầu vuông củaHND Hà Nội triển khai từ tháng 5/2012 đến nay Trong quá trình thực hiện,HND Hà Nội phối hợp với huyện Phú Xuyên, Trung tâm Giống thủy sản HàNội thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn các hộ thực hiện nuôi đúng yêu cầu kỹthuật Do đó mô hình đạt kết quả tốt, tỷ lệ sống đạt trên 90%, không có dấuhiệu dịch bệnh, kích cỡ đồng đều, sau 4 tháng nuôi đạt 90 gam/con Lượng cáthu được 25-30 tấn/ha Hiện giá bán trên thị trường đạt 50.000 đồng - 55.000đồng/kg Các hộ nuôi lãi bình quân trên 100 triệu đồng/ha, thời gian nuôingắn quay vòng vốn nhanh [53, tr 7]

Tại huyện, mô hình chăn nuôi bò thịt cũng góp phần không nhỏ vàoquá trình phát triển kinh tế nông thôn Phương thức nuôi bò thịt chủ yếu nuôi

bò vỗ béo và một phần nhỏ (khoảng 30 con) nuôi bò sinh sản để thườngxuyên bổ sung nguồn và có thêm kinh nghiệm nuôi bò sinh sản Nuôi vỗ béovốn tuy lớn nhưng lại thu hồi và quay vòng vốn nhanh vì nuôi bò vỗ béo cónhiều lợi thế về đầu vào, đầu ra, thời gian nuôi ngắn, chỉ trong vòng 3 - 4tháng là xuất bán được Hơn nữa nuôi vỗ béo giảm được nhân công lao động,không phải cho bò đi chăn thả, vận động nhiều, chỉ nuôi trong chuồng trongthời gian vài tháng là cho thu nhập được

Về kỹ thuật, phải chọn nuôi vỗ béo loại bò chất lượng cao như cácgiống Droughtmater, Brahman, BBB… Các giống bò này giá thành nhập caonhưng nuôi rất nhanh lớn, sức đề kháng cao, bò ít bị ốm đau, bệnh tật Việcnhập giống bò này cũng có nhiều thuận lợi vì mấy năm nay trên địa bànThành phố do có chính sách miễn phí về thụ tinh nhân tạo bò thịt các giống

bò này nên số bê sinh ra trong dân tương đối nhiều Các giống bò này nếu cho

ăn uống tốt theo đúng quy trình thì bò lớn rất nhanh có thể lên tới 0,7kg –1kg/ngày nên từ lúc nhập về đến thời điểm xuất chuồng (trong vòng khoảngtrên dưới 4 tháng) bò có trọng lượng khá lớn và dễ bán

Bên cạnh xã Quang Lãng là xã Tri Thủy có nhiều hộ hành nghề kinhdoanh giết mổ bò, nên việc tiêu thụ bò thịt ở khu vực đó rất thuận lợi Vềkhâu vệ sinh phòng bệnh theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn như : tiêmphòng, vệ sinh cơ giới, sử dụng thuốc sát trùng trong khu vực chuồng nuôi

Mỗi bò mua về sau thời gian vỗ béo thường có lãi khoảng từ 1,5 – 2triệu đồng/con/tháng sau khi đã trừ chi phí Như vậy, mỗi bò khi vỗ béo trongvòng 3 - 4 tháng có lãi khoảng 5 -7 triệu đồng/con Năm qua hạch toán sơ bộcủa mỗi hộ nguồn thu nhập khoảng 50 – 60 triệu đồng/ tháng sau khi đã trừtoàn bộ chi phí, như vậy thu nhập trong năm lên tới trên 600 triệu đồng Sốtiền trên các hộ lại tiếp tục dùng để nhập thêm bò, vậy nên đến nay số lượngđàn bò khá lớn Đời sống người dân dần dần ổn định và được nâng cao

Một điểm nhấn quan trọng trong nông nghiệp của Phú Xuyên là, từnăm 2000 đến nay, huyện luôn duy trì trên 90% diện tích đất hai vụ lúa đểtrồng cây đậu tương vụ đông Với giá trị sản xuất đạt bình quân trên 80 tỷđồng/vụ, Phú Xuyên trở thành một trong những địa phương đầu tiên trong cảnước thực hiện thành công mô hình sản xuất đậu tương đông, mở ra hướngphát triển kinh tế nông nghiệp đa dạng, bền vững Nhờ vậy, đời sống ngườidân được cải thiện rõ rệt, thu nhập bình quân trên địa bàn huyện hiện đạt 23,9triệu đồng/người/năm [54, tr 5]

* Về công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp

Huyện Phú Xuyên cũng là cái nôi của rất nhiều làng nghề nổi tiếngnhư: giày da Phú Yên, may mặc Vân Từ, khảm trai Chuyên Mỹ, đồ gỗ TânDân, Văn Nhân, cơ kim khí Đại Thắng được bày bán ở nhiều các quận nộithành Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và nhiều địa phương khác trên cả

nước Sản phẩm mây giang đan, cỏ tế Phú Túc được xuất khẩu sang thịtrường các nước Châu Âu, Châu Phi, Châu Mỹ Kinh tế từ tiểu thủ côngnghiệp đã góp phần giải quyết việc làm tại chỗ, tăng thu nhập cho người nôngdân, ổn định tình hình chính trị ở cơ sở

Toàn huyện hiện có 160/160 thôn, làng, cụm dân cư có nghề thủ công,trong đó có 39 làng được công nhận làng nghề truyền thống Số hộ sản xuấttiểu thủ công nghiệp năm 2014 có 22.277 hộ chiếm 38,06% Số lao động sảnxuất TTCN là 38.853 chiếm 35,8% Giá trị sản xuất TTCN làng nghề năm

2014 đạt 2.699,5 tỷ đồng, tăng 8,7% so với năm 2013 (2.485 tỷ đồng), chiếm

tỷ trọng 63,7% tổng giá trị sản xuất, tạo ra giá trị gia tăng đạt 926 tỷ đồng,chiếm tỉ trọng 53,9% giá trị gia tăng toàn huyện, góp phần không nhỏ trongphát triển kinh tế nông thôn tại huyện [54, tr 9]

Ngoài các nghề truyền thống như: Guột tế Phú Túc, khảm trai Chuyên

Mỹ, Giầy da Phú Yên, May comlê Vân Từ; nghề Mộc xã Tân Dân, Văn Nhân,

Tò he - Xuân La xã Phượng Dực… Các địa phương trong huyện còn phát triểnthêm nghề mới như: May màn xuất khẩu Đại Thắng, Cơ kim khí Thị trấn PhúMinh …đã phát triển mạnh, đem lại thu nhập đáng kể cho người lao động, đờisống nhân dân được cải thiện rõ rệt Trong các làng nghề ở Phú Xuyên, thunhập bình quân của lao động làng nghề đến nay đã đạt 27 triệuđồng/người/năm, trong khi thu nhập bình quân của toàn huyện là 23,9 triệu[56, tr 6] Sản xuất làng nghề phát triển đã giải quyết việc làm tăng thu nhậpcho nông dân góp phần phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện

Huyện đã phát huy thế mạnh các làng nghề thủ công truyền thống vàtiếp sức cho các làng nghề phát triển Các sản phẩm nghề thủ công truyềnthống của huyện đã có chỗ đứng trên thị trường trong nước và thế giới tiếp tụcđược phát huy, nhân rộng

Về phát triển công nghiệp, đầu năm 2014, Chủ tịch nước Trương TấnSang thăm và làm việc tại khu công nghệp hỗ trợ Nam Hà Nội nằm trên địa

bàn xã Đại Xuyên Dự án Khu công nghiệp hỗ trợ Nam Hà Nội, do Công ty

cổ phần đầu tư phát triển N&G đầu tư xây dựng có quy mô 640 ha (giai đoạn1), định hướng phát triển 2.000 ha Khi hoàn thành có thể thu hút khoảng3.000 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đến sản xuất, kinh doanh, tạo 300nghìn việc làm mới Đây là khu công nghiệp - đô thị đầu tiên được xây dựng

và là tiền đề để hình thành đô thị vệ tinh Phú Xuyên như quy hoạch Thủ đô

Hà Nội đã được Chính phủ phê duyệt Hiện nay, dự án đang được san lấp mặtbằng, xây dựng kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp hoàn thành và đi vào hoạtđộng sẽ tạo một diện mạo mới cho huyện Phú Xuyên trên con đường pháttriển và hội nhập [56, tr 4]

Về thương mại, huyện Phú Xuyên có chợ trung tâm, được xây dựngnăm 2005 với tổng kinh phí trên 5 tỷ đồng tại thị trấn Phú Minh Hàng hóađược trao đổi, mua bán ở đây khá phong phú về chủng loại, với hơn 200 hộkinh doanh cố định Chợ Phú Minh đảm đương vai trò phát triển thương mại,

dịch vụ, phục vụ nhu cầu mua bán, giao lưu hàng hóa của thị trấn và các xãlân cận Ngoài ra trên địa bàn thị trấn còn có hàng trăm cửa hàng, cửa hiệu,công ty TNHH, các doanh nghiệp hoạt động dưới nhiều hình thức.

Hoạt động sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ tạihuyện có tốc độ phát triển ngày càng tăng Quy mô ngày càng được mở rộngvới nhiều ngành nghề đa dạng và tập trung mạnh vào sản xuất: Cơ khí, đồmộc gia dụng, sản xuất và kinh doanh gạch, vật liệu xây dựng, dịch vụ vậntải, sửa chữa ôtô, xe máy, may đo thời trang cao cấp, ăn uống giải quyếtđược nhiều việc làm cho người lao động Về dịch vụ đến nay trên địa bàn thịtrấn có hơn 1300 doanh nghiệp, cơ sở, hộ sản xuất kinh doanh, dịch vụ, tiểuthủ công nghiệp Doanh thu trong lĩnh vực này hàng năm đạt trên 100 tỷđồng, 332 cơ sở sản xuất ngành nghề cơ khí, giải quyết việc làm cho trên150.000 lao động Các ngành nghề phát triển đem lại hiệu quả kinh tế cao

Năm 2014, Phú Xuyên tập trung đẩy mạnh phát triển KT-XH theohướng Công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới,xây dựng trường chuẩn quốc gia, đảm bảo an sinh xã hội; giữ vững an ninhchính trị, trật tự an toàn xã hội kết quả Kinh tế xã hội của huyện cơ bản ổnđịnh và phát triển, đời sống nhân dân ngày được nâng cao, các chỉ tiêu pháttriển kinh tế xã hội cơ bản đạt và tăng so cùng kỳ năm 2013; thu ngân sáchvượt chỉ tiêu Thành phố và HĐND huyện giao Tổng giá trị sản xuất ước đạt8.157 tỷ 879 triệu đồng tăng 5,1 % so với kế hoạch, tăng 7,8% so với năm

2013 Trong đó, nông nghiệp, thủy sản ước đạt 1.829 tỷ 694 triệu đạt 100% kếhoạch, tăng 4 % so với năm 2013 “Thương mại, dịch vụ ước đạt 1.912, 32 tỷđồng đạt 100% kế hoạch, tăng 10,2% so với năm 2013 Công nghiệp - xâydựng ước đạt 4 415 tỷ 865 triệu đồng tăng 9,9 % so với kế hoạch, tăng 9,59

% so với năm 2013 Cơ cấu sản xuất: Nông nghiệp, thủy sản: 22,49%; thươngmại dịch vụ: 23,24%; công nghiệp, xây dựng: 54,27%” [56, tr 6]

Thứ hai, việc ứng dụng khoa học công nghệ vào phát triển kinh tế nông thôn tại huyện đạt được những kết quả ban đầu đáng khích lệ

* Cơ giới hóa

Ứng dụng cơ giới hóa nông nghiệp được huyện Phú Xuyên chọn là mộttrong hai khâu đột phá trong quá trình xây dựng nông thôn mới, phát triểnkinh tế nông thôn Thực hiện chủ trương này, những năm qua, Phú Xuyên trởthành địa phương đi đầu toàn thành phố Hà Nội về triển khai các chính sách

hỗ trợ cơ giới hóa vào sản xuất

Là huyện thuần nông nằm ở phía Nam Thủ đô với dân số đông (trên200.000 người), để nâng cao thu nhập cho người dân, Phú Xuyên đã tập trungchỉ đạo các xã, thị trấn đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.Trong đó, ưu tiên đưa các giống chất lượng cao vào gieo trồng; riêng vụ mùanăm 2014, diện tích lúa hàng hóa chất lượng cao của toàn huyện đạt gần3.000ha Hơn nữa, “hàng năm, huyện duy trì đều đặn diện tích gần 9.000halúa hai vụ nên việc ứng dụng kỹ thuật mạ khay - máy cấy, giải phóng sức laođộng cho nông dân được đặc biệt quan tâm” [55, tr 4]

Hiện nay, mô hình mạ khay - máy cấy đã được ứng dụng rộng rãi tại 25

xã, thị trấn trên địa bàn Trong vụ mùa 2014, diện tích gieo cấy bằng máy củahuyện đạt 1.005ha (chiếm 11,9%) Toàn huyện hiện có 455 máy làm đất, 2máy gieo mạ khay tự động, 146 máy cấy, 10 máy gặt đập liên hoàn Mô hìnhgieo mạ khay cấy bằng máy đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần giảmchi phí sản xuất 3 - 3,5 triệu đồng/ha (riêng việc cấy) và tăng năng suất lúa10-15% Qua đó, giúp nông dân thêm gắn bó với đồng ruộng, không có tìnhtrạng bỏ hoang ruộng đất Điều đáng mừng là, sau một thời gian triển khaigieo mạ khay, cấy bằng máy, đến nay, người dân Phú Xuyên đã làm chủ côngnghệ, tự sản xuất được khay gieo mạ và chuyển giao công nghệ cho các địaphương khác Vì vậy, vụ xuân năm 2014, huyện vinh dự được thành phố chọnlàm điểm phát động sản xuất vụ xuân, gieo mạ khay, cấy bằng máy