LUẬN văn THẠC sĩ QUẢN lý GIÁO dục PHÁP LUẬT CHO học SINH TRUNG học cơ sở ở THÀNH PHỐ sóc TRĂNG, TỈNH sóc TRĂNG

Một trong những quan điểm quan trọng của Đảng ta trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là cùng với việc tăng cường pháp chế, quản lý xã hội bằng pháp luật; đồng thời coi trọng giáo dục nâng cao đạo đức, ý thức pháp luật trong các tầng lớp nhân dân; xây dựng một xã hội trong đó mọi công dân đều có ý thức tôn trọng pháp luật, tự nguyện tuân thủ và nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, có tinh thần bảo vệ pháp luật; sống và làm việc theo pháp luật.

MỤC LỤC

Tran

g

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÁP

1.2 Nội dung quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung

1.3 Những yếu tố tác động đến quản lý giáo dục pháp luật

cho học sinh trung học cơ sở ở thành phố Sóc Trăng,

Chương 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÁP

LUẬT CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, văn hoá,

2.2 Thực trạng giáo dục pháp luật và quản lý giáo dục pháp

luật cho học sinh Trung học cơ sở ở thành phố Sóc Trăng 34

Chương 3 YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC

PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ

SỞ Ở THÀNH PHỐ SÓC TRĂNG, TỈNH SÓC

3.1 Yêu cầu quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung

học cơ sở ở thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng 603.2 Biện pháp quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung

học cơ sở ở Thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng 623.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Một trong những quan điểm quan trọng của Đảng ta trong xây dựngNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là cùng với việc tăng cường pháp chế,quản lý xã hội bằng pháp luật; đồng thời coi trọng giáo dục nâng cao đạo đức,

ý thức pháp luật trong các tầng lớp nhân dân; xây dựng một xã hội trong đómọi công dân đều có ý thức tôn trọng pháp luật, tự nguyện tuân thủ vànghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, có tinh thần bảo vệ pháp luật; sống và làmviệc theo pháp luật

Đẩy mạnh phổ biến, giáo dục pháp luật cho các nhóm đối tượng, trong

đó có học sinh, sinh viên nói chung và học sinh THCS nói riêng luôn là yêucầu, đòi hỏi cấp thiết, mang tính khách quan và phù hợp với mục tiêu: “Đối vớigiáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất,năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghềnghiệp cho học sinh ”[16, tr.125] theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW củaHội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ Tám (khoá XI) về đổi mớicăn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã xác định Để đạt được mục tiêu trên,một trong những giải pháp đòi hỏi cơ quan quản lý giáo dục các cấp phải quantâm chỉ đạo thực hiện là: “Đổi mới nội dung giáo dục theo hướng tinh giản,hiện đại, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi, trình độ và ngành nghề; tăng thựchành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Chú trọng giáo dục nhân cách, đạođức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thức công dân”[16, tr.128]

Trong những năm qua, cùng với việc quan tâm giáo dục toàn diện chohọc sinh phổ thông nói chung, học sinh THCS nói riêng, các cấp, các ngành,trực tiếp là ngành giáo dục thành phố Sóc Trăng đã tăng cường công tác quản

lý, chủ động xây dựng kế hoạch, quan tâm chỉ đạo đổi mới chương trình, nộidung, phương pháp tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho các em.Các nhà trường đã coi trọng giáo dục ý thức công dân, lòng yêu nước, chủ

nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; đẩy mạnh giáo dục pháp luật, đạođức, thẩm mĩ, môi trường, dân số, rèn luyện thể chất cho học sinh.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, giáo dục pháp luật vàquản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS ở thành phố Sóc Trăng, tỉnhSóc Trăng còn có những khuyết điểm dẫn đến sự hiểu biết về pháp luật củahọc sinh còn nhiều hạn chế, tình trạng vi phạm pháp luật vẫn xảy ra với tínhchất và mức độ có chiều hướng ngày càng gia tăng Nhận thức của một số lựclượng có liên quan về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của quản lý giáo dục phápluật cho học sinh chưa đúng mức Quản lý mục tiêu, tổ chức thực hiện các nộidung giáo dục pháp luật chưa chặt chẽ; đặc biệt quản lý, tổ chức thực hiện nộidung và các phương pháp, hình thức giáo dục pháp luật còn đơn điệu, mới chỉtập trung quản lý nội dung giáo dục pháp luật theo môn học; việc lồng ghépcác nội dung giáo dục pháp luật trong các hoạt động ngoại khoá chưa đượctiến hành thường xuyên, vì thế mức độ hình thành, phát triển ý thức, thái độ

và thói quen hành vi chấp hành pháp luật của học sinh chưa vững chắc; kếtquả giáo dục pháp luật có những chỉ tiêu chưa phù hợp với mục tiêu, mongmuốn đã đề ra Việc kiện toàn tổ chức đội ngũ giáo viên làm công tác phổbiến, giáo dục pháp luật chưa thường xuyên; sự phối hợp giữa nhà trường vớiđội ngũ cán bộ làm công tác pháp chế ở các cơ quan quản lý chức năng liênquan và địa phương chưa đồng bộ; nhất là trong xây dựng cơ chế phối hợpgiữa ngành giáo dục, các nhà trường với cơ quan tư pháp và các cơ quan, tổchức của Thành phố Bên cạnh đó, quản lý giáo dục pháp luật cho học sinhTHCS ở Thành phố thường xuyên chịu sự tác động của yếu tố: xã hội, môitrường sống, sự phối hợp giữa nhà trường với gia đình và các tổ chức chính trị

- xã hội, đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THCS;

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài “Quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS ở thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng” để

nghiên cứu là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Một trong những nội dung quan trọng về quyền của trẻ em nói chung,của học sinh nói riêng được Công ước của Liên hợp quốc về Quyền trẻ em vàcác nước quan tâm đó là giáo dục luật pháp và thực hiện tư pháp thân thiệnvới các em Trước hết, các em được giáo dục pháp luật chu đáo, cẩn trọng;khi vi phạm pháp luật thì áp dụng các hình thức xử lý không gây tổn hại vềsức khỏe và tinh thần Một số nước thừa nhận người chưa thành niên phạm tội

là một hiện tượng, một thực tế, để ngăn chặn, hạn chế tình trạng vi phạm phápluật của các em cần phải được tổ chức giáo dục pháp luật chặt chẽ ngay trongthời gian học tập tại nhà trường

Ở Australia, Thuỵ Điển và một số nước khác không chỉ hình thành hệthống pháp luật để bảo vệ trẻ em mà còn quan tâm giáo dục pháp luật cho trẻ vịthành niên Các nghiên cứu cho thấy, giáo dục pháp luật được lồng ghép vớicác nội dung giáo dục kỹ năng sống như quyền được bảo vệ, sinh tồn, địa vịpháp lý, trách nhiệm và quyền hạn của công dân và kỹ năng thực hiện các quyđịnh của nhà trường, kỹ năng bảo vệ bản thân, trách nhiệm bảo vệ người khác

Trung Quốc đã xây dựng bộ “Quy tắc Bắc Kinh” để điều chỉnh cáchành vi pháp luật của học sinh Bộ Quy tắc này đã đưa ra những quy định cụthể điều chỉnh việc áp dụng tư pháp với người chưa thành niên; trong đó quyđịnh việc đưa các em vào cơ sở quản lý, giáo dục pháp luật tập trung được coi

là biện pháp cuối cùng, áp dụng trong một thời gian tối thiểu, cần thiết

Thái Lan đã thành lập Toà án người chưa thành niên Trung ương để xét

xử trẻ em và những người chưa thành niên dưới 18 tuổi vi phạm pháp luật.Theo quy định, người chưa thành niên vi phạm phải được đưa tới trại giamgiữ trong vòng 24 giờ ngay sau khi bị bắt và bị tạm giữ trong vòng 30 ngày.Trong quá trình giam giữ được chăm sóc và bảo vệ; đồng thời được giáo dụckiến thức pháp luật, nhất là những vi phạm đã mắc phải

Như vậy có thể thấy, ở mỗi quốc gia, tuỳ thuộc vào chế độ chính trị, sựphát triển kinh tế - xã hội, việc tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho

người chưa thành niên đã được quan tâm Giáo dục pháp luật gắn liền vớigiáo dục kỹ năng sống, yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm, cách thức

xử lý hành vi phạm tội

Ở Việt Nam, xuất phát từ mục tiêu giáo dục toàn diện của các nhàtrường, từ yêu cầu tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, Đảng và Nhà nước

ta đã chỉ đạo đưa giáo dục pháp luật vào hệ thống các trường; CBQL các cấp

từ trung ương đến đơn vị cơ sở phải được bồi dưỡng về kiến thức pháp luật

Để thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện con người Việt Nam, giáo dục phápluật là một nội dung không thể thiếu trong chương trình giáo dục các cấp họcnói chung, trong đó cấp THCS nói riêng của hệ thống giáo dục quốc dân.Trong những năm gần đây đã có một số công trình khoa học của các tác giảnghiên cứu về giáo dục pháp luật, quản lý giáo dục pháp luật cho các đốitượng khác nhau và ở phạm vi khác nhau, tiêu biểu như:

Tác giả Phạm Kim Dung - Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật - Bộ Tư

pháp nghiên cứu "Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật" Đây

là vấn đề nghiên cứu với phạm vi rộng; trong đó, đối với các trường phổthông, đại học và cao đẳng, tác giả đã đề xuất giải pháp nâng cao chất lượnggiáo dục pháp luật thông qua dạy học các môn đạo đức, giáo dục công dân vàpháp luật

Dưới góc độ Khoa học Giáo dục, tác giả Trần Văn Trường nghiên cứu

về “Tăng cường công tác giáo dục pháp luật cho học sinh THCS huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An - Thực trạng và giải pháp”.

Cũng liên quan đến giáo dục pháp luật gắn với hành vi thực hiện cácquy định của pháp luật trong cuộc sống, tác giả Như Hoa và Quang Huy

nghiên cứu đề xuất giải pháp “Chú trọng giáo dục pháp luật, kỹ năng sống cho học sinh”

Giáo dục pháp luật là một trong những môn học được thực hiện trongchương trình chính khóa ở bậc đại học, cao đẳng, tác giả Lê Thanh Sơn đã có

bài viết "Một số biện pháp nâng cao chất lượng giảng dạy môn học pháp luật trong các nhà trường quân đội" (Tạp chí Quốc phòng toàn dân, 6/2004) Tác giả

đã nêu nên vai trò và đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng giảng dạy mônhọc pháp luật trong các nhà trường quân đội thông qua nhiều khâu khác nhau,

từ chuẩn bị bài giảng đến đổi mới nội dung gắn với đổi mới phương pháp vàđưa vào bài giảng các tình huống để người học nâng cao kỹ năng ứng xử

Tác giả Đinh Xuân Thảo nghiên cứu đề tài “Giáo dục pháp luật trongcác trường đại học, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề (không chuyên luật)

ở nước ta hiện nay” (Luận án tiến sĩ Luật học - 1996) Đây là công trìnhnghiên cứu liên quan đến giáo dục pháp luật cho đối tượng là học sinh, sinhviên các trường đại học, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề được thực hiệnthông qua nội dung các môn học và các hình thức giáo dục pháp luật ngoạikhóa trong chương trình, thời gian đào tạo tại nhà trường

Liên quan đến giáo dục pháp luật cho học viên trong nhà trường quân

đội, tác giả Vũ Văn Thường nghiên cứu đề tài "Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội ở Học viện Chính trị quân sự hiện nay" (Luận án tiến sĩ Xây dựng Đảng - 2005) Dưới góc

độ tiếp cận của khoa học Xây dựng Đảng, tác giả đã đề xuất các biện phápnâng cao chất lượng công tác tư tưởng, công tác tổ chức trong tiến hành cáchoạt động công tác đảng, công tác chính trị để nâng cao ý thức chấp hànhpháp luật cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội, những chính trịviên tương lai, nhà giáo dục trực tiếp tiến hành các hoạt động giáo dục quânnhân ở đơn vị cơ sở trong Quân đội nhân dân Việt Nam

Tác giả Phạm Thị Mai Hồng nghiên cứu "Biện pháp quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh ở các trường THCS quận Kiến An, thành phố Hải phòng", (Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục - 2010) Tác giả cho rằng, lứa

tuổi học sinh THCS có nhiều đột phá, biến chuyển tâm, sinh lý; đây là thời kỳphát triển phong phú, đa dạng, phức tạp nhưng vô cùng quan trọng trong quá

trình phát triển, hình thành nhân cách và trí tuệ của các em Tác giả nhấnmạnh, trong quản lý giáo dục pháp luật cần kết hợp chặt chẽ gia đình, nhàtrường và xã hội; thực hiện nhất quán quan hệ tình thương và trách nhiệm;thống nhất biện pháp xây dựng ý thức trách nhiệm pháp luật cho học sinh đốivới các hoạt động giáo dục trong và ngoài nhà trường;

Về hướng này, tác giả Huỳnh Bọng nghiên cứu về "Biện pháp quản lý công tác giáo dục pháp luật cho sinh viên Đại học Đà Nẵng trong giai đoạn hiện nay", (luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục - 2012) Theo tác giả, việc

sinh viên hiểu và vận dụng pháp luật vào đời sống thực tế là một vấn đề hoàntoàn không đơn giản; hành vi pháp luật của sinh viên được hình thành, pháttriển ngay trong thời gian đào tạo tại trường; vì thế, nhà trường cần quan tâmquản lý giáo dục pháp luật cho các "chủ nhân tương lai của đất nước"

Tác giả Phùng Đức Hùng lựa chọn vấn đề “Biện pháp quản lý quá trình giáo dục kỷ luật cho học viên Trường Quân sự Quân khu 2” (Luận văn

thạc sĩ quản lý giáo dục - 2011) Luận văn đã tập trung nghiên cứu cơ sở lýluận và thực tiễn về quản lý quá trình giáo dục kỷ luật cho học viên tiểu độitrưởng Trường Quân sự quân khu 2; đây là đối tượng đào tạo có tính chất đặcthù ở một trường quân sự quân khu

Tác giả Phạm Nhật Quang nghiên cứu đề tài "Quản lý hoạt động giáo dục pháp luật ở Trường Trung cấp Quân y 1 hiện nay" (Luận văn thạc sĩ quản

lý giáo dục - 2013) Công trình nghiên cứu của tác giả xác định phạm vinghiên cứu là quản lý hoạt động giáo dục pháp luật cho học viên đào tạo trình

độ trung cấp của Trường Trung cấp Quân y 1 Trên cơ sở nghiên cứu làm rõmột số vấn đề lý luận quản lý hoạt động giáo dục pháp luật và khảo sát, đánhgiá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục pháp luật; chỉ rõ nguyên nhân hạnchế, bất cập trong quản lý hoạt động giáo dục pháp luật ở Trường Trung cấpQuân y 1; tác giả đã đề xuất 5 biện pháp quản lý hoạt động giáo dục pháp luật

ở Trường Trung cấp Quân y 1 hiện nay và khảo nghiệm tính cần thiết, tínhkhả thi của các biện pháp đó với những số liệu, nhận định, phân tích một cáchkhách quan, bảo đảm sự tin cậy về mặt khoa học.

Tác giả Ngô Giang Thái nghiên cứu “Quản lý quá trình giáo dục pháp luật cho học viên Trường Sĩ quan Lục quân 2 hiện nay”, (Luận văn thạc sĩ

quản lý giáo dục - 2013) Đề tài đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận vàthực tiễn về quản lý quá trình giáo dục pháp luật cho học viên đào tạo sĩ quanchỉ huy tham mưu cấp phân đội Trường Sĩ quan Lục quân 2

Cũng liên quan đến quản lý giáo dục pháp luật cho đối tượng học viên

khác ở nhà trường quân đội, tác giả Bạch Đức Thịnh nghiên cứu “Quản lý quá trình giáo dục pháp luật cho học viên ở Trường Sĩ quan Không quân hiện nay”, (Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục - 2014); tác giả Vũ Văn Huyển nghiên cứu “Quản lý hoạt động giáo dục pháp luật cho học viên ở Học viện Hải quân hiện nay” (Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục - 2014).

Tóm lại, thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về xây dựng nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đã có nhiều công trình khoa học nghiêncứu trên cả phương diện lý luận và thực tiễn về giáo dục pháp luật cho các đốitượng ở phạm vi khác nhau; trong đó đã có một số công trình nghiên cứu vềquản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS và trung học phổ thông Từ sựtổng quan các công trình nghiên cứu liên quan cho thấy:

Thứ nhất, một số công trình đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ

bản của giáo dục pháp luật, mối quan hệ giữa giáo dục pháp luật với giáo dụcchính trị, đạo đức, học vấn Một số công trình đi sâu nghiên cứu giáo dục

pháp luật cho các nhóm đối tượng cụ thể, như nông dân, cán bộ, công chức,

thanh niên, quân nhân trong lực lượng vũ trang, với những giá trị thực tiễn

áp dụng cao, đã đề xuất hình thức, phương pháp giáo dục phù hợp với đốitượng cụ thể, đặc thù Ngoài ra, một số nghiên cứu đi sâu vào giáo dục từnglĩnh vực pháp luật cụ thể, như về hôn nhân gia đình, luật lao động, hình sự,

dân sự, trật tự an toàn giao thông Kết quả của hướng nghiên cứu này là đãgóp phần xây dựng và hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước bằng pháp luật,nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước Cũng từ hướng nghiên cứu này,những vấn đề lý luận về giáo dục pháp luật được rút ra đã góp phần giúp các

cơ quan nhà nước có thẩm quyền xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật,nhất là đối với việc xây dựng các dự thảo luật, pháp lệnh trên các lĩnh vựcchuyên ngành

Thứ hai, nghiên cứu những vấn đề lý luận có tính chuyên sâu về giảng

dạy pháp luật cho các đối tượng khác nhau; phân biệt giữa tuyên truyền phápluật với phổ biến pháp luật, tư vấn, trợ giúp pháp lý và các hình thức tiến hànhgiáo dục phù hợp với các hoạt động đó Hướng nghiên cứu này đã hình thành hệthống tiêu chí làm cơ sở xác định chương trình, nội dung giảng dạy pháp luậtcho từng đối tượng cụ thể, đề xuất biện pháp chuẩn hoá chương trình, nội dung;đổi mới phương pháp giảng dạy pháp luật; bồi dưỡng đội ngũ giáo viên; giảngdạy pháp luật, từ đó có chính sách, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nhằm hình thành

và chuẩn hoá đội ngũ giáo viên giảng dạy luật, kế hoạch, giáo trình, giáo khoa

và các học liệu khác dùng trong giảng dạy pháp luật, bảo đảm sự phù hợp vớiđối tượng đào tạo, với thời gian, hình thức đào tạo, mục tiêu đào tạo cụ thể

Thứ ba, một số công trình nghiên cứu làm sáng tỏ những luận cứ khoa

học về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và các cơquan chức năng trong quản lý phổ biến, giáo dục pháp luật cho các đối tượngkhác nhau Đây là hướng đã mở ra nhiều định hướng mới trong nghiên cứu lýluận và thực tiễn quản lý giáo dục pháp luật, như: nghiên cứu làm sáng tỏ bảnchất, nội dung, các hình thức và cơ chế lãnh đạo, quản lý giáo dục pháp luậtcủa Đảng và Nhà nước, của các tổ chức đảng và cơ quan quản lý nhà nước.Nghiên cứu luận cứ khoa học xác định cụ thể, chính xác nội dung và phươngthức quản lý của các tổ chức trong giáo dục pháp luật phù hợp với lĩnh vực,chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan nhà nước chịu sự lãnh đạo trực

tiếp của tổ chức đó Nghiên cứu xác định trách nhiệm, nội dung, phương thứclãnh đạo của Đảng; quản lý của các tổ chức chính trị - xã hội trong giáo dụcpháp luật cho các thành viên, sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước tronggiáo dục pháp luật cho cán bộ, nhân dân, học sinh

Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu ở các đối tượng, phạm vikhác nhau, có nhiều bài viết đề cập đến giáo dục pháp luật, quản lý giáo dụcpháp luật cho học sinh các bậc học; tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiêncứu về quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS thành phố Sóc Trăng,vì vậy đề tài không trùng lặp với các công trình khoa học đã công bố

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý giáodục pháp luật cho học sinh, đề xuất biện pháp quản lý giáo dục pháp luật chohọc sinh Trung học cơ sở ở Thành phố Sóc Trăng nhằm thực hiện mục tiêugiáo dục toàn diện theo quan điểm của Đảng

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý giáo dục pháp luật cho họcsinh THCS

- Phân tích, đánh giá thực trạng giáo dục pháp luật, quản lý giáo dục phápluật cho học sinh THCS ở thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng

- Đề xuất biện pháp quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS ởthành phố Sóc Trăng và khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi của các biệnpháp đã đề xuất

4 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Quản lý giáo dục nhân cách học sinh trong các trường THCS ở thànhphố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS ở thành phố Sóc Trăng,tỉnh Sóc Trăng

* Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu quản lý giáo dục

pháp luật cho học sinh các trường THCS ở thành phố Sóc Trăng, tỉnh SócTrăng theo Quy định “Phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh các trườngTHCS, trung học phổ thông” của Bộ GD&ĐT và các quy định của địaphương; quy chế, quy định của nhà trường

Phạm vi khảo sát: Đội ngũ giáo viên, CBQL các trường THCS, chuyên

viên phòng GD&ĐT của Thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng

Giới hạn thời gian: Số liệu sử dụng để nghiên cứu từ năm 2010 đến nay.

5 Giả thuyết khoa học

Kết quả giáo dục pháp luật cho học sinh phụ thuộc vào nhiều yếu tố;trong đó có công tác quản lý, nếu các chủ thể thường xuyên nâng cao nhậnthức, trách nhiệm của các lực lượng liên quan, tích cực đổi mới kế hoạch, nộidung và cách thức tổ chức quản lý hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh;tăng cường chỉ đạo tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục pháp luật theohướng thiết thực, hiệu quả; đồng thời, thường xuyên kiểm tra, đánh giá, rútkinh nghiệm thì hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh THCS ở Thànhphố Sóc Trăng đạt kết quả cao, góp phần phát triển toàn diện nhân cách củahọc sinh

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủnghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quán triệt và cụ thể hoá quan điểmcủa Đảng về xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam vàtuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong các tầng lớp nhân dân

Luận văn sử dụng các quan điểm hệ thống - cấu trúc, lịch sử - lôgíc vàquan điểm thực tiễn để thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu đã xác định

* Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu lý luận, thực tiễn

và phương pháp toán học, cụ thể là:

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:

Phân tích, tổng hợp, khái quát hoá các tài liệu liên quan và đưa ra cácnhận định độc lập về giáo dục pháp luật, quản lý giáo dục pháp luật; chủtrương đường lối, nghị quyết, chính sách của Đảng, nhà nước, các văn bảncủa Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT Sóc Trăng về giáo dục pháp luật, quản lý giáodục pháp luật cho học sinh THCS để luận giải làm rõ cơ sở lý luận của vấn đềnghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

Phương pháp quan sát sư phạm

Thực hiện quan sát giảng dạy giáo dục pháp luật, các hình thức tổ chứcgiáo dục pháp luật và các hoạt động quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh

để đưa ra đánh giá, kết luận về thực trạng và đề xuất các biện pháp có tínhkhả thi cho việc quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS ở thành phốSóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng

Phương pháp điều tra xã hội học

Mục đích, nhằm thu thập số liệu, thông tin để có số liệu minh chứng

cho những nhận định, phân tích, đánh giá về thực trạng quản lý giáo dục phápluật cho học sinh THCS ở Thành phố, xác định nguyên nhân, tìm ra các yếu

tố liên quan tác động đến quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh một cáchphù hợp, trên cơ sở đó đề xuất biện pháp quản lý công tác giáo dục pháp luật

cho học sinh THCS thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng trong thời gian tới

Nội dung khảo sát, về nhận thức, sự quan tâm chỉ đạo trong quản lý

công tác giáo dục pháp luật cho học sinh; về tổ chức giáo dục pháp luật, tráchnhiệm của các lực lượng liên quan trong tuyên truyền, phổ biến giáo dục phápluật trong và ngoài nhà trường; về sự chỉ đạo của Ban Giám hiệu, giáo viên

chủ nhiệm, giáo viên dạy môn Giáo dục công dân, Tổng phụ trách Đội, Hộiđồng sư phạm nhà trường, phụ huynh học sinh, chính quyền địa phương vàmôi trường xã hội; về kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục pháp luật cho họcsinh và các mối quan hệ của học sinh với giáo viên, giữa thầy với trò, giữahọc sinh với nhau;

Đối tượng khảo sát, bao gồm 118 giáo viên dạy môn Giáo dục công

dân, Tổng phụ trách Đội, giáo viên chủ nhiệm và CBQL có liên quan đến giáodục pháp luật và quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh các trường THCS ởthành phố Sóc Trăng

Phương pháp toạ đàm, trao đổi

Thực hiện phỏng vấn ý kiến của giáo viên dạy môn Giáo dục công dân,giáo viên chủ nhiệm, Tổng phụ trách Đội, phụ huynh học sinh, CBQL cáctrường THCS của Thành phố

Toạ đàm, trao đổi để nắm được những đề xuất, kiến nghị liên quan đếnnhu cầu bồi dưỡng nâng cao nhận thức, kỹ năng của giáo viên, đội ngũ báocáo viên, tuyên truyền viên trong phổ biến, giáo dục pháp luật trong và ngoàinhà trường, đáp ứng nhu cầu lĩnh hội tri thức mới về pháp luật để làm tốtchức năng, nhiệm vụ được giao

Xin ý kiến chuyên gia về những đánh giá, kinh nghiệm có liên quanđến quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh để xem xét, rút ra kết luận cầnthiết cho vấn đề nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động:

Nghiên cứu các kế hoạch, báo cáo tổng kết học kỳ, năm học để đánhgiá thực trạng giáo dục pháp luật và quản lý giáo dục pháp luật cho học sinhcác trường THCS ở Thành phố

- Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng toán thống kê để xử lý các thông tin thu được về mặt địnhlượng và vẽ biểu đồ minh hoạ kết quả khảo nghiệm

7 Ý nghĩa của đề tài

Luận văn góp phần hệ thống hoá, khái quát hoá và phát triển lý luận vềquản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS.

Thông qua đề xuất biện pháp quản lý giáo dục pháp luật cho học sinhTHCS ở thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng, cung cấp những luận cứ khoahọc để CBQL và giáo viên các trường THCS tham khảo, vận dụng vào quátrình giáo dục, quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh các trường THCS cócùng đặc điểm và điều kiện tương tự

8 Kết cấu của đề tài

Luận văn có kết cấu bao gồm phần mở đầu, 3 chương (8 tiết); kết luận

và kiến nghị; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Các khái niệm công cụ của luận văn

1.1.1 Giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở

Pháp luật là hiện tượng chính trị - xã hội ra đời cùng với nhà nước, do

cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và được bảo đảm thực hiện bằngcác cơ quan quyền lực nhà nước Đó là hệ thống các quy tắc xử sự có tính bắtbuộc chung do Nhà nước thừa nhận hoặc ban hành, thể hiện ý chí của giai cấpthống trị nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội, tạo lập trật tự, ổn định cho sựphát triển xã hội

Pháp luật được thể hiện thông qua hệ thống các quy phạm (quy tắchành vi hay xử sự) có tính chất bắt buộc chung nhằm điều chỉnh các quan hệ

xã hội do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí nhà nước và đượcnhà nước bảo đảm thực hiện bằng bộ máy thông qua các biện pháp tổ chức,giáo dục, thuyết phục

Giáo dục pháp luật là khâu đầu tiên trong chuỗi hoạt động thực hiệnpháp luật, là cầu nối để chuyền tải pháp luật vào đời sống xã hội, pháp luậtmuốn phát huy được tác dụng và hiệu quả phải thông qua và được thực hiệnbởi con người có hiểu biết pháp luật, vì vậy Đảng và Nhà nước ta quan tâm đẩymạnh các hoạt động tuyên truyền, giáo dục pháp luật, nhất là trong công cuộcđổi mới đất nước, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay

Giáo dục pháp luật có vai trò quan trọng, giúp các cơ quan nhà nước vàmọi công dân hiểu biết và sử dụng đúng đắn phương tiện pháp luật trong côngviệc và đời sống hàng ngày

Giáo dục pháp luật là hoạt động có mục đích, có hệ thống và có địnhhướng của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội để hình thành, nâng cao

ý thức pháp luật và văn hoá pháp lý cho mọi công dân

Thực chất, giáo dục pháp luật là hoạt động có mục đích, có tổ chức củachủ thể giáo dục tác động lên đối tượng giáo dục nhằm mục đích hình thành ở

họ tri thức pháp luật, tình cảm và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của hệthống pháp luật hiện hành

Giáo dục pháp luật là cơ sở để củng cố kiến thức, rèn luyện thói quenhành vi chấp hành pháp luật cho học sinh

Từ cách tiếp cận trên cho thấy, Giáo dục pháp luật cho học sinh THCS

là hoạt động có mục đích, có tổ chức của chủ thể giáo dục đối với học sinh và tập thể học sinh nhằm nâng cao kiến thức, thái độ và thói quen hành vi tuân thủ pháp luật cho học sinh

Mục tiêu giáo dục pháp luật cho học sinh THCS nhằm hình thành và

từng bước mở rộng hệ thống tri thức pháp luật; trên cơ sở đó bồi dưỡng, pháttriển niềm tin pháp luật và giáo dục ý thức nhân cách, rèn luyện thói quen,hành vi tuân thủ pháp luật cho các em Thông qua giáo dục pháp luật giúp họcsinh biết phân biệt được cái đúng, cái sai, điều hay, lẽ phải, hành vi hợp pháphay không hợp pháp Giáo dục pháp luật kết hợp với các nội dung giáo dụckhác nhằm trang bị, thực hành các kỹ năng sống cho trẻ em, góp phần thựchiện mục tiêu giáo dục phổ thông đã được xác định

Nội dung giáo dục pháp luật cho học sinh THCS là một phần của

chương trình, nội dung giáo dục ở các cấp học và trình độ đào tạo của hệ

thống giáo dục quốc dân Giáo dục pháp luật cho học sinh là một hoạt động tự

thân, thường xuyên của ngành giáo dục Trong nhà trường giáo dục pháp luậtđược thực hiện thông qua việc dạy và học nội dung, kiến thức pháp luật trongchương trình giáo dục chính khóa qua các môn học như giáo dục công dân

hoặc được lồng ghép, tích hợp vào các môn học có liên quan đạo đức, tựnhiên xã hội, sinh học, lịch sử, kỹ năng sống

Nội dung giáo dục pháp luật cho học sinh THCS hiện nay bao gồm:Luật Bảo vệ, Chăm sóc và giáo dục trẻ em; Luật Giao thông đường bộ; LuậtBảo vệ môi trường; một số nội dung của Luật Giáo dục; các quy định củangành giáo dục; quy định các địa phương;

Chủ thể giáo dục pháp luật cho học sinh THCS là các lực lượng giáo

dục trong và ngoài nhà trường, trong đó giáo viên chủ nhiệm và Tổng phụtrách giữ vai trò trực tiếp; ngoài ra còn có các tổ chức xã hội có liên quan vàgia đình học sinh

Phương thức giáo dục pháp luật cho học sinh THCS được thực hiện

bằng sự kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường, xã hội và gia đình trong việc bồidưỡng, phát triển tri thức được học trong chương trình; xây dựng tình cảm,niềm tin pháp luật, đồng thời rèn luyện, uốn nắn hình thành thói quen hành viứng xử theo chuẩn mực pháp luật quy định thông qua hoạt động thực tiễntrong nhà trường và ở nơi cư trú Trong đó, giáo dục pháp luật trong nhàtrường giữ vai trò quan trọng, giúp học sinh tiếp cận kiến thức pháp luật toàndiện hơn, đầy đủ hơn, thấm sâu hơn

Hình thức giáo dục pháp luật cho học sinh THCS được thực hiện thông

qua các hoạt động chính khoá và ngoại khóa

Giáo dục pháp luật chính khoá (trong nhà trường) mang tính phổ biếnđược thực hiện thông qua tổ chức dạy học; biên soạn tài liệu và tổ chức cáchoạt động tuyên truyền, lồng ghép kiến thức pháp luật vào nội dung các mônhọc có liên quan như sinh học, lịch sử, địa lý,

Giáo dục pháp luật ngoại khoá (ngoài nhà trường, ngoài giờ lên lớp)được thực hiện chủ yếu với các hình thức như nói chuyện pháp luật, thi tìmhiểu pháp luật, sinh hoạt theo chủ đề pháp luật, tọa đàm, hội thảo chuyên đề,sân khấu hóa các nội dung giáo dục pháp luật,

1.1.2 Quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở

Quản lý là khái niệm có tính đa nghĩa, từ những góc độ nghiên cứukhác nhau, các học giả trong và ngoài nước đã đưa ra quan niệm khác nhau vềquản lý, chẳng hạn như:

Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý

lên đối tượng và khách thể quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồnlực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trườngluôn biến động

F.W Taylor (1856 - 1915) cho rằng: quản lý là hoàn thành công việccủa mình thông qua người khác và biết được một cách chính xác họ đã hoànthành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất

J.H Donnelly, James Gibson và J.M Ivancevich cho rằng: Quản lý làmột quá trình do một người hay nhiều người thực hiện nhằm phối hợp cáchoạt động của những người khác để đạt được kết quả mà một người hànhđộng riêng rẽ không thể nào đạt được

Theo quan niệm của Nguyễn Ngọc Quang, quản lý là những tác động

có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng bị quản lýtrong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định

Quản lý giáo dục pháp luật là một trong những nội dung quản lý giáodục nhân cách học sinh, thuộc thẩm quyền của các cơ quan nhà nước, các tổchức xã hội và các đoàn thể, trong đó nhà trường giữ vai trò chủ đạo

Như vậy, Quản lý giáo dục pháp luật cho cho học sinh THCS là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến toàn bộ quá trình giáo dục pháp luật nhằm bảo đảm quá trình này diễn ra chặt chẽ, khoa học, chất lượng đáp ứng mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục pháp luật đặt ra.

Quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh được thực hiện thông qua việcxây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo, kiểm tra trách nhiệm của cánhân, tổ chức có liên quan đến tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật cho

học sinh, nhằm nâng cao nhận thức, thái độ và hành vi chấp hành pháp luậtNhà nước, những quy định của địa phương, nhà trường cho các em, để các embiết sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật.

Mục tiêu quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS bảo đảm cho

hoạt động này thực hiện có kế hoạch, khoa học, hợp lý, tuân thủ đầy đủ nhữngnội dung trong Quy định “Phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh cáctrường THCS, trung học phổ thông” của Bộ GD&ĐT, các quy định của địaphương và của nhà trường; phát triển ở các em tri thức pháp luật, hình thànhtình cảm, thái độ tôn trọng và tuân thủ pháp luật một cách tự giác để điềuchỉnh hành vi phù hợp với các chuẩn mực xã hội

Chủ thể trực tiếp quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS ở

thành phố Sóc Trăng là cấp uỷ đảng, Ban Giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm,giáo viên giảng dạy môn Giáo dục công dân, Tổng phụ trách ở các trườngTHCS, đặc biệt là vai trò quan trọng của giáo viên chủ nhiệm và Tổng phụtrách trong nhà trường Ngoài ra, cơ quan quản lý giáo dục của Thành phố làchủ thể gián tiếp; học sinh là chủ thể tự quản lý hoạt động giáo dục pháp luậtcủa bản thân

Nội dung của quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS bao gồm

quản lý mục tiêu, chương trình, kế hoạch; tổ chức, chỉ đạo thực hiện nội dung,phương pháp, hình thức giáo dục pháp luật trong nhà trường; củng cố và kiệntoàn bộ máy Hội đồng Tư vấn, giáo dục pháp luật, giáo viên, lực lượng báocáo viên, tuyên truyền viên Đồng thời, quản lý sự phối hợp các lực lượngtham gia giáo dục pháp luật cho học sinh và kiểm tra, đánh giá kết quả giáodục pháp luật cho học sinh các trường THCS ở Thành phố

Phương thức quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS là những

cách thức mà chủ thể quản lý tác động vào đối tượng quản lý nhằm đạt đượcnhững mục tiêu quản lý đã đề ra Quản lý giáo dục pháp luật cho học sinhTHCS được thực hiện bằng nhiều phương thức khác nhau, thông qua các

phương pháp hành chính pháp luật, tâm lý - giáo dục, động viên khuyến khíchbằng vật chất, tinh thần.

Các hình thức quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS đa dạng,phong phú, thông qua các hình thức chính khoá, ngoại khoá trong và ngoàinhà trường; đồng thời huy động sức mạnh của các lực lượng liên quan thamgia quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS

1.2 Nội dung quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở

1.2.1 Quản lý thực hiện mục tiêu, chương trình giáo dục pháp luật cho học sinh

Mục tiêu giáo dục pháp luật cho học sinh THCS là nhằm hình thành vàtừng bước mở rộng hệ thống tri thức pháp luật; trên cơ sở đó bồi dưỡng, pháttriển niềm tin và giáo dục ý thức nhân cách, rèn luyện thói quen, hành vi tuânthủ pháp luật cho các em Để thực hiện được mục tiêu đó trách nhiệm khôngchỉ là của giáo viên dạy các nội dung giáo dục công dân, giáo viên chủ nhiệm

mà trước hết là trách nhiệm của các chủ thể quản lý trong việc xác định và tổchức thực hiện chương trình, kế hoạch, nội dung giáo dục pháp luật Một mặt,CBQL các cấp phải quán triệt và cụ thể hóa chương trình khung thành chươngtrình, kế hoạch, nội dung giáo dục cụ thể, phù hợp với từng nhà trường; mặtkhác, phải chỉ đạo hoạt động của các lực lượng liên quan tác động đến toàn bộcác nhân tố, từ nội dung đến phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục phápluật; đồng thời, quản lý chặt chẽ, kết quả giáo dục pháp luật cho học sinh

Theo quy định của Bộ GD&ĐT, các trường THCS căn cứ nội dungchương trình và sự chỉ đạo của cơ quan quản lý cấp trên để xây dựng kếhoạch, triển khai thực hiện các nội dung, hình thức, phương pháp giáo dụcpháp luật cho học sinh phù hợp, phong phú, đa dạng Để quản lý thực hiệnmục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục pháp luật cho học sinh các chủ thểquản lý, nhất là CBQL và giáo viên các trường THCS phải quản lý kiến thức,

kỹ năng, hành vi chấp hành pháp luật, kỷ luật của học sinh; quản lý tổ chức

thực hiện chương trình, nội dung giáo dục pháp luật cả chính khóa và ngoạikhóa để đạt mục tiêu đã xác định.

1.2.2 Quản lý nội dung giáo dục pháp luật cho học sinh

Luật phổ biến, giáo dục pháp luật chỉ rõ, nội dung giáo dục pháp luậttrong các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân được xây dựng phùhợp với từng cấp học và trình độ đào tạo, phù hợp với mục tiêu giáo dục,ngành nghề đào tạo, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, phổ thông, cơ bản,thiết thực và có hệ thống Theo đó, “Nội dung giáo dục pháp luật trongchương trình giáo dục THCS trang bị kiến thức ban đầu về quyền, nghĩa vụcủa công dân, rèn luyện thói quen, ý thức tôn trọng và chấp hành phápluật”[34, tr.9]

Nội dung giáo dục pháp luật cho học sinh THCS được thể hiện trongchương trình giảng dạy môn Giáo dục công dân với việc sắp xếp kế hoạch,thời lượng trong từng tuần, tháng và năm học Ngoài ra, còn được thực hiệntheo Chương trình Phổ biến, giáo dục pháp luật ngoại khóa cho học sinh cáctrường THCS, trung học phổ thông do Bộ GD&ĐT quy định; bao gồm cácnội dung cụ thể như quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp, phápluật; giáo dục về luật an toàn giao thông, phòng chống tội phạm và các tệ nạn

xã hội, phòng chống ma túy và tệ nạn mại dâm xâm nhâp học đường; các hiểubiết nhất định về phòng, chống, giảm nhẹ thiên tai; các quy định pháp luật cóliên quan đến công tác đảm bảo an ninh, trật tự, nếp sống văn minh đô thị vàquy định của chính quyền địa phương đối với cộng đồng dân cư cư trú trênđịa bàn;

Tuyên truyền giáo dục những kiến thức pháp luật có liên quan đến cácmối quan hệ trong gia đình, nhà trường và xã hội để điều chỉnh hành vi, trong

đó lưu ý tuyên truyền Luật Bảo vệ, Chăm sóc và Giáo dục Trẻ em, trọng tâm

là những quyền của trẻ em: Quyền được khai sinh và có quốc tịch; Quyềnđược chăm sóc và nuôi dưỡng; Quyền sống chung với cha mẹ; Quyền được

tôn trọng và bảo vệ cuộc sống của họ, cơ thể, nhân phẩm và danh dự; Quyềnđược chăm sóc sức khỏe; Quyền được học tập; Quyền tham gia vui chơi giảitrí, vui chơi giải trí, văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao và các hoạt động dulịch; Quyền phát triển năng khiếu; Quyền có tài sản Quyền tiếp cận thông tin,bày tỏ ý kiến và tham gia các hoạt động xã hội

Giáo dục nghĩa vụ của trẻ em: Thương yêu, tôn trọng và hiếu thảo vớiông bà, cha mẹ, giáo viên tôn trọng, lễ phép với người lớn, thương yêu em vàđoàn kết với bạn bè của họ, giúp đỡ người già, người khuyết tật, tàn tật vànhững người có khó khăn, theo khả năng của mình; Chăm chỉ học tập, giữ gìn

vệ sinh, rèn luyện thân thể, thực hiện trật tự công cộng và an toàn giao thông,bảo vệ tài sản công cộng, tôn trọng tài sản của người khác và bảo vệ môitrường; Tình yêu lao động và giúp đỡ gia đình làm công việc phù hợp với sứckhỏe của họ; Khiêm tốn, trung thực và đạo đức, tôn trọng pháp luật, tuân thủnội quy của trường; sống một nếp sống văn minh và xây dựng gia đình vănhoá, tôn trọng và giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc; Để tình yêu quê hương, đấtnước và đồng hương, có ý thức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nước Cộnghoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam , và đoàn kết quốc tế

Trong quản lý, các chủ thể phải nghiên cứu quán triệt và cụ thể hóa cácnội dung trên đây thành nội dung dạy học, tổ chức hoạt động giáo dục cụ thể;chỉ đạo các lực lượng liên quan tổ chức thực hiện với yêu cầu đầy đủ, thiếtthực, hiệu quả; đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và phù hợp giữa chươngtrình ngoại khóa với chương trình giáo dục chính khóa Kết hợp lồng ghép nộidung giáo dục pháp luật một cách hợp lý với giáo dục đạo đức, giáo dục vănhóa truyền thống thông qua các hoạt động giáo dục, văn hóa, văn nghệ, thểdục, thể thao và các buổi sinh hoạt chính trị,…

1.2.3 Quản lý phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục pháp luật cho học sinh

Giáo dục pháp luật cho học sinh THCS không chỉ diễn ra trên lớp học,trong nhà trường, thông qua giảng dạy và học tập các nội dung liên quan màcòn diễn ra ngoài phạm vi nhà trường, ở gia đình, trong cộng đồng dân cư vàthông qua các hoạt động ngoại khóa Quản lý tổ chức thực hiện phương pháp,

hình thức giáo dục pháp luật cho học sinh đảm bảo cho các hoạt động giáo

dục pháp luật diễn ra theo đúng chương trình, kế hoạch, nhằm thực hiện tốtmục đích, nội dung đã xác định

Đối với các hình thức giáo dục chính khóa, đặc biệt là thông qua việcthực hiện chương trình môn Giáo dục công dân ở trường THCS cần quản lýchặt chẽ với từng đối tượng cụ thể; chẳng hạn, lớp sáu học các phẩm chất đạođức rèn luyện và ứng xử; lớp bảy học bổn phận của cá nhân trong mối quan

hệ với gia đình và xã hội,… lớp tám, lớp chín trang bị các chuẩn mực phápluật nhằm bồi dưỡng cho học sinh ý thức về nghĩa vụ và quyền hạn của côngdân, hình thành thói quen sống và học tập theo đúng pháp luật…

Với các hình thức giáo dục ngoại khóa, tăng cường chỉ đạo các hoạtđộng giáo dục pháp luật thông qua tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp;giáo dục theo chủ điểm của các ngày kỷ niệm lịch sử lớn trong năm học,nhằm góp phần giáo dục truyền thống dân tộc, thói quen tốt trong học tập, laođộng và hoạt động xã hội, qua đó rèn luyện học sinh kỹ năng hoạt động thựctiễn Chỉ đạo tổ chức các hoạt động văn hoá văn nghệ, thể dục thể thao nhâncác ngày lễ, qua đó giáo dục tính tập thể, ý thức tổ chức, tự quản, kỷ luật trật

tự Ngoài ra còn quản lý hoạt động của các tổ tự quản trên địa bàn dân cư gópphần khép kín quá trình giáo dục trên cơ sở tự quản của học sinh và sự liênkết giữa các lực lượng

1.2.4 Quản lý hoạt động của các lực lượng tham gia giáo dục pháp luật cho học sinh

Trong quản lý hoạt động của các lực lượng tham gia giáo dục pháp luậtcho học sinh trọng tâm là quản lý các chủ thể giáo dục pháp luật Ở các

trường THCS, chủ thể trực tiếp giáo dục pháp luật cho học sinh là CBQL nhà

trường; báo cáo viên, tuyên truyền viên; giáo viên; cán bộ tư vấn pháp luật ngoài ra còn có các lực lượng khác Mỗi chủ thể có chức năng, nhiệm vụriêng, thực hiện giáo dục pháp luật cho học sinh theo phân cấp và chức trách,nhiệm vụ được giao theo một mục đích chung

Quản lý chủ thể giáo dục pháp luật cho học sinh là quản lý việc xâydựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục pháp luật của các chủ thể; quản

lý việc xác định vai trò, trách nhiệm của các chủ thể trong tổ chức, chỉ đạothực hiện các nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục pháp luật, xây dựng

cơ chế phối hợp và phát huy sức mạnh của các lực lượng trong và ngoàitrường tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật vàcông tác kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm quản lý giáo dục pháp luật chohọc sinh THCS

Quản lý chủ thể giáo dục pháp luật cho học sinh còn bao gồm quản lý vềtrình độ, năng lực tổ chức các hoạt động giáo dục pháp luật của các chủ thể.CBQL các nhà trường rà soát, kiện toàn đội ngũ cán bộ, giáo viên giáo dụcpháp luật đáp ứng yêu cầu đổi mới GD&ĐT và sự phát triển của đất nước;xây dựng cơ chế, chính sách đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên về kiếnthức pháp luật và kỹ năng tổ chức giáo dục pháp luật cho học sinh

Quản lý các chủ thể giáo dục pháp luật cho học sinh được thực hiệntrên cơ sở các văn bản theo luật định, quản lý theo phân cấp để đi sâu vào vaitrò, trách nhiệm, làm tốt công tác phối hợp để giúp học sinh hiểu và nhận thức

rõ các hành vi ứng xử của bản thân phù hợp với lợi ích của xã hội, giúp các

em lĩnh hội các nguyên tắc và các chuẩn mực pháp luật để hình thành thái độ,hành vi ứng xử đúng đắn

Cùng với quản lý hoạt động của chủ thể và các lực lượng liên quan cầnquan tâm quản lý đối tượng giáo dục pháp luật, đó là học sinh và tập thể học

sinh các trường THCS Vì thế, quản lý đối tượng giáo dục pháp luật chính là

quản lý học sinh và toàn bộ hoạt động giáo dục pháp luật tác động đến các

em Trong giáo dục pháp luật, học sinh ở trường THCS chịu sự quản lý củanhiều chủ thể khác nhau, đó là gia đình; các thầy, cô giáo trong nhà trường;cộng đồng dân cư; Quản lý đối tượng giáo dục pháp luật ở trường THCS làquản lý về động cơ, thái độ trách nhiệm học tập, rèn luyện theo các nội dunggiáo dục pháp luật chính khoá và ngoại khoá, việc chấp hành quy định của địaphương, của nhà trường

Trong quản lý đối tượng giáo dục pháp luật, các chủ thể quản lý cầntuân thủ theo những quy định của pháp luật, nhất là chương trình, nội dunggiáo dục pháp luật đối với học sinh THCS, nắm chắc đặc điểm tâm lý, khảnăng nhận thức của học sinh, phong tục tập quán của địa phương, CBQLgiáo dục các cấp tổ chức phối hợp chặt chẽ giữa các đoàn thể trong nhàtrường, chính quyền, các tổ chức đoàn thể của địa phương và gia đình họcsinh tổ chức đồng bộ các hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh; chỉ đạocác lực lượng liên quan nắm chắc những biểu hiện tiêu cực, những yếu tố tácđộng đến quá trình học tập, rèn luyện của các em để có biện pháp điều chỉnhkịp thời nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục đã xác định

1.2.5 Quản lý các điều kiện bảo đảm và kết quả giáo dục pháp luật cho học sinh

Quản lý các điều kiện bảo đảm là sự tác động có mục đích, có kế hoạchcủa chủ thể quản lý các cấp trong xây dựng, sử dụng các trang thiết bị, tàiliệu, phương tiện, để giáo dục pháp luật cho học sinh

Trong giáo dục pháp luật có nhiều loại tài liệu do trên cấp, do giáo viên tựlàm chứa đựng các nội dung khác nhau, quản lý nội dung các tài liệu là nhiệm vụthường xuyên, xuyên suốt trong toàn bộ quá trình giáo dục pháp luật cho họcsinh Bên cạnh đó, giáo dục pháp luật được thực hiện thông qua các phương tiện

và hình thức khác nhau, như: sách, tranh ảnh, tờ gấp; thông qua tủ sách phápluật, các video clip, các phương tiện truyền thanh, hình ảnh;… Vì vậy, đòi hỏi

CBQL các cấp cần phải quản lý, chỉ đạo khai thác, sử dụng có hiệu quả cácphương tiện trên, tránh để xảy ra sai sót cả về nội dung và hình thức.

Mặt khác, việc sử dụng các phương tiện, điều kiện bảo đảm để giáo dụcpháp luật cho học sinh không chỉ diễn ra và thuộc phạm vi trách nhiệm củanhà trường; vì vậy, trong công tác quản lý cần có sự phối hợp giữa các lựclượng liên quan như nhà trường; Hội đồng Tư vấn, giáo dục pháp luật; cơquan tư pháp; công an;…

Về quản lý kết quả giáo dục pháp luật cho học sinh, đó không chỉ đơnthuần là quản lý kết quả học tập các nội dung của môn Giáo dục công dân màcòn bao gồm cả quản lý kết quả các hình thức tổ chức giáo dục ngoại khóa;…được đánh giá bằng sự phát triển về kiến thức, kỹ năng, thái độ, hành vi ứng

xử của học sinh Trong quản lý kết quả giáo dục pháp luật cho học sinh cần có

sự đối chiếu với mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể trong từng nội dung, hìnhthức giáo dục cụ thể Quản lý kết quả giáo dục pháp luật càng chặt chẽ, càng

cụ thể và huy động được nhiều chủ thể tham gia quản lý thì sự trưởng thành

về nhân cách của học sinh càng được tăng lên

1.3 Những yếu tố tác động đến quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở ở thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng

1.3.1 Tác động từ đặc điểm tâm lý lứa tuổi và hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở ở thành phố Sóc Trăng

Học sinh THCS là những người có độ tuổi trong khoảng từ 12 đến 15,theo quy định của pháp luật, đây được gọi là người chưa thành niên Ở độ tuổinày tâm, sinh lý của các em có sự phát triển phong phú, đa dạng, phức tạpnhưng rất quan trọng đối với quá trình phát triển, hình thành nhân cách và trítuệ của mỗi cá nhân

Theo các nhà tâm lý học, học sinh THCS có diễn biến tâm lý thay đổi,trước mặt bố mẹ các em ít nói, trầm lặng, có những biểu hiện cưỡng lại sự sắpđặt của bố mẹ về học tập, quan hệ bạn bè, Đặc điểm nổi bật là tiếp nhận

nhanh cái tốt và cái xấu, phản kháng yếu ớt trước sự tác động của cái xấu,nhất là cái xấu mang bộ mặt lương thiện Trong cuộc sống, các em muốnthoát khỏi sự giám sát của bố mẹ và có được địa vị bình đẳng trong gia đình.

Từ đó, các em ít kể với bố mẹ những bí mật riêng của cá nhân, đồng thời cốtạo ra một thế giới riêng, trừ mình ra không ai có quyền đột nhập Những diễnbiến tâm lý trên đây, nhất là những thái độ, hành vi lệch chuẩn nếu khôngđược quản lý chặt chẽ, uốn nắn từ sớm sẽ dẫn đến sai phạm lớn hơn Đồngthời, tạo ra độ chênh lệch đáng kể trong giáo dục pháp luật, nhân cách chohọc sinh ở nhà trường THCS với cách hành xử của người lớn ngoài xã hội.Mặt khác, không ít phụ huynh chưa quan tâm giáo dục con em; một số giáoviên chưa nêu gương tốt; các em lại thiếu ý thức, thiếu chủ động trong việcrèn luyện ý thức, hành vi pháp luật của bản thân

Đối với các trường THCS (trên địa bàn) ở thành phố Sóc Trăng, tỷ lệhọc sinh là người dân tộc Khmer và người Hoa khá cao; sự phát triển về thểchất, trí tuệ, ý thức pháp luật của số học sinh này có những điểm khác biệt sovới học sinh là người Kinh; các em chịu sự tác động mạnh của xã hội, đặc biệt

là phong tục văn hóa dân tộc và gia đình Cùng với đó là trình độ văn hóapháp lý của một bộ phận đồng bào dân tộc Khmer, trong đó có cả cán bộ,công chức còn thấp đã ảnh hưởng và tác động đến giáo dục pháp luật cho họcsinh các trường THCS của Thành phố Những năm gần đây, sự phức tạp của

hệ thống pháp luật và sự gia tăng về số lượng luật diễn ra đan xen với nhữngphong tục tập quán, ngôn ngữ địa phương (có những tập quán mâu thuẫn vớicác luật do nhà nước ban hành) đã cản trở hoạt động giáo dục pháp luật chohọc sinh THCS của Thành phố

Đặc điểm trên cho thấy, trong quản lý giáo dục pháp luật cho học sinhTHCS của Thành phố, các lực lượng giáo dục cần có sự thông cảm, hiểu biết,

cố gắng làm biến đổi dần quan hệ phụ thuộc; CBQL, giáo viên các trường cần

cá biệt hóa trong quản lý thái độ, hành vi chấp hành pháp luật của học sinh.Tuy đã có sự phát triển nhưng học sinh THCS chưa có sự ổn định về sinh lý

và tâm lý, trên một mức độ nhất định vẫn phải dựa vào bố mẹ và người lớn,mong được hiểu cho sự tự ý thức và lòng tự trọng của mình; vì thế, nhữngphương pháp giáo dục và quản lý thích hợp sẽ là điều kiện rất quan trọng đểquản lý giáo dục ý thức, thái độ và hành vi pháp luật đúng đắn, giúp các em tựtin hướng tới tương lai và tham gia các hoạt động xã hội

1.3.2 Tác động từ vai trò, trách nhiệm của các lực lượng liên quan trong quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh

Học sinh THCS có sự khác biệt so với cấp tiểu học, các em được tiếp xúcvới nhiều thầy cô giáo, với nhiều môn học và các lực lượng khác nhau; điều đócũng đồng nghĩa với việc các em được tiếp xúc với nhiều nguồn kiến thức và cácmối quan hệ khác nhau Trong khi mỗi thầy cô có một phương pháp giáo dụckhác nhau và có cách khen chê cũng khác nhau, nếu không kịp thích nghi thì dễthấy chán nản Khi được khen chê đúng lúc, kịp thời và phù hợp, học sinh thấymình được quan tâm, muốn cố gắng để khẳng định mình Tuy nhiên, nhiều thầy

cô hoặc cha mẹ sử dụng các hình thức kỷ luật không phù hợp, thiếu tính giáodục sẽ dẫn đến hoang mang, lo sợ hoặc thờ ơ, tự ty, ứng xử lệch lạc, đặc biệt vớilỗi giống nhau nhưng mỗi thầy cô lại xử phạt một cách khác nhau, các emthường so sánh và hoang mang vì không biết ứng phó như thế nào cho phù hợp,

từ đó sẽ nảy sinh nhận thức và hành vi vi phạm pháp luật

Nếu thầy cô giáo và các lực lượng liên quan luôn thể hiện trách nhiệmcao trong quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh; đồng cảm và chia xẻ vớitâm lý, với những khó khăn của các em, cùng phối hợp với phụ huynh hỗ trợcác em giữ được cân bằng trong rèn luyện phẩm chất nhân cách sẽ giúp các

em có hướng ứng xử phù hợp hơn với nội quy, quy định của nhà trường vàpháp luật Sự phối hợp chặt chẽ giữa phụ huynh với giáo viên chủ nhiệm vànhà trường để biết tình hình học tập và rèn luyện của học sinh sẽ là yếu tố tácđộng tích cực trực đến kết quả giáo dục pháp luật cho học sinh Các lực lượng

giáo dục luôn thể hiện sự lắng nghe, cùng nhau chia sẻ những kinh nghiệm,kịp thời thông tin đầy đủ, chính xác những hạn chế, khuyết điểm của các em

sẽ là động lực để tạo cho học sinh tinh thần học tập, rèn luyện tốt Ngược lại,

sự phối hợp giữa các lực lượng liên quan thiếu chặt chẽ, ngại ngần hoặckhông thât sự tự tin với những thông tin về sai phạm của các em mà mình cóđược sẽ dẫn tới những tác động tiêu cực đối với quản lý giáo dục pháp luậtcho học sinh Trong quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh, sự liên kết chặtchẽ giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức xã hội sẽ tạo ra những yếu tố tácđộng tích cực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục pháp luật cho học sinhTHCS ở thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng

1.3.3 Sự tác động từ môi trường xã hội đến quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh

Trong những năm gần đây, giáo dục nhân cách nói chung, giáo dụcpháp luật cho học sinh THCS ở thành phố Sóc Trăng nói riêng chịu ảnhhưởng lớn bởi văn hoá và lối sống phương Tây, mặt trái của kinh tế thị trườngvới những mặt tiêu cực đã và đang tác động đến giáo dục pháp luật cho họcsinh ở các trường THCS thành phố Sóc Trăng

Bên cạnh đó, các tệ nạn xã hội mà đối tượng phạm tội là người chưathành niên xuất hiện ngày càng nhiều, với mức độ nghiêm trọng ngày càngcao đã và đang tác động sâu sắc tới việc điều chỉnh nhận thức, thái độ, hành vichấp hành pháp luật của các em, trong đó đặc biệt tác động đến lòng tin đốivới sự cần thiết tuân theo những nguyên tắc, giá trị xã hội của pháp luật; tácđộng vào lòng tin đối với những quy phạm đơn giản về pháp luật trong đờisống thực tế hàng ngày của lứa tuổi học sinh THCS

Hiện nay, trong thời kỳ hội nhập quốc tế, những tác động ngoại lai đếntruyền thống đạo đức xã hội, ý thức pháp luật trong một bộ phận dân chúngchưa cao, việc tuân thủ pháp luật chưa nghiêm, những hành vi lệch chuẩn của

thanh thiếu niên có xu hướng ngày càng tăng;… Mặt khác, hiện tại vẫn còn có

độ chênh đáng kể trong giáo dục pháp luật cho học sinh ở nhà trường với cách

hành xử của người lớn trong xã hội, các em nhận thấy có một khoảng cáchgiữa bài học lý thuyết trên lớp với thực tế cuộc sống xã hội; những hiện tượng

đó đã tác động đến nhận thức và hành vi của học sinh; vì thế cần có sự kếthợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong quản lý giáo dục pháp luật chohọc sinh

*

* *

Giáo dục pháp luật cho học sinh, sinh viên là một trong những giảipháp quan trọng để xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; đâycũng là yêu cầu, đòi hỏi khách quan đối với các trường THCS ở Thành phốSóc Trăng Thực hiện tốt nhiệm vụ, nội dung giáo dục pháp luật cho học sinhgóp phần tích cực vào việc giáo dục đạo đức, nhân cách, tạo nền tảng thenchốt để phát triển con người toàn diện

Dựa trên cơ sở kế thừa các kết quả nghiên cứu, luận văn đã hệ thốnghóa, khái quát hóa những vấn đề lý luận liên quan bằng cách xây dựng cáckhái niệm công cụ: giáo dục pháp luật cho học sinh THCS, quản lý giáo dụcpháp luật cho học sinh THCS; xác định các nội dung quản lý giáo dục phápluật cho học sinh THCS và chỉ ra các yếu tố tác động đến quản lý giáo dụcpháp luật cho học sinh THCS ở thành phố Sóc Trăng

Thông qua luận giải cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu cho thấy, quản

lý giáo dục pháp luật cho học sinh THCS hiện nay cần nắm vững những địnhhướng về mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục để vận dụng một cáchphù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh THCS, hoàn cảnh gia đình và điều kiệnthực tiễn ở địa phương

Chương 2

CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở THÀNH PHỐ SÓC TRĂNG, TỈNH SÓC TRĂNG 2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, văn hoá, giáo dục của Thành phố Sóc Trăng

2.1.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của Thành phố Sóc Trăng

Thành phố Sóc Trăng là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hộicủa tỉnh Sóc Trăng Tổng diện tích tự nhiên là 7.616,21ha; dân số 138.755người, trong đó có trên 60% người kinh; người Khmer chiếm 23,4% và ngườiHoa chiếm 16,4%; mật độ dân số 1.790 người/km2 Về cơ cấu lao động, laođộng nông nghiệp chiếm 11,73%; phi nông nghiệp chiếm 88,27% Tốc độtăng trưởng kinh tế hàng năm giai đoạn 2010 - 2014 bình quân đạt trên 18%;thu nhập bình quân đầu người tăng nhanh từ 1.157USD năm 2010 tăng lên1.863 USD năm 2014 Điều kiện kinh tế, dân cư tương đối thuận lợi nhưngkhông đồng đều, vẫn còn một bộ phận khó khăn, thiếu thốn Hệ thống trườnglớp từng bước được cải thiện, cơ bản đáp ứng được nhu cầu học tập của con

em nhân dân Thành phố Kết cấu hạ tầng trong những năm qua đã được quantâm đầu tư, từng bước phục vụ cho phát triển kinh tế, xã hội; đời sống nhândân được cải thiện, quốc phòng và an ninh được giữ vững

Nằm ở khu vực trung tâm của vùng Đồng bằng Sông Cửu Long, thànhphố Sóc Trăng có điều kiện để phát triển nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ

và du lịch; tạo điều kiện thuận lợi khơi dậy tiềm năng kinh tế và làm phongphú thêm các giá trị văn hoá truyền thống của địa phương Trên địa bànThành phố có hàng trăm ngôi chùa của đồng bào Khmer, Kinh, Hoa; có 3 ditích lịch sử cấp Quốc gia là Trường Teberd, Chùa Khléang và Chùa Mahatup(thường được gọi là Chùa Mã Tộc - Chùa Dơi) Thành phố Sóc Trăng là nơi

tổ chức lễ hội Óoc-Om-Bóc - Đua ghe Ngo truyền thống, có quy mô lớn đãtạo nên bản sắc văn hóa riêng.

2.1.3 Khái quát về giáo dục Trung học cơ sở của thành phố Sóc Trăng

Thành phố Sóc Trăng hiện có 05 trường THCS với 186 lớp; tỷ lệ huyđộng học sinh đến lớp ở bậc THCS đạt tỷ lệ 102,64% (6.836/6.700) so với chỉtiêu đặt ra Năm học 2013 - 2014 có 100% các phường đạt 2 chuẩn Quốc gia

về chống mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học và phổ cập THCS Công tác giáodục, đào tạo nguồn nhân lực đã phát triển theo chiều hướng ngày càng giatăng, số lượng đào tạo thường năm sau cao hơn năm trước; loại hình đào tạocũng đa dạng, cơ sở vật chất được quan tâm đầu tư

Chất lượng giáo dục THCS những năm gần đây tiếp tục được duy trì ổnđịnh và có sự phát triển; kết quả xếp loại hạnh kiểm: Tốt 83,56%, khá15,31%, trung bình 1,07%, yếu 0,05% So với năm học trước hạnh kiểm khá,tốt tăng 0,05% (năm học 2012 - 2013: 98,82%); trung bình, yếu giảm 0,06%(năm học 2012 - 2013: 1,18%)

Kết quả xếp loại học lực: Giỏi 31,65%, khá 31,55%, trung bình31,09%, yếu 5,42%, kém 0,29%) So với năm học trước học lực khá, giỏi tăng1,11% (năm học 2012 - 2013: 62,09%)

Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS đạt 98,56%, tăng 0,21% so với nămhọc trước (năm học 2012 - 2013: 98,35%)

Trong những năm qua, Thành phố đã có nhiều chính sách phát triểngiáo dục cả về quy mô và chất lượng giáo dục đại trà, giáo dục mũi nhọn.Năm học 2013 - 2014 thực hiện Nghị định 49/2010/NĐ-CP về việc miễngiảm học phí cho học sinh, đã thực hiện miễn học phí cho 477 học sinh với sốtiền 171.720.000đ và giảm học phí cho 399 học sinh với số tiền 71.820.000đ;

hỗ trợ chi phí học tập cho 821 học sinh với số tiền 450.000.000đ; Phối hợpvới Hội khuyến học Thành phố tổ chức trao học bổng cho 377 em học sinh,với tổng số tiền là 285.600.000 đồng, hỗ trợ 34.500 quyển tập, 553 bộ trangphục đi học, 97 xe đạp để giúp các em học sinh vượt khó, học giỏi

Trong năm, số lượng học sinh THCS giảm 66/7.036 em, chiếm tỷ lệ0,94% (giảm 0,04% so với năm học trước) Nguyên nhân chủ yếu là do hoàncảnh gia đình khó khăn, một phần do học sinh có học lực yếu không thể tiếptục học lên các lớp cao hơn nên đã bỏ học; tỷ lệ học sinh giảm đã phần nào ảnhhưởng đến công tác phổ cập giáo dục THCS Mặc dù đã có nhiều cố gắngnhững việc kết hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục học sinh

chưa chặt chẽ; công tác phối hợp quản lý giáo dục nhân cách học sinh thiếu

những quy định cần thiết Theo số liệu thống kê của các nhà trường và củangành công an, số lượng học sinh THCS vi phạm pháp luật và vi phạm quyđịnh của địa phương, nội quy của nhà trường còn cao, có những vụ việc có tính

Thông qua sử dụng các phương pháp nghiên cứu chúng tôi thấy, được

sự quan tâm, phối hợp của chính quyền địa phương, của các cơ quan, ban,ngành, đoàn thể và của toàn xã hội, nhất là các bậc cha mẹ học sinh; giáo dụcpháp luật cho học sinh THCS ở thành phố Sóc Trăng đã đạt những kết quảkhích lệ, cụ thể là:

* Thực trạng về nhận thức giáo dục pháp luật cho học sinh.

Kết quả trưng cầu ý kiến cho thấy, có 94.06% cho rằng giáo dục pháp

luật cho học sinh được thực hiện thông qua dạy học môn Giáo dục công dân.Chúng tôi cho rằng cách nhận thức trên tuy không sai nhưng chưa đầy đủ;ngoài giáo dục pháp luật được thực hiện trong chương trình chính khóa, thôngqua các nội dung của môn Giáo dục công dân còn có các hình thức khác Có22.88% số người được hỏi cho biết giáo dục pháp luật cho học sinh THCScủa Thành phố thông qua thi tìm hiểu pháp luật không được thực hiện thườngxuyên, thậm chí có 10.18% cho là không thực hiện hình thức này

Theo nhận thức của nhiều người, nhiệm vụ chủ yếu của học sinh là họctập để nâng cao trình độ kiến thức, vì thế, mục tiêu giáo dục nhân cách chohọc sinh không được coi trọng đúng mức Theo kết quả điều tra, việc lồngghép các nội dung giáo dục pháp luật vào nội dung dạy học và các phong tràothi đua còn hạn chế, có 25.42% cho biết không được thực hiện thường xuyên

và có 19.50% cho là các nội dung giáo dục pháp luật không được đưa vào nộidung dạy học và chỉ tiêu thi đua

Thực tế cho thấy, bên cạnh những tấm gương học sinh nghèo vượt khó,

tự giác tu dưỡng, học tập, rèn luyện, tích cực tham gia các hoạt động cộngđồng, vẫn còn một bộ phận học sinh có những biểu hiện xuống cấp về đạođức, lối sống; vi phạm quy định của nhà trường như: xúc phạm bạn bè, đánhnhau, thiếu tôn trọng thầy, cô giáo, coi thường kỷ luật của nhà trường; cónhững trường hợp vi phạm pháp luật có tính chất nghiêm trọng;

Qua trao đổi với CBQL và giáo viên các trường THCS của Thành phốchúng tôi nhận được nhiều ý kiến cho biết, một số phụ huynh thể hiện tìnhthương đối với các em chưa đúng mức dẫn đến luông chiều theo sở thích củacon em mình, các em được tự do chơi những gì mình thích; các trò chơi bạolực, các tệ nạn xã hội lôi kéo các em xa dần với nhiệm vụ học tập, rèn luyện

mà thiếu sự ngăn chặn kịp thời từ phía gia đình

* Thực trạng triển khai thực hiện nội dung giáo dục pháp luật cho học sinh THCS

Hiện tại, học sinh các trường THCS được giáo dục pháp luật thông quanội dung môn Giáo dục công dân được dạy ở cả 4 khối lớp (từ lớp 6 đến lớp9) với thời lượng 35 tiết/khối lớp, với hai mạch nội dung: công dân với đạođức và công dân với pháp luật Nội dung giáo dục pháp luật được chia thànhcác chủ đề theo nguyên tắc phát triển từ thấp đến cao phù hợp với nhận thức

và sự phát triển của lứa tuổi để các em có điều kiện tu dưỡng, rèn luyện ýthức pháp luật của bản thân

Chương trình sách giáo khoa Giáo dục công dân mới có nhiều đổi mới

về mục tiêu, cấu trúc, sự đổi mới này rất thích hợp cho giáo viên giảng dạy bộmôn Giáo dục công dân cho học sinh Thông qua bài học học sinh có thể tựhoạt động tích cực, chủ động sáng tạo tìm tòi phát hiện và chiếm lĩnh nộidung bài học Việc dạy và học môn Giáo dục công dân đã và đang đổi mới tạochuyển biến mạnh về chất lượng giảng dạy môn học

Các trường đã tổ chức thực hiện giảng dạy môn giáo dục công dân đầy

đủ theo đúng quy định của chương trình, có lồng ghép giáo dục pháp luật vàomôn học Đội ngũ giáo viên trực tiếp tham gia giáo dục pháp luật cho họcsinh luôn thể hiện sự tâm huyết, nhiệt tình, chịu khó tìm tòi, học hỏi đồngnghiệp, nghiên cứu bổ sung kiến thức pháp luật nhằm làm phong phú thêmnội dung bài giảng, tăng tính hấp dẫn và thiết thực với học sinh

* Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật thông qua các hoạt động ngoại khoá, ngoài giờ lên lớp

Song song với việc đưa nội dung kiến thức pháp luật vào chương trìnhgiáo dục chính khoá qua các môn học, hoạt động phổ biến pháp luật cho họcsinh thông qua các buổi sinh hoạt ngoại khoá, sinh hoạt đoàn thể, hoạt độngngoài giờ lên lớp thường xuyên được triển khai ở các trường THCS củaThành phố Các nội dung giáo dục pháp luật ngoại khoá được tổ chức trongnhà trường và ngoài giờ lên lớp thường gắn với giáo dục đạo đức, lối sống,giáo dục nhân cách học sinh Trong đó tập trung vào các lĩnh vực như: giáodục về quyền trẻ em, bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, bảo vệ môi trường,chấp hành luật giao thông, phòng chống ma tuý, phòng chống HIV/AIDS, tộiphạm và các tệ nạn xã hội trong học đường, giáo dục giới tính và kỹ năngsống, bình đẳng giới, phòng chống bạo lực học đường

Qua tìm hiểu chúng tôi thấy, phổ biến pháp luật thông qua các hoạtđộng giáo dục ngoại khoá là một trong những biện pháp có hiệu quả trongđiều kiện các nội dung giáo dục pháp luật được đưa vào chương trình giáo

dục chính khoá còn gặp nhiều khó khăn Do phải bảo đảm chương trình, thờilượng học tập của học sinh, nếu quá ôm đồm nội dung giáo dục pháp luật sẽdẫn đến tình trạng nhồi nhét quá nhiều kiến thức vào nhà trường, gây quá tảicho học sinh Thông qua hoạt động giáo dục ngoại khoá, ngoài giờ lên lớphọc sinh sẽ được tiếp thu kiến thức pháp luật một cách tự nhiên, sinh động vớinhiều hình thức phù hợp, hấp dẫn tạo nên sân chơi lành mạnh thu hút đượcnhiều học sinh tham gia.

* Về phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục pháp luật cho học sinh

Một số hình thức giáo dục pháp luật thường được tổ chức như: lồngghép các nội dung pháp luật vào các buổi sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp,sinh hoạt Đội theo chủ đề pháp luật; nghe nói chuyện chuyên đề về pháp luật;

tổ chức tham dự phiên toà xét xử các vụ án vị thành niên phạm tội, học tậpnội quy, quy chế nhà trường; tổ chức các trò chơi thi tìm hiểu pháp luật, đốvui pháp luật, viết, vẽ theo các chủ đề chấp hành pháp luật, diễn kịch; đã tạo

ra một sân chơi lành mạnh mang tính giáo dục cao, thu hút đông đảo học sinhtham gia Các nhà trường tổ chức cho học sinh lao động hàng tuần, thu dọn vệsinh môi trường, cải tạo cảnh quang sư phạm Thông qua các buổi lao độnggiáo dục cho học sinh tinh thần kỷ luật, biết thương yêu và kính trọng ngườilao động Thông qua bộ môn Mỹ thuật giáo dục cho các em biết cảm nhậnđược cái đẹp chân chính

Hiện nay, tất cả các trường THCS của Thành phố đã xây dựng hộp thư

ở trong trường và các điểm lân cận để nắm thông tin vi phạm pháp luật củahọc sinh Phòng GD&ĐT đã phối hợp với Hội đồng Tư vấn, giáo dục phápluật của Thành phố tổ chức các hình thức phổ biến giáo dục pháp luậtthông qua họp báo; phổ biến pháp luật trực tiếp; tư vấn, hướng dẫn tìm hiểupháp luật; cung cấp thông tin đến các trường; dán pa-nô, áp-phích, tranh cổđộng tại bảng tin các nhà trường và khu dân cư; tổ chức cho học sinh thi

tìm hiểu pháp luật;… Các nhà trường đã chỉ đạo lồng ghép nội dung giáodục pháp luật trong các hoạt động văn hoá, văn nghệ, sinh hoạt của cácđoàn thể, và tập thể học sinh, xây dựng tủ sách pháp luật và các thiết chếvăn hoá khác trong nhà trường;

Trao đổi với một số CBQL và giáo viên chúng tôi được biết, phươngpháp, hình thức tổ chức giáo dục pháp luật cho học sinh ở một số trường chưa

đa dạng, phong phú Theo biên chế hiện hành, mỗi trường chỉ có một giáo viên

dạy môn Giáo dục công dân, giáo viên này chưa được đào tạo chuyên về môn,thường là giáo viên dạy ghép với các môn Địa lý, Lịch sử, nên gặp nhiều khókhăn, lúng túng về phương pháp, về nội dung giảng dạy Thông qua trực tiếp

dự giờ, rút kinh nghiệm giờ dạy của giáo viên chúng tôi thấy, một số giáoviên quá gò bó, đơn điệu đôi khi gán ghép liên hệ giáo dục đạo đức thông quabài học Bên cạnh đó, trang thiết bị dạy học, các điều kiện khác phục vụ dạyhọc còn thiếu thốn, lạc hậu, gây khó khăn cho việc đổi mới nội dung giáo dụcpháp luật, thông tin chưa kịp thời với cha mẹ học sinh những yếu kém về đạođức, hành vi vi phạm pháp luật, kỷ luật của học sinh…

Thực tế cho thấy, hình thức giáo dục pháp luật chủ yếu đối với học sinh

ở các trường THCS của Thành phố hiện nay là thông qua dạy học, các hìnhthức khác ít được thực hiện hoặc có thực hiện thì kết quả cũng không cao Có24.57% cho biết giáo dục pháp luật thông qua toạ đàm, trao đổi thực hiệnkhông thường xuyên, 18.66% CBQL và giáo viên các trường cho là khôngthực hiện hình thức này; 36.44% cho là hình thức mời cán bộ tư pháp phổbiến pháp luật cũng ít được sử dụng, 20.34% cho biết các trường THCS trênđịa bàn Thành phố không sử dụng hình thức này Theo chúng tôi, các hìnhthức trên đây nếu được quan tâm sử dụng sẽ có tác dụng rất lớn để việc nângcao trình độ hiểu biết về kiến thức pháp luật không chỉ đối với học sinh màcòn cả đối với giáo viên và CBQL các nhà trường

Mặc dù các trường đã quan tâm xây dựng tủ sách pháp luật nhưng quatìm hiểu chúng tôi thấy, số đầu sách còn ít; nhất là việc biên soạn các nộidung giáo dục pháp luật thành các tài liệu có hình thức phù hợp với tâm lý lứatuổi học sinh bậc THCS hầu như không có Thậm chí có 15.25% số ngườiđược hỏi cho biết tủ sách pháp luật được sử dụng chung với thư viện nhàtrường, ngay cả giáo viên cũng rất khó tìm kiếm, 11.87% cho là một sốtrường không có tủ sách pháp luật.

Một số hình thức giáo dục pháp luật ngoại khóa cũng ít được quan tâm

sử dụng như toạ đàm, trao đổi, thi tìm hiểu về pháp luật; có 27.98% số CBQL

và giáo viên cho biết nội dung giáo dục pháp luật chưa được sân khấu hoá;22.89% cho là các trường không sử dụng tờ rơi để tuyên truyền nội dung phápluật, 30.50% cho là ít được sử dụng

Trong những năm qua, một số trường đã có biệp pháp xử phạt học sinh

vi phạm pháp luật, kỷ luật bằng cách đình chỉ học tập một số tiết học để ngănchặn các em không tái phạm Tuy nhiên chúng tôi nhận thấy, với học sinh bậcTHCS cần phải có những biện pháp giáo dục hiệu quả hơn

* Thực trạng phối kết hợp các lực lượng trong tổ chức giáo dục pháp luật cho học sinh

Giáo viên chủ nhiệm đã chủ động kết hợp chặt chẽ với cha mẹ họcsinh, phối hợp với các giáo viên bộ môn, với Đoàn thanh niên, Tổng phụtrách và các ban, ngành, đoàn thể địa phương trong giáo dục pháp luật chohọc sinh Trong năm học thường xuyên trao đổi thông tin với phụ huynhhọc sinh thông qua sổ liên lạc, thực hiện các loại sổ sách theo quy định củangành: sổ chủ nhiệm, sổ theo dõi rèn luyện đạo đức lối sống của học sinh;

… tổ chức sinh hoạt lớp cuối tuần, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp,xây dựng kế hoạch chủ nhiệm, kế hoạch thi đua;… nhận xét, đánh giá, xếploại hạnh kiểm và học lực cho học sinh, đề nghị khen thưởng và kỷ luật họcsinh

Ban Giám hiệu các nhà trường đã quán triệt cho giáo viên trách nhiệm giáo dục pháp luật cho học sinh; yêu cầu toàn thể giáo viên phải có trách nhiệm theo dõi rèn luyện kỷ luật, pháp luật của học sinh một cách thường xuyên, liên tục, ở mọi lúc, mọi nơi CBQL các nhà trường thường xuyên yêu cầu giáo viên trong giảng dạy không chỉ đơn thuần là truyền thụ kiến thức khoa học cho học sinh, mà còn giáo dục cho các em những hành vi, cử chỉ, tình cảm, nhân sinh quan, thế giới quan khoa học; yêu cầu giáo viên bộ môn cũng cần phải chú ý giáo dục ý thức tổ chức kỷ luật, trách nhiệm với tập thể

và bạn bè cho học sinh thông qua bài học, tiết học, thường xuyên nhắc nhở, uốn nắn những sai phạm của học sinh trong giờ học.

do thiếu sự quan tâm của gia đình

Đánh giá về những hạn chế trong phối hợp giữa các lực lượng đối với

giáo dục pháp luật cho học sinh, Báo cáo Tổng kết năm học 2012 - 2013 củaPhòng GD&ĐT thành phố Sóc Trăng chỉ rõ “Một số nhà trường chưa thật sựquan tâm phối hợp với gia đình, các tổ chức chính trị, xã hội và cộng đồngdân cư giáo dục phẩm chất nhân cách cho học sinh, một số học sinh thiếu ýthức rèn luyện hạnh kiểm của bản thân”[30, tr.12] về vấn đề này, có 69.49%

số CBQL và giáo viên cho rằng sự phối hợp giữa nhà trường - gia đình và xãhội còn hạn chế

Qua tìm hiểu của chúng tôi, một trong những lý do dẫn đến sự phối hợpgiữa gia đình và nhà trường, trực tiếp là với giáo viên chủ nhiệm chưa tốt là dogiáo viên chủ nhiệm không thể đến được gia đình để phối hợp giáo dục các em.Thực tế trên đòi hỏi cần nâng cao vai trò của thầy cô, gia đình và xã hội nhằmgiảm những học sinh cá biệt Nhiệm vụ của trường học là dạy và dỗ, giáo dụccác em học sinh nên người, kể cả học sinh cá biệt Giáo dục học sinh cá biệt làmột thử thách, bản lĩnh, lòng vị tha của thầy cô giáo Cải tạo học sinh hư thànhcon ngoan trò giỏi, công dân tốt, để xã hội bớt đi một người xấu chẳng phải đó lànhiệm vụ của thầy cô giàu tình thương, hết lòng vì học sinh thân yêu

* Về kết quả giáo dục pháp luật cho học sinh

Thực tiến cho thấy, kết quả giáo dục pháp luật cho học sinh có sựchuyển biến tích cực, đa số học sinh xếp loại hành kiểm tốt và khá, biết nghelời cha mẹ, thầy cô, nghiêm chỉnh chấp hành các quy định của lớp, nội quy củatrường, biết sống tốt và sống đẹp, chấp hành nghiêm túc pháp luật nhà nước.Phần lớn các em có được những hiểu biết ban đầu về các dung giáo dục phápluật, có 46.61% số CBQL và giáo viên đánh giá kết quả về hiểu biết về kiếnthức pháp luật của các em ở mức tốt, 22.88% đánh giá ở mức khá Về thái độcủa học sinh đối với yêu cầu chấp hành pháp luật, có 48.30% số người đượchỏi đánh giá ở mức tốt, 19.49% đánh giá mức khá, từng bước hình thành thái

độ tự trọng, tự tin vào khả năng của bản thân Đa số học sinh có trách nhiệmvới hành động của mình, yêu thương, tôn trọng con người, mong muốn đem lại