Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường trung học cơ sở quận lê chân, thành phố hải phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Giáo viên chủ nhiệm lớp có trách nhiệm quản lý, điều hành mọi hoạt động của lớp chủ nhiệm và tác động đến sự phát triển nhân cách của mỗi học sinh trong tập thể đó, chịu trách nhiệm trướ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

TRẦN THỊ THANH THÖY

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN LÊ CHÂN - THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG

ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

TRẦN THỊ THANH THÖY

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN LÊ CHÂN - THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG

ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

Chuyên ngành : QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN XUÂN THỨC

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy PGS.TS Nguyễn Xuân Thức, người hướng dẫn khoa học đã tận tâm chỉ bảo, hướng

dẫn tác giả nghiên cứu và hoàn thành Luận văn này

Tác giả xin chân thành cảm ơn: Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Lê Chân, Ban giám hiệu trường THCS Ngô Quyền và các thầy giáo, cô giáo các trường THCS quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng, các bạn đồng nghiệp và những người thân đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn, mặc dù bản thân tác giả đã rất cố gắng, nỗ lực, song luận văn chắc chắn khó tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn !

Hà Nội, tháng 6 năm 2017

TÁC GIẢ

Trần Thị Thanh Thúy

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 5

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài 5

7 Phương pháp nghiên cứu 6

8 Cấu trúc của luận văn 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về hoạt động chủ nhiệm lớp 7

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 9

1.2 Quản lý 10

1.2.1 Khái niệm 10

1.2.2 Chức năng quản lý 12

1.3 Đổi mới giáo dục phổ thông và yêu cầu đặt ra với hoạt động chủ nhiệm lớp, quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông 14

1.3.1 Đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay 14

1.3.2 Yêu cầu đặt ra đối với hoạt động chủ nhiệm lớp và quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 16

1.4 Hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục 17

1.4.1 Trường trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân 17

1.4.2 Giáo viên chủ nhiệm lớp 18

1.4.3 Nội dung công tác chủ nhiệm lớp 23

1.5.1 Lập kế hoạch chủ nhiệm lớp 29

1.5.2 Tổ chức hoạt động chủ nhiệm lớp 30

1.5.3 Chỉ đạo hoạt động chủ nhiệm lớp 30

1.5.4 Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch chủ nhiệm lớp 31

1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông 32

1.6.1 Yếu tố thuộc về người hiệu trưởng 32

1.6.2 Yếu tố thuộc về người giáo viên 32

1.6.3 Yếu tố thuộc về môi trường quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 33

Kết luận chương 1 33

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN LÊ CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 34

2.1 Tổ chức khảo sát thực trạng hoạt động chủ nhiệm lớp và quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng 34

2.1.1 Mục đích khảo sát 34

2.1.2 Nội dung khảo sát 34

2.1.3 Phương pháp khảo sát 34

2.1.4 Tiêu chí và thang đánh giá 35

2.1.5 Địa bàn khảo sát và mẫu khảo sát 35

2.2 Thực trạng hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng 37

2.2.1 Nhận thức về vai trò công tác chủ nhiệm lớp trong nhà trường 37

2.2.2 Thực trạng thực hiện các nội dung hoạt động chủ nhiệm lớp trong nhà trường 39

2.2.3 Thuận lợi và khó khăn khi tổ chức hoạt động chủ nhiệm lớp 40

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng 43

2.3.1 Lập kế hoạch chủ nhiệm lớp 43

2.3.2 Tổ chức hoạt động chủ nhiệm lớp 44

2.3.3 Chỉ đạo hoạt động chủ nhiệm lớp 45

2.3.4 Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hoạt động chủ nhiệm lớp 46

2.3.5 Kết quả tổng hợp mức độ thực hiện quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng 47

2.4 Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng các trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng 48

2.4.1 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về hiệu trưởng đến quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 48

2.4.2 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về giáo viên chủ nhiệm lớp đến quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 50

2.4.3 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về môi trường đến quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 51

2.5 Đánh giá thực trạng hoạt động chủ nhiệm lớp và quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường THCS quận Lê Chân, Hải Phòng 53

2.5.1 Thuận lợi 53

2.5.2 Tồn tại 53

2.5.3 Nguyên nhân 55

Kết luận chương 2 56

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN LÊ CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 57

3.1 Một số nguyên tắc xây dựng biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường THCS quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng 57

3.1.1 Nguyên tắc kế thừa 57

3.1.2 Nguyên tắc thực tiễn 57

3.1.3 Nguyên tắc đồng bộ 58 3.2 Biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của Hiệu trưởng các

3.2.1 Xây dựng kế hoạch hoạt động chủ nhiệm lớp phù hợp với thực

tiễn nhà trường 59

3.2.2 Lựa chọn, bố trí giáo viên chủ nhiệm lớp phù hợp với lớp và cá nhân 61

3.2.3 Tổ chức bồi dưỡng kỹ năng hoạt động chủ nhiệm lớp cho giáo viên 64

3.2.4 Tăng cường kiểm tra, đánh giá hoạt động chủ nhiệm lớp 68

3.2.5 Xây dựng cơ chế phối kết hợp giữa giáo viên chủ nhiệm lớp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường 72

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 76

3.5 Trưng cầu ý kiến về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng 78

3.5.1 Mục đích trưng cầu ý kiến 78

3.5.2 Tiêu chí và thang đánh giá 79

2.5.2 Mẫu trưng cầu ý kiến 79

3.5.3 Kết quả đánh giá về tính cần thiết và mức độ khả thi của biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 80

Kết luận chương 3 86

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 87

1 Kết luận 87

2 Khuyến nghị 88 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG SỐ

Bảng 2.1: Quy mô giáo dục quận Lê Chân - Hải Phòng 35

Bảng 2.2: Kết quả xếp loại hạnh kiểm của học sinh khối trung học cơ sở 36

Bảng 2.3: Kết quả xếp loại học lực của học sinh khối trung học cơ sở 36

Bảng 2.4 Mẫu khảo sát 37

Bảng 2.5 Nhận thức tầm quan trọng của hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung học cơ sở 38

Bảng 2.6 Mức độ thực hiện các nội dung hoạt động chủ nhiệm lớp trong nhà trường 39

Bảng 2.7 Thuận lợi khi tổ chức hoạt động chủ nhiệm lớp 40

Bảng 2.8 Khó khăn khi tổ chức hoạt động chủ nhiệm lớp 41

Bảng 2.9 Thực trạng lập kế hoạch chủ nhiệm lớp 43

Bảng 2.10 Thực trạng tổ chức hoạt động chủ nhiệm lớp 44

Bảng 2.11 Thực trạng chỉ đạo hoạt động chủ nhiệm lớp 45

Bảng 2.12 Thực trạng kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hoạt động chủ nhiệm lớp 46

Bảng 2.13 Mức độ thực hiện quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp trường trung học cơ sở 47

Bảng 2.14 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về hiệu trưởng 49

Bảng 2.15 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về giáo viên 50

Bảng 2.16 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về môi trường 51

Bảng 3.1: Mẫu khảo sát đánh giá tính cần thiết và khả thi 79

Bảng 3.2 Trưng cầu ý kiến về nhận thức tính cần thiết của biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 80

Bảng 3.3 Trưng cầu ý kiến nhận thức về mức độ khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 82 Bảng 3.4 Mối quan hệ giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Tầm quan trọng của hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung học cơ sở 38 Biểu đồ 2.2 Mức độ thực hiện các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng trường trung học cơ sở 48 Biểu đồ 2.3 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng trường THCS quận Lê Chân, TP Hải Phòng 52

Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường trung học cơ sở 78 Biểu đồ 3.1 Trưng cầu ý kiến về nhận thức tính cần thiết của biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 81 Biểu đồ 3.2 Trưng cầu ý kiến nhận thức về mức độ khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 83 Biểu đồ 3.3 Mối quan hệ giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 85

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BGH : Ban Giám hiệu CBQL : Cán bộ quản lý CSVC : Cơ sở vật chất GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo

GV : Giáo viên

HS : Học sinh Nxb : Nhà xuất bản THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Thế kỷ XXI - thế kỷ của văn minh trí tuệ, của nền kinh tế tri thức, một nền kinh tế - xã hội "dựa vào tri thức" phải bắt nguồn từ chính tiềm năng con người, lấy việc phát huy nguồn lực người làm nhân tố cơ bản của sự phát triển nhanh chóng và bền vững Trong xu thế phát triển có tính khách quan

ấy, nền kinh tế xã hội đòi hỏi phải có sự chăm lo phát triển toàn diện, chú ý phát huy tiềm năng con người trên các bình diện tinh thần, trí tuệ, đạo đức và thể chất Có như vậy mới đáp ứng được các yêu cầu phát triển và tiến bộ xã hội Hơn ai hết, giáo dục có vai trò đặc biệt quan trọng trong sự phát triển con người, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ Những thanh thiếu niên đang đến trường ngày hôm nay sẽ là lực lượng sản xuất cơ bản, trực tiếp trong xã hội cho ngày mai, cho tương lai Có thể nói: "Tương lai chính là bây giờ" Vì thế, nhà trường phải có trách nhiệm chuẩn bị cho thế hệ trẻ hôm nay những gì là cơ bản nhất để họ có thể đáp ứng được yêu cầu của giai đoạn cách mạng mới Trong những năm qua ngành giáo dục - đào tạo cả nước nói chung, Hải Phòng nói riêng đã thu được những thành tựu quan trọng cả về số lượng và chất lượng, tạo dựng những thành tựu đó có vai trò to lớn của đội ngũ cán bộ quản

lý và các thầy cô giáo - lực lượng cốt cán của sự nghiệp trồng người, trong đó giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò hết sức quan trọng để thực hiện trách nhiệm này Xây dựng một thế hệ mới là vinh dự và trách nhiệm nặng nề đối với người giáo viên, trong đó có giáo viên chủ nhiệm lớp, xét theo chức năng

là người "tổ chức thực hiện mọi quá trình giáo dục" Hoạt động của giáo viên chủ nhiệm lớp về bản chất là một trong những hoạt động sáng tạo mang tính nghệ thuật sư phạm trong quá trình dạy học và giáo dục toàn vẹn

Đối với giáo dục phổ thông, người giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò quan trọng trong việc giáo dục toàn diện học sinh Người ta vẫn thường nói rằng người giáo viên chủ nhiệm lớp như là "một đại diện của Hiệu trưởng"

trong tập thể lớp mình phụ trách Người giáo viên chủ nhiệm lớp chiếm vị trí trung tâm, trụ cột trong quá trình giáo dục học sinh, là linh hồn của lớp học, là người cố vấn đáng tin cậy dẫn dắt, định hướng, giúp học sinh biết vươn lên,

tự hoàn thiện và phát triển nhân cách Chất lượng giáo dục học sinh cao hay thấp là do giáo viên chủ nhiệm lớp quyết định Sự phát triển toàn diện của học sinh, sự đi lên của tập thể lớp đều cú vai trũ rất quan trọng của giáo viên chủ nhiệm lớp Đảng ta đã xác định "để đảm bảo chất lượng giáo dục phải giải quyết tốt vấn đề thầy giáo" Rõ ràng là, người giáo viên nói chung, giáo viên chủ nhiệm lớp nói riêng ngày càng có vị trí, vai trò quan trọng của mình trong

sự nghiệp giáo dục toàn diện thế hệ trẻ

Xu thế xã hội ngày càng đặt ra những yêu cầu mới về phẩm chất và năng lực, làm thay đổi vai trò và chức năng của người giáo viên, trong đó có người giáo viên chủ nhiệm lớp Ở trường trung học cơ sở hiện nay yêu cầu giáo dục toàn diện học sinh là một yêu cầu bức thiết đang đặt ra cho nhà trường Việc thực hiện giáo dục toàn diện học sinh phải thống nhất từ khâu chỉ đạo của Hiệu trưởng cho tới các tổ nhóm chuyên môn và từng giáo viên, trong đó giáo viên chủ nhiệm lớp đóng vai trò hết sức quan trọng Vai trò xã hội của người giáo viên chủ nhiệm lớp trở nên lớn hơn nhiều so với chức năng của người giảng dạy bộ môn Ngoài việc trực tiếp giảng dạy ở lớp chủ nhiệm, họ trước hết phải là nhà giáo dục, là người tổ chức các hoạt động giáo dục, quan tâm tới từng học sinh, chăm lo đến việc rèn luyện đạo đức, hành vi, những biến động về tư tưởng, nhu cầu, nguyện vọng của các em Học sinh cấp Trung học cơ sở (trung học cơ sở) đang bước sang lứa tuổi thanh thiếu niên, đang muốn tự khẳng định mình, ưa cái mới lại nhưng cũng rất dễ bị tổn thương, rất cần có sự giúp đỡ và định hướng của người lớn, nên nhà giáo dục đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm lớp cần nắm vững tâm sinh lý lứa tuổi của các

em để từ đó lựa chọn phương pháp giáo dục cho phù hợp Nếu không, với vốn kinh nghiệm sống ít ỏi của mình, các em sẽ khó tránh khỏi những ảnh hưởng

nay Người giáo viên chủ nhiệm lớp bằng chính nhân cách của mình, là tấm gương tác động tích cực đến việc hình thành các phẩm chất đạo đức, nhân cách của học sinh Mặt khác, họ còn là cầu nối giữa tập thể học sinh với các

tổ chức xã hội trong và ngoài nhà trường, là người tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục Họ còn là người dẫn dắt, tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động xã hội, góp phần xây dựng và phát triển đất nước Người giáo viên chủ nhiệm lớp là người đại diện cho quyền lợi chính đáng của học sinh, bảo

vệ học sinh về mọi mặt một cách hợp lý Họ phản ánh trung thành mọi nhu cầu, tâm tư, nguyện vọng của học sinh với Ban giám hiệu nhà trường, với các giáo viên bộ môn, với gia đình học sinh, với cộng đồng và với các đoàn thể xã hội khác

Giáo viên chủ nhiệm lớp có trách nhiệm quản lý, điều hành mọi hoạt động của lớp chủ nhiệm và tác động đến sự phát triển nhân cách của mỗi học sinh trong tập thể đó, chịu trách nhiệm trước nhà trường về chất lượng giáo dục của lớp mình

Hơn nữa sự phát triển của nhà trường gắn liền với sự tiến bộ và trưởng thành của từng tập thể lớp học, gắn liền với sự tiến bộ và trưởng thành của đội ngũ giáo viên, đặc biệt là các giáo viên chủ nhiệm lớp Chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường phụ thuộc phần lớn vào kết quả hoạt động giáo dục của từng giáo viên chủ nhiệm đối với lớp mà họ phụ trách Bởi đây chính là một mắt xích quan trọng trong giáo dục toàn diện học sinh

1.2 Thực tế hoạt động quản lý chủ nhiệm lớp ở các trường trung học

cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng đứng trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay còn bộc lộ những hạn chế trong công tác lập kế hoạch, tổ chức hoạt động động chủ nhiệm lớp, kiểm tra việc thực hiện kế hoạch Thực tiễn này đòi hỏi phải có các khảo sát và nghiên cứu thực tiễn để đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp mới nhằm nâng cao chất lượng hoạt

động chủ nhiệm lớp trong các trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

1.3 Trong lĩnh vực quản lý giáo dục đã có nhiều công trình nghiên cứu

về quản lý nhà trường trung học cơ sở và trong hoạt động chủ nhiệm lớp, nhưng đứng trước yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông đặt ra nhiều vấn đề cần được giải quyết trong hoạt động chủ nhiệm lớp và hoạt động quản lý chủ nhiệm lớp Điều này cần thiết phải có các khảo sát thực tiễn nghiêm túc để đề

ra các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp mới Mặt khác thực tế ở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng còn chưa có công trình nào nghiên cứu

về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp

Xuất phát từ các lý do trên đề tài “Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” được tiến hành nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng

hoạt động chủ nhiệm lớp và chất lượng giáo dục học sinh

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp, thực tiễn quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường trung học cơ sở trong Quận Lê Chân đề xuất biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trong nhà trường

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu:

Hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường trung học cơ

sở trong Quận Lê Chân, Hải Phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

4 Giả thuyết khoa học

Thực tế quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường trung học cơ sở quận Lê Chân, Thành phố Hải Phòng đã đạt kết quả nhất định Nhưng đứng trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay thì còn những bất cập Đề xuất và áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục, với điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của trường trung học cơ nay thì sẽ nâng cao được chất lượng hoạt động chủ nhiệm lớp và nâng cao chất lượng toàn diện cho học sinh trung học cơ sở

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

- Khảo sát thực trạng hoạt động chủ nhiệm lớp và quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường THCS quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

Khảo nghiệm nhận thức tính cần thiết và khả thi của biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài

6.1 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu

Một số biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của Hiệu trưởng trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

6.2 Giới hạn địa bàn nghiên cứu

Các trường trên địa bàn quận Lê Chân gồm:

- Trường trung học cơ sở Ngô Quyền

- Trường trung học cơ sở Nguyễn Bá Ngọc

- Trường trung học cơ sở Hoàng Diệu

6.3 Giới hạn về khách thể khảo sát gồm 2 nhóm khách thể:

- Nhóm 1: Cán bộ quản lý trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

- Nhóm 2: giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trường trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, phân loại tài liệu nhằm tìm hiểu và xây dựng cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm…

- Phương pháp chuyên gia

7.3 Nhóm phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng các công thức toán

thống kê như số trung bình cộng, tần xuất, hệ số tương quan… để định lượng kết quả nghiên cứu

8 Cấu trúc của luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục còn gồm có 3 chương

- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các

trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

- Chương 2: Thực trạng hoạt động chủ nhiệm lớp và quản lý hoạt động chủ

nhiệm lớp ở các trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

- Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường

trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU

ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về hoạt động chủ nhiệm lớp

Khi đề cập đến công tác chủ nhiệm lớp đã có nhiều tài liệu, công trình nghiên cứu, tìm hiểu, phân tích, có thể kể đến các công trình tiêu biểu như:

Giáo dục học 2004 (Chương XVI, Người giáo viên chủ nhiệm) của Phạm Viết Vượng - Nxb Đại học quốc gia Hà Nội; Phương pháp công tác của người giáo viên chủ nhiệm ở trường Trung học cơ sở của Hà Nhật Thăng (chủ biên) - Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 2004; Công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông của Hà Nhật Thăng (chủ biên) - Nxb Giáo dục, 2005; Những tình huống giáo dục học sinh của người giáo viên chủ nhiệm của Hà Nhật Thăng (chủ biên) - Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 2000; Công tác giáo viên chủ nhiệm

ở trường phổ thông - Nxb Giáo dục, 1998 [24]; Kỷ yếu hội thảo - Công tác giáo viên chủ nhiệm ở trường phổ thông - Nxb Giáo dục, 2010

Tác giả Nguyễn Thanh Bình với công trình: Công tác chủ nhiệm lớp ở trường trung học cơ sở đề tài mã số SPHN - 09 - 465 NCSP, 2010, cũng như cuốn Một số vấn đề trong công tác chủ nhiệm lớp ở trường trung học cơ sở hiện nay - Nxb Đại học Sư phạm, 2011 Ở đây các tác giả đề cập đến những

vấn đề cơ bản của công tác chủ nhiệm lớp và những nội dung trong công tác chủ nhiệm lớp ở trường trung học cơ sở hiện nay từ góc nhìn của chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung cũng thể hiện quan điểm của mình trong đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho sinh

viên sư phạm (Kỷ yếu hội thảo khoa học - Nâng cao chất lượng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên các trường Đại học sư phạm, 2010) [8]

Một số không nhiều bài báo, tài liệu khác viết về công tác giáo viên chủ

nhiệm lớp như: Rèn luyện một số kỹ năng làm công tác giáo viên chủ nhiệm lớp cho sinh viên Cao đẳng sư phạm của Vũ Đình Mạnh Tạp chí Giáo dục số

126 (11/2005); Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng làm công tác giáo viên chủ nhiệm lớp cho sinh viên Cao đẳng sư phạm của Vũ Đình Mạnh Tạp chí

đã được hầu hết các trường phổ thông trong thành phố tham gia rất nhiệt tình với nhiều bài viết, tham luận, báo cáo của các cấp lãnh đạo các trường và của chính các đồng chí giáo viên trực tiếp làm công tác chủ nhiệm trình bày như

Chỉ đạo công tác chủ nhiệm ở trường trung học cơ sở Thái Phiên của Đào Thị Huệ; Trường trung học cơ sở Nguyễn Trãi với công tác bồi dưỡng giáo viên chủ nhiệm của Lê Hoàng Việt; Công tác chủ nhiệm với việc xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực của Trần Thị Hương Duyên; Tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm lớp của Trương Thị Yến

Các công trình nghiên cứu trên đã nêu được tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm lớp, thực trạng công tác chủ nhiệm lớp, những kinh nghiệm quý báu được đúc kết trong quá trình làm công tác chủ nhiệm cũng được các tác giả chia sẻ với các đồng nghiệp trong hội nghị, lãnh đạo các nhà trường cũng đưa

ra những biện pháp rất tích cực để chỉ đạo, bồi dưỡng công tác này đồng thời cũng có những ý kiến đề xuất trình lên các cấp lãnh đạo cao hơn nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác chủ nhiệm và gửi đến hội nghị cái nhìn toàn diện đầy đủ của công tác này trong sự nghiệp giáo dục chung của toàn ngành

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp

Xuất phát từ tầm quan trọng của quản lý công tác chủ nhiệm lớp, chon nên trong lĩnh vực quản lý giáo dục đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn

đề này, dưới hình thức các bài báo khoa học, các cuốn sách chuyên khảo, các luận văn khoa học Có thể kể ra một số công trình nghiên cứu sau:

Nguyễn Khắc Hiền (2005), Một số biện pháp tăng cường quản lý của Hiệu trưởng đối với công tác chủ nhiệm lớp trong các trường trung học cơ sở tỉnh Bắc Ninh, Hà Nội

Lê Văn Dũng (2010), Biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trường trung học cơ sở thành phố Lào Cai, Hà Nội

Nguyễn Quang Hiếu (2014), Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường trung học cơ sở huyện An Dương, thành phố Hải Phòng, Hà Nội

Các luận văn thạc sĩ khoa học đều đã phát hiện thực trạng quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các cấp khác nhau và trên các địa bàn khác nhau của đất nước Từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng hoạt động chủ nhiệm lớp ở các địa bàn được xác định nghiên cứu

Nhận xét:

- Các công trình nghiên cứu tập trung nhiều vào nghiên cứu công tác

chủ nhiệm lớp: vai trò, nội dung, hình thức, lực lượng tham gia công tác chủ nhiệm lớp, người giáo viên chủ nhiệm lớp

- Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp còn mỏng, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay còn ít được nghiên cứu

- Trên địa bàn quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng chưa có công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường trung học cơ sở

Vì vậy vấn đề nghiên cứu trên đã tạo ra điểm mới của luận văn và có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao chất lượng hoạt động chủ nhiệm lớp, chất

lượng giáo dục học sinh ở các trường trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

1.2 Quản lý

1.2.1 Khái niệm

Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trong các hoạt động của con người Quản lý đúng tức là con người đã nhận thức được quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt được những thành công to lớn Nghiên cứu về quản lý sẽ giúp con người có được những kiến thức cơ bản nhất, chung nhất đối với hoạt động quản lý

Mọi hoạt động của đời sống xã hội trong suốt lịch sử phát triển của xã hội loài người đều cần tới quản lý Quản lý vừa là khoa học vừa là nghệ thuật trong việc điều khiển hệ thống xã hội ở mọi cấp độ Ở đâu có tập thể, có tổ chức là ở đó có quản lý Quản lý xuất hiện như một yếu tố cần thiết để phối

hợp những nỗ lực cá nhân hướng tới mục tiêu chung K.Marx cho rằng: “Bất

cứ nơi nào có lao động, ở đó có quản lý”, và “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ sở sản xuất khác với sự vận động của các cơ quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [1]

Theo W.Taylor, một trong những người đầu tiên nghiên cứu và đặt nền

móng cho khoa học quản lý: “Quản lý là một nghệ thuật biết rõ, chính xác cái

gì cần làm và cái đó làm thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất”[2]

Theo Harold Koontz “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm Mục tiêu của mọi nhà quản lý là nhằm hình thành một môi trường mà trong đó con

người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [12]

Tác giả Aphanaxev V.G, trong sách “Con người trong hệ thống quản

lý” đã định nghĩa: “Quản lý con người là sự tác động con người đến con người thông qua quan hệ quản lý làm cho hành vi (hoạt động) của con người đáp ứng yêu cầu của xã hội, của tập thể, đem lại lợi ích cho cá nhân, tập thể

và xã hội, thúc đẩy sự phát triển cho cả cá nhân, tập thể và xã hội”[1]

Tại Việt Nam, các nhà quản lý cũng đưa ra nhiều quan niệm khác nhau

về quản lý

Giáo trình “Quản lý hành chính nhà nước” (năm 1996) của Học viện

Hành chính Quốc gia viết: “Hoạt động quản lý là một dạng lao động đặc biệt của người lãnh đạo mang tính tổng hợp của các hoạt động trí óc liên kết các

bộ máy quản lý thành một chỉnh thể thống nhất điều hòa, phối hợp các khâu, các cấp hoạt động nhịp nhàng để đưa đến hiệu quả cao”

Tác giả Mai Hữu Khuê định nghĩa “Quản lý là sự tác động có mục đích tới tập thể những người lao động nhằm đạt được những kết quả nhất định và mục đích đã định trước”[15]

Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý (người quản lý hay tổ chức quản lý) lên khách thể quản lý (đối tượng) về mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và biện pháp cụ thể, nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng quản lý”[10]

Từ các định nghĩa trên chúng ta có thể thấy rõ mặc dù các tác giả có nhiều quan niệm, nhiều cách tiếp cận khác nhau về quản lý nhưng họ đều thống nhất về bản chất của hoạt động quản lý với một số đặc điểm sau:

- Quản lý luôn luôn tồn tại với tư cách là một hệ thống gồm các yếu tố chủ thể quản lý (người quản lý, tổ chức quản lý); khách thể quản lý (người bị quản lý, đối tượng quản lý) gồm con người, trang thiết bị kỹ thuật, vật nuôi, cây trồng và mục đích hay mục tiêu chung của công tác quản lý do chủ thể quản lý áp đặt hay do yêu cầu khách quan của xã hội hoặc do sự cam kết, thỏa thuận giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý, từ đó nảy sinh các mối quan

hệ tương tác với nhau giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý

- Bản chất của hoạt động quản lý là cách thức tác động (tổ chức, điều khiển, chỉ huy) hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn và đạt được mục tiêu đề ra

Với cách hiểu trên, đề tài đã xác định khái niệm quản lý: Quản lý là hệ thống tác động có mục đích, có tổ chức, phù hợp quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra trong điều kiện luôn biến động của môi trường

1.2.2 Chức năng quản lý

Chức năng quản lý là tập hợp những nhiệm vụ quản lý khác nhau, mang tính độc lập tương đối, được hình thành trong quá trình chuyên môn hóa hoạt động quản lý

* Chức năng hoạch định (Lập kế hoạch hay kế hoạch hóa)

Hoạch định là chức năng hạt nhân quan trọng nhất của quá trình quản

lý Đây là quá trình xác định những mục tiêu, nhiệm vụ và các phương pháp tốt nhất để thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ đó

Hoạch định là chức năng đầu tiên và cơ bản nhất trong hệ thống chức năng quản lý Nó là cơ sở của các chức năng còn lại

Nội dung cơ bản của chức năng hoạch định mục tiêu chương trình hành

Như vậy, hoạch định là quyết định trước xem phải làm gì? Làm như thế nào? Những ai làm và làm khi nào?

* Chức năng tổ chức

Là giai đoạn thực hiện kế hoạch, sắp xếp và bố trí một cách khoa học, phù hợp với những nguồn lực riêng rẽ (nhân lực, vật lực, tài lực và thời lực) của hệ thống sao cho chúng liên kết với nhau trong một cơ cấu chặt chẽ, hợp lý tạo thành một hệ thống thống nhất như một cơ thể sống Đây chính là sự liên kết những cá nhân, những quá trình, những hoạt động trong hệ thống nhằm thực hiện các mục tiêu của hệ thống trên cơ sở các nguyên tắc quản lý Như

V.I Lênin nói: “Tổ chức là nhân tố sinh ra hệ toàn vẹn, biến một tập hợp các thành tố rời rạc thành một thể thống nhất, người ta gọi là hiệu ứng tổ chức”

* Chức năng chỉ đạo (điều khiển)

Chỉ đạo là quá trình chủ thể quản lý sử dụng quyền lực quản lý của mình để tác động đến hành vi của các cá nhân, bộ phận trong hệ thống (đối tượng quản lý) một cách có chủ đích để họ tự nguyện và nhiệt tình phấn đấu đạt được các mục tiêu của tổ chức Nội dung cơ bản của chức năng chỉ đạo là chủ thể quản lý phải triển khai, thực hiện nhiệm vụ ra quyết định và tổ chức thực hiện quyết định đó

* Chức năng kiểm tra

Kiểm tra là căn cứ vào kế hoạch và mục tiêu đã định để xem xét, đo lường và đánh giá việc thực hiện nhằm phát hiện kịp thời những sai sót, tìm ra nguyên nhân và biện pháp khắc phục Đồng thời, kiểm tra cũng nhằm tìm kiếm các cơ hội, các nguồn lực có thể khai thác để thúc đẩy hoạt động của tổ chức nhằm đạt và vượt các mục tiêu đã đề ra

1.3 Đổi mới giáo dục phổ thông và yêu cầu đặt ra với hoạt động chủ nhiệm lớp, quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông

1.3.1 Đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn

diện giáo dục và đào tạo đã chỉ rõ [9]

- Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội

- Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn

đề lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới

từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở giáo dục - đào tạo và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội

và bản thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học

Trong quá trình đổi mới, cần kế thừa, phát huy những thành tựu, phát triển những nhân tố mới, tiếp thu có chọn lọc những kinh nghiệm của thế giới; kiên quyết chấn chỉnh những nhận thức, việc làm lệch lạc Đổi mới phải bảo đảm tính hệ thống, tầm nhìn dài hạn, phù hợp với từng loại đối tượng và cấp học; các giải pháp phải đồng bộ, khả thi, có trọng tâm, trọng điểm, lộ trình, bước đi phù hợp

- Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội

- Phát triển giáo dục và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế -

khách quan Chuyển phát triển giáo dục và đào tạo từ chủ yếu theo số lượng sang chú trọng chất lượng và hiệu quả, đồng thời đáp ứng yêu cầu số lượng

- Đổi mới hệ thống giáo dục theo hướng mở, linh hoạt, liên thông giữa các bậc học, trình độ và giữa các phương thức giáo dục, đào tạo Chuẩn hóa, hiện đại hóa giáo dục và đào tạo

- Chủ động phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển giáo dục và đào tạo Phát triển hài hòa, hỗ trợ giữa giáo dục công lập và ngoài công lập, giữa các vùng, miền Ưu tiên đầu tư phát triển giáo dục và đào tạo đối với các vùng đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa

và các đối tượng chính sách Thực hiện dân chủ hóa, xã hội hóa giáo dục và đào tạo

- Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế để phát triển giáo dục và đào tạo, đồng thời giáo dục và đào tạo phải đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế để phát triển đất nước

Mục tiêu cụ thể đối với giáo dục phổ thông:

- Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh

- Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn

- Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời Hoàn thành việc xây dựng chương trình giáo dục phổ thông giai đoạn sau năm

2015 Bảo đảm cho học sinh có trình độ trung học cơ sở (hết lớp 9) có tri thức phổ thông nền tảng, đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở; Trung học cơ sở phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau

phổ thông có chất lượng Nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm từ sau năm 2020

Phấn đấu đến năm 2020, có 80% thanh niên trong độ tuổi đạt trình độ giáo dục Trung học cơ sở và tương đương

1.3.2 Yêu cầu đặt ra đối với hoạt động chủ nhiệm lớp và quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp

Giáo viên chủ nhiệm cần quán triệt đường lối, chính sách, mục tiêu,

nguyên lý giáo dục của Đảng, Nhà nước, đồng thời phải nắm vững quy chế, điều

lệ nhà trường phổ thông, mục tiêu giáo dục của bậc học, của khối lớp về kế hoạch, chương trình hoạt động của nhà trường trong năm học và mỗi học kì để vận dụng vào việc tổ chức hoạt động giáo dục học sinh Ngoài ra, giáo viên chủ nhiệm còn phải tính đến các hoạt động văn hóa, chính trị, xã hội của địa phương trong từng năm học để phối hợp tổ chức các hoạt động lôi cuốn học sinh tham gia nhằm giáo dục học sinh, cũng như góp phần phát triển cộng đồng

Quán triệt nội dung đổi mới mục tiêu giáo dục, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục trong đổi mới căn bản toàn diện giáo dục phổ thông đặt

ra các vấn đề cho công tác chủ nhiệm lớp từ việc thay đổi bổ sung mục tiêu giáo dục chủ nhiệm lớp, nội dung và các hình thức của hoạt động chủ nhiệm lớp cần được đa dạng phù hợp với hoàn cảnh, với thực tiễn để đảm bảo yêu cầu giáo dục toàn diện cho học sinh

Đối với công tác quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp cần có sự thay đổi hoàn thiện hoạt động quản lý của người hiệu trưởng phổ thông đối với chủ nhiệm lớp của nhà trường từ khâu lập kế hoạch giáo dục của nhà trường, chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm lập kế hoạch cho hoạt động chủ nhiệm lớp; Tổ chức

bộ máy nhân sự một cách tối ưu để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp; Ra các văn bản, nghị quyết về công tác chủ nhiệm lớp phù hợp và mang tính cập nhật, tổ chức tốt hoạt động chủ nhiệm lớp trong các nhà trường phổ thông

Đặc biệt chú ý khâu kiểm tra đánh giá công tác chủ nhiệm lớp trong nhà trường phổ thông cho phù hợp và đạt được mục tiêu giáo dục đặt ra

1.4 Hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục

1.4.1 Trường trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân

Điều lệ trường trung học cơ sở , trung học cơ sở và trường phổ thông

có nhiều cấp học được ban hành theo thông tư số: 12/2011/TT - BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Trường trung học trong hệ thống giáo dục quốc dân được quy định có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây [4]:

1 Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu, chương trình giáo dục phổ thông dành cho cấp trung học cơ sở và cấp trung học cơ sở do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Công khai mục tiêu, nội dung các hoạt động giáo dục, nguồn lực và tài chính, kết quả đánh giá chất lượng giáo dục

2 Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên theo quy định của pháp luật

3 Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh; vận động học sinh đến trường; quản lý học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

4 Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công

5 Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục

6 Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định của Nhà nước

7 Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạt động xã hội

8 Thực hiện các hoạt động về kiểm định chất lượng giáo dục

9 Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

1.4.2 Giáo viên chủ nhiệm lớp

* Vị trí và vai trò của người giáo viên chủ nhiệm lớp

Giáo viên chủ nhiệm là thành viên của tập thể sư phạm và hội đồng sư phạm, là người thay mặt Hiệu trưởng, hội đồng nhà trường và cha mẹ học sinh quản lý và chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục toàn diện học sinh lớp mình phụ trách, tổ chức thực hiện chủ trương, kế hoạch của nhà trường ở lớp

Với tư cách là người đại diện cho tập thể các nhà sư phạm, giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm truyền đạt tất cả yêu cầu, kế hoạch giáo dục của nhà trường tới tập thể và từng học sinh của lớp chủ nhiệm Đồng thời, giáo viên chủ nhiệm có khả năng biến những chủ trương, kế hoạch đào tạo của nhà trường thành chương trình hành động của tập thể lớp và của mỗi học sinh

Mỗi giáo viên chủ nhiệm còn là một thành viên tham mưu của Hội đồng sư phạm, có trách nhiệm phản ánh đầy đủ thông tin về lớp chủ nhiệm cũng như từng thành viên trong tập thể lớp, đề xuất các giải pháp giáo dục học sinh, giúp cán bộ quản lý, lãnh đạo nhà trường đưa ra các định hướng, giải pháp quản lý, giáo dục học sinh hiệu quả

Đối với học sinh và tập thể lớp, giáo viên chủ nhiệm là nhà giáo dục và

là người lãnh đạo gần gũi nhất, người lãnh đạo, tổ chức, điều khiển, kiểm tra toàn diện mọi hoạt động và các mối quan hệ ứng xử thuộc phạm vi lớp mình phụ trách dựa trên đội ngũ tự quản là cán bộ lớp, cán bộ Đoàn - Đội và tính tự giác của mọi học sinh trong lớp

Giáo viên chủ nhiệm lớp còn là người tập hợp ý kiến, nguyện vọng của từng học sinh của lớp phản ánh với Hiệu trưởng, với các tổ chức trong nhà trường và với các giáo viên bộ môn giáo viên chủ nhiệm với tư cách là đại diện cho lớp còn có trách nhiệm bảo vệ, bênh vực quyền lợi mọi mặt cho học sinh trong lớp chủ nhiệm

Như vậy, giáo viên chủ nhiệm là cầu nối giữa Hiệu trưởng (BGH), giữa các tổ chức trong nhà trường, giữa các giáo viên bộ môn với tập thể học sinh Nói một cách khác, giáo viên chủ nhiệm là người đại diện hai phía, một mặt đại điện cho Hội đồng sư phạm, mặt khác lại đại diện cho tập thể học sinh trong quá trình thực hiện công tác chủ nhiệm lớp

Giáo viên chủ nhiệm là người cố vấn cho công tác Đội và công tác Đoàn ở lớp chủ nhiệm giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò là người cố vấn cho Ban chỉ huy chi đội của lớp chủ nhiệm ở trường trung học cơ sở , và là người

cố vấn cho Ban chấp hành chi đoàn ở trường trung học cơ sở

Giáo viên chủ nhiệm có thể tư vấn cho đội ngũ này về việc lập kế hoạch và tổ chức các hoạt động theo tôn chỉ, mục đích của từng tổ chức, đồng thời kết hợp với các hoạt động giáo dục trong kế hoạch của lớp sẽ đem lại hiệu quả cao

Trong quan hệ với các lực lượng giáo dục khác trong và ngoài nhà trường, giáo viên chủ nhiệm là nhân vật trung tâm để hình thành, phát triển nhân cách học sinh và là cầu nối giữa gia đình, nhà trường và xã hội

Giáo viên chủ nhiệm vừa đưa ra những định hướng, mục tiêu phát triển, giáo dục học sinh vừa phải tổ chức phối hợp với các lực lượng xã hội có liên quan nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của lớp chủ nhiệm, giáo dục học sinh hiệu quả

Giáo viên chủ nhiệm cũng là người triển khai những yêu cầu giáo dục của nhà trường đến với gia đình, cha mẹ học sinh, đồng thời cũng là người tiếp nhận các thông tin phản hồi từ học sinh, gia đình học sinh, các dư luận xã hội về học sinh trở lại với nhà trường để giúp lãnh đạo nhà trường có giải pháp quản lý, phối hợp hiệu quả, đồng thời tạo lập mối liên hệ thông tin đa chiều giữa nhà trường - gia đình - xã hội

* Chức năng của người giáo viên chủ nhiệm lớp

a Chức năng quản lý

Giáo viên chủ nhiệm lớp là người thay mặt Hiệu trưởng làm nhiệm vụ quản lý toàn diện học sinh một lớp học Để đạt được mục tiêu quản lý một tập thể học sinh, giáo viên chủ nhiệm lớp phải thực hiện phối hợp các chức năng: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra

b Chức năng giáo dục

Giáo viên chủ nhiệm lớp trước hết phải là một nhà giáo dục, thông qua việc tổ chức các hoạt động của tập thể lớp để giáo dục những phẩm chất, nhân cách của mỗi học sinh Qua các hoạt động đa dạng và phong phú, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa học sinh và học sinh, giữa học sinh với những người khác, hướng vào việc hình thành cho học sinh những thói quan, hành vi phù hợp với các chuẩn mực đạo đức của xã hội

Từ 2 chức năng trên, ta thấy người giáo viên chủ nhiệm lớp phải đồng thời quản lý hoạt động học tập và quản lý sự hình thành, phát triển nhân cách học sinh Hai mặt này có quan hệ hỗ trợ, tác động lẫn nhau, việc giáo dục đạo đức có tác động mạnh mẽ đến chất lượng học văn hóa, nhất là trong điều kiện hiện nay, khi từng ngày, từng giờ những cám dỗ, những ảnh hưởng tiêu cực của xã hội, mặt trái của nền kinh tế thị trường đang dội vào nhà trường

Muốn thực hiện chức năng quản lý giáo dục toàn diện, giáo viên chủ nhiệm lớp phải có những tri thức cơ bản về tâm lý học, giáo dục học và phải

có hàng loạt kỹ năng sư phạm như: kỹ năng tiếp cận đối tượng học sinh, kỹ năng nghiên cứu tâm lý lứa tuổi, nghiên cứu xã hội, kỹ năng lập kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp và phải có sự nhạy cảm sư phạm để có dự đoán đúng, chính xác sự phát triển nhân cách của học sinh, định hướng và giúp các em lường trước những khó khăn, thuận lợi, vạch ra những dự định để các em tự hoàn thiện về mọi mặt

c Chức năng đại diện

Người giáo viên chủ nhiệm lớp đại diện cho Hiệu trưởng truyền đạt những yêu cầu đối với học sinh giáo viên chủ nhiệm lớp còn là đại diện cho quyền lợi chính đáng của học sinh trong lớp, bảo vệ học sinh một cách hợp pháp Phản ánh kịp thời với Hiệu trưởng, các giáo viên bộ môn, với gia đình học sinh, các đoàn thể trong và ngoài nhà trường về những nguyện vọng chính đáng của học sinh và của tập thể lớp để cùng có các biện pháp giải quyết phù hợp, kịp thời, có tác dụng giáo dục

Đối với học sinh trung học cơ sở, người giáo viên chủ nhiệm lớp cần xác định mình có vai trò cố vấn cho tập thể lớp Điều này có nghĩa giáo viên chủ nhiệm lớp không nên làm mọi việc thay cho đội ngũ tự quản của lớp (Ban cán sự lớp, Ban chấp hành chi đội) mà nhiệm vụ chủ yếu của giáo viên chủ nhiệm lớp là bồi dưỡng năng lực tự quản cho học sinh Những giáo viên chủ nhiệm lớp có kinh nghiệm thường thu hút hầu hết học sinh của lớp vào các hoạt động Đội ngũ tự quản thường chiếm khoảng 30% số học sinh của lớp và mỗi năm luân phiên đội ngũ tự quản 20% để sau một cấp học số em có thể được huấn luyện tự quản nhiều hơn

Để phát huy vai trò cố vấn, giáo viên chủ nhiệm lớp cần có năng lực dự báo chính xác khả năng của học sinh trong lớp giáo viên chủ nhiệm lớp phải phát hiện và bồi dưỡng tiềm năng sáng tạo của các em trong việc đề xuất các nội dung hoạt động, xây dựng kế hoạch hoạt động toàn diện của mỗi tháng, mỗi học kỳ, của từng năm học Giáo viên chủ nhiệm lớp chỉ là người giúp học sinh tự tổ chức các hoạt động đã được kế hoạch hóa Điều đó không có nghĩa

là giáo viên chủ nhiệm lớp khoán trắng, đứng ngoài hoạt động của tập thể lớp chủ nhiệm mà giáo viên chủ nhiệm lớp nên hướng dẫn, điều chỉnh hoạt động, bàn bạc, tranh thủ các lực lượng trong và ngoài nhà trường, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh lớp mình tổ chức hoạt động

Ngoài ra, giáo viên chủ nhiệm lớp còn là người đại diện cho nhà trường trong việc phối hợp với các tổ chức xã hội để thống nhất biện pháp giáo dục học sinh Trong hoàn cảnh hiện nay, do tác động của nền kinh tế thị trường, học sinh sống trong xã hội nhiều vẻ và phức tạp; học sinh trung học cơ sở luôn nhạy cảm với những cái mới lạ, trong đó có cả cái tốt và cái xấu Vì vậy giáo viên chủ nhiệm lớp cần có ý thức sâu sắc trong việc giúp các em thiết lập quan hệ đúng đắn, lành mạnh với mọi người Đó là nhiệm vụ không hề đơn giản và rất cần thiết đối với công tác chủ nhiệm lớp Giáo viên chủ nhiệm lớp cần xác định rằng giáo dục nhà trường có vai trò định hướng, tạo ra sự thống nhất tác động đến thế hệ trẻ (trong đó có gia đình và các tổ chức xã hội khác) Cần khẳng định rằng gia đình và giáo dục gia đình là môi trường giáo dục gần gũi các em nhất và có nhiều ảnh hưởng tới quá trình hình thành, phát triển nhân cách của các em nhất

* Nhiệm vụ của người giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường trung học

Trước hết giáo viên chủ nhiệm phải là giáo viên giảng dạy bộ môn, thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ của một người giáo viên đứng lớp đó là : Dạy học và giáo dục theo chương trình, kế hoạch giáo dục, kế hoạch dạy học của nhà trường theo chế độ làm việc của giáo viên do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định; Quản lý học sinh trong các hoạt động giáo dục do nhà trường tổ chức; Tham gia các hoạt động của tổ chuyên môn; chịu trách nhiệm

về chất lượng, hiệu quả giáo dục; Tham gia nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng; Tham gia công tác phổ cập giáo dục ở địa phương; Rèn luyện đạo đức, học tập văn hóa, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ để nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy và giáo dục; Vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo đồng thời rèn luyện phương pháp tự học của học sinh; Thực hiện điều lệ nhà trường; Thực hiện quyết định của Hiệu trưởng, chịu sự kiểm tra, đánh giá của Hiệu trưởng và

các cấp quản lý giáo dục; Giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo, gương mẫu trước học sinh; Thương yêu, tôn trọng học sinh, đối xử công bằng với học sinh, bảo vệ các quyền lợi chính đáng của học sinh; Đoàn kết , giúp

đỡ đồng nghiệp, tạo dựng môi trường học tập và làm việc dân chủ, thân thiện, hợp tác, an toàn và lành mạnh

Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, các giáo viên khác, gia đình học sinh, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh , Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh trong dạy học và giáo dục học sinh; Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật

Ngoài các nhiệm vụ quy định trên, giáo viên chủ nhiệm còn có những nhiệm vụ sau đây: Tìm hiểu và nắm vững học sinh trong lớp về mọi mặt để có biện pháp tổ chức giáo dục sát với đối tượng, nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp và của từng học sinh; Thực hiện các hoạt động giáo dục theo kế hoạch đã xây dựng; Cộng tác chặt chẽ với gia đình học sinh, chủ động phối hợp với các giáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh , Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh , các tổ chức xã hội có liên quan trong hoạt động giảng dạy và giáo dục học sinh của lớp mình chủ nhiệm và góp phần huy động các nguồn lực trong cộng đồng phát triển nhà trường; Nhận xét, đánh giá và xếp loại học sinh cuối kỳ và cuối năm học, đề nghị khen thưởng và kỷ luật học sinh, đề nghị danh sách học sinh được lên lớp thẳng, phải kiểm tra lại, phải rèn luyện thêm về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ hè, phải ở lại lớp, hoàn chỉnh việc ghi vào sổ điểm và học bạ; Báo cáo thường kỳ hoặc đột xuất về tình hình của lớp với Hiệu trưởng

1.4.3 Nội dung công tác chủ nhiệm lớp

* Tìm hiểu và nắm vững đối tượng giáo dục

U.D.Usinxki - Nhà giáo dục người Nga cho rằng: “Muốn giáo dục con người về mọi mặt thì phải hiểu con người về mọi mặt”[13] Nếu hiểu rõ học

sinh thì mới thực hiện được chức năng quản lý để giáo dục toàn diện học sinh của mình, lựa chọn được những biện pháp tác động phù hợp mới biến quá trình giáo dục của giáo viên thành quá trình tự giáo dục của học sinh với tư cách học sinh là chủ thể của quá trình giáo dục, mới đánh giá đúng đắn và chính xác chất lượng và hiệu quả của giáo dục Tìm hiểu và nắm vững đối tượng giáo dục vừa là nội dung vừa là điều kiện để làm tốt công tác của giáo viên chủ nhiệm lớp

* Nội dung tìm hiểu:

+ Tìm hiểu và nắm vững đặc điểm của lớp chủ nhiệm

- Đặc điểm tình hình của lớp: Phong trào, truyền thống, khó khăn, thuận lợi, chất lượng giáo dục chung, kết quả xếp loại văn hóa, hạnh kiểm, bầu không khí học tập, quan hệ xã hội

- Đội ngũ giáo viên giảng dạy tại lớp: Uy tín, khả năng, trình độ

- Vị trí, vai trò, nhiệm vụ của lớp: Đầu cấp, cuối cấp

- Đặc điểm tình hình địa phương, hoàn cảnh kinh tế của địa phương + Tìm hiểu và nắm vững đặc điểm của từng học sinh

- Sơ yếu lý lịch: Họ tên cha mẹ, nghề nghiệp, địa chỉ, sở thích năng khiếu

- Hoàn cảnh sống của học sinh: Điều kiện kinh tế gia đình, trình độ văn hóa của cha mẹ học sinh, điều kiện học tập, quan hệ giữa các thành viên trong gia đình, quan hệ XH, tình hình kinh tế - xã hội, an ninh trật tự tại địa phương nơi cư trú

- Đặc điểm tâm, sinh lý, năng lực, trình độ, sở thích, phẩm chất đạo đức, các mối quan hệ, cách ứng xử của học sinh trong gia đình, với bạn bè, trong nhà trường và ngoài xã hội

- Những biến đổi và sự phát triển về thể chất, tâm lý và xã hội của học

Tóm lại, giáo viên chủ nhiệm cần hiểu rõ toàn bộ cuộc sống tâm hồn, tình cảm của học sinh kể cả những thay đổi trong đời sống nội tâm của từng học sinh Đặc biệt đối với những học sinh cá biệt cần tìm hiểu kỹ những nguyên nhân dẫn đến tình trạng cá biệt để có các giải pháp tác động phù hợp, kịp thời, hiệu quả

Tìm hiểu học sinh là một quá trình khó khăn, lâu dài, phức tạp, đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm lớp phải kiên trì, thận trọng, có tinh thần trách nhiệm cao

và lòng thương yêu học sinh sâu sắc Đồng thời, giáo viên chủ nhiệm phải là người có đạo đức và tri thức, một người Thầy có nhân cách để học sinh tôn trọng và nể phục nhưng cũng là người dễ chia sẻ và thông cảm với học sinh,

có thể trở thành người bạn lớn để học sinh có thể chia sẻ, trình bày ước mơ nguyện vọng, những khúc mắc, lo âu của bản thân

* Lập kế hoạch chủ nhiệm

Kế hoạch chủ nhiệm là chương trình hoạt động của giáo viên chủ nhiệm được vạch ra một cách có hệ thống về những công việc dự định làm trong thời gian một năm học với cách thức và trình tự tiến hành nhằm đạt được mục tiêu đề ra Bản kế hoạch chủ nhiệm là văn bản trong đó thiết kế cụ thể toàn bộ nội dung công tác chủ nhiệm lớp, chương trình hành động của chủ nhiệm trong từng tháng với thời gian, công việc và địa điểm cụ thể Đó là kết quả sáng tạo của giáo viên chủ nhiệm, phản ánh năng lực dự đoán và thiết kế của giáo viên chủ nhiệm và đã được Hiệu trưởng phê duyệt

Kế hoạch chủ nhiệm thường được xây dựng theo trục thời gian của năm học, kế hoạch học kì, kế hoạch tháng, kế hoạch tuần và theo nội dung của các hoạt động giáo dục chung trong nhà trường như kế hoạch tập văn nghệ, hội khỏe phù đổng, lao động, ôn thi học kì, chào mừng các ngày lễ lớn

* Tổ chức đội ngũ cán bộ tự quản và xây dựng tập thể học sinh lớp tự quản

Xây dựng tập thể học sinh phát triển và thân thiện vừa là mục đích vừa

là phương tiện để giáo dục nhân cách từng học sinh, đồng thời đưa tập thể đến trạng thái phát triển cao hơn là nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm Nguyên tắc giáo dục trong tập thể bằng tập thể cần được quán triệt trong công tác chủ nhiệm lớp

Đội ngũ cán bộ lớp là những người trợ giúp đắc lực giúp giáo viên chủ nhiệm thực hiện chức năng của mình Đội ngũ cán bộ lớp tốt, có trách nhiệm

sẽ tạo cho lớp thành tập thể tốt, qua đó có tác dụng giáo dục tích cực đến các thành viên trong lớp, nhưng đội ngũ cán sự không phải là công cụ, hay cánh tay nối dài của giáo viên chủ nhiệm giáo viên chủ nhiệm cần phải bồi dưỡng năng lực tổ chức và quản lý tập thể lớp cho đội ngũ cán bộ lớp để đảm bảo sự thống nhất giữa quản lý của giáo viên chủ nhiệm và tự quản của học sinh

* Tổ chức thực hiện các nội dung, hoạt động giáo dục toàn diện

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo chương trình, hoạt động sinh hoạt dưới cờ, giờ sinh hoạt lớp, hoạt động tư vấn trong công tác hướng nghiệp, dạy nghề… Mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh các trường trung học cơ sở:

Khỏe mạnh về thể lực và tinh thần: Sức khỏe cơ thể và tinh thần là điều

kiện tiên quyết của một tuổi thơ và tuổi vị thành niên tươi vui và hạnh phúc Học sinh cấp trung học cơ sở được chăm sóc chu đáo và rèn luyện thường xuyên để phát triển cân đối về thể chất và phát huy tối đa về năng lực tư duy cũng như một đời sống tinh thần phong phú

Sống lành mạnh và tự tin: Học sinh cấp trung học cơ sở được rèn luyện

một tinh thần tự tin và tự trọng, biết tôn trọng bạn bè và kính trọng thầy cô Nhà trường đảm bảo sự công bằng giữa các học sinh, bất kể hoàn cảnh gia đình và những đặc điểm cá nhân khác nhau, khuyến khích học sinh quan tâm, chia sẻ, xây dựng và duy trì một tình bạn chan hòa, thân ái

Yêu sự học suốt đời: Nhà trường chú trọng phát triển trong mỗi học

sinh một tình yêu đối với việc học - ham hiểu biết, chủ động không ngừng vươn lên tìm tòi kiến thức mới, rèn luyện những kỹ năng mới - làm nền tảng cho niềm say mê học suốt đời Đối với học sinh cấp trung học cơ sở , học trước hết không phải là nghĩa vụ, trách nhiệm đối với cha mẹ, thầy cô, mà chính là một việc làm tự nguyện, vui thích, một điều may mắn và một niềm hạnh phúc của mỗi một học trò

Được trang bị đầy đủ kỹ năng, phương pháp và ý chí làm chủ tri thức mới: Bên cạnh việc trao truyền kiến thức, nhà trường đặc biệt chú trọng việc

đào tạo PP tư duy, các kỹ năng thao tác, và một ý chí chiếm lĩnh, làm chủ những tri thức mới, đảm bảo cho học sinh vững tin trước mọi thách thức và đổi thay nhanh chóng của thời đại Phương pháp tư duy đúng đắn và một bản lĩnh vững vàng là những hành trang quan trọng nhất nhà trường chuẩn bị cho học sinh bước vào đời

Trân trọng các giá trị truyền thống và đón nhận các giá trị thời đại:

Nhà trường chú trọng giáo dục đạo đức nhân cách cho mỗi học sinh, giúp các

em biết cách sống hài hòa giữa bản thân và gia đình, xã hội Không chỉ giữ

vững những giá trị truyền thống phương Đông như nhân, lễ, nghĩa, chí, tín,

học sinh còn được khuyến khích đón nhận những giá trị của thời đại và nhân

loại như tự do, dân chủ, bình đằng, công bằng, bác ái và yêu chuộng hòa bình Học sinh được chuẩn bị toàn diện về nhân cách để trở thành không chỉ

một người có ích cho xã hội mà còn là chủ thể của xã hội đó

* Liên kết với các lực lượng giáo dục trong và ngoài trường

Đảm bảo sự thống nhất trong giáo dục học sinh và tăng cường sức mạnh đồng bộ nhằm đem lại hiệu quả giáo dục toàn diện nhất

Giáo dục mỗi cá nhân học sinh và tập thể học sinh là trách nhiệm của tất cả các giáo viên, các lực lượng giáo dục trong nhà trường, trong đó giáo

viên chủ nhiệm lớp giữ vai trò chủ đạo giáo viên chủ nhiệm lớp thường xuyên gặp gỡ trao đổi với giáo viên bộ môn đang giảng dạy tại lớp của mình

về tình hình học tập của học sinh, nắm chắc ý thức học tập, thế mạnh, thế yếu của từng học sinh ở mỗi môn học

Giáo viên chủ nhiệm lớp cần có kế hoạch kết hợp với tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh để tiến hành giáo dục toàn diện ở lớp Mặt khác giáo viên chủ nhiệm lớp phải giúp đỡ chi đoàn lớp xây dựng kế hoạch công tác, bồi dưỡng cán bộ nòng cốt, cố vấn cho Ban chấp hành chi đoàn tổ chức các hoạt động giáo dục

Gia đình là môi trường giáo dục - lực lượng giáo dục đầu tiên, ảnh hưởng một cách sâu sắc đến học sinh giáo viên chủ nhiệm lớp là người thay mặt nhà trường thực hiện sự liên kết này giáo viên chủ nhiệm lớp giúp cha

mẹ học sinh hiểu rõ chủ trương, kế hoạch giáo dục của nhà trường và mục tiêu, kế hoạch phấn đấu của lớp trong năm học giáo viên chủ nhiệm lớp thống nhất với gia đình về yêu cầu, nội dung, biện pháp, hình thức giáo dục

* Đánh giá kết quả giáo dục và học tập của học sinh lớp chủ nhiệm

Đánh giá là một nội dung không thể thiếu trong công tác của giáo viên chủ nhiệm lớp trong nhà trường Đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, phát triển nhân cách của học sinh đòi hỏi sự khách quan, chính xác, công bằng của người giáo viên chủ nhiệm lớp Mục đích của đánh giá là nhằm thúc đấy sự cố gắng vươn lên của học sinh, kích thích ở các em động cơ phấn đấu đúng đắn, hình thành niềm tin vào khả năng của bản thân, vào tập thể và thầy cô giáo

1.5 Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng trường phổ thông

Từ khái niệm quản lý và hoạt động chủ nhiệm lớp, luận văn xác định quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng trường phổ thông là tác động có mục đích của hiệu trưởng thông qua lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo

hoạt động chủ nhiệm lớp và kiểm tra việc thực hiện kế hoạch chủ nhiệm lớp nhằm đạt được mục tiêu nâng cao chất lượng hoạt động chủ nhiệm lớp, chất lượng giáo dục học sinh trong nhà trường

1.5.1 Lập kế hoạch chủ nhiệm lớp

Theo từ điển tiếng Việt: Kế hoạch theo nghĩa chung nhất là “toàn bộ những điều vạch ra một cách có hệ thống và cụ thể về cách thức, trình tự, thời hạn tiến hành những công việc dự định làm trong một thời gian nhất định”

[26]

Lập kế hoạch là thiết kế các bước đi cho hoạt động tương lai để đạt được những mục tiêu đã xác định thông qua việc sử dụng tối ưu các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực và nguồn lực thông tin) đã có và sẽ khai thác [14] Lập kế hoạch là điều kiện tiên quyết của các cấp quản lí bởi tầm quan trọng của nó trong quản lí, lập kế hoạch để có thể ứng phó với sự bất định và

sự thay đổi, cho phép nhà quản lí tập trung sự chú ý vào mục tiêu, lựa chọn những phương án tối ưu, tạo điều kiện dễ dàng cho việc kiểm tra.Một bản kế hoạch là một loạt các hành động dự kiến đã được thiết lập, định hướng để thực hiện hoàn thành mục tiêu Bởi vậy, lập kế hoạch là chức năng cơ bản nhất trong các chức năng quản lí, có ý nghĩa quyết định đến sự tồn tại và phát triển của mỗi hệ thống nói chung và các hoạt động cụ thể nói riêng [14]

Lập kế hoạch hoạt động chủ nhiệm lớp là thiết kế các bước đi, công việc của hoạt động chủ nhiệm lớp trong nhà trường nhằm đạt được mục tiêu của hoạt động chủ nhiệm lớp, mục tiêu giáo dục học sinh

Nội dung lập kế hoạch chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng nhà trường gồm:

- Xây dựng kế hoạch theo tuần, tháng, năm về hoạt động chủ nhiệm lớp

- Xây dựng kế hoạch tham gia các lớp tập huấn về hoạt động chủ nhiệm lớp do Trường, Sở Giáo dục tổ chức

- Xây dựng kế hoạch sử dụng kinh phí, chi hoạt động chủ nhiệm lớp

- Xây dựng kế hoạch phối hợp lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường đối với hoạt động chủ nhiệm lớp

có ý nghĩa quyết định đến việc chuyển hóa kế hoạch thành hiện thực

Tổ chức hoạt động chủ nhiệm lớp là quá trình sắp xếp, phân bổ công việc cho các bộ phận, các lực lượng trong nhà trường thiết lập mối quan hệ giữa các bộ phận cùng hoạt động để đạt được mục tiêu của hoạt động chủ nhiệm lớp

Nội dung tổ chức hoạt động chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng trường phổ thông bao gồm các công việc:

- Xác định các bộ phận trong nhà trường tham gia hoạt động chủ nhiệm lớp

- Xác định nhiệm vụ cụ thể của các bộ phận tham gia chủ nhiệm lớp

- Tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ giáo viên toàn trường

- Tổ chức phối hợp giữa các bộ phận tham gia quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp

1.5 3 Chỉ đạo hoạt động chủ nhiệm lớp

Chỉ đạo là chức năng thể hiện năng lực của đối tượng quản lí Đây là quá trình sử dụng quyền lực quản lí để tác động đến các đối tượng quản lí một cách có chủ đích nhằm phát huy hết tiềm năng của họ hướng vào việc đạt mục tiêu chung của hệ thống Bên cạnh đó, “lãnh đạo, chỉ đạo là điều hành, điều khiển, tác động, huy động và giúp đỡ những cán bộ dưới quyền thực hiện những nhiệm vụ được phân công nhằm thực hiện được các mục tiêu của hệ