Nâng cao vai trò của tổ chức đoàn thanh niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở TP long xuyên, tỉnh an giang hiện nay

Trải qua các thời kỳ cách mạng cho thấy, Đảng ta luôn luôn coi trọng công tác thanh niên, trọng tâm là giáo dục, bồi dưỡng thanh niên về lý tưởng cách mạng, đạo đức cách mạng, nâng cao b

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI



DƯƠNG KIẾM ANH

NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN THANH NIÊN TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO

THẾ HỆ TRẺ Ở THÀNH PHỐ LONG XUYÊN,

TỈNH AN GIANG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2017

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI



DƯƠNG KIẾM ANH

NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN THANH NIÊN TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO

THẾ HỆ TRẺ Ở THÀNH PHỐ LONG XUYÊN,

TỈNH AN GIANG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC TRIẾT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS NGUYỄN THỊ THỌ

HÀ NỘI - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn: “Nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở TP Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay”, là công trình nghiên cứu của riêng tôi, được thực

hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS TS Nguyễn Thị Thọ

Các tài liệu tham khảo sử dụng trong luận văn là trung thực, các thông

tin trích dẫn có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng

Long Xuyên, tháng 6 năm 2017

Tác giả

Dương Kiếm Anh

LỜI CẢM ƠN

Thực tế đã chứng minh không có sự thành công nào mà không gắn liền với những sự hỗ trợ, giúp đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác Trong suốt thời gian từ khi bắt đầu học tập đến nay, em đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của quý Thầy Cô, gia đình và bạn bè Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, em xin gửi đến Ban Giám hiệu, phòng Sau đại học, quý Thầy Cô khoa Triết học trường Đại học Sư Phạm Hà Nội đã cùng với tri thức và tâm huyết của mình để truyền đạt vốn kiến thức quý báu cũng như tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài luận văn

Đặc biệt em xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến PGS TS Nguyễn Thị Thọ - người đã dành mọi tâm huyết, sự tận tâm, nhiệt tình chỉ

bảo, hướng dẫn, động viên và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho em hoàn thành Luận văn

Lời cuối cùng, em xin gửi lời tri ân đến gia đình, đồng nghiệp, các bạn học viên đã luôn động viên, khích lệ, giúp đỡ em trong suốt thời gian qua để

em có thể hoàn thành Luận văn

Tác giả

Dương Kiếm Anh

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu 3

3 Mục đích nghiên cứu của luận văn 12

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu của luận văn 12

5 Giả thuyết khoa học 12

6 Nhiệm vụ nghiên cứu 13

7 Giới hạn về phạm vi nghiên cứu 13

8 Phương pháp nghiên cứu 14

9 Những luận điểm cơ bản và đóng góp mới của luận văn 14

10 Cấu trúc của luận văn 15

Chương 1: NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN THANH NIÊN TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO THẾ HỆ TRẺ Ở THÀNH PHỐ LONG XUYÊN, TỈNH AN GIANG HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN……… 16

1.1 Lý luận chung về đạo đức cách mạng ……… 16

1.1.1 Khái niệm đạo đức, đạo đức cách mạng……….16

1.1.2 Giáo dục đạo đức cách mạng……… 24

1.1.3 Nội dung cơ bản của đạo đức cách mạng……… 26

1.2 Sự cần thiết nâng cao vai trò của tổ chức đoàn thanh niên trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở thành phố Long Xuyên tỉnh An Giang hiện nay……… 36

1.2.1 Thế hệ trẻ, Đoàn TNCSHCM……… 36

1.2.2 Đặc điểm tổ chức đoàn thanh niên ở thành phố Long Xuyên tỉnh An Giang hiện nay……… 41

1.2.3 Nâng cao vai trò của tổ chức đoàn thanh niên trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở thành phố Long Xuyên tỉnh An Giang hiện nay nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn ……… 43

Tiểu kết chương 1 50

Chương 2 NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN THANH NIÊN TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO THẾ HỆ TRẺ Ở THÀNH PHỐ LONG XUYÊN, TỈNH AN GIANG HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP……… 51 2.1 Thực trạng nâng cao vai trò của tổ chức đoàn thanh niên trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở thành phố Long Xuyên, tỉnh

An Giang hiện nay……….51

2.1.1 Những thành tựu, nguyên nhân của thành tựu………51 2.1.2 Những hạn chế, nguyên nhân của hạn chế……… 58

2.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa vai trò của tổ chức đoàn thanh niên trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay……… 62

2.2.1 Phát huy vai trò của tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị

xã hội trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay………63 2.2.2 Phát huy tinh thần tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo hơn nữa của mỗi cán bộ đoàn, tổ chức đoàn trong việc rèn luyện đạo đức, nâng cao nhận thức về đạo đức cách mạng………67 2.2.3 Tăng cường giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ thông qua các hoạt động phong trào và nâng cao chất lượng công tác tổ chức của Đoàn TNCS HCM ……….70

2.2.4 Phối kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện

nay……… 74

Tiểu kết chương 2……… 78

KẾT LUẬN……… 79

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ……… 81

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong Khoản 1, Điều 4, Luật Thanh niên có ghi: “Thanh niên là tương

lai của đất nước, là lực lượng xã hội hùng hậu, có tiềm năng to lớn, xung kích trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Nghị quyết Trung ương

4 (khóa VII) của Đảng ta đã chỉ rõ: Sự nghiệp đổi mới có thành công hay

không, đất nước bước vào thế kỷ 21 có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường Xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào

việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên

Trải qua các thời kỳ cách mạng cho thấy, Đảng ta luôn luôn coi trọng công tác thanh niên, trọng tâm là giáo dục, bồi dưỡng thanh niên về lý tưởng cách mạng, đạo đức cách mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị, hướng tới mục tiêu xây dựng những lớp người kế tục trung thành tuyệt đối với mục tiêu:

“Độc lập dân tộc gắn liền với Chủ nghĩa xã hội” Do đó, khi nước nhà bị

xâm lược, lý tưởng đó đã hướng thanh niên xả thân đấu tranh vì độc lập, tự

do, thống nhất Tổ quốc Và hôm nay, trong thời kỳ cách mạng mới, nhiệm

vụ chính trị cao cả của thanh niên là cùng với cả hệ thống chính trị và toàn

xã hội ra sức thi đua yêu nước theo đường lối đổi mới do Đảng khởi xướng

và lãnh đạo

Quán triệt các quan điểm giáo dục đối với thanh niên của Đảng và Bác

Hồ, thời gian qua, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã phát huy vai trò nòng cốt trong công tác thanh niên, cùng với các lực lượng giáo dục khác luôn kiên trì thực hiện nhiệm vụ giáo dục và rèn luyện thanh niên Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên được triển khai thực hiện đồng bộ dưới nhiều phương thức đa dạng và phong phú, như công tác tuyên truyền, giáo dục; triển khai học tập các bài lý luận chính trị cơ bản; học tập,

nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quán triệt các chủ trương, nghị quyết của Đảng; tổ chức các buổi sinh hoạt truyền thống, giáo dục đạo đức, lối sống; tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên…; thông qua phong trào thi đua yêu nước trong cộng đồng dân

cư và các phong trào hành động cách mạng của tuổi trẻ như “thanh niên lập nghiệp”, “tuổi trẻ giữ nước”, “thanh niên tình nguyện”, “thi đua, tình nguyện xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”,… thông qua công tác tổ chức, bồi dưỡng thanh niên phấn đấu trở thành đoàn viên, qua các đợt sinh hoạt của chi đoàn, qua công tác đoàn kết tập hợp thanh niên vào các tổ chức Hội do Đoàn làm nòng cốt; qua nhiệm vụ bồi dưỡng giới thiệu đoàn viên ưu tú cho Đảng xem xét kết nạp và tham gia xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị; qua việc quản lý, giáo dục thanh thiếu nhi của gia đình, nhà trường và xã hội

Nhờ vậy, trong thời gian qua, cùng với những thành tựu quan trọng và

to lớn đạt được của đất nước, công tác giáo dục thanh niên đã góp phần tạo dựng nên một lớp thanh niên mới, trong đó có bộ phận thanh niên tiên tiến

đi đầu trên nhiều lĩnh vực, có thái độ, nhận thức tốt và ý thức chính trị cao,

có ý chí vượt qua khó khăn, vươn lên lập thân, lập nghiệp, phát huy mạnh

mẽ truyền thống xung kích cách mạng, xung phong tình nguyện của những thế hệ thanh niên cách mạng lớp trước, đó cũng là những phẩm chất nổi trội của thanh niên ngày nay

Tuy nhiên, bên cạnh đó, một bộ phận không nhỏ thanh niên ngày nay

ít quan tâm hoặc ngại tham gia vào sinh hoạt chính trị và các hoạt động xã hội, có nhận thức chính trị non kém, chưa xác định được lý tưởng sống đúng đắn, coi nhẹ những giá trị truyền thống, nhân văn cao đẹp của dân tộc,

bị ảnh hưởng xấu bởi lối sống ngoại lai, sự xâm nhập văn hóa và những tiêu cực từ mặt trái của cơ chế thị trường diễn biến phức tạp, trong đó thanh

thiếu nhi vừa là đối tượng, vừa là nạn nhân đã gây ảnh hưởng nhất định đến chất lượng nguồn nhân lực trẻ cho sự phát triển của đất nước Công tác giáo dục đối với thanh thiếu nhi từng lúc, từng nơi còn yếu, chưa phát huy được sức mạnh đồng bộ của các lực lượng xã hội trong giáo dục thanh niên Việc nắm bắt, xử lý diễn biến tư tưởng thanh niên và thực hiện nội dung giáo dục lý tưởng, đạo đức cách mạng cho thanh niên của Đoàn, Hội hiệu quả còn thấp, hình thức còn xơ cứng, thiếu hấp dẫn; nhiều vấn đề chính đáng của thanh niên chậm được giải quyết; việc đầu tư cho công tác giáo dục thanh niên chưa tương xứng với yêu cầu, nhiệm vụ của tình hình hiện nay

Trước bối cảnh như vậy, tôi xin chọn đề tài: “Nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ

ở TP Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay” để nghiên cứu trong luận văn

thạc sĩ của mình Với mục đích mong muốn góp phần nâng cao hiệu quả công tác thanh niên, đặc biệt là góp phần xây dựng một lớp thanh niên ưu tú, vững vàng về chính trị, có lý tưởng cao đẹp, sống có văn hóa, tình nghĩa, giàu lòng yêu nước với tinh thần quốc tế chân chính, biết nuôi dưỡng hoài bão lớn, tự cường dân tộc và luôn kiên định con đường Xã hội chủ nghĩa

2 Lịch sử nghiên cứu

Đạo đức, đạo đức cách mạng là những nội dung hết sức quan trọng trong giáo dục và đào tạo con người Việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức cách mạng, lối sống cho thanh thiếu nhi luôn là một yêu cầu, nhiệm vụ công tác đặt ra thường xuyên, liên tục đối với Đoàn TNCS Hồ

Chí Minh Vì vậy, từ trước tới nay nghiên cứu về đạo đức, đạo đức cách

mạng, vai trò của Đoàn Thanh niên và phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ đã được rất nhiều người quan tâm nghiên cứu, điều đó được thể hiện ở những nhóm vấn đề sau:

Thứ nhất, Nh c c c ng nh nghi n cứ ề đạo đức à đạo đức cách mạng

Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh, Viện Mác-Lênin, Trường Đảng cao cấp

Nguyễn Ái Quốc, UBKHXH Việt Nam (1986): Hội thảo khoa học “Chủ

tịch Hồ Chí Minh với vấn đề đạo đức cách mạng”, Nxb Thông tin lý luận,

Hà Nội Kỷ yếu bao gồm những bản tham luận phân tích về đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh và những chỉ dẫn của Người về đạo đức cách mạng Nâng cao đạo đức của cán bộ, đảng viên dưới ánh sáng tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Vũ Anh, Vũ Kỳ, Hoàng Hữu Kháng (2008), Những chuyện kể về tinh

thần lạc quan, vượt khó của Bác Hồ, Nxb Lao động, Hà Nội Cuốn sách tập

hợp những câu chuyện kể về những nét phẩm chất cao đẹp, trong sáng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhằm tuyên truyền sâu rộng tư tưởng đạo đức cách mạng của Người

Phạm Văn Khánh (2008), Thấm nhuần tư tưởng đạo đức Hồ Chí

Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Cuốn sách gồm những bài viết, luận

bàn một số vấn đề cụ thể mà Đảng và Nhà nước, mỗi cán bộ, đảng viên cần phải học tập nhằm hiện thực hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng và khát vọng của Người về một đất nước trong tương lai "có thể sánh vai với các cường quốc" trên thế giới

Hoàng Chí Bảo (2009), “Người cán bộ tổ chức học tập và làm theo

tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 1+2,

tr.71-73 Trong đó nhấn mạnh, người cán bộ tổ chức, người làm công tác tổ chức cán bộ trong cơ quan Đảng, nhà nước, đoàn thể đã ý thức sâu sắc về công việc mình phụ trách và trách nhiệm của mình với người, với việc, với tổ chức, bên cạnh đó họ còn chú trọng thực hành tính nguyên tắc sau khi học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Nguyễn Văn Bạo (2009), “Rèn luyện đạo đức cách mạng một nội dung

quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí Lịch sử Đảng, số 1 (218),

tr.28-31 Bài viết khái quát những nội dung của đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Nhân (nhân ái), Nghĩa (ngay thẳng), Trí (sáng suốt), Dũng (dũng cảm), Liêm (quang minh), Trung với nước - hiếu với dân

Nguyễn Hữu Cát (2009), “Hồ Chí Minh với công tác giáo dục, rèn

luyện đạo đức cách mạng”, Tạp chí Lý luận chính trị, số 6, tr.10-15 Bài

viết đã chỉ ra rằng, nội dung cơ bản của đạo đức cách mạng được Hồ Chí Minh thể hiện qua các tiêu chí: Tuyệt đối trung thành với Đảng với nhân dân; phấn đấu thực hiện mục tiêu của Đảng; trong hoàn cảnh khó khăn kiên quyết làm đúng chính sách và nghị quyết của Đảng

Phạm Công Khái (2009), “Giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ

theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí Lịch sử Đảng, số 3 (220), tr.41-44

Bài viết nhấn mạnh thế hệ trẻ là một trong những lực lượng nòng cốt của cách mạng, luôn xung phong gương mẫu, đi đầu trong nhiệm vụ và góp phần quan trọng vào thắng lợi của cách mạng Việt Nam

Chu Đức Tính, Nguyễn Văn Công, Đặng Văn Thái (2010), Hồ Chí

Minh tấm gương sáng trung với nước, hiếu với dân, Nxb Chính trị Quốc

gia, Hà Nội Tác phẩm phân tích phẩm chất đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh, nổi bật là trung với nước, hiếu với dân, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, khiêm tốn, nhân ái,

Đinh Thị Mai (2011), “Đưa Tư tưởng Hồ Chí Minh vào cuộc sống của

thanh niên, học sinh, sinh viên”, Tạp chí iáo dục, số 258, tr.3-4 Nêu lên

một số phương pháp có tính nguyên tắc đối với việc tiến hành giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh cho giới trẻ thông qua việc dạy học các môn học về khoa học xã hội

Nguyễn Đình Bắc (2012), “Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp

“nêu gương” trong giáo dục đạo đức cho thanh niên hiện nay”, Tạp chí

Khoa học xã hội Việt Nam, số 1, tr.3-7 Bài viết trình bày tư tưởng Hồ Chí

Minh về phương pháp “nêu gương” trong đó trước hết là nêu gương về đạo đức của gia đình, giáo dục đạo đức trong nhà trường và giáo dục xã hội; kết hợp chặt chẽ và linh hoạt giữa gia đình, nhà trường và xã hội

Nguyễn Thị Quang, Chu Ngọc Lan (2012), Về tác phẩm nâng cao

đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân, Nxb Chính trị Quốc

gia, Hà Nội Cuốn sách giới thiệu tác phẩm "Nâng cao đạo đức cách

mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân" của Chủ tịch Hồ Chí Minh và một

số bài viết của các nhà khoa học nghiên cứu về giá trị lý luận và thực tiễn của tác phẩm với hai vấn đề lớn là đạo đức cách mạng và chủ nghĩa

cá nhân; nêu bật những ưu điểm của cán bộ, đảng viên, chỉ rõ những khuyết điểm, thiếu sót và sự nguy hại của chủ nghĩa cá nhân, đặc biệt

là những biện pháp để phòng, chống chủ nghĩa cá nhân trong cán bộ, đảng viên

Các bài viết trên đây, đề cập cơ sở lý luận và thực tiễn về đạo đức cách mạng và rèn luyện đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ, cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân Đây là nguồn tài liệu vô cùng quý giá, giúp tác giả có được nhận thức khái quát về đạo đức cách mạng, giáo dục đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh, là cơ sở để tác giả kế thừa

và tiếp tục nghiên cứu, triển khai trong luận văn của mình

Thứ hai, nh c c c ng trình nghi n cứ ề gi o ục đạo đức c ch ạng

Trần Sỹ Phán (1999), iáo dục đạo đức đối với sự hình thành và phát

triển nhân cách sinh viên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Luận án Tiến

sỹ Triết học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Nội dung luận án

góp phần làm sáng tỏ những nhân tố tác động đến sự hình thành, phát triển nhân cách, từ đó làm nổi bật vai trò của giáo dục đạo đức, tìm hiểu, vạch ra nét đặc thù của mối quan hệ giữa giáo dục đạo đức với sự hình thành phát triển nhân cách sinh viên; qua đó đề ra một số phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên

Lê Thị Hoài Thanh (2003), Quan hệ biện chứng giữa truyền thống và

hiện đại trong giáo dục đạo đức cho thanh niên Việt Nam hiện nay Luận

án Tiến sỹ Triết học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Luận án luận giải mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại trong sự phát triển đạo đức, vận dụng mối quan hệ này vào hoạt động giáo dục đạo đức cho thanh niên, từ đó đề xuất một số phương hướng và giải pháp chủ yếu kết hợp truyền thống và hiện đại nhằm xây dựng đạo đức mới cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay

Đào Duy Quát, Vũ Khiêu, Tô Hoài (2004), Về giáo dục đạo đức cách

mạng trong cán bộ đảng viên hiện nay: Thực trạng và giải pháp, Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội Cuốn sách trình bày một số vấn đề lý luận chung về đạo đức, đạo đức cách mạng, lối sống Thực trạng đạo đức, lối sống và công tác giáo dục đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên

Nguyễn Viết Thông (2004), iáo dục đạo đức cho cán bộ, đảng viên

trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội Cuốn sách hệ thống những vấn đề về lý luận và thực tiễn đạo đức xã hội của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, khái quát cô đọng những chuẩn mực, truyền thống giá trị đạo đức của dân tộc ta, những nguyên tắc, phương hướng, giải pháp xây dựng đạo đức mới cho đội ngũ cán bộ, đảng viên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Viện Khoa học xã hội Việt Nam (2008), Thế giới còn đổi thay nhưng

tư tưởng Hồ Chí Minh sống mãi, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội Nội dung

cuốn sách gồm ba phần, tập trung phản ánh một số mặt, những vấn đề đang

đặt ra hiện nay, nhằm nêu bật ba nội dung cơ bản: Một là, Hồ Chí Minh - Nhà tư tưởng lỗi lạc; Hai là, Hồ Chí Minh - Nhà văn hoá kiệt xuất; Ba là,

tư tưởng Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới đất nước hôm nay Ở phần

ba “Tư tưởng Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới đất nước hôm nay”, chú trọng đặc biệt đến các bài viết về Hồ Chí Minh trên các lĩnh vực giáo dục, đào tạo, tu dưỡng đạo đức cách mạng và xây dựng con người phát triển toàn diện cả đạo đức và tài năng

Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng (2008), Hồ Chí Minh về

giáo dục, bồi dưỡng thanh, thiếu niên và nhi đồng, Nxb Lao động - Xã hội,

Hà Nội Cuốn sách là công trình sưu tầm, biên soạn công phu, có hệ thống những bài nói, bài viết, lời dạy bảo ân cần của Chủ tịch Hồ Chí Minh với thanh niên, thiếu niên và nhi đồng; là tập hợp những kết quả trong việc nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh về thế hệ trẻ và giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ

Đặng Huỳnh Mai, Phạm Văn Tây (2011), Tuyên truyền giáo dục đạo

đức Hồ Chí Minh và pháp luật phòng tránh bạo lực học đường; ma tuý, mại dâm; vệ sinh an toàn thực phẩm; phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm trong cơ sở giáo dục, Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội Cuốn sách nhằm

tuyên truyền giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, giáo dục kỹ năng phòng tránh bạo lực học đường và kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên, những quy định chỉ đạo về xây dựng trường học an toàn và phòng chống dịch bệnh trong trường học

Nguyễn Thị Hoàng Oanh (2011), Xây dựng mô hình quản lí công tác

giáo dục đạo đức cho sinh viên trong các trường Đại học Sư phạm trong

giai đoạn hiện nay, Luận án Tiến sỹ Quản lý giáo dục, Đại học Giáo dục, Hà

Nội Luận án trình bày nội dung xây dựng mô hình quản lý công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên trong các trường Đại học Sư phạm hiện nay

Lương Gia Ban, Nguyễn Thế Kiệt (2013), iáo dục đạo đức mới cho

sinh viên trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay, Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội Cuốn sách phân tích tầm quan trọng và nội dung giáo dục đạo đức mới cho sinh viên; khái quát thực trạng và những vấn đề đặt ra trong việc giáo dục đạo đức mới cho sinh viên; từ đó đề xuất một số phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức mới cho sinh viên trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Nội dung các cuốn sách và luận án trên đây, đã góp phần giúp tác giả

có thêm kiến thức để nhận thức đầy đủ hơn về công tác giáo dục đạo đức, đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở nhiều khía cạnh khác nhau cùng những giải pháp có ý nghĩa thiết thực; là cơ sở và nguồn tài liệu quan trọng để tác giả tham khảo trong việc triển khai luận văn của mình

Bên cạnh đó, phải kể đến một số công trình, như: Nguyễn Văn Cư (2008), “Giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh lớp 10 Trung học phổ

thông qua việc dạy và học môn Giáo dục công dân”, Tạp chí iáo dục, số

186, tr 22-24 Nguyễn Thị Thọ (2009), “Giáo dục đạo đức cho sinh viên sư

phạm trong điều kiện hiện nay”, Tạp chí iáo dục, số 206 (tháng 1), tr

54-56 Văn Thị Thanh Mai (2010), “Giáo dục và chiến lược trồng người trong

tư tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí ân chủ và háp luật, số 11, tr.2-5

Nguyễn Minh Tuấn (2014), “Học và làm theo Bác về làm gương và nêu

gương”, Tạp chí Tuyên giáo, số 7, tr 30-33 Các đề tài được nhiều tác giả

các bài viết, chuyên khảo, tác giả các luận văn thạc sỹ và luận án tiến sỹ

quan tâm, như “ iáo dục đạo đức cho học sinh trường trung học cơ sở tại

thành phố Hồ Chí Minh trong điều kiện đổi mới hiện nay”, Luận án Tiến sỹ

triết học của Đỗ Tuyết Bảo, 2001; “Vấn đề giáo dục đạo đức truyền thống

cho sinh viên Việt Nam hiện nay”, “Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường phổ thông” của Nguyễn Đức

Hoà, Tạp chí Triết học số 5 (204) năm 2008; “Vai trò của giá trị đạo đức

truyền thống trong sự hình thành và phát triển nhân cách” của Cao Thu

Hằng, Tạp chí Triết học số 2 (237) năm 2011 Trong bài viết này, tác giả đã

đưa ra và luận giải sự tác động, ảnh hưởng của giá trị đạo đức cách mạng đến sự hình thành và phát triển nhân cách, đặc biệt là nhân cách con người Việt Nam hiện nay Tác giả khẳng định vai trò to lớn của các giá trị đạo đức trong quá trình này và coi đây là tiền đề khách quan để xây dựng nhân cách Việt Nam vừa mang tính hiện đại, vừa đậm đà bản sắc dân tộc

Thứ ba, nhóm những nghiên cứu về vai trò của tổ chức Đoàn TNCS

Hồ Chí minh trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ nói chung và thế hệ trẻ ở TP Long Xuyên, tỉnh An Giang nói riêng

Nguyễn Đắc Vinh (2015), “Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh,

thiếu niên giai đoạn hiện nay”, Tạp chí Tuyên giáo, số 3, tr 9-13 Tác giả

đề xuất một số giải pháp cơ bản của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh, thiếu niên hiện nay Đàm Thế Vinh, Nguyễn Ngọc Ánh (2014), “Tăng cường công tác giáo dục giá trị truyền thống dân tộc cho thế hệ trẻ Việt Nam theo tư

tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí Giáo dục lý luận, số 216, tr 71-73,77

Trong bài viết, tác giả đã phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về giá trị truyền thống của dân tộc và đưa ra những giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục các giá trị truyền thống dân tộc cho thế hệ trẻ trong điều kiện hiện nay

Lại Quốc Khánh, Phan Duy An (2013), “Giáo dục truyền thống cách

mạng cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay”, Tạp chí Tuyên giáo, số 9,

tr 66-69 Theo tác giả để nâng cao hơn nữa chất lượng hiệu quả công tác giáo dục lý tưởng và đạo đức cách mạng cho thanh niên cần phải thực hiện các giải pháp đồng bộ

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (2013), “Công tác thanh niên là vấn

đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành

bại của cách mạng”, Tạp chí Cộng sản, số 1 (843), tr.6-11 Bài viết đề cập

tới vai trò và vị trí của công tác thanh niên trong giai đoạn mới hiện nay, qua đó tác giả cũng đưa ra một số giải pháp để phát triển hơn nữa công tác này

Mai Thị Dung (2013), “Về lối sống mới cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện

nay”, Tạp chí Triết học, số 5 (264), tr.84-92 Tác giả cho rằng để việc định

hướng lối sống mới cho thế hệ trẻ hiện nay đạt hiệu quả thì cần chú trọng một số giải pháp: xây dựng tình yêu quê hương, đất nước; xây dựng lối sống vì cộng đồng có tinh thần trách nhiệm cao với bản thân, gia đình và xã hội; xây dựng lối ứng xử có văn hoá trong cuộc sống

Trong những năm qua, Thành uỷ Long Xuyên nói chung và Thành Đoàn TP Long Xuyên nói riêng rất quan tâm tới việc giáo dục đạo đức cách mạng cho đội ngũ thế hệ trẻ Thực hiện Chỉ thị 03-CT/TW của Bộ Chính trị, cán bộ đoàn các cấp đã xây dựng, thực hiện các tiêu chí chuẩn mực đạo đức cán bộ, đoàn viên, thanh thiếu nhi theo tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Ban Thường vụ Trung ương Đoàn khoá

X đã ban hành quy định về tác phong, lề lối cán bộ đoàn Nghiêm túc thực hiện kiểm điểm theo tinh thần của Nghị quyết Trung ương 4 khoá XI

Nhìn chung các công trình nghiên cứu, các bài viết trên đều ít nhiều đề cập đến vấn đề lối sống và xây dựng lối sống xã hội chủ nghĩa cũng như kế

thừa và phát huy các giá trị đạo đức cách mạng vào xây dựng lối sống mới

ở nước ta Tất cả những công trình nghiên cứu, những bài viết mà người viết luận văn tham khảo là rất phong phú về nội dung và hình thức Ở khía cạnh này hay khía cạnh khác, các tác giả đã đề cập đến vấn đề đạo đức, đạo đức cách mạng và giáo dục đạo đức cách mạng, điều đó có ý nghĩa to lớn đối với việc kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức truyền thống hiện nay ở nước ta Đồng thời, sự phong phú của các công trình nghiên cứu, bài viết nói trên càng phản ánh tầm quan trọng và yêu cầu bức thiết của vấn đề giáo dục đạo đức truyền thống cho thế hệ trẻ Tuy nhiên, chưa có một công trình nào trình bày một cách trực tiếp đến việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ của TP Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay, hy vọng luận văn của tác giả sẽ góp phần làm rõ nội dung đó

3 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu làm sáng tỏ vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở TP Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay, từ đó đưa ra một số giải pháp chủ yếu nhằm góp phần nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong giáo dục đạo đức

cách mạng cho thế hệ trẻ ở TP Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu: Vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí

Minh trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ

Đối tượng nghiên cứu: Nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên

trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở TP Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay

5 Giả thuyết khoa học

Đạo đức của thế hệ trẻ hiện nay, nhất là đạo đức cách mạng chưa được quan tâm, giáo dục đúng mức, trong đó có nguyên nhân là chưa phát huy

được vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên Nếu phát huy được vai trò của

tổ chức Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế

hệ trẻ nói chung, thế hệ trẻ TP Long Xuyên, tỉnh An Giang nói riêng sẽ góp phần mang lại hiệu quả to lớn trong việc thực hiện chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho đất nước trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt mục đích trên, luận văn thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Làm rõ một số khái niệm công cụ, như: đạo đức, đạo đức cách mạng, nâng cao đạo đức cách mạng, đoàn thanh niên, vai trò của tổ chức đoàn thanh niên

- Chỉ ra nội dung của đạo đức cách mạng

- Chỉ ra sự cần thiết nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở TP Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay

- Đánh giá thực trạng vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở TP Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay

- Nêu lên một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở

TP Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ TP Long Xuyên, tỉnh An Giang từ năm 2008 đến nay (gắn với việc thực hiện thực hiện Nghị quyết 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X

về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ

đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá”) Và thế hệ trẻ là một khái niệm

rất rộng, gồm cả thanh niên, thiếu niên, nhi đồng, trong luận văn này, khi bàn về thế hệ trẻ, tác giả chỉ tập trung bàn về lứa tuổi thanh thiếu niên, đặc biệt là thanh niên

8 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, đồng thời sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu kết hợp phương pháp thu thập thông tin, phương pháp phân tích - tổng hợp; lôgic - lịch sử; khái quát hoá

9 Những luận điểm cơ bản và đóng góp mới của luận văn

* Những luận điểm cơ bản

Đạo đức là nền tảng của người cách mạng, cũng giống như gốc của

cây, ngọn nguồn của sông suối

Việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ, nhằm đào tạo họ trở thành những chủ nhân của đất nước trong tương lai vừa “hồng”, vừa

“chuyên”, là yêu cầu vừa thường xuyên vừa có tính cấp bách

“Đạo đức cách mạng không phải từ trên trời sa xuống Nó do đấu tranh rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” Vì vậy, cần phải đặc biệt quan tâm giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ như “việc soi gương rửa mặt hàng ngày”

Việc giáo dục đạo đức nói chung, đạo đức cách mạng nói riêng cho thế hệ trẻ là trách nhiệm của các cấp, các ngành và của toàn xã hội, nhưng trong đó tổ chức Đoàn có vai trò đặc biệt quan trọng

* Đóng góp mới của luận văn

Về mặt lý luận:

Luận văn góp phần làm sáng tỏ nội dung cơ bản của đạo đức cách mạng Chỉ ra cơ sở khoa học, sự cần thiết nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở

TP Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay Đánh giá thực trạng vai trò của

tổ chức Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế

hệ trẻ ở TP Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay Từ đó nêu lên một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ ở TP Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay

Về mặt thực tiễn:

Luận văn hoàn thành có thể làm tài liệu tham khảo cho việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ của các cấp trong tổ chức Đoàn TNCS HCM; giảng dạy những môn học như: Đạo đức, Giáo dục công dân, Lịch

sử, Ngữ văn, các chương trình tập huấn giáo dục đạo đức, lối sống cho đoàn viên, thanh niên

10 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 2 chương và 4 tiết

Chương 1 NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN THANH NIÊN TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO THẾ HỆ TRẺ

Ở THÀNH PHỐ LONG XUYÊN, TỈNH AN GIANG HIỆN NAY

- MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Lý luận chung về đạo đức cách mạng

1.1.1 Khái niệ đạo đức, đạo đức cách mạng

1.1.1.1 Khái niệm đạo đức

Những tư tưởng đạo đức với tư cách là một bộ phận của tri thức triết học đã xuất hiện cách đây hơn 2.600 năm trong triết học Trung Quốc, Ấn

Độ và Hy Lạp cổ đại Danh từ đạo đức bắt nguồn từ tiếng Latinh là mos (moris) nghĩa là lề thói, đạo nghĩa Còn “luân lý” được xem như đồng

nghĩa với “đạo đức” có gốc từ tiếng Hy Lạp là ethicos nghĩa là lề thói, tập

tục Khi nói đến đạo đức, có nghĩa là nói đến những lề thói, tập tục biểu hiện mối quan hệ nhất định giữa người với người trong cuộc sống với nhau hàng ngày

Đối với phương Đông, người Trung Quốc cổ đại sớm đưa ra các học thuyết về đạo và đức Đạo có nghĩa là con đường, đường đi, về sau khái niệm này được vận dụng trong triết học để chỉ con đường của tự nhiên Đạo không chỉ là con đường của tự nhiên mà còn có nghĩa là đường sống của con người trong xã hội Đức dùng để nói đến nhân đức, đức tính, là biểu hiện của đạo nghĩa, là nguyên tắc của luân lý Như vậy, đạo đức là những nguyên tắc do cuộc sống đặt ra mà con người phải tuân theo Đạo đức là một trong những phạm trù quan trọng nhất của triết học Trung Quốc cổ đại Riêng ở phương Tây, vấn đề đạo đức từ lâu đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà tư tưởng Cho đến nay, người ta vẫn coi Xôcrát (469 – 399 TCN) là người đầu tiên đặt nền móng cho khoa học đạo đức Còn Arixtốt

(384 – 322 TCN) đã viết bộ sách Đạo đức học với 10 cuốn, trong đó ông đặc biệt quan tâm đến phẩm hạnh con người Nội dung của phẩm hạnh chính là chỗ biết định hướng đúng, biết làm việc thiện

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, xuất hiện từ rất sớm, dường như cùng với sự xuất hiện và tồn tại của con người và xã hội loài người Nó được phát triển, hoàn thiện trên cơ sở các chế độ kinh tế - xã hội nối tiếp nhau từ thấp đến cao Trong quá trình phát triển đó, cùng với sự vận động biến đổi của tồn tại xã hội, đạo đức cũng có những biến đổi, đã tồn tại nhiều những quan niệm đạo đức khác nhau, thậm chí đối lập nhau trong lịch sử

Theo C.Mác, đạo đức không phải là sự phản ánh trực tiếp cơ sở kinh

tế, và quan hệ giữa kinh tế với đạo đức không phải là quan hệ đơn trị, một chiều Vì vậy, không phải mọi biến đổi nào đó trong cơ sở kinh tế cũng đều nhất thiết và ngay lập tức dẫn đến sự biến đổi tương ứng trong đạo đức Nhìn nhận đạo đức như một hình thái ý thức xã hội, C.Mác không những

đã chỉ ra tính quy định của kinh tế đối với đạo đức, mà còn cho thấy những ảnh hưởng của triết học, chính trị, khoa học, nghệ thuật, tôn giáo,… nghĩa

là của toàn bộ đời sống tinh thần đối với đạo đức Đồng thời, ông cũng chỉ

ra sự kế thừa như một quy luật của quá trình hình thành, phát triển đạo đức

và đạo đức học Trong điều kiện xã hội phân chia giai cấp, sự kế thừa đó lại

bị quy định bởi lợi ích của giai cấp đang tiến hành xây dựng hệ thống đạo đức của mình

Ngày nay, đạo đức được định nghĩa như sau: Đạo đức là một hình thái

ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội

Từ điển Triết học đưa ra định nghĩa đạo đức như sau: “Đạo đức là một

trong những hình thái ý thức xã hội, một chế định xã hội thực hiện chức năng điều chỉnh hành vi của con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội không trừ lĩnh vực nào” [45, tr.156]

Ở Việt Nam, Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vừa là đạo đức Việt Nam

vừa là đạo đức cộng sản, vừa mang cốt cách của văn hóa đạo đức phương Đông vừa mang dáng dấp của đạo đức phương Tây Vấn đề đạo đức được

Hồ Chí Minh đặt ra và xem xét một cách toàn diện trong tất cả mọi lĩnh vực hoạt động của con người, từ việc tư đến việc công, từ lao động sản xuất

ở hậu phương đến chiến đấu ngoài mặt trận, từ học tập, công tác đến sinh hoạt hàng ngày Hồ Chí Minh cũng bàn đến đạo đức ở mọi phạm vi từ gia đình tới xã hội, từ giai cấp đến dân tộc, từ quốc gia đến quốc tế Việc Hồ Chí Minh xem xét vấn đề đạo đức một cách toàn diện là một cách nhìn mang tính khách quan, phù hợp với hoạt động phong phú đa dạng của đời sống xã hội và của mỗi con người

Hồ Chí Minh không đưa ra định nghĩa đạo đức là gì, nhưng trong sử dụng, thuật ngữ đạo đức được dùng với 3 nghĩa: Rộng, hẹp, và rất hẹp; Nghĩa rộng: Đạo đức là hình thái ý thức xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc và làm giàu tính người trong các quan hệ xã hội, kể cả trong các quan hệ chính trị, tư tưởng; Nghĩa hẹp: Đạo đức là các qui tắc, chuẩn mực dùng điều chỉnh hành vi con người trong quan hệ giữa người với người trong hoạt động sống; Nghĩa rất hẹp: Đó là hành vi đạo đức, hành vi đạo đức là hành động cá nhân thể hiện quan niệm của cá nhân về nghĩa vụ đối với xã hội và đối với người khác, thể hiện lương tâm hoặc bổn phận cá nhân trong những hoàn cảnh đặc thù không lặp lại

Điều này được Hồ Chí Minh diễn đạt trong tác phẩm Đường Cách

mệnh với mục Tư cách người cách mạng bao gồm 23 tiêu chuẩn về 3 mối

quan hệ: đối với tự mình, đối với người và đối với việc Hồ Chí Minh tập trung bàn nhiều về đạo đức theo nghĩa hẹp với 3 mối quan hệ cơ bản của mỗi con người (với mình, với người và với việc)

Như vậy, đạo đức là một hình thái ý thức xã hội bao gồm những

nguyên tắc, quy tắc và chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con người tự giác điều chỉnh những hành vi của mình cho phù hợp với điều kiện và lợi ích xã hội, nhằm duy trì xã hội trong một trật tự nhất định để tồn tại và phát triển

1.1.1.2 Khái niệm đạo đức cách mạng

Lịch sử xã hội loài người vận động và phát triển từ thấp đến cao là một quá trình lịch sử tự nhiên Sự thay thế từ hình thái kinh tế xã hội này sang hình thái kinh tế xã hội khác là do sự vận động và phát triển của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất Phản ánh cái lôgic kinh tế - xã hội đó, đạo đức cũng có lôgic tương ứng, đạo đức xã hội cũng vận động phát triển, đỉnh cao là đạo đức xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa

Theo phương pháp luận biện chứng mácxít: Khi xem xét bất cứ một hiện tượng xã hội nào trong quá trình phát triển của nó, thì bao giờ người ta cũng tìm thấy trong đó những vết tích của quá khứ, những cơ sở của hiện tại và những mầm mống của tương lai Đạo đức cách mạng – đạo đức mới

là kết quả của cuộc đấu tranh chống lại cái cũ, cái lỗi thời để khẳng định cái mới Trong mỗi hình thái kinh tế - xã hội thường có những yếu tố của ba loại đạo đức: đạo đức cũ tồn tại như là tàn dư, đạo đức hiện tại có địa vị thống trị và đạo đức mới là cái đang lớn lên Đấu tranh giữa cái cũ và cái mới, thắng lợi của cái mới, cái tiến bộ là quy luật khách quan của mọi sự phát triển nói chung, của đạo đức nói riêng Trong điều kiện cách mạng xã hội chủ nghĩa thắng lợi, với sự xác lập địa vị thống trị của đạo đức xã hội

chủ nghĩa, những yếu tố của đạo đức tư sản trở thành tàn dư và quan hệ đạo đức cộng sản chủ nghĩa ra đời trong lòng xã hội chủ nghĩa hoạt động chống lại tàn dư đạo đức tư sản

Chủ nghĩa Mác – Lênin thừa nhận tính giai cấp của đạo đức, khẳng định những chuẩn mực đạo đức phát sinh và phát triển từ những điều kiện sinh hoạt vật chất, đời sống vật chất của con người, từ thực tiễn của đời sống xã hội, khi những điều kiện sinh hoạt vật chất và đời sống vật chất biến đổi thì những chuẩn mực đạo đức cũng biến đổi theo

Mặt khác, chủ nghĩa Mác – Lênin cũng chứng minh rằng, đạo đức của chủ nghĩa xã hội không xây dựng trên mảnh đất trống không mà nó là sự kế thừa có chọn lọc những thành tựu đạo đức của các xã hội trước và cải biến những hạn chế đạo đức của các xã hội đó Chính nền đạo đức xã hội chủ nghĩa đã kế thừa, lĩnh hội và phát triển những yếu tố hợp lý trong đạo đức

đã được sáng tạo trong lịch sử hàng ngàn năm của những người lao động Đạo đức mới bao hàm những chuẩn mực đạo đức cơ bản, là sự tổng kết lịch

sử phát triển đạo đức của những người lao động, mục tiêu của đạo đức cách mạng là tạo tiền đề hiện thực để con người phát triển hài hòa và phong phú

ở trong xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa tương lai

Chủ nghĩa Mác – Lênin khẳng định: Đạo đức cách mạng là đạo đức

mới của giai cấp công nhân, là đạo đức xã hội chủ nghĩa, là đạo đức cộng sản theo nghĩa rộng

Từ điển Triết học định nghĩa: “Đạo đức Cộng sản chủ nghĩa là toàn bộ

những nguyên tắc sống và những quy phạm đạo đức phù hợp với hình thái kinh tế - xã hội Cộng sản chủ nghĩa Những nguyên tắc của đạo đức Cộng sản chủ nghĩa tạo thành quy tắc đạo đức của người xây dựng chủ nghĩa Cộng sản Hình thức lịch sử đầu tiên của đạo đức Cộng sản chủ nghĩa là

đạo đức cách mạng của giai cấp công nhân, đã hình thành ngay từ trong khuôn khổ của xã hội tư bản” [45, tr.158]

Còn đối với Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng là phạm trù đạo đức cơ

bản, bao quát nhất trong tư tưởng đạo đức của Người Bản thân Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã là một tấm gương mẫu mực, sáng ngời về thực hành đạo đức cách mạng để toàn Đảng, toàn dân noi theo Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Lãnh tụ Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân Thống kê trong di sản Hồ Chí Minh để lại có tới gần 50 bài và tác phẩm bàn về vấn đề đạo đức Có thể nói đạo đức là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của Bác trong sự nghiệp cách mạng Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là sự kết tinh những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc được hình thành và phát triển trong quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước; là sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta; là sự tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa văn hóa, đạo đức cảu nhân loại cả phương Đông lẫn phương Tây mà Người đã tiếp cận được trong quá trình hoạt động cách mạng đầy gian lao, thử thách

vì mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người

Hồ Chí Minh quan niệm đạo đức là nền tảng và là sức mạnh của người cách mạng Bắt nguồn từ chức năng điều chỉnh suy nghĩ và hành vi của con người, đạo đức cách mạng tạo ra động cơ hành động đúng đắn, tạo

ra ý chí quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ của con người Từ đó Hồ Chí Minh coi đạo đức là cái gốc của người cách mạng Người cách mạng không

có đạo đức cũng như cây không có gốc, suối không có nguồn Cây không

có gốc thì cây héo, suối không có nguồn thì suối cạn Người viết: Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được

nhiệm vụ cách mạng một cách vẽ vang Đạo đức cách mạng trở thành nhân

tố quyết định sự thành bại của mọi công việc, phẩm chất mỗi con người:

“Mọi việc thành hay là bại, chủ chốt là do cán bộ có thấm nhuần đạo đức cách mạng hay không”, “Tuy năng lực và công việc mỗi người có khác nhau, người làm việc to, người làm việc nhỏ, nhưng ai giữ được đạo đức cách mạng đều là người cao thượng” Đạo đức cách mạng còn “có ảnh hưởng lớn đến sự nghiệp thay đổi xã hội cũ thành một xã hội mới và xây dựng mỹ tục thuần phong” “Có đạo đức cách mạng thì khi gặp khó khăn gian khổ, thất bại, cũng không sợ sệt, rụt rè, lùi bước…, khi gặp thuận lợi

và thành công, vẫn giữ tinh thần gian khổ, khiêm tốn, chất phác, không công thần, địa vị, kèm cựa hưởng thụ, thật sự trở thành người “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ” Vì “đức là gốc” cho nên đạo đức cách mạng là thước đo cao thượng của con người

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, trong đời sống xã hội cũng như trong hoạt động cách mạng, mỗi người có công việc, tài năng, vị trí khác nhau, người làm việc to, người làm việc nhỏ, nhưng bất cứ ai giữ được đạo đức cách mạng đều là người cao thượng Trong tác phẩm Đường Cách Mệnh, người viết: “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”…, không kèn cựa về mặt hưởng thụ, không công thần, không quan liêu, không kiêu ngạo không

hủ hoá” Đạo đức cách mạng đối lập với đạo đức tư sản Đạo đức tư sản là kiểu đạo đức được xây dựng trên cơ sở của chủ nghĩa cá nhân

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đánh giá cao cả hai mặt đức và tài ở mỗi con người Trong mối quan hệ giữa đạo đức và tài năng, Người khẳng định đạo đức là gốc, nó quyết định sức mạnh tinh thần to lớn của con người, sức mạnh của đoàn kết dân tộc Nhờ đó mà đạo đức góp phần to lớn vào việc quyết định sự thành bại của cách mạng nước ta Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn

coi trọng giáo dục, rèn luyện đạo đức cho con người, trước hết là cho cán

bộ, đảng viên

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng đạo đức cách mạng và đạo đức đời thường là hoàn toàn thống nhất với nhau, đây là một nét rất đặc biệt trong quan điểm của Người Sẽ không có đạo đức đời thường tách rời với đạo đức cách mạng và cũng không thể có đạo đức cách mạng đứng ngoài, đối lập với đạo đức đời thường Trong đó, lợi ích của cá nhân luôn hài hòa với lợi ích của tập thể; hạnh phúc của mình là hạnh phúc của mọi người, của nhân dân, của

Tổ quốc Suốt đời đấu tranh vì tự do cho Tổ quốc, độc lập cho dân tộc, hạnh phúc vì con người chính là niềm hạnh phúc, là lẽ sống cao đẹp, đạo đức nhất trong suốt cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nội dung của đạo đức cách mạng theo Người là phải có lòng yêu nước, phải biết đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, của cách mạng lên trên hết, trước hết Quyết tâm phấn đấu thực hiện mục tiêu cách mạng, thực hiện tốt mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, những cán bộ, đảng viên không có đạo đức cách mạng sẽ mắc phải bệnh chủ nghĩa cá nhân Chủ nghĩa cá nhân sẽ sinh ra nhiều thứ bệnh rất nguy hiểm như: Bệnh tranh giành địa vị, bệnh làm việc qua loa, lười nghĩ, vô kỷ luật, hách dịch, bè phái

Cũng theo Người, đức và tài là hai yếu tố không thể thiếu ở mỗi con người, nhưng giữa hai mặt đó thì đạo đức vẫn là yếu tố cần có đầu tiên Bởi lẽ, trong cuộc đời mỗi con người thì tài năng có thể trau dồi, thành đạt và bộc lộ trong một khoảng thời gian nhất định; còn đạo đức là do quá trình đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà thành giống như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng tinh Hơn nữa, làm cách mạng là công việc khó khăn gian khổ, nếu không có đạo đức cách mạng thì khó có thể vượt qua những thử thách để hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng, dân tộc và nhân dân giao phó

Người cũng bàn đến đạo đức ở mọi phạm vi, từ trong gia đình đến ngoài

xã hội, từ giai cấp đến dân tộc, từ quốc gia đến quốc tế; với từng chủ thể đạo đức như: công nhân, nông dân, thanh niên, phụ nữ, thiếu niên, nhi đồng, bộ đội, công an… Có thể thấy, vấn đề đạo đức cách mạng được Chủ tịch Hồ Chí

Minh đặt ra và xem xét một cách toàn diện trong tất cả mọi lĩnh vực hoạt động

của con người, từ việc tư đến việc công, từ lao động sản xuất ở hậu phương đến chiến đấu ngoài mặt trận, từ học tập, công tác đến sinh hoạt hàng ngày Trong đó, đối tượng Người chú ý nhiều nhất là đạo đức của người cách mạng, đặc biệt là đạo đức cách mạng của tầng lớp thanh niên- tầng lớp có vai trò vô cùng quan trọng trong sự nghiệp cách mạng, tầng lớp tiềm tàng sức mạnh thể chất, sức mạnh tinh thần, bản lĩnh, trí tuệ và lòng yêu nước nhiệt thành, khát vọng mãnh liệt giải phóng đất nước, giải phóng dân tộc, giải phóng con người Việt Nam thoát khỏi cuộc đời nô lệ

Như vậy, từ những quan niệm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác -

Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, chúng ta có thể hiểu: đạo đức cách mạng

là đạo đức phản ánh lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong sự nghiệp đấu tranh để giải phóng mình và giải phóng nhân loại, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản

đức cho mỗi người từ trình độ nhận thức thông thường lên trình độ nhận thức khoa học

Giáo dục đạo đức là quá trình tác động nhằm làm cho người được giáo dục nhận thức được ý nghĩa của những việc làm mà trong hoạt động sống của họ cần phải hành động theo những chuẩn mực, nguyên tắc đã được xã hội thừa nhận

* Giáo dục đạo đức cách mạng

Tiếp thu và kế thừa những tinh hoa trong truyền thống mà ông cha ta

để lại, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến giáo dục thế hệ trẻ, đặc biệt là giáo dục đạo đức, đạo đức cách mạng, đến việc "trồng người" và chú trọng thực hiện mục tiêu "Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người" Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, "trồng người"

là tư tưởng có tính chất nhất quán, xuyên suốt trong cuộc đời hoạt động cách mạng Người quan tâm tới mọi thế hệ, nhưng đặc biệt quan tâm đến thanh niên và luôn cùng Đảng, Nhà nước chú trọng giáo dục lý tưởng, đạo đức cách mạng, bồi dưỡng văn hóa, khoa học kỹ thuật, rèn luyện năng lực thực tiễn cho thanh niên để họ kế thừa và phát triển truyền thống của các thế hệ cha anh đi trước

Theo người, giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ là quá trình:

Trước hết, là để hình thành và phát triển nhân cách Giáo dục hình

thành, phát triển nhân cách có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với sự nghiệp cách mạng, bởi con người với nhân cách hoàn thiện vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp cách mạng Suốt cuộc đời cách mạng vĩ đại, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành nhiều công sức cho việc đào tạo, bồi dưỡng các thế hệ cách mạng Việt Nam Với tấm lòng yêu thương bao la, với trí tuệ sâu sắc và kinh nghiệm phong phú, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dìu dắt thế

hệ trẻ, nêu gương sáng về việc rèn luyện đạo đức cách mạng cho thế hệ

trẻ Việt Nam noi theo Con đường hình thành đạo đức cách mạng cho thế

hệ trẻ theo tư tưởng Hồ Chí Minh là con đường giáo dục, rèn luyện, kết hợp tự giáo dục, tự rèn luyện thông qua hoạt động thực tiễn

Thứ hai, giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ là quá trình làm

cho thế hệ trẻ lĩnh hội được những quy tắc, chuẩn mực đạo đức cách mạng Biện pháp tốt nhất, giúp thế hệ trẻ tránh được những tác động xấu của tàn

dư đạo đức cũ để nhận thức đúng trách nhiệm của mình trước dân tộc là rèn luyện tính “khiêm tốn, đoàn kết, thực hành chủ nghĩa tập thể, thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau, người tiên tiến thì giúp đỡ người kém, người kém phải cố gắng tiến lên, ra sức cần kiệm xây dựng nước nhà

Như vậy, giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ là một nội dung

được hình thành từ sự kế thừa những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam, tinh hoa đạo đức nhân loại, đạo đức cộng sản của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Đó là hệ thống những quan điểm toàn diện về vị trí, vai trò, nội dung, phương pháp và nguyên tắc giáo dục đạo đức nhằm giúp thế hệ trẻ trở thành những con người phát triển toàn diện xứng đáng là lực lượng chủ chốt đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng nước nhà

1.1.3 Nội ng cơ bản của đạo đức cách mạng

1.1.3.1 Trung với nước, hiếu với dân

“Trung” và “hiếu” là những khái niệm đã có trong tư tưởng đạo đức truyền thống của Việt Nam và phương Đông đã được Hồ Chí Minh tiếp thu

có chọn lọc và đưa vào những yêu cầu, nội dung mới

Khi nói tới giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ, vấn đề quan trọng hàng đầu được Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm là phải làm cho thế

hệ trẻ hiểu rõ được đạo đức cách mạng là tận trung với nước, tận hiếu với dân, vì xét về quan hệ đạo đức thì mối quan hệ của mỗi người với đất nước

mình, với nhân dân mình, dân tộc mình, là mối quan hệ lớn nhất Về phẩm chất đạo đức thì “Trung với nước, hiếu với dân” là phẩm chất quan trọng nhất, bao trùm nhất, là tiêu chuẩn số một của người cách mạng, đây là phẩm chất đạo đức cao quý nhất của người Việt Nam

Theo Người, trung với nước là: Tuyệt đối trung thành với sự nghiệp

dựng nước và giữ nước Trung thành với con đường đi lên Chủ nghĩa xã

hội của đất nước, suốt đời phấn đấu cho Đảng, cho cách mạng Hiếu với

dân là: Thương dân, tin dân, phục vụ nhân dân hết lòng, phải gần dân, kính

trọng và học tập nhân dân, phải dựa vào dân và lấy dân làm gốc Và “trung

với nước” phải gắn liền “hiếu với dân” Vì nước là nước của dân, còn nhân

dân là chủ nhân của nước Người xác định: “Bao nhiêu quyền hạn đều của dân, bao nhiêu lợi ích đều vì dân Đảng, Chính phủ là đầy tớ của dân, chứ

không phải quan nhân dân để đè đầu cưỡi cổ nhân dân” như trong thời kỳ

phong kiến Như vậy, “trung với nước, hiếu với dân” của Hồ Chí Minh không những đã kế thừa những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc mà còn vượt qua những hạn chế của truyền thống đó Người là hiện thân cao đẹp nhất, một tấm gương sáng ngời về phẩm chất “trung với nước, hiếu với dân”

Khi đất nước còn chiến tranh, tinh thần yêu nước của thế hệ trẻ thể hiện ở ý chí căm thù quân xâm lược, sẵn sàng cầm súng lên đường bảo vệ

Tổ quốc, chiến đấu không ngại gian khổ, hy sinh để đất nước sạch bóng quân thù Ngày nay, trong bối cảnh đất nước và thời đại đang chuyển mình dưới sự tác động mạnh mẽ của xu thế toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc

tế, của nền kinh tế thị trường… đã ảnh hưởng tới tư tưởng, đạo đức, lối sống của thế hệ trẻ Việt Nam theo cả hai chiều tích cực và tiêu cực Phẩm chất “trung với nước, hiếu với dân” được đa số thế hệ trẻ trân trọng giữ gìn

và phát huy Tính năng động và tính tích cực công dân được phát huy, sở

trường và năng lực cá nhân được khuyến khích Không khí dân chủ trong

xã hội tăng lên Thế hệ trẻ tiếp thu nhanh những kiến thức mới, trung thành, dũng cảm, khiêm tốn, có ý chí vươn lên lập thân, lập nghiệp, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Trong điều kiện hòa bình, đổi mới, hội nhập sâu rộng và phát triển toàn diện đất nước, trước những thời cơ và thách thức to lớn; tư tưởng

“trung với nước, hiếu với dân” của thế hệ trẻ thể hiện ở quyết tâm bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, dân tộc, tham gia bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa, ra sức học tập, rèn luyện để làm giàu cho bản thân, gia đình và xã hội, đưa đất nước phát triển

đi lên sánh vai cùng các cường quốc năm châu xung kích trên mọi lĩnh vực với tinh thần “đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”

1.1.3.2 Tình yêu thương con người

Yêu thương con người trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh xuất phát từ truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhân văn của nhân loại, chủ nghĩa nhân đạo cộng sản Hồ Chí Minh coi yêu thương con người là phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất Yêu thương con người thể hiện mối quan hệ giữa cá nhân với cá nhân trong quan hệ xã hội Tình yêu thương con người thể hiện trước hết là tình thương yêu với đại đa số nhân dân, những người lao động bình thường trong xã hội, những người nghèo khổ, bị áp bức, bóc lột Yêu thương con người phải làm mọi việc để phát huy sức mạnh của mỗi người, đoàn kết để phấn đấu cho đạt được mục tiêu "ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành" Thương yêu con người phải tin vào con người Với mình thì chặt chẽ, nghiêm khắc; với người thì khoan dung, độ lượng, rộng rãi, nâng con người lên, kể cả với những người lầm đường, lạc lối, mắc sai lầm, khuyết điểm Yêu thương con người là giúp cho mỗi người ngày càng tiến bộ, tốt

đẹp hơn Vì vậy, phải thực hiện phê bình, tự phê bình chân thành, giúp nhau sửa chữa khuyết điểm, phát huy ưu điểm để không ngừng tiến bộ Yêu thương con người phải biết và dám dấn thân để đấu tranh giải phóng con người

Qua việc nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lênin và đặc biệt là nhận thức từ thực tiễn đấu tranh của các dân tộc, có dịp so sánh những người Pháp ở Pháp với những tên thực dân Pháp ở Đông Dương, hoà mình vào cuộc sống của những người lao khổ ở khu Hắc Lem, thành phố Niu oóc Hồ Chí Minh đã rút ra kết luận quan trọng: Trên đời này có hai hạng người: Người thiện và người ác, hai thứ việc: việc chính và việc tà Trải qua quá trình 10 năm tìm tòi, khảo nghiệm, năm 1920 khi bắt gặp chủ nghĩa Mác Lênin, Hồ Chí Minh đã tìm thấy ở đây con đường giải phóng dân tộc, tìm thấy cái cẩm nang để giải phóng triệt để con người Đó là độc lập gắn liền với chủ nghĩa xã hội Bởi theo Người, tình yêu thương con người không thể chung chung, trừu tượng, mà thiết thực, cụ thể, trước hết giành cho người mất nước, người cùng khổ, chính vì vậy, Người giành cả cuộc đời Người để lo giải phóng cho dân tộc, đấu tranh cho con người thoát khỏi áp bức, bất công

Trong đạo đức, Hồ Chí Minh chú trọng tình người, lòng nhân ái bao

la, thương yêu, tôn trọng, tin cậy con người Khát vọng lớn nhất của Hồ Chí Minh là để cho mọi người ai cũng có cơm ăn, áo mặc và ai cũng được học hành Trong xã hội, con người cần đến nhau, gắn bó với nhau, nương nhờ vào nhau để cùng tồn tại và phát triển Tình yêu thương giữa con người với con người trở thành giá trị của lòng nhân ái mang tính người, vì thế, khi mang lại hạnh phúc cho người khác cũng là lúc mình cảm thấy hạnh phúc;

và khi tự phê bình và phê bình để giúp nhau khắc phục cái xấu, phát triển cái tốt, cái thiện càng phải chú trọng "có tình thương yêu đồng chí lẫn

nhau" Trong mọi cách ứng xử, cần chú trọng tình người và tình người thấm đẫm, con người là “tổng hòa của các mối quan hệ xã hội”

Yêu thương và bao dung, trong quan điểm của Hồ Chí Minh: Những người có thói hư tật xấu, từ hạng người phản lại Tổ quốc và nhân dân, lầm đường lạc lối đến những người mắc khuyết điểm… cần phải giúp họ tiến

bộ bằng cách làm cho cái phần thiện trong con người nảy nở để đẩy lùi phần ác Chung lưng, đấu cật và đoàn kết cùng nhau suốt hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, tình người, lòng bao dung, nhân ái, thương người như thể thương thân như một dòng chảy văn hóa vô tận, đã thấm sâu trong tâm trí của mỗi người dân Việt, được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Lưu giữ và phát triển truyền thống, đạo lý đó, Hồ Chí Minh đã từng khẳng định rằng nhân dân ta từ lâu sống với nhau có tình, có nghĩa; từ khi

có Đảng lãnh đạo, tình nghĩa ấy càng cao đẹp hơn, trở thành tình nghĩa đồng bào, đồng chí, tình nghĩa năm châu bốn biển một nhà

Với mỗi người Việt Nam, ngoài tình người, yêu thương con người thì lòng yêu nước là một trong những giá trị đạo đức cốt lõi của người Việt Với Hồ Chí Minh, lòng yêu nước không phải là một ý niệm mơ hồ, trừu tượng, mà bắt nguồn từ tình thương yêu nhân dân sâu sắc, niềm tự hào về truyền thống yêu nước, quật cường của dân tộc Ở Người, yêu nước gắn liền với thương dân, nghĩa nước gắn chặt với tình dân, tình dân là cái gốc của nghĩa nước Người thông cảm sâu sắc với đời sống lầm than, khổ cực của quần chúng nhân dân trên đất nước mình và những người nghèo khổ, những người lao động bị bóc lột ở tất cả những nơi Người đã đi qua Người đau nỗi đau của họ, đứng về phía họ, tìm cách giúp họ thoát khỏi bị bóc lột, thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu và mọi nỗi khổ đau do chủ nghĩa thực dân, đế quốc gây nên

1.1.3.3 Cần, kiệm, liêm, chính; chí công vô tư

Nếu như “trung với nước, hiếu với dân” là phẩm chất đạo đức cao quý nhất của người Việt Nam, thì “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” là phẩm chất đạo đức gắn liền với hoạt động hàng ngày của mỗi người, cũng

là một biểu hiện sinh động của phẩm chất “trung với nước, hiếu với dân” Cần, kiệm, liêm, chính, chỉ những đức tính cần thiết của những người có trách nhiệm trong chính quyền các thời Người coi cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là phẩm chất đạo đức cơ bản nhất của con người mới, đồng thời là chuẩn mực cơ bản của nền đạo đức cách mạng của dân tộc ta Đây là phẩm chất được Người đề cập đến nhiều nhất và thường xuyên nhất Phẩm chất này gắn liền với họat động hàng ngày của mỗi con người và có quan hệ mật thiết với tư tưởng trung với nước, hiếu với dân

Các phẩm chất trên thuộc phạm trù luân lý, đạo đức được Hồ Chí Minh tiếp thu có chọn lọc đưa vào những yêu cầu và nội dung mới Mỗi chữ cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư đã được Hồ Chí Minh giải thích rất rõ, rất cụ thể, rất dễ hiểu đối với mỗi người Nếu phẩm chất này đã cần thiết đối với con người Việt Nam khi đất nước còn phải đương đầu với cuộc chiến tranh xâm lược rất tàn bạo do chủ nghĩa thực dân, đế quốc gây

ra, thì lại càng cần thiết khi đất nước phát triển trong xây dựng hòa bình Đây không chỉ là yêu cầu về đạo đức mà còn là yêu cầu của chính sự phát triển đất nước

Cần: là lao động cần cù, siêng năng, lao động có kế hoạch, sáng tạo,

năng suất cao Lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng,

không ỷ lại, không dựa dẫm

Kiệm: là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi,

không phô trương hình thức, không liên hoan chè chén lu bù

“Cần” và “Kiệm” có mối liên hệ chặt chẽ với nhau Cần mà không

kiệm thì chẳng khác nào “gió vào nhà trống”, “nước đổ vào chiếc thùng

không đáy, làm chừng nào xào chừng ấy, rốt cuộc không lại hoàn không”

Còn “kiệm” mà không “cần” thì chẳng có gì để “kiệm”

Liêm: là luôn luôn tôn trọng, giữ gìn của công và của dân Là trong

sạch không tham lam tiền của, địa vị, danh tiếng, không ham người khác tâng bốc mình Chỉ có một thứ ham là ham học, ham làm, ham tiến bộ Bất liêm dẫn đến tội ác trộm cắp, cán bộ phải thực hiện chữ “liêm” trước để làm kiểu mẫu cho dân

Chính: là không tà, thẳng thắn, đứng đắn, đối với mình, với người, với

việc Đối với mình: không tự kiêu tự đại, luôn cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm, tự phê bình Đối với người: không nịnh hót người trên, không xem

khinh người dưới, luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn, thật thà, đoàn

kết, phải học người và giúp người tiến tới Đối với việc: phải để công việc

nước lên trên, trước việc tư, việc nhà, đã phụ trách việc gì thì quyết làm cho

kỳ được, không sợ khó nhọc, nguy hiểm Bất kỳ việc to, việc nhỏ phải có sáng kiến, có kế hoạch, phải cẩn thận

Các đức tính trên có mối quan hệ biện chứng với nhau Cần, kiệm,

liêm là gốc của chính Như một cây cần có gốc rễ nhưng cũng cần cành, lá, hoa, quả thì mới hoàn chỉnh Việc thực hiện các đức tính cần, kiệm, liêm, chính có giá trị rất lớn, nó là thước đo sự giàu có về vật chất, vững mạnh về tinh thần, sự văn minh của dân tộc

Chí công vô tư: là công bằng, công tâm, không thiên tư, thiên vị, làm

việc gì cũng không nghĩ đến mình trước, chỉ biết vì Đảng, vì dân tộc, “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ” Chí công vô tư là nêu cao chủ nghĩa tập

thể trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân Phải chống chủ nghĩa cá nhân vì nó là giặc

nội xâm còn nguy hiểm hơn cả giặc ngoại xâm Chủ nghĩa cá nhân là căn bệnh mẹ, là thứ vi trùng rất độc đẻ ra hàng trăm thứ bệnh nguy hiểm như:

tham ô, lãng phí, quan liêu, chia rẽ, bè phái, mất đoàn kết, vô kỷ luật