Ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở ở huyện châu phú, tỉnh an giang hiện nay

Với một chiến lược giáo dục đúng đắn, một sự quan tâm cần thiết và sự chung sức của toàn xã hội thì vấn nạn bạo lực học đường tôi tin tưởng rằng sẽ sớm được giải quyết và ảnh hưởng của n

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI



ĐÀO VĂN HOÀNG GIANG

ẢNH HƯỞNG CỦA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở HUYỆN CHÂU PHÚ,

TỈNH AN GIANG HIỆN NAY

ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI



ĐÀO VĂN HOÀNG GIANG

ẢNH HƯỞNG CỦA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở HUYỆN CHÂU PHÚ,

TỈNH AN GIANG HIỆN NAY

Chuyên ngành : Triết học

ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THANH BÌNH

HÀ NỘI - 2016

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU ẢNH

HƯỞNG CỦA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN

NHÂN CÁCH HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở HUYỆN

CHÂU PHÚ, TỈNH AN GIANG HIỆN NAY 10

1.1 Cơ sở lý luận 10 1.2 Cơ sở thực tiễn 19

Chương 2: ẢNH HƯỞNG CỦA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG ĐẾN SỰ

PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở

HUYỆN CHÂU PHÚ, TỈNH AN GIANG HIỆN NAY - THỰC

TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP 26

2.1 Thực trạng về ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân

cách học sinh trung học cơ sở ở huyện Châu Phú, tỉnh An Giang hiện

nay 26 2.2 Giải pháp ngăn chặn ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển

nhân cách học sinh trung học cơ sở ở huyện Châu Phú, tỉnh An Giang

hiện nay 48

KẾT LUẬN 68 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 70

và nhiệt tình giảng dạy, giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập

Xin dành sự cảm ơn đến quý thầy cô giáo, phòng ban của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Châu Phú và các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Châu Phú, tỉnh An Giang đã giúp đỡ tôi có những số liệu, thông tin thực tế để thực hiện

và hoàn thành được đề tài này

Xin gửi lời cảm ơn đến gia đình và đồng nghiệp đã động viên tôi trong qua trình học tập và thực hiện luận văn

Hà Nội, ngày 30 tháng 03 năm 2017

Đào Văn Hoàng Giang

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay, giáo dục nói chung và giáo dục nhân cách cho người học trong nhà trường nói riêng, đang là vấn đề được Đảng, Nhà nước và toàn xã hội quan tâm Trong đó, đặc biệt là giáo dục nhân cách cho học sinh trung học cơ sở

Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã từng nói: “Một năm khởi đầu bằng mùa xuân Một đời người khởi đầu bằng tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội” Tuổi trẻ có những ước mơ hoài bão, khát vọng vươn tới những giá trị đích thực, được sống, yêu thương và cống hiến Nhìn lại chặng đường mà đất nước đã đi qua, chúng ta rất lấy làm tự hào về những gì mà thế hệ trẻ Việt Nam đã làm được như anh Kim Đồng, anh Lê Văn Tám, chị Võ Thị Sáu… tuổi trẻ Việt Nam ngày hôm nay đang tiếp nối những truyền thống tốt đẹp đó không ngừng rèn đức luyện tài, cống hiến sức lực, trí tuệ (đưa trí tuệ của Việt Nam thể hiện bản lĩnh trên các cuộc thi Olympic quốc tế) cho

sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước ngày càng giàu mạnh hơn, tươi sáng hơn

để sánh vai với các cường quốc như Bác đã từng mong muốn

Để làm được điều đó, việc tích lũy kiến thức và rèn luyện nhân cách ngay từ khi còn ngồi trong ghế nhà trường là một việc làm hết sức quan trọng Đặc biệt là đối với các em học sinh ở các trong các trường trung học cơ sở, giai đoạn này có sự thay đổi phức tạp về thể chất và tinh thần của các em Đây là quãng thời gian quan trọng nhất để các em trang bị cho mình vốn tri thức cần thiết trước khi bước sang một giai đoạn khác của đời người Nhưng chính vì thể chất, tâm lý và nhân cách chưa hoàn thiện một cách đầy đủ đã khiến cho một số em trong lứa tuổi này thường

bị khủng hoảng về tâm lý, biến đổi mạnh về sinh lý, dẫn đến những suy nghĩ và hành động tiêu cực sai lệch, một trong số đó là hành động mang tính bạo lực

Bước sang thế kỷ XXI, thế kỷ của những bước chuyển mình mạnh mẽ trong mọi mặt của đời sống xã hội Việc thay đổi ấy, đang đặt thế hệ trẻ Việt Nam trước những thời cơ và thách thức mới Sự bùng nổ như vũ bão của công nghệ thông tin,

sự hội nhập sâu rộng với các nền văn hóa phương Tây đã tạo điều kiện cho thế hệ trẻ giao lưu học hỏi và cũng là nguy cơ đánh mất bản sắc dân tộc trong thế hệ trẻ

Xã hội ngày càng phát triển, đời sống con người ngày càng được nâng cao, vì thế

mà con người ngày càng có những đòi hỏi cao hơn ở cuộc sống Khi được thỏa mãn các nhu cầu ấy đã làm thay đổi mạnh mẽ đến đời sống vật chất, tinh thần và sự thay đổi đột ngột này đã đưa đến hệ lụy làm cho hành vi, lối sống một bộ phận học sinh trung học cơ sở bị sai lệch về đạo đức và lối sống ngay từ khi còn ngồi trong ghế nhà trường

Nếu trước đây, chốn học đường được xem là môi trường tốt nhất, an toàn nhất cho việc học tập và phát triển nhân cách của thế hệ trẻ thì giờ đây đang phải đối mặt với một vấn nạn hết sức nghiêm trọng, đó là tình trạng bạo lực học đường

Bạo lực học đường hiện nay đang là một vấn nạn ở nhiều quốc gia, trong đó

có Việt Nam Bạo lực học đường diễn ra ở nhiều mức độ, nhiều hình thức khác nhau, không những ngày càng gia tăng với số lượng vụ mà mức độ ngày càng nghiêm trọng hơn, gây bức xúc trong dư luận Điều này đã khiến các ngành chức năng hết sức quan tâm, là nỗi lo lắng của rất nhiều gia đình, nhà trường cũng như toàn xã hội với một thế hệ tương lai của đất nước đang bị lầm đường, lạc lối Đặc biệt ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển nhân cách của học sinh tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Châu Phú, tỉnh An Giang nói riêng và cả nước nói chung

Nhưng với truyền thống hiếu học của người Việt Nam và sự quan tâm Đảng

và Nhà nước, luôn coi giáo dục là một trong những quốc sách hàng đầu Việc phát triển nguồn nhân lực vừa là mục tiêu, vừa là động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội Nay khi tạm thời đứng trước những khó khăn của thời đại mới, chúng ta không

hề nao núng và chịu khuất phục Với một chiến lược giáo dục đúng đắn, một sự quan tâm cần thiết và sự chung sức của toàn xã hội thì vấn nạn bạo lực học đường tôi tin tưởng rằng sẽ sớm được giải quyết và ảnh hưởng của nó đến sự phát triển nhân cách của học sinh trung học cơ sở sẽ được kiểm soát và ngăn chặn kịp thời Trước sự ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách của học sinh trung học cơ sở ngày gia tăng, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định số 1501/QĐ-TTg (28/08/2015) về việc phê duyệt Đề án “Tăng cường giáo dục

lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên, thiếu niên và nhi đồng giai đoạn 2015 - 2020”, qua đó đã quy định cụ thể về việc tăng cường giáo dục đạo đức, giáo dục nhân cách trong giới học sinh nhất là học sinh cấp II, nhằm rèn luyện cho học sinh những kỹ năng sống cần thiết để giúp cho học sinh có cách ứng xử tốt với bản thân, gia đình, thầy cô, bạn bè và xã hội

Với những lý do được trình bày trên, để chúng ta thấy được thực trạng của vấn

đề là như thế, chúng tôi mạnh dạn chọn đề tài “Ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở ở huyện Châu Phú, tỉnh

An Giang hiện nay” làm đề tài luận văn của mình, để từ đó có thể thấy được vai trò

quan trọng và cần thiết của việc đánh giá mức độ ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách của học sinh, đề xuất các giải pháp phối hợp tích cực góp phần kéo giảm và ngăn chặn những ảnh hưởng tiêu cực của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách của học sinh đang diễn ra tại trường trung học cơ sở,

hưởng ứng và tham gia phong trào “Trường học thân thiện - học sinh tích cực”

của ngành giáo dục phát động

2 Lịch sử nghiên cứu

Việc nghiên cứu, tìm hiểu và vận dụng những phương pháp phối hợp hợp lý,

để kịp thời từng bước hạn chế, tiến tới ngăn chặn những ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở ở huyện Châu Phú, tỉnh

An Giang hiện nay là rất cần thiết

Ở địa bàn tỉnh An Giang nói riêng và Việt Nam nói chung, chưa có một công trình nghiên cứu hoàn chỉnh về ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở, chỉ có những cuộc hội thảo bàn về các nguyên nhân và biện pháp ngăn chặn bạo lực học đường, nghiên cứu ảnh hưởng của bạo lực học đường đến học sinh dưới góc độ tâm lý học và nghiên cứu về bạo lực học đường và ảnh hưởng của nó dưới góc độ triết học Có thể chia thành các nhóm sau:

Nhóm nghiên cứu về nguyên nhân và giải pháp bạo lực học đường:

Nhận thức của học sinh trường THPT Nguyễn Trường Tộ (TP Vinh - Nghệ An)

về vấn đề bạo lực học đường, Nguyễn Thị Thuỳ Dung,Trường Đại học Khoa học

Xã hội và Nhân văn TP.Hồ Chí Minh, 2012 Luận văn nêu thực trạng bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông của Nghệ An, tìm các nguyên nhân, hậu

quả và giải pháp làm hạn chế bạo lực học đường

“Tình hình, nguyên nhân và giải pháp chống bạo lực học đường ở An Giang”,

Đăng Giai, Báo An Giang, số 66, 9/2010, tr 9 Bài viết đã tìm hiểu được một số

khía cạnh của vấn đề bạo lực trong học đường, đề xuất giải pháp chung mang tính cấp tỉnh thực hiện

“Bạo lực học đường ở Trường THPT Nguyễn Văn Thoại thực trạng và giải

pháp” của Nguyễn Hằng, tham luận trong Hội thảo khoa học với chủ đề “ Bạo lực

học đường - Nhận diện và giải pháp” do Hội Khoa học Tâm lý và Sở Giáo dục Đào

tạo các tỉnh Tiền Giang, Long An, Vĩnh Long, Đồng Tháp cùng tổ chức, năm 2015

Đã đề cập đến một số vấn đề bạo lực học đường đã diễn ra ở THPT Nguyễn Văn Thoại và giải pháp thực hiện trước vấn nạn bạo lực học đường

“7 ảnh hưởng của văn hoá gia đình trong vấn đề bạo lực học đường”, Vũ

Thanh Thuỷ, Tạp chí giáo dục, số 35( kỳ 1 - tháng 2)/tháng 2/2015 Bài báo trình

bày về văn hoá, văn hoá gia đình (nét đẹp về gia đình truyền thống, sự tiếp nối, phát triển văn hoá gia đình, cấu trúc gia đình…); bạo lực học đường và mối liên hệ với văn hoá gia đình

Nhóm nghiên cứu về ảnh hưởng, tác động của bạo lực học đường đến tâm

lý người học dưới góc độ tâm lý học

Một số yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến hành vi bạo lực học đường ở THPT ,

Luận văn Thạc sỹ Tâm lý học của Lê Thị Lan Anh, 2012 Luận văn đã phân tích các

yếu tố tâm lý dẫn đến hành vi bạo lực của học sinh và đề xuất các giải pháp giảm

thiểu hành vi bạo lực

Bạo lực học đường ở Việt Nam hiện nay nhìn từ góc độ tâm lí học, Nguyễn

Thị Thanh Bình, Nguyễn Thị Mai Lan - Từ điển bách khoa, 2013, 372 trang Cuốn

sách trình bày tổng quan tình hình nghiên cứu về bạo lực học đường, một số vấn đề

lí luận cơ bản về bạo lực học đường, thực trạng một số khía cạnh tâm lí của bạo lực học đường và các biện pháp ngăn chặn, phòng ngừa hành vi bạo lực học đường

“Thanh thiếu niên chơi game bạo lực: Những phân tích về tâm lý - xã hội và một số giải pháp quản lí - giáo dục định hướng” của Trần Thị Minh Đức và Bùi Thị

Hồng Thái, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội, Nghiên cứu giáo dục, tập

29, số 1 (2013) 27-38 Bài viết trên cơ sở nghiên cứu 4.468 thiếu niên Việt Nam chơi game ở độ tuổi 11 - 30 tuổi, trong đó có 63.7% người chơi game bạo lực tại thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Vinh, Đà Nẵng và thành phố Hồ Chí Minh (đề tài do quỹ Nafoted tài trợ, 2010 - 2012), bài báo đề cập đến thực trạng chơi game bạo lực ở thanh thiếu niên và những ảnh hưởng và áp của game bạo lực đến người chơi Thông qua đó, bài báo còn đề xuất giải pháp ngăn ngừa game bạo lực từ phía nhà quản lí và cha mẹ thanh thiếu niên

“Giáo dục nhân cách cho học sinh, sinh viên trong bối cảnh cơ chế thị trường”

của Phạm Thị Minh, Tạp chí Tâm lý học, số 7, 2005 Bài viết đã trình bày những

thuận lợi và khó khăn trong việc giáo dục nhân cách cho học sinh, sinh viên trong bối cảnh cơ chế thị trường, chỉ ra những tác động tiêu cực của cơ chế thị trường đến

sự phát triển nhân cách học sinh, sinh viên.

Nghiên cứu không khí tâm lí lớp học của học sinh trung học cơ sở Hưng Yên,

Luận văn của Nguyễn Thị Minh Trang, 2012 Luận văn nghiên cứu không khí tâm lí lớp học của học sinh THCS trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, từ đó đưa ra một số kiến nghị nhằm xây dựng một bầu không khí tâm lí tích cực trong lớp học ở các trường THCS tỉnh Hưng Yên

“Vấn đề nhân cách trong tâm lý học ngày nay” của Đào Thị Oanh, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2007 Cuốn sách đã tổng hợp và khái quát lý luận tâm lý về nhân cách

và đề xuất các giải pháp hình thành, phát triển nhân cách thể hệ trẻ

Nhóm luận văn, nghiên cứu về bạo lực học đường và ảnh hưởng của nó dưới góc độ triết học:

Vận dụng quan điểm xem xét khách quan và quan điểm xem xét toàn diện để tìm hiểu những nguyên nhân dẫn tới bạo lực học đường hiện nay, Phạm Bình Minh,

Tiểu luận Triết Học, 2014 Nghiên cứu dưới góc độ nhìn nhận khách quan về thực trạng và thể hiện quan điểm triết học trong đánh giá sự nhận thức của học sinh đối

với bạo lực học đường và những ảnh hưởng của nó trực tiếp đến sự hình thành nhân cách học sinh

Từ bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách của học sinh, Tham luận

của Đào Văn Trà, Hội thảo Giáo dục, 2015 Bài viết đã phân tích rõ nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường và chỉ rõ ảnh hưởng của nó đến sự hình thành và phát triển nhân cách của học sinh

Các nghiên cứu đều dừng lại ở việc tìm hiểu các nguyên nhân, giải pháp chung

mà chưa đi sâu vào các điều kiện cụ thể hoặc các các giải pháp cụ thể để hạn chế mức độ ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở đối với từng địa phương

Với thực trạng trên, căn cứ vào nhu cầu thực tế của địa phương công tác và kế

thừa những thành quả nghiên cứu của các tác giả, chúng tôi chọn đề tài “Ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ

sở ở huyện Châu Phú, tỉnh An Giang hiện nay” Nhằm góp phần tháo gỡ những

khó khăn trong công tác ngăn chặn bạo lực học đường, hạn chế và tiến tới ngăn chặn những ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở ở huyện Châu Phú, tỉnh An Giang hiện nay

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu: các trường trung học cơ sở ở huyện Châu Phú, tỉnh An Giang hiện nay

Đối tượng nghiên cứu: ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh

5 Giả thuyết khoa học

Mức độ ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở diễn ra ngày một phức tạp đã tác động trực tiếp đến thái độ, tình cảm, niềm tin, sức khoẻ, tinh thần, kết quả học tập và các mối quan hệ của học sinh

Nếu đánh giá đúng mức độ ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh, thực hiện phối hợp hiệu quả trong giáo dục đạo đức giữa nhà trường - gia đình - xã hội và xây dựng môi trường học tập an toàn, lành mạnh cho các em học sinh trung học cơ sở sẽ giảm thiểu được ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh, đồng thời giúp các em có đủ điều kiện thuận lợi phát triển về thể lực, trí lực, hoàn thiện nhân cách góp phần hình thành nên những con người phát triển toàn diện vừa “hồng” vừa “chuyên”

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích đề ra ở trên, thì luận văn tập trung vào nghiên cứu các vấn đề sau:

Nghiên cứu hệ thống những vấn đề lý luận về bạo lực, bạo lực học đường, nhân cách, sự phát triển nhân cách học sinh trong các trường trung học cơ sở

Nghiên cứu những ảnh hưởng của bạo lực học đường dưới góc độ là một tồn tại xã hội đã tác động trực tiếp đến tâm tư, tình cảm, ý thức (ý thức xã hội) của học sinh và ý thức xã hội này cũng tác động ngược lại tới sự hình thành và phát triển nhân cách của chủ thể trực tiếp là học sinh trung học cơ sở

Ngoài ra, còn vận dụng quan điểm xem xét khách quan và quan điểm xem xét toàn diện để tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường hiện nay và những ảnh hưởng tiêu cực của nó đến sự phát triển nhân cách của học sinh trung học cơ sở

Đánh giá đúng thực trạng ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở, tìm ra các nguyên nhân chính về ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh, từ đó đề xuất những biện pháp phối hợp giáo dục hiệu quả để góp phần kéo giảm và kiểm soát những ảnh

hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở trên địa bàn huyện Châu Phú, tỉnh An Giang hiện nay

7 Phạm vi nghiên cứu

Trong khuôn khổ của luận văn, chúng tôi nghiên cứu về ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở diễn ra trên địa bàn huyện Châu Phú, tỉnh An Giang hiện nay Với thời gian nghiên cứu từ năm

2014 đến nay

8 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Phương pháp nghiên cứu của đề tài phương pháp nhận thức duy vật biện chứng và lịch sử, kết hợp vận dụng các phương pháp khác như: phân tích và tổng hợp, so sánh, trừu tượng hoá và khái quát hoá, thống kê và đánh giá số liệu, phương pháp điều tra xã hội học, phương pháp tham vấn chuyên gia

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn được bố cục làm 2 chương và 4 tiết

10 Các luận điểm cơ bản và đóng góp mới của luận văn

10.1 Luận điểm cơ bản của luận văn

Sự phát triển nhân cách học sinh cần được quan tâm và tạo mọi điều kiện để các em hình thành đủ đức và tài nhất là học sinh trung học cơ sở

Việc ngăn chặn sự ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở là việc làm rất cần thiết, nhằm tạo ra nguồn nhân lực

đủ đức, đủ tài góp phần phát triển đất nước trong thời kỳ mới

Để ngăn chặn sự ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở đạt hiệu quả thì chúng ta cần có giải pháp phối hợp hiệu quả giữa nhà trường – gia đình – xã hội nhằm tạo môi trường học tập an toàn, lành mạnh để phát triển toàn diện nhân cách cho học sinh

10.2 Đóng góp mới của luận văn

Về lý luận: Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần cung cấp tài liệu tham khảo cho cán bộ Đoàn - Đội trong giáo dục học sinh trung học cơ sở hoặc cho cơ quan quản lý giáo dục, cán bộ quản lý giáo dục của huyện có tài liệu tham khảo để xây dựng chương trình, kế hoạch giáo dục phù hợp; có thể làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy môn học: Đạo đức học, Xã hội học, Giáo dục công dân, Giáo dục Ngoài giờ lên lớp, Hoạt động hướng nghiệp, Giáo dục kỹ năng sống

Về thực tiễn: Đề tài có thể trang bị cho học sinh cấp trung học cơ sở những thông tin cần thiết nhất về tác hại của bạo lực học đường, mức độ ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh đã và đang diễn ra trên địa bàn huyện Châu Phú, tỉnh An Giang hiện nay Để xác định rõ nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách và đề xuất biện pháp hiệu quả để kéo giảm, ngăn chặn kịp thời những ảnh hưởng của bạo lực học đường

đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở HUYỆN CHÂU PHÚ, TỈNH AN GIANG HIỆN NAY

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Khái niệm về bạo lực

Bạo lực là một hiện tượng xã hội Đã có rất nhiều định nghĩa về “bạo lực” Theo đại từ điển Tiếng Việt năm 1998: “Bạo lực là sức mạnh dùng để chấn áp, chống lại lực lượng đối lập hay lật đổ chính quyền” hoặc theo từ điển Tiếng Việt

năm 2003 thì “bạo lực là sức mạnh dùng để chấn áp hoặc lật đổ”

Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bạo lực là việc đe dọa hay dùng sức mạnh thể chất hay quyền lực đối với bản thân, người khác hoặc đối với nhóm người hay một cộng đồng người mà gây ra hay làm gia tăng khả năng gây ra tổn thương, tử vong, tổn hại về tâm lý, ảnh hưởng đến sự phát triển hay gây ra sự mất mát cho những người bị hại

Như vậy, có thể khẳng định có rất nhiều hình thức bạo lực tồn tại trong đời sống xã hội Tuy nhiên không phải hình thức bạo lực nào cũng hướng vào việc lật

đổ các đảng nhóm, phe phái chính trị và chính quyền Xuất phát từ thực tế cho thấy

từ nhiều nguyên nhân khác nhau, các chủ thể có thể dùng bạo lực để giải quyết sự bất hòa trong các quan hệ xã hội thường ngày; sự tranh chấp quyền lợi giữa hai người hay đơn giản là sự tranh giành quyền và lợi ích cho cá nhân mình…

Theo khuynh hướng thay đổi của thời đại với các vấn đề xã hội đầy mới mẻ, các khái niệm về bạo lực cũng ngày càng trở nên phong phú Xuất hiện nhiều khái niệm mới từ thực tế xã hội, trong đó khái niệm “Bạo lực học đường” là biểu hiện cho xu thế đó

1.1.1.2 Khái niệm về bạo lực học đường

Bạo lực học đường là những hành vi xâm hại đến tính mạng, tài sản, sức khoẻ, tinh thần, uy tín, danh dự của người bị hại trong môi trường học đường

Có 3 mức độ tiếp cận khái niệm bạo lực học đường, bao gồm:

Theo nghĩa hẹp: là những hành vi xâm hại giữa học sinh với học sinh trong

cùng một trường diễn ra bên trong hay bên ngoài khuôn viên nhà trường

Theo nghĩa rộng: là những hành vi xâm hại giữa học sinh với học sinh hoặc

giữa học sinh với giáo viên hoặc giữa giáo viên với giáo viên diễn ra bên trong hay bên ngoài khuôn viên nhà trường

Theo nghĩa lấy học sinh làm trung tâm: là những hành vi xâm hại mà chủ thể

gây hại là học sinh, người bị hại là bất kỳ ai diễn ra bên trong hay bên ngoài khuôn viên nhà trường Đây là cách tiếp cận được nhiều người quan tâm vì ý nghĩa lý luận

và thực tiễn của nó trong công tác giáo dục

Mỗi cách tiếp cận sẽ có cách nhận diện và đưa ra các nguyên nhân, giải pháp ngăn ngừa tương đối khác nhau về bạo lực học đường Cách tiếp cận như trên cũng giúp chúng ta phân biệt đâu là bạo lực học đường, đâu là không Ví dụ: một phụ huynh học sinh vì bênh vực con em mà vào trường gây gổ, hành hung thầy cô giáo, một học sinh bị bọn trấn lột hành hung buộc phải chống trả tự vệ thì đó cũng không phải là bạo lực học đường Bạo lực học đường diễn ra dù với hình thức này hay hình thức khác thì cũng đều ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển nhân cách của học sinh

1.1.1.3 Khái niệm về nhân cách

Theo Từ điển Tiếng Việt, thì nhân cách là hệ thống những phẩm giá của một người được đánh giá từ mối quan hệ qua lại của người đó với những người khác, với tập thể, với xã hội và cả với thế giới tự nhiên xung quanh trong mọi cái nhìn xuyên suốt quá khứ, hiện tại và tương lai Nhân cách là một thứ giá trị được xây dựng và hình thành trong toàn bộ thời gian con người tồn tại trong xã hội, nó đặc trưng cho mỗi con người, thể hiện những phẩm chất bên trong con người nhưng lại

mang tính xã hội sâu sắc Đây cũng là cách con người sống và thể hiện

Theo tâm lý học thì nhân cách là tổ hợp các thái độ, những đặc điểm, những thuộc tính tâm lí của cá nhân biểu hiện bản sắc và giá trị xã hội của con người Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh thì xem nhân cách mà cụ thể hơn

là đạo đức, đó là cái gốc cách mạng Đạo đức là nền tảng, là sức mạnh, là tiêu chuẩn hàng đầu của người cách mạng, cũng như gốc của cây, nguồn của sông suối

Triết học Mác - Lênin xem nhân cách là “những cá nhân con người với tính cách là sản phẩm của sự phát triển xã hội, chủ thể của lao động, của sự giao tiếp, của nhận thức, bị quy định bởi những điều kiện lịch sử – cụ thể của đời sống xã hội”

Mặc dù các quan điểm, định nghĩa có khác nhau, xuất phát từ mục đích nghiên cứu riêng, nhưng nhìn chung có sự thống nhất khi xem xét nhân cách, đó là:

-Những phẩm chất và năng lực có giá trị đối với cá nhân và xã hội được hình thành bằng hai con đường chủ yếu là hoạt động và giao lưu

-Mỗi cá nhân có một nhân cách riêng bao gồm hai mặt: mặt tự nhiên và mặt xã hội, trong đó mặt xã hội có ý nghĩa quan trọng đặc biệt, thể hiện đặc thù về nhân cách của mỗi con người

-Nhân cách là tổng hợp những phẩm chất, năng lực không thành bất biến của

cá nhân mà nó thường xuyên giữ gìn, bảo vệ mà còn phải rèn luyện, bồi dưỡng để nhân cách ngày càng phát triển hơn, hoàn thiện hơn

1.1.1.4 Khái niệm về sự phát triển nhân cách

Từ khi sinh ra thì con người chưa có nhân cách, chính trong quá trình sống, hoạt động, giao lưu… mà con người tự hình thành và phát triển nhân cách của mình bằng con đường xã hội: lĩnh hội các di sản văn hóa vật chất và tinh thần của loài người

Xem xét dưới góc độ quan điểm duy vật biện chứng, sự phát triển nhân cách được hiểu là sự tích lũy dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, còn là sự phủ định cái cũ và xuất hiện cái mới, động lực của sự phát triển là giải quyết các mâu thuẫn bên trong của sự vật hiện tượng

Sự phát triển nhân cách khác với sự phát triển của cá nhân: sự phát triển cá nhân được thể hiện trên cả 3 phương diện như: sự phát triển thể chất, sự phát triển

về tâm lý và sự phát triển về phương diện xã hội Vì nhân cách là bộ mặt xã hội – tâm lý của mỗi người nên sự phát triển nhân cách phải được hiểu là sự phát triển tâm lý xã hội của con người Sự phát triển nhân cách chịu sự ảnh hưởng của các yếu tố: yếu tố sinh thể, yếu tố môi trường, yếu tố giáo dục và yếu tố hoạt động cá nhân

và sự phát triển này có những giai đoạn phát triển khác nhau, mạnh mẽ nhất vẫn là giai đoạn lứa tuổi học sinh trung học cơ sở

1.1.2 Các hình thức của bạo lực học đường hiện nay

Có rất nhiều cách để phân chia các hình thức của bạo lực học đường Nhưng nhìn ở góc độ những tác hại mà bạo lực học đường gây ra thì có thể chia những hành vi như chửi mắng, lăng mạ, làm nhục, đe dọa, uy hiếp, đánh nhau bằng gậy gộc, dao, kiếm…với các loại hung khí khác, gồm ba hình thức dưới đây:

Hình thức thứ nhất: đó là bạo lực về mặt tinh thần: bạo lực về mặt tinh thần

là hình thức bạo lực thường xuyên diễn ra, đối tượng có thể là giữa cá nhân các học sinh với nhau, giữa giáo viên với học sinh hoặc một nhóm đông các đối tượng mà mục đích cùng hướng tới đó là đánh vào mặt tinh thần của đối phương

Một số biểu hiện để nhận biết các tình huống là bạo lực về tinh thần như nói xấu, cãi vã, lăng mạ, xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm của nhau, có những lời (thư) hăm dọa, tung hình ảnh, clip có nội dung, có mục đích ác ý với bạn bè…

Hình thức thứ hai: đó là bạo lực về mặt thể chất: đây là hình một hình thức

bạo lực rất phổ biến và ngày càng trở nên quen thuộc với bất cứ ai, bởi cách thức và hậu quả mà nó gây ra được biểu hiện rất rõ trong các vụ việc Đó là những hành vi với mục đích gây tổn thương về mặt thể xác đối với đối phương, bạo lực về thể xác

có thể diễn ra giữa một hoặc nhiều người với nhiều phương thức như cào, cấu, giật tóc, đấm đá nhau tay không; hoặc sử dụng các vũ khí từ thô sơ đến nguy hiểm như gậy gộc, côn, túyp sắt, dao, kiếm… Bạo lực về mặt thể xác nhẹ thì gây trầy xước, chảy máu, nặng có thể gây gãy tay, gãy chân, phải nhập viện thậm chí gây tử vong

Hình thức thứ ba: là bạo lực về mặt kinh tế (vật chất): đây là hình thức bạo

lực không thường xuyên được các phương tiện truyền thông nhắc đến và ít người quan tâm nhưng đó là hình thức bạo lực đang dần trở nên rất phổ biến trong hoặc ngoài khuôn viên trường học mà hay gọi là “xin đểu” Là do một cá nhân hoặc một nhóm người với các hình thức đe dọa, cướp giật những đồ dùng cá nhân, có thể là giày dép, quần áo, đồ thời trang, điện thoại, trang thiết bị, dụng cụ học tập thậm chí

là tiền của học sinh Với các hành vi như chặn đường, đe dọa, trấn lột ngày càng ngang nhiên và có tổ chức Việc bạo lực về mặt kinh tế mà đối tượng bị hại là các học sinh và hung thủ không ai khác có thể là chính những người bạn cùng trường, lớp với mình, đang dấy lên một hồi chuông cảnh báo đối với đạo đức của học sinh hiện nay

1.1.3 Sự cần thiết nghiên cứu về ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở ở huyện Châu Phú, tỉnh An Giang hiện nay

Từ xưa đến nay, dân tộc ta có truyền thống hiếu học, ham học hỏi và việc đến trường như là một phương pháp hữu hiệu và phổ biến để con người học tập, mở mang tri thức và tu dưỡng đạo đức Học trò thì biết chăm chỉ học tập, kính trọng thầy cô, đoàn kết và hòa đồng với bạn bè Tuy nhiên, cùng với sự tích cực của việc hội nhập của đất nước, cũng đã nảy sinh không ít những tiêu cực, có cả bạo lực học đường Chúng không chỉ đơn giản là những cuộc gây gổ, ẩu đả trong nội bộ mà dần trở nên nghiêm trọng, gây ra nhiều hậu quả lớn và ngày càng gia tăng đã làm cho sự phát triển về nhân cách của các em có phần chưa đầy đủ, như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy:

Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông

Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính

Thiếu một mùa, thì không thành trời

Thiếu một phương, thì không thành đất Thiếu một đức, thì không thành người

Mà nhân cách theo quan niệm của Bác Hồ là “đạo đức”, nếu thiếu “một đức” thì không “thành người” Như thế sự phát triển nhân cách của các em chưa đầy đủ thì các em không thể có một nhân cách hoàn chỉnh, không thể trở thành một công dân ưu tú phục vụ cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, một phần xuất phát từ khả năng kiểm soát hành vi và tự kiềm chế của học sinh còn hạn chế, nhiều học sinh muốn chứng tỏ bản thân, khẳng định cái tôi cá nhân như một cách thể hiện vượt trội của mình so với bạn bè Một phần do đời sống ngày càng phát triển, các em sớm tiếp cận với Internet, mạng xã hội với những trò chơi mang tính bạo lực, làm ảnh hưởng đến hành vi ứng xử của các em, đến việc sử dụng bạo lực như một giải pháp giải quyết các mâu thuẫn Chính điều này đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển nhân cách của các em, nhất là lứa tuổi học sinh trung học cơ sở

Trước sự cần thiết phải ngăn chặn vấn nạn bạo lực học đường, ngăn chặn sự ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh nhằm tạo ra môi trường giáo dục lành mạnh, thì mỗi thầy cô giáo luôn gương mẫu, tích cực, chủ động cập nhật nhiều nội dung giáo dục mới để giảng dạy tốt hơn, luôn yêu thương học sinh và cả tinh thần trách nhiệm của nhà giáo; mỗi học sinh tích cực học tập, tích lũy kiến thức, vận dụng kỹ năng sống vào giải quyết các vấn đề mâu thuẫn xảy

ra trong cuộc sống hàng ngày, thực nghiệm những nội dung học tập được, luôn yêu thương và kính trọng ông bà cha mẹ, kính trọng thầy cô giáo, đoàn kết và tương trợ với bạn bè trong học tập và các hoạt động ngoại khóa Mỗi cá nhân học sinh cần có tinh thần phê bình, phải biết lên tiếng trước những hành động xấu, bênh vực bạn yếu, chống lại những hành vi xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm bạn bè

Để hạn chế, từng bước ngăn chặn ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh, thiết nghĩ gia đình, nhà trường cần có sự phối hợp tích cực, chỉ bảo để các em dần nhận ra hành vi bạo lực là không tốt, tác hại to lớn của những hành vi bạo lực đã tác động trực tiếp đến sự phát triển nhân cách của các

em Tổ chức Đoàn – Đội và các bộ phận trong nhà trường cũng cần tạo ra nhiều hơn nữa các sân chơi văn hóa, lành mạnh, trí tuệ phù hợp lứa tuổi học đường

Sự phát triển của tri thức nhân loại ngày một cao và yêu cầu chất lượng công việc trong thời kỳ hội nhập đòi hỏi giáo dục phải đào tạo ra những con người có đủ năng lực, kỹ năng làm việc với tác phong công nghiệp, có phẩm chất đạo đức tốt

Để đạt được những điều ấy thì điều kiện tiên quyết là nhân cách các em phải được hình thành và phát triển một cách đầy đủ và hoàn thiện

Ngoài ra, các trường học cần cung cấp nhiều hơn sự bảo vệ và hỗ trợ cho học sinh Hành vi bắt nạt xảy ra phần lớn ở những chốn trong trường học như phòng ăn trưa, phòng thay đồ, trong giờ giải lao hoặc ngay bên ngoài khuôn viên nhà trường Các trường học đều cần có sẵn các chuyên gia và họ thực sự có khả năng là một lực lượng tích cực để giảm thiểu những vấn đề này

Nếu các em học tập, sinh hoạt trong một môi trường bạo lực, thiếu lành mạnh thì các em sẽ không có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân, sẽ không tạo ra nguồn năng lực chất lượng cao phục vụ cho nhu cầu của thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Khái quát về đặc điểm của huyện Châu Phú, tỉnh An Giang hiện nay

Châu Phú là một huyện của tỉnh An Giang có diện tích 425,7 km², nằm cách thành phố Long Xuyên 35 km về phía Bắc và cách thành phố Châu Đốc 20 km

về phía Nam, có tổng số dân 239.062 người Huyện có thị trấn Cái Dầu và 12 xã là: Khánh Hoà, Mỹ Đức, Mỹ Phú, Ô Long Vĩ, Vĩnh Thạnh Trung, Bình Long, Thạnh

Mỹ Tây, Bình Mỹ, Bình Thuỷ, Bình Phú, Đào Hữu Cảnh, Bình Chánh Trong đó,

có 4 xã: Ô Long Vĩ, Thạnh Mỹ Tây, Bình Phú được xếp là những xã vùng trong có điều kiện kinh tế khó khăn và tuyến đường giao thông chưa hoàn chỉnh nên việc đi

lại của người dân và việc đến trường của học sinh còn gặp nhiều khó khăn Huyện

có 4 dân tộc anh em: Kinh, Hoa, Chăm, Khơmer cùng sinh sống

Mạng lưới giáo dục của Châu Phú có 53 trường, trong đó có 14 trường cấp trung học cơ sở và 01 trường cơ sở phổ thông (gồm cấp 2 và cấp 3) với 15.163 học sinh (năm học 2015 - 2016) Trong đó, có một số trường cập theo trục Quốc lộ 91:

Mỹ Đức, Mỹ Phú, Vĩnh Thạnh Trung 1, Cái Dầu, Bình Long, Bình Mỹ Công tác giáo dục của huyện luôn nhận được sự quan tâm sâu sát của lãnh đạo huyện và sự tổ chức quản lý của lãnh đạo phòng giáo dục Huyện luôn dẫn đầu trong tham dự các

kỳ thi: Học sinh giỏi cấp Tỉnh, Hội khỏe Phù Đổng, Ca múa nhạc của ngành giáo dục, Hội thi của Đội TNTP Hồ Chí Minh

1.2.2 Những đặc điểm cơ bản của học sinh trung học cơ sở huyện Châu

Phú, tỉnh An Giang hiện nay

Để hiểu hơn vì sao trong lứa tuổi của học sinh trung học cơ sở từ 11 đến 15 tuổi ở huyện Châu Phú, các em lại dễ xung đột, bất đồng với các bạn cùng trang lứa thì trước tiên ta tiếp cận một số vấn đề về tâm lý và hoàn cảnh sống của các em Quy luật chung của sự phát triển tâm lý học sinh trung học cơ sở (03 quy luật

cơ bản): Tính không đồng đều của sự phát triển tâm lý; tính toàn vẹn của tâm lý; tính mềm dẽo và khả năng bù trừ

Sự phát triển tâm lý của học sinh trung học cơ sở không tuân theo quy luật sinh học, mà tuân theo quy luật xã hội Dù có bộ óc tinh vi đến đâu chăng nữa, nhưng không sống chung trong xã hội loài người thì các em cũng không thể trở thành thực thể người với đầy đủ tính xã hội của nó

Học sinh trung học cơ sở ở huyện Châu Phú phần lớn là con nhà nông nên các

em ít được sự quan tâm của gia đình trong vấn đề học tập, vấn đề giao tiếp bạn bè Các em ở vùng nông thôn luôn bị hoạt động kinh tế gia đình luôn chi phối việc học tập, thiếu sân chơi, thiếu thông tin, thiếu việc được giáo dục kỹ năng về các vấn đề vướng mắc trong học tập và sinh hoạt hàng ngày, còn một số em được học các trường cập tuyến Quốc lộ 91A thì tiếp cận sớm với các dịch vụ, các loại trò chơi mới mang tính cờ bạc nhưng được trá hình dưới hình thức game hoặc dễ dàng mua

và dễ sử dụng một số chất kích thích, sử dụng mạng Internet thiếu kiểm soát… các

em có nhu cầu tìm hiểu nhiều điều mới lạ nhưng không có sự định hướng của gia đình nên các em dễ tiếp cận với các hành vi bạo lực trên phim ảnh, trên thông tin mạng và bạo lực ngoài xã hội, dần dần hành vi bắt nạt hoặc bạo lực với người khác

là giải pháp các em thường chọn thực hiện Điều đó, đã làm cho bạo lực học đường ngày một bộc phát theo tính chất “lây lan” giữa các trường trong những năm học qua, hậu quả của nó đã làm ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển nhân cách của các

em

1.2.2.1 Sự biến đổi về mặt sinh lý ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sở

Đây là lứa tuổi phát triển mạnh mẽ nhưng không đồng đều về mặt cơ thể Tầm vóc của các em lớn lên trông thấy Trung bình một năm các em cao lên được 5, 6

cm Các em nữ ở độ tuổi 12, 13 phát triển chiều cao nhanh hơn các em nam cùng độ tuổi, nhưng đến 18, 20 tuổi thì sự phát triển chiều cao lại dừng lại Các em nam ở độ tuổi 15, 16 tuổi thì cao đột biến, vượt các em nữ và đến 24, 25 tuổi mới dừng lại Trọng lượng cơ thể mỗi năm tăng từ 2,4 đến 6 kg Sự phát triển hệ xương như các xương tay, xương chân rất nhanh, nhưng xương ngón tay, ngón chân lại phát triển chậm Vì vậy ở lứa tuổi này các em không mập béo, mà cao, gây thiếu cân đối, các em có long ngóng vụng về, không khéo léo khi làm việc, thiếu thận trọng hay dễ làm đổ vỡ… Điều đó gây cho các em một biểu hiện tâm lý khó chịu

Sự phát triển của hệ thống tim mạch cũng không cân đối Do đó, có một số rối loạn tạm thời của hệ tuần hoàn, tăng huyết áp, tim đập nhanh, hay nhức đầu, chóng mặt, mệt mõi khi học tập hoặc làm việc

Tuyến nội tiết bắt đầu hoạt động mạnh, thường dẫn đến rối loạn hoạt động hệ thần kinh Do đó dễ xúc động, dễ bực tực tức Vì thế các em thường có những phản ứng gay gắt, mạnh mẽ và những cơn xúc động bất thường

Hệ thần kinh của thiếu niên còn chưa có khả năng chịu đựng những kích thích mạnh, đơn địu, kéo dài Do tác động như thế làm cho một số em bị ức chế, uể oải, thờ ơ, lơ đễnh, số khác có những hành vi xấu, không đúng bản chất của các em

Lứa tuổi này là lứa tuổi có nghị lực dồi dào, có tính tích cực cao có nhiều dự định lớn lao

Cần lưu ý ở lứa tuổi này, đó là thời kỳ phát dục Sự phát dục ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sở là một hiện tượng bình thường, diễn ra theo quy luật sinh học, chịu ảnh hưởng của mội trường tự nhiên và xã hội Sự phát dục ở các em trai vào khoảng 15,16 tuổi, các em gái khoảng 13,14 tuổi Nên đòi hỏi người làm công tác giáo dục và các bậc cha mẹ cần nắm rõ giai đoạn này để có những định hướng đúng đắn và uốn nắn các hành vi sai lệch

1.2.2.2 Đặc điểm của hoạt động học tập ở nhà trường trung học cơ sở

Động cơ học tập của học sinh trung học cơ sở rất phong phú đa dạng, nhưng chưa bền vững, nhiều khi còn thể hiện sự mâu thuẫn của nó Thái độ đối với học tập của học sinh trung học cơ sở cũng rất khác nhau Tất cả các em đều ý thức được tầm quan trọng và sự cần thiết của học tập, nhưng thái độ, sự biểu hiện rất khác nhau, được thể hiện như sau: từ thái độ rất tích cực, có trách nhiệm, đến thái độ lười biếng, thơ ơ, thiếu trách nhiệm trong học tập; trong lĩnh hội tài liệu học tập từ chỗ

có kỹ năng học tập độc lập, có nhiều cách học đến mức hoàn toàn chưa có kỹ năng học tập độc lập, chỉ biết học thuộc lòng từng bài, từng câu, từng chữ; hứng thú biểu hiện rõ rệt đối với một lĩnh vực tri thức nào đó và có những việc làm có nội dung cho đến mức độ hoàn toàn không có hứng thú nhận thức, cho việc học hoàn toàn gò

ép, bắt buộc

1.2.2.3 Hoạt động giao tiếp của học sinh trung học cơ sở với bạn bè

Sự giao tiếp ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sở là một hoạt động đặc biệt, mà đối tượng của hoạt động này là người khác – người bạn Nội dung của hoạt động là

sự xây dựng những quan hệ qua lại và những hành động trong quan hệ đó Nhờ hoạt động giao tiếp mà các em nhận thức được người khác và bản thân mình; đồng thời qua đó làm phát triển một số kỹ năng như kỹ năng so sánh, phân tích, khái quát hành vi của bản thân và của bạn, làm phong phú thêm những biểu tượng về nhân cách của bạn bè và bản thân

Đó chính là ý nghĩa to lớn của sự giao tiếp ở lứa tuổi này đối với sự hình thành

và phát triển nhân cách Về đặc điểm quan hệ giữa các em trai và các em gái ở lứa tuổi này: có sự thay đổi cơ bản so với lứa tuổi trước, các em đã bắt đầu quan tâm lẫn nhau, ưa thích nhau và do đó quan tâm đến bề ngoài của mình Lúc đầu sự quan tâm đến giới khác, các em nam có tính chất tản mạn và biểu hiện còn trẻ con như xô đẩy, trêu chọc các em gái… Các em gái rất bực và không hài lòng Về sau những quan hệ này được thay đổi, mất tính trực tiếp, xuất hiện tính ngượng ngùng, nhút nhát, e thẹn, ở một số em điều đó được bộc lộ trực tiếp còn số khác thì được che dấu bằng thái độ thơ ơ, giả tạo “khinh bỉ” đối với khác giới Hành vi này mang tính chất hai mặt: sự quan tâm đến nhau cùng tồn tại với sự phân biệt nam nữ

1.2.2.4 Sự hình thành tự ý thức, tình cảm của học sinh trung học cơ sở

Học sinh trung học cơ sở bắt đầu xuất hiện sự quan tâm đến bản thân, đến những phẩm chất nhân cách của mình, các em có biểu hiện nhu cầu tự đánh giá, nhu cầu so sánh mình với người khác Các em bắt đầu xem xét mình, vạch cho mình một nhân cách tương lai, muốn hiểu biết mặt mạnh, mặt yếu trong nhân cách của mình

Sự bắt đầu hình thành và phát triển tự ý thức đã gây nhiều ấn tượng sâu sắc đến toàn bộ đời sống tâm lý của lứa tuổi này, đến hoạt động học tập, đến sự hình thành quan hệ qua lại với mọi người

Sự tự ý thức của lứa tuổi này được bắt đầu từ sự nhận thức hành vi của mình,

từ những hành vi riêng lẻ, đến toàn bộ hành vi và cuối cùng là nhận thức về những phẩm chất đạo đức, tính cách và khả năng của mình

Đặc điểm quan trọng về tự ý thức của lứa tuổi này là mâu thuẫn giữa nhu cầu tìm hiểu bản thân với kỹ năng chưa đầy đủ để phân tích đúng đắn sự biểu lộ của nhân cách

Ý nghĩa quyết định để phát triển tự ý thức ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sở

là cuộc sống tập thể của các em, nơi mà nhiều mối quan hệ giá trị đúng đắn, mối quan hệ này sẽ hình thành ở các em lòng tự tin và sự tự đánh giá của mình

Như vậy, trên cơ sở phát triển tự ý thức và thái độ nhận thức thực tế, trên cơ

sở yêu cầu ngày càng cao đối với chúng, vị trí mới mẻ của các em trong tập thể, đã làm nảy sinh khát vọng tự tu dưỡng nhằm mục đích phát triển cho bản thân những nét tính cách tốt, khắc phục những nét tính cách lạc hậu, những khuyết điểm, sai lầm của mình

Còn về tình cảm: Tình cảm các em học sinh trung học cơ sở sâu sắc và phức

tạp Điểm nổi bật ở lứa tuổi này là dễ xúc động, dễ bị kích động, vui buồn chuyển hoá dễ dàng, tình cảm còn mang tính bồng bột Đặc điểm này là do ảnh hưởng của

sự phát dục và sự thay đổi một số cơ quan nội tạng gây nên Nhiều khi còn do hoạt động hệ thần kinh không cân bằng, thường thì quá trình hưng phấn mạnh hơn quá trình ức chế, đã khiến các em không tự kiềm chế được Khi tham gia các hoạt động vui chơi, học tập, lao động các em đều thể hiện tình cảm rõ rệt và mạnh mẽ Đặc biệt những lúc xem phim, xem kịch… các em có biểu hiện những xúc cảm rất đa dạng, khi thì hồi hộp cảm động, khi thì phấn khởi vui tươi, có khi lại om sòm la hét Tính dễ kích động dẫn đến các em xúc động rất mạnh mẽ như vui quá trớn, buồn ủ rủ, lúc thì quá hăng say, lúc thì quá chán nản Nhiều em thay đổi rất nhanh chóng và dễ dàng, có lúc đang vui chỉ vì một cái gì đó lại sinh ra buồn ngay, hoặc đang buồn bực nhưng gặp một điều gì đó thích thú thì lại tươi cười ngay Do sự thay đổi tình cảm dễ dàng, nên trong tình cảm của các em đôi lúc cũng có mâu thuẫn

Có thể nói tình cảm ở lứa tuổi này mang tính bồng bột, sôi nổi, dễ bị kích động, dễ thay đổi, đôi khi còn mâu thuẫn Tuy vậy, tình cảm các em đã bắt đầu biết phục tùng lý trí, tình cảm đạo đức đã phát triển mạnh Do vốn kinh nghiệm trong cuộc sống của các em ngày càng phong phú, do thực tế tiếp xúc hoạt động trong tập thể, trong xã hội, mà tính bộc phát trong tình cảm của các em dần bị mất đi, nhường chỗ cho tình cảm có ý thức phát triển Bên cạnh những cái riêng của hoàn cảnh sống, điều kiện học tập của học sinh ở huyện Châu phú cũng có những cái chung về tâm lý lứa tuổi như học sinh các trường trung học cơ sở khác

Hoàn cảnh xã hội cũng đã ảnh hưởng lớn đến sự phát triển tình cảm của các

em Tình cảm bạn bè, tình cảm tập thể ở lứa tuổi này cũng được phát triển mạnh

Tình bạn của các em được hình thành trên cơ sở cùng học tập, cùng sinh hoạt, cùng

có hứng thú, sở thích như nhau Các em đối với nhau chân thành, cởi mở, sẵn sàng giúp đỡ nhau khi gặp khó khăn, cứu bạn lúc nguy hiểm Các em tin tưởng nhau, kể cho nhau nghe những câu chuyện thầm kín của mình Các em sống không thể xa bạn, thiếu bạn Vì thế khi bị bạn phê bình, các em cảm thấy khổ tâm, buồn phiền, đặc biệt những em bị bạn bè không chơi, tẩy chay thì đó là một đòn tâm lý rất nặng,

là một hình phạt rất nặng nề với các em nên các em dễ có xu hướng làm nổi hoặc dùng bạo lực để mọi người chú ý đến mình, để thể hiện sự bực tức cá nhân trước người khác và từ đó các em lao vào các cuộc bạo lực lẫn nhau cả trong học đường

và ngoài xã hội

Tiểu kết chương 1

Trong chương này, đề tài chủ yếu đi làm rõ các khái niệm về bạo lực, bạo lực học đường, nhân cách, sự phát triển nhân cách, những hình thức cơ bản của bạo lực học đường, đặc điểm tâm lý lứa tuổi của học sinh trung học cơ sở, từ đó để thấy được sự hình thành nhân cách của các em là một quá trình tích lũy dần dần về lượng

để đạt được sự biến đổi về chất

Mặt khác, đề tài cũng chỉ ra sự cần thiết phải ngăn chặn vấn nạn bạo lực học đường, ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách của học sinh trung học cơ sở

Bên cạnh đó, đề tài cũng chỉ ra được tình hình khó khăn trong công tác giáo dục của địa phương với vấn đề bạo lực học đường xảy ra trong các trường trung học

cơ sở

Hiểu được đặc điểm phát triển tâm sinh lý phức tạp của học sinh trung học cơ

sở để có sự cảm thông, sự chia sẻ, sự quan tâm, sự giúp đỡ các em, hướng các em đi những con đường tốt, loại bỏ cái xấu, cái tiêu cực ra khỏi học đường, giúp trường học trở thành nơi an toàn, nơi học tập, vui chơi trao dồi nhân cách các em

Chính vì vậy muốn hạn chế được những ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh cũng như tìm ra giải pháp hiệu quả Thì cần phải nắm bắt về các khái niệm bạo lực, bạo lực học đường, nhân cách, sự phát triển nhân cách, đặc điểm sự phát triển nhân cách của học sinh trung học cơ sở ở huyện Châu Phú và chắc hẳn ở chương này đề tài đã phần nào làm được điều ý nghĩa ấy

Chương 2 ẢNH HƯỞNG CỦA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở HUYỆN CHÂU PHÚ, TỈNH AN GIANG HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

2.1 Thực trạng ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở ở huyện Châu Phú, tỉnh An Giang hiện nay

2.1.1 Các khía cạnh ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển

nhân cách học sinh trung học cơ sở ở huyện Châu Phú, tỉnh An Giang hiện nay

Như đã nêu ở trên, bạo lực học đường là một khái niệm có nội dung rất rộng Tuy nhiên trong phạm vi đề tài này, tôi chỉ đề cập đến vấn đề bạo lực giữa các em học sinh trung học cơ sở với nhau và những ảnh hưởng của nó cũng tác động trực tiếp đến sự phát triển nhân cách của học sinh trung học cơ sở Trong quá trình phối hợp giải quyết các mâu thuẫn của học sinh, tôi nhận thấy một thực tế đáng buồn rằng, số lượng học sinh không có kỹ năng giải quyết mâu thuẫn hoặc có xu hướng

tự giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực ngày càng tăng Có nhiều cuộc nghiên cứu về bạo lực học đường, cũng có nhiều biện pháp được đưa ra để ngăn chặn bạo lực học đường, nhưng lại càng có nhiều vụ bạo lực học đường hơn nữa, diễn ra với tích chất nghiêm trọng hơn, đấy là một vấn đề rất lớn và khó khăn đặt ra cho ngành giáo dục Thời gian qua, đã không ít những vụ bạo lực do các em học sinh gây ra rồi quay video clip đăng lên các trang mạng xã hội như một cách thể hiện bản thân và cảnh cáo nạn nhân Trong đó, nổi lên là trường hợp một nữ học sinh ở trường trung học

cơ sở Lý Tự Trọng, tỉnh Trà Vinh bị đánh hội đồng ngày 13-01-2015; hoặc gần nhất trên địa bàn Tỉnh An Giang có vụ ngày 18/3/2015, em Nguyễn Trịnh Thu Tuyết, lớp trưởng lớp 6A6 Trường trung học cơ sở Hùng Vương (TP Long Xuyên, tỉnh An Giang) bị một nhóm học sinh lớp 8 vây đánh hội đồng ngay trong trường học hoặc chiều 25/3/2015, Tòa soạn AGO (Báo An Giang) tiếp nhận thông tin về một vụ bạo lực học đường khác từ phụ huynh Phạm Thị Chót (ngụ phường

Mỹ Phước, TP Long Xuyên) Bà dắt theo em N.M.T (học sinh lớp 8, Trường trung học cơ sở Mỹ Quý) để trình bày sự việc: “Vào 9 giờ 45 phút ngày 12-3, trong lúc ra chơi, T bị 3 học sinh khác vây đánh đến ngã quỵ được đưa đi bệnh viện, đến ngày 16-3 mới xuất viện, em thường than đau bụng, đau ngực, khó thở, không thể đi học

trở lại hoặc ngày 5/4/2015 vụ việc em Bành Nguyệt Minh T (học lớp 7A10) bị các

bạn cùng lớp đánh hội đồng Trường trung học cơ sở Nguyễn Đình Chiểu (ở Thành phố Châu Đốc)

Theo nghiên cứu của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho biết: “Thời gian gần đây bạo lực học đường đang gia tăng về tính chất Trước kia, chỉ có học sinh nam đánh nhau, hiện xảy ra cả tình trạng học sinh nam đánh học sinh nữ, học sinh

nữ đánh nhau, đánh nhau hội đồng ”

Những vụ bạo lực như vậy xảy ra với tần suất ngày càng dày, mức độ tàn bạo ngày càng tăng Ngay cả trong những sinh hoạt lễ hội mà người ta gán cho nhiều ý nghĩa truyền thống, tâm linh, những cảnh bạo lực công khai như chém lợn rồi tranh nhau lấy tiền thấm máu để cầu may, dùng búa gỗ nện đầu trâu cho tới chết, dùng sức mạnh tranh giành nhau cướp phết, hoa tre cũng phô trương không ngại ngần Trong môi trường bạo lực xã hội tràn lan như vậy, thử hỏi làm sao nhà trường, học sinh có thể miễn nhiễm? Nhà trường đào tạo ra những con người góp phần làm thay đổi xã hội theo hướng tốt hơn, nhưng chính nhà trường cũng không tránh khỏi

bị tác động bởi cả mặt tốt lẫn mặt xấu của xã hội mà nó muốn thay đổi

Như vậy không thể tư duy, tìm giải pháp cho bạo lực học đường tách rời khỏi

tư duy về giải pháp cho bạo lực xã hội nói chung Câu hỏi đặt ra là nguồn gốc của bạo lực xã hội là ở đâu? Vì sao người Việt sống với nhau ngày càng kém hiền hòa, nhường nhịn; ngày càng hung hãn, mạnh được yếu thua và sẵn sàng dùng bạo lực

để giải quyết mâu thuẫn? Dường như có một thứ tâm lý đậm chất “thắng thua”, chất “ăn thua” hằn sâu trong con người và xã hội nói chung Muốn xóa bỏ được những điều ấy, đòi hỏi một nỗ lực có ý thức và bền bỉ của cả cộng đồng và từng thành viên, trước hết từ sự nêu gương của các bậc cha mẹ trong gia đình, nhà sư phạm trong trường học

Ngoài ra, Theo số liệu thống kê của Bộ Công an, trong năm 2012, tình hình tội phạm do người chưa thành niên (từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi) thực hiện có chiều hướng gia tăng và chiếm tỷ lệ cao nhất, khoảng 60% Hành vi phạm tội từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chiếm khoảng 32% và dưới 14 tuổi chiếm khoảng 8% trong tổng số các vụ phạm tội do người chưa thành niên và trẻ em thực hiện Nếu không nhận được sự khuyên bảo, chỉnh đốn kịp thời, các em dễ rơi vào những hành động quá khích, khó bề kiểm soát Năm 2012, cả nước xảy ra 8.820 vụ vi phạm pháp luật (tăng 231 vụ so với năm 2011) do 13.300 trẻ em, người chưa thành niên gây ra Trong đó, độ tuổi từ 14 đến 16 chiếm 31,9% và từ 16 đến 18 chiếm 61,1%; tập trung nhiều nhất ở bậc trung học cơ sở (41,8%), sau đó là trung học phổ thông (31,9%) Chỉ tính riêng tại TP Hồ Chí Minh, trong năm 2012 xảy ra hơn 5.000 vụ phạm pháp hình sự Trong đó, người chưa thành niên chiếm tới 1.223 đối tượng, tăng 11,08% so với năm 2011 Và theo số liệu thống kê từ đường dây nóng được Cục Bảo vệ chăm sóc trẻ em (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội) công bố trong những ngày cuối năm 2012, so với 10 năm trở về trước, số vụ bạo hành tại trường học tăng gấp 13 lần (trong khi bạo hành tại cộng đồng tăng bảy lần, bạo hành với trẻ tại gia đình tăng gấp ba lần) Bạo lực học đường hiện đang có xu hướng gia tăng, kể

cả số lượng vụ việc lẫn tính chất nghiêm trọng

Bên cạnh đó, theo số liệu thống kê đầu năm 2015 của Bộ GD&ĐT, trong một năm học toàn quốc xảy ra khoảng 1.600 vụ học sinh đánh nhau ở cả trong và ngoài phạm vi nhà trường, tương đương khoảng 5 vụ đánh nhau trong một ngày

Với những vấn đề ấy, việc đào tạo ra một con người Việt Nam phát triển toàn diện dưới mái trường Xã hội Chủ nghĩa là một vấn đề luôn được Đảng, Nhà nước

và toàn xã hội quan tâm, giáo dục được xem là quốc sách hàng đầu, như thế mới thấy việc giáo dục học sinh trở thành những con người phát triển toàn diện là việc làm cần thiết và quan trọng trong việc cung cấp nhân lực đủ năng lực, có cái nhìn rộng mở, có lòng nhân ái, vị tha, có trình độ và có kỹ năng sống là rất cần cho sự phát triển của đất nước trong thời kỳ hội nhập và phát triển

Trong môi trường giáo dục ở cấp trung học cơ sở, khi chất lượng các hoạt động của đơn vị khi được đánh giá để xét về chất lượng đào tạo của trường, thì các

cơ quan ngành giáo dục đánh giá luôn nhấn mạnh vào: số lượng học sinh giỏi, tỉ lệ học sinh yếu phải thấp hơn bình quân chung, số học sinh đạt giỏi cấp huyện – cấp tỉnh, số học sinh được tốt nghiệp trung học cơ sở, số giáo viên dạy giỏi trong năm…

Đôi lúc chúng ta đã bỏ quên đi việc “Tiên học lễ - Hậu học văn”, đôi lúc ta chưa

thật sự quan tâm việc giải quyết các mối mâu thuẫn âm ĩ trong mỗi học sinh hoặc nhóm học sinh về điểm số, sự ưu ái mà giáo viên dành cho em này hay em khác, sự khác biệt về hoàn cảnh xuất thân, sự chênh lệch lớn về khoản chi tiêu cho việc học hàng ngày giữa các em… Đó cũng là một trong những mối nguy hại có thể dẫn đến phát sinh bạo lực học đường trong trường học Hoặc đôi khi ta lại nghĩ việc giải quyết mâu thuẫn của học sinh là công việc của người Giáo viên – Tổng phụ trách đội hoặc của bộ phận nào đó được phân công… Chứ không phải là nhiệm vụ của mình nên không cần bận tâm tới hoặc việc học sinh đánh nhau thì phó mặc cho lực lượng công an ở địa phương giải quyết… Từ những tình huống ấy, làm cho bạo lực học đường lúc đầu chỉ là “ngọn lửa nhỏ” dần dần bùng phát thành một vấn nạn của từng trường học nói riêng và của cả ngành giáo dục nói chung Từ đó, việc quan tâm phối hợp của các bộ phận, giữa gia đình và nhà trường, giữa thầy cô giáo, giữa ban cán sự lớp và các học sinh khác trở nên lỏng lẻo hơn Với thực trạng ấy, dẫn đến một hệ lụy tất yếu là học sinh cứ tập trung thành nhóm để giải quyết mâu thuẫn lẫn nhau do không được ai phát hiện hoặc quan tâm giải quyết mẫu thuẫn giúp các

em, không được định hướng cách giải quyết mâu thuẫn đúng đắn, không chính chắn trong các quan hệ… dẫn đến các em hành động sai và gây nhiều hệ lụy có thể dẫn đến việc xúc phạm danh dự, nhân phẩm, thân thể người khác, dẫn đến việc nằm viện, tàn tật, chết người, gây ra cảnh tù tội… dù đó là những điều các em chưa nghĩ đến

Để chứng minh thực trạng bạo lựa học đường đã từng có diễn ra trong trường trung học cơ sở ở huyện Châu Phú, tỉnh An Giang, tôi tiến hành khảo sát số học sinh của trường, với câu hỏi mở và để trống dòng trên phiếu để các em tự trả lời :

1.Em có từng bị bạo lực học đường chưa ?

2.Khi bị bạn bè nói lời xúc phạm, thì em sẽ làm gì ?

Kết quả thống kê số phiếu khảo sát mà tôi thu được rất đáng suy nghĩ:

có đến 61% học sinh cho biết đã từng bị bạo lực trong trường học với các hình thức khác nhau, từng thấy bạn bè mình bị bạo lực trong trường Trong đó, hình thức bạo lực tinh thần như: Mắng chửi, sỉ nhục, đe dọa chiếm tỷ lệ 53%; bạo lực về thể chất: bị bạn trực tiếp đánh tại lớp, hoặc có thêm người ngoài đánh lúc trên đường về… chiếm 31% Nhất là khi bị bạn bè xúc phạm thì có đến 41% chọn giải pháp

“đánh”, 29% là chọn giải pháp để cho qua, 18% thì báo với chủ nhiệm, số còn lại là báo với gia đình giải quyết hoặc tự giải quyết lấy… Ngoài ra, hành vi bạo lực còn được các em thể hiện thông qua việc sử dụng các trang mạng xã hội có tính tương tác cao như: Facebook, Zalo, Tango

Qua quá trình thâm nhập vào các trường trung học cơ sở ở huyện Châu Phú thì tôi nhận thấy tỷ lệ học sinh mâu thuẫn và bạo lực ngày một tăng, nhưng tăng nhiều

ở các trường dọc theo trục Quốc lộ 91:

Số vụ đánh nhau

Tổng

số HS

Số lớp

Số vụ đánh nhau

lộ 91 Đây là một hiện tượng “lây lan”, theo trào lưu xã hội, các em muốn tạo một

vụ việc nào đó để hưởng ứng, rõ ràng suy nghĩ và hành động của các em có xu hướng tiêu cực và lệch lạc

Những trường gần trung tâm thị trấn lại có tỷ lệ vụ bạo lực cao hơn, mức độ càng nghiêm trọng hơn so với những trường vùng quê vùng sâu Những trường vùng sâu chủ yếu là mâu thuẫn nhỏ rồi các cá nhân hẹn nhau trên đường về để đánh nhau giải quyết mâu thuẫn, còn những trường gần trung tâm thì các em tham gia mang tính tập thể: nhiều bạn đánh một bạn hoặc để hai bạn đánh nhau những bạn còn lại đúng xung quanh cảnh giới không cho người khác can thiệp vào; mức độ có tình chất nghiêm trọng hơn: từ việc đánh, tát, cào cấu thông thường, các em còn xé quần áo, quay clip đăng lên mạng đã gây bức xúc mọi người xung quanh, tạo dư luận xấu về hình ảnh học sinh hoặc manh động hơn là dùng vỏ chai nước ngọt hoặc các dụng cụ học tập có tính sát thương như dao cắt giấy, kéo, compa… hoặc các hung khí tự chế hoặc mua qua mạng Internet… Ngoài ra, có những vụ bạo lực có sự trợ giúp của người thân hoặc có sự tham gia các nhóm bạn ngoài trường hoặc có cả nhóm côn đồ (đây là những đối tượng không có việc làm hoặc nghiện ma túy được các em hoặc gia đình thuê) Các vụ việc xảy ra có thời gian được các em chọn là sau khi thầy cô giáo đã về và địa điểm là hẹn những nơi rộng rãi, ít phương tiện lưu thông, để không bị người lớn can thiệp Như thế mới thấy, lứa tuổi này các em đang

thực hành như những hình ảnh, kênh thông tin trên mạng hoặc báo đài để được mọi người biết đến, để thỏa mãn sự tức giận hoặc để tìm cảm giác mới lạ như những thông tin đã xem, chứ các em chưa lường trước được hậu quả mà các em đã gây ra cho người khác và chính bản thân của mình

Như vậy, mức độ nghiêm trọng của các vụ bạo lực học đường đang diễn ra hàng ngày trong thời gian đến trường của các em, đã gây ảnh hưởng đến tâm thế học tập, sức khỏe, tinh thần của các em Đây cũng là sự quan tâm của các bậc phụ huynh, lãnh đạo ngành, ban giám hiệu nhà trường, tập thể thầy cô giáo Cần phải xây dựng mối quan hệ phối hợp giữa nhà trường – gia đình – xã hội không chỉ trong chất lượng giáo dục kiến thức mà còn phải ngồi lại nhận định ra thực trạng việc học sinh đánh nhau của trường, tìm hiểu các nguyên nhân rồi cùng nhau đề ra giải pháp giải quyết kịp thời và trách nhiệm

Từ những thực trạng bạo lực học đường nêu trên, mà các em đã chứng kiến đã làm ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển nhân cách của học sinh trung học cơ sở được thể hiện ở các mặt sau:

-Đối với những học sinh bị bạo lực hoặc bị tống tiền (bị bắt nạt):

+Về tinh thần: những học sinh bị bạo lực hoặc bị tống tiền thì các em vô cùng hoảng sợ, với những lời đe dọa thì các em sẽ không dám nói lên sự thật để có thể nhờ bạn bè, nhà trường hoặc gia đình can thiệp kịp giải quyết vụ việc Cứ thế các

em sẽ phải chịu đựng, liên tục bị uy hiếp, bị đe dọa, bị đánh vì những lý do hết sức đơn giản và vô lý Mặc cho những van xin của các em thì những học sinh cá biệt cũng không buông tha Từ đó, các em sẽ dễ dàng bị trầm cảm, tâm lý sợ sệt mỗi khi đến lớp, nơm nớp lo sợ bị đe dọa, bị đánh… có thể dẫn đến nguy cơ tự kỷ hoặc loạn thần ở các em

+Về thể chất: thể chất các em luôn trong tình trạng mệt mỏi hoặc mất ngủ, có

em bị bạo lực đến nỗi phải nhập viện điều trị, nghiêm trọng hơn nhiều em vì quá sợ hãi và bế tắc dẫn đến nghĩ quẫn và kết liễu cuộc đời mình Điển hình là sự việc em Bùi Quang Huy (SN 2000, học sinh trường THCS Âu Lâu - TP Yên Bái) vào khoảng 12h ngày 19/09/2016, em bị 1 nhóm thanh niên đánh ở cổng trường, quay

clip tải lên mạng và nằm viện 1 tuần sau đó em xem lại clip mình bị đánh có trên mạng Internet và quá xấu hổ, hoang mang, lo sợ nên em đã thắt cổ tự tử tại nhà đã khiến dư luận xôn xao Đó chính là cái kết không ai mong muốn, nhất là những học sinh tham gia đánh bạn hoặc quay clip cũng không lường trước được những việc làm của mình đã gây nên tội ác

+Về việc học tập: các em không thể tập trung vào việc học, không tiếp thu được kiến thức trên lớp, làm ảnh hưởng đến kết quả học tập hoặc không chịu đến trường… nhưng vẫn không dám nói với gia đình biết nguyên nhân sự thật Điều này

đã làm cho việc học việc đến trường của các em trở thành nghĩa vụ nặng nề phải thực hiện với bản thân và gia đình Học trong tấm thế không thoải mái, không an toàn thì kết quả học tập sẽ giảm sút, đưa đến việc chán học và bỏ học là vấn đề thời gian

+Về mối quan hệ: bạo lực học đường có tác động tiêu cực đến các mối quan

hệ của các em với mọi người xung quanh, các em luôn ngán ngại tiếp xúc đám đông, luôn co hẹp mình lại trong không gian nhà hoặc trong phòng riêng của mình Các em không tự trang bị cho bản thân kỹ năng đối kháng với các hành vi bị bắt nạt, chưa có kỹ năng hợp tác giải quyết vấn đề mâu thuẫn với mọi người xung quanh, đã đưa đến tâm lý cam chịu của các em, làm ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của các em trong lứa tuổi dậy thì

Ở lứa tuổi “ăn chưa no, lo chưa tới” các em chưa nhận thức được việc làm sai trái của mình đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng như thế nào Và những tấm bi kịch như thế làm ảnh hưởng đến tuổi thơ các em, làm đau lòng các bậc cha mẹ, làm

dư luận xã hội lên án mạnh mẽ đã tạo thành “sức nặng trách nhiệm” mà thầy cô giáo phải gánh trên vai

-Đối với học sinh gây ra bạo lực (bắt nạt):

+Về tinh thần: đối với những em gây bạo lực cho người khác luôn cho thấy các em luôn tự hào và tự mãn khi bạn bè nễ sợ, phục tùng mọi yêu cầu của mình Tuy nhiên, với tính hiếu thắng của tuổi mới lớn thì các em sẽ tiếp tục gây gổ với những bạn bè khác, điều này làm tình trạng cấp độ bạo lực với bạn bè ngày càng gia

tăng Và đến cuối cùng chính các em lại phải chịu tổn thương tâm lý bởi đã quen với việc “chiến thắng” người khác, khi vấp phải trở ngại nhỏ cũng làm các em bị sốc và hành động càng tiêu cực hơn, đã làm nhân cách bị ảnh hưởng nặng nề về sau Nếu những em bị bắt nạt không thể vượt qua nỗi sợ hãi mà có những hành động dại dột như tự vẫn thì những em đi bắt nạt người khác này sẽ phải vào các trại giáo dưỡng, học hành dang dở, bị xã hội lên án Hoặc nếu không vào trại giáo dưỡng thì những học sinh này sẽ tiếp tục gây ra những “tội ác” về thể xác và tinh thần cho người khác

+Về thể chất: các em thường bắt nạt người khác bằng bạo lực, đánh người khác bị thương thì bản thân các em cũng ít hay nhiều cũng bị tổn thương, có thể là thương tích ngoài da, trầy xước, còn nặng hơn phải nhập viện có thể nguy hiểm đến tính mạng các em

+Về học tập: dần dần các em sẽ bị sai lệch về nhận thức, không chuẩn mực về hành vi, trở thành những tên “đồ tể” học đường, xem việc hiếp đáp, vũ lực với người khác là công cụ hiệu quả để đạt mục đích cá nhân, các em sẽ suy nghĩ không cần học hành và không cần làm cũng có người khác phụ tùng mình Từ đó, việc học các em sẽ sa sút, thi rớt môn, học lực yếu kém đưa đến việc chán học và bỏ học Mất đi một tương lai tươi sáng từ con đường học vấn

+Về các mối quan hệ: các em sẽ bị mọi người xa lánh, không có được sự tin tưởng của bạn bè, người thân, các em sống trong sự cô độc và cô lập trong xã hội rộng lớn, các em trở thành những con người ích kỷ, sống thụ hưởng, học hành dang

dở, nhân cách không hoàn thiện, không đủ kỹ năng làm việc… gây mối nguy hại lớn cho xã hội sau này

Ở một góc khuất khác, chính những em hay bắt nạt người khác lại là những

em rất cần nhiều sự quan tâm của người thân, bạn bè Không ai quan tâm nên các

em bắt nạt kẻ khác để được người khác chú ý đến mình Đây là những thành phần cần nhận được sự chia sẻ, giúp đỡ của xã hội

2.1.2 Mức độ ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển nhân

cách học sinh trung học cơ sở ở huyện Châu Phú, tỉnh An Giang hiện nay

Trong năm học 2015 – 2016, số vụ bạo lực của học sinh đã tăng lên so với năm học 2014 – 2015 là 35 vụ Với sự việc như thế đã gây ra một dư luận không tốt

về mức độ an toàn và lành mạnh của trường học, làm mất đi hình ảnh của người học sinh cấp trung học cơ sở trong lòng phụ huynh học sinh và mọi người xung quanh trường về mặt dư luận Còn về mặt đạo đức, thì các em đã trở thành những đối tượng cá biệt được xếp hạnh kiểm trung bình, yếu hoặc kém đã ảnh hưởng đến kết quả rèn luyện học tập của các em Bên cạnh đó, xét về mặt nội quy nhà trường thì theo Thông tư Số: 12/2011/TT-BGDĐT (28/03/2011) về Điều lệ trường Trung học

thì các em đã vi phạm vào Điều 42, khoản 2 “Học sinh vi phạm khuyết điểm trong

quá trình học tập, rèn luyện có thể được khuyên răn hoặc xử lý kỉ luật theo các hình thức sau đây:a) Phê bình trước lớp, trước trường;b) Khiển trách và thông báo với gia đình;c) Cảnh cáo ghi học bạ; d) Buộc thôi học có thời hạn” Trong số 116 vụ

thì ở trường trung học cơ sở thị trấn Cái Dầu có đến 14 vụ với 47 em tham gia, nhà trường đã xử lý phê bình trước trường 12 em, khiển trách 8 em, cảnh cáo 19 em và buộc thôi học 1 tuần là 3 em, buộc thôi học 1 năm là 4 em Đến đây chúng ta cần xem xét lại việc các em đã có lỗ hỏng về ý thức tôn trọng người khác, về trách nhiệm của người học sinh, về vai trò của người con trong gia đình… thì việc các em

bị buộc thôi học 1 năm như thế, thì việc trở lại học của các em sau 1 năm rất khó thực hiện, các em sẽ chịu nhiều áp lực từ dư luận trong và ngoài nhà trường Còn thời gian thôi học 1 năm đó, các em sẽ dễ bị tiêm nhiễm thêm thói hư, tật xấu ngoài

xã hội đã làm cho con đường nhập học trở lại của các em khó khăn hơn Như thế rõ ràng làm ảnh hưởng lớn đến sự phát triển nhân cách của các em, các em ngày trở nên vô tổ chức, vô kỷ luật, xem thường sức khỏe, thân thể, tính mạng người khác, không tôn trọng pháp luật và xã hội sẽ là nơi phải gánh thêm những thành phần bất hảo đó

Ngoài ra, theo số liệu từ bệnh viện Đa khoa Châu Phú thì năm 2015 đã tiếp nhận 23 sơ cứu và cấp cứu của học sinh lứa tuổi cấp trung học cơ sở từ các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện như: Mỹ Phú, Vĩnh Thạnh Trung 1, Thị trấn Cái Dầu và Bình Long với những thương tích như: vết thương ở đầu do vật cứng, khâu

ở đầu, mí mắt, vùng lưng và nghiêm trọng hơn là trường hợp bị chém dùng dao tự chế trúng gân tay của học sinh trường trung học cơ sở thị trấn Cái Dầu (mà người thân của em sau khi sơ cứu ở bệnh viện Châu Phú phải xin chuyển lên Thành Phố

Hồ Chí Minh điều trị)

Bên cạnh những em, đã gây ra những vụ bạo lực phải chịu sự chế tài, sự răn

đe của Điều lệ thì những em là nạn nhân cũng bị ảnh hưởng về mặt sức khỏe, tinh thần và học tập sa sút, các em dần mất đi sự tự tin, niềm tin, tình cảm vào cuộc sống xung quanh, các em ngày một khép kín cũng ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của các em

Những vụ việc các em gây bạo lực tạo nên một hiện tượng “lây lan” ra các trường, đã tạo một tâm lý hoang mang trong học sinh và cả thầy cô giáo các trường Trước mức độ nghiêm trọng ấy thì cơ quan công an đã vào cuộc, thực hiện các cuộc kiểm tra hung khí học sinh, lập đường dây nóng liên hệ về công an huyện, xã khi phát hiện các vụ đánh nhau của học sinh Kết quả là sau những vụ kiểm tra đã thu được các dụng cụ như: dao cắt giấy, kéo, dao gọt trái cây, dây xích, côn tự chế, dao

tự chế… tiến hành lập biên bản tạm giữ và mời phụ huynh học sinh đến phối hợp giải quyết và bàn giao cho công an xã các đối tượng để theo dõi Tất nhiên, việc kiểm tra, giám sát và lập biên bản tịch thu các hung khí, bàn giao cho địa phương và trường theo dõi các em theo đúng quy định của Thông tư Số: 12/2011/TT-BGDĐT

và Quyết định Số: 555/QĐ-BNV về phê duyệt điều lệ (sửa đổi, bổ sung) hội bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam

2.1.3 Nguyên nhân của thực trạng bạo lực học đường trong trường trung

học cơ sở ở huyện Châu Phú, tỉnh An Giang hiện nay

Để đánh giá đúng mức độ ảnh hưởng của bạo lực học đường đến sự phát triển của nhân cách học sinh trung học cơ sở thì cần tìm hiểu rõ những nguyên nhân dẫn

đến tình trạng bạo lực học đường Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực học đường, có thể thấy nguyên nhân chính đó là xuất phát từ phía gia đình, nhà trường, xã hội và chính bản thân của học sinh Không thể khẳng định yếu tố nào đóng vai trò quyết định, là nguyên nhân chính dẫn đến những hành động bạo lực học đường tuy nhiên xấu phát từ quan điểm đi tìm ngọn nguồn của sự việc từ cái nhỏ, cái đơn nhất, đến cái chung, cái tổng thể rồi từ đó nhìn nhận, đặt vấn đề vào thực tế mỗi con người để có cái nhìn biện chứng thống nhất giữa tất cả các yếu tố là một cách làm khoa học, có ý nghĩa về phương pháp và thực tiễn hiệu quả rất cao Nên trong số những nguyên nhân trên, chúng ta sẽ đi làm rõ nguyên nhân đầu tiên dẫn đến tình trạng bạo lực học đường đó là từ phía gia đình, nơi sản sinh ra nguồn lực cho đất nước

2.1.3.1 Nguyên nhân từ sự quan tâm, chia sẻ của các thành viên trong gia đình

Gia đình là một cộng đồng người sống chung và gắn bó với nhau bởi các mối quan hệ tình cảm, quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng và hoặc quan hệ giáo dục Gia đình có lịch sử từ rất sớm và đã trải qua một quá trình phát triển lâu dài Thực tế, gia đình có những ảnh hưởng và những tác động mạnh

mẽ đến xã hội

Mái ấm gia đình là nơi ươm mầm hạnh phúc của xã hội Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, xin được đi sâu vào vấn đề ảnh hưởng của gia đình đối với vấn đề bạo lực học đường và sự phát triển nhân cách của học sinh

Những tác động trực tiếp từ cách sống của cha mẹ và người thân trong gia đình đối với con cái trong cả trường hợp tích cực và tiêu cực là điều không thể phủ định Ca dao, tục ngữ đã có câu “cha nào con ấy” điều đó không có nghĩa con cái chịu ảnh hưởng hoàn toàn và chịu sự sắp đặt y hết như khuôn mẫu giống cha, mẹ Tuy nhiên, chẳng chín thì mười việc sống trong gia đình với cha mẹ những người được coi là gương mẫu về đạo đức cho con cái học tập, noi theo thì việc ảnh hưởng những cái tốt và cả cái xấu của cha mẹ là điều dễ hiểu Song trong thực tế, khi điều tra về những học sinh có xu hướng và đã từng có ít nhất một lần tham gia vào các