LUẬN văn THẠC sĩ QUẢN lý GIÁO dục HIỆU TRƯỞNG QUẢN lý QUÁ TRÌNH dạy học ở TRƯỜNG TRUNG học PHỔ THÔNG QUẬN hà ĐÔNG, THÀNH PHỐ hà nội

Giáo dục phổ thông là một bậc học quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân. “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” 27, tr.4.

MỤC LỤC

Trang

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU TRƯỞNG QUẢN LÝ

QUÁ TRÌNH DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC

1.2 Nội dung hiệu trưởng quản lý quá trình dạy học ở các

1.3 Những yếu tố tác động đến hiệu trưởng quản lý quá

trình dạy học ở các trường trung học phổ thông quận Hà

Chương 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ HIỆU TRƯỞNG QUẢN LÝ

QUÁ TRÌNH DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUẬN HÀ ĐÔNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 342.1 Khái quát đặc điểm giáo dục phổ thông quận Hà Đông,

2.2 Thực trạng quá trình dạy học và thực trạng hiệu trưởng

quản lý quá trình dạy học ở trường trung học phổ thông

Chương 3 BIỆN PHÁP VÀ KHẢO NGHIỆM CÁC BIỆN PHÁP CỦA

HIỆU TRƯỞNG QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG, QUẬN HÀ

3.1 Biện pháp của hiệu trưởng quản lý quá trình dạy học ở

trường trung học phổ thông quận Hà Đông, thành phố

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục phổ thông là một bậc học quan trọng trong hệ thống giáo dụcquốc dân “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàndiện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triểnnăng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con ngườiViệt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn

bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xâydựng và bảo vệ Tổ quốc” [27, tr.4]

Với cấp học phổ thông trung học, Luật Giáo dục xác định: “Giáo dụctrung học phổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quảcủa giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểubiết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy nănglực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng,trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động” [27, tr.4] Quán triệtmục tiêu đó, các trường trung học phổ thông đã thực hiện tốt quá trình giáodục tổng thể kết hợp dạy chữ với dạy người, trong đó luôn thực hiện có hiệuquả quá trình daỵ học, trang bị những kiến thức phổ thông, cơ bản; rèn luyện

kỹ năng, kỹ xảo, hình thành thái độ đúng đắn và giúp học sinh có định hướngtương lai Chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ở các nhà trường trong hệthống giáo dục quốc dân phụ thuộc chủ yếu vào quá trình dạy học Đây lànhiệm vụ cơ bản đầu tiên của các nhà trường, là điều kiện hết sức quan trọng

để các nhà trường thực hiện quá trình giáo dục nhân cách học sinh

Quá trình dạy học ở các nhà trường THPT hiện nay và chất lượng giáodục nói chung đã có nhiều tiến bộ trên một số mặt về khoa học tự nhiên và kỹthuật Nhiều nơi đã xuất hiện những nhân tố mới, phong trào học tập sôi nổi,dân trí từng bước được nâng lên Quá trình dạy học được tổ chức và thực hiệnthống nhất, có hiệu quả phụ thuộc rất lớn vào việc quản lý của các chủ thể,

trong đó vai trò quản lý của hiệu trưởng các trường THPT có ý nghĩa đặc biệtquan trọng đối với việc nâng cao chất lượng, hiệu quả của QTDH.

Quận Hà Đông là một quận mới thuộc thành phố Hà Nội, bao gồm cảcác phường (thuộc thị xã cũ) và các xã của các huyện Thanh Oai, ChươngMỹ Thực tiễn trong những năm qua, việc nâng cao chất lượng dạy học ởcác trường THPT quận Hà Đông đã đạt được những kết quả nhất định, tuynhiên chưa đồng đều giữa các nhà trường, số học sinh đạt giải cao trong kỳ thihọc sinh giỏi cấp thành phố, quốc gia và số học sinh đỗ điểm cao vào cáctrường đại học, cao đẳng hầu như chỉ tập trung ở một số trường Vấn đề đặt racho những người làm công tác quản lý nhà trường THPT ở quận Hà Đông làphải tổng kết, đúc rút kinh nghiệm, nghiên cứu tìm ra các giải pháp quản lýhữu hiệu nhằm nâng cao chất lượng dạy học, nhanh chóng đáp ứng những yêucầu đổi mới giáo dục của đất nước

Qua nghiên cứu các công trình có liên quan đến đề tài luận văn, chúng tôinhận thấy, cùng hướng nghiên cứu đã có một số công trình, đề tài tập trungnghiên cứu biện pháp của hiệu trưởng, hiệu trưởng quản lý hoạt động dạy học,giảng dạy của giáo viên các cấp học của bậc học phổ thông Tuy nhiên, ít cócông trình đi sâu vào địa bàn quận Hà Đông, một quận có tính đặc thù của thànhphố Hà Nội Từ những lý do về lý luận và thực tiễn đã nêu, tác giả đã lựa chọn

đề tài: “Hiệu trưởng quản lý quá trình dạy học ở trường trung học phổ thông quận Hà Đông, thành phố Hà Nội ” làm đề tài nghiên cứu của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

* Những nghiên cứu về quá trình dạy học nói chung

Trong thời gian vừa qua đã có nhiều tác giả quan tâm, vận dụng nhữngthành tựu về lý luận khoa học quản lý nói chung và đã đưa ra nhiều vần đề lýluận về quản lý giáo dục, các giải pháp, kinh nghiệm quản lý giáo dục xuấtphát từ thực tiễn của giáo dục Việt Nam Tiêu biểu là các tác giả: Hà ThếNgữ; Hồ Ngọc Đại; Thái Duy Tuyên; Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Bá Lãm,

Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Ngọc Bảo, Nguyễn Lân, Nguyễn Cảnh Toàn, ĐặngQuốc Bảo…

Các tác giả đó tiến hành nghiên cứu một cách toàn diện các vấn đề về

vị trí, vai trò của việc tổ chức quá trình dạy học, ý nghĩa của việc nâng caochất lượng dạy học, những ưu điểm và nhược điểm của hình thức dạy học trênlớp, bản chất và mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, vai trò củangười dạy và người học, việc đổi mới nội dung cũng như cách thức tổ chứcdạy học Phạm Viết Vượng, Đặng Thành Hưng đã đi sâu nghiên cứu các vấn

đề về nội dung, phương pháp dạy học theo hướng nâng cao tính hiện đại vàgắn khoa học với thực tiễn đời sống sản xuất, vấn đề lấy học sinh làm trungtâm Những nghiên cứu công phu của tác giả Nguyễn Đức Chính, Đặng QuốcBảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, đều tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lýhoạt động của giáo viên và học sinh nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

* Những nghiên cứu về quá trình dạy học và hiệu trưởng quản lý quá trình dạy học ở các bậc học

Trong các nhà trường phổ thông, dạy học là hoạt động trọng tâm.Chính vì vậy cũng có nhiều cán bộ quản lý trường THPT trong cả nước tậptrung nghiên cứu về các biện pháp quản lý nhà trường, trong đó có quản lýQTDH Hướng nghiên cứu này tiêu biểu có các công trình:

Tác giả Đinh Thị Tuyết Mai với đề tài " Các biện pháp quản lý hoạtđộng dạy học của Hiệu trưởng trường THPT ở tỉnh Thái Nguyên" (2002); đãbàn về các biện pháp của hiệu trưởng trong quản lý hoạt động dạy học Tácgiả đã tiếp cận theo hoạtđộng và bàn đến biện pháp của Hiệu trưởng

Tác giả Phạm Hoàng Phương với đề tài "Một số biện pháp quản lý hoạtđộng dạy học của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Ứng Hòa tỉnh HàTây" cũng tiếp cận theo hoạt động đã nghien cứu theo cách tiếp cận hoạtđọngở các trường THPT huyện Ứng Hòa

- Tác giả Nguyễn Thị Thúy (2002): "Các biện pháp nâng cao năng lựcquản lý chuyên môn của hiệu trưởng các trường mầm non Hà Nội".Tác giả

đã bàn đến vai trò quản lý của hiệu trưởng trong quản lý quá trình dạy học ởbậc học mầm non

Tác giả Nguyễn Thị Loan (2002): "Một số biện pháp quản lý của hiệu

trưởng nhằm tăng cường công tác chuyên môn cho đội ngũ giáo viên mầm

non tỉnh Thái Nguyên" Đây là hướng nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản

lý của hiệu trưởng về bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên Tác giả đã chỉ raquan niệm, vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của hiệu trưởng

Tác giả Trần Như Ý với đề tài: "Các biện pháp cải tiến hoạt động dạyhọc ở trường THPT tỉnh Bình Phước" (2006); Phạm Đức Doanh với đề tài: "Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở các trườngTHPT quận Hoàng Mai Hà Nội" (2006); Trần Thị Lụa với đề tài: " Nhữngbiện pháp quản lý hoạt động dạy học theo yêu cầu đổi mới giáo dục của Hiệutrưởng các trường THPT huyện Phong Điển - thành phố Cần Thơ" (2006)…

Tác giả Bùi Thế Hải (2013): "Biện pháp của Hiệu trưởng trong quản lýhoạt động dạy học trường trung học cơ sở huyện Mê Linh, thành phố HàNội" Tác giả đã nghiên cứu và đề xuất các biện pháp quản lý của hiệu trưởngtrong quản lý hoạt động dạy học ở cáp trung học cơ sở Tác giả đã làm rõ cácvấn đề lý luận cơ bản của quản lý hoạt động dạy học Tuy nhiên, tác giả đivào hoạt động dạy học ở trung học cơ sở, không nghiên cứu về quá trình dạyhọc ở trung học phổ thông

Tác giả Nguyễn Thị Thúy (2014) với đề tài “ Quản lý của hiệu trưởngđối với hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong các trường trung học cơ sởthành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương” Tác giả đã nghiên cứu và đề xuất cácbiện pháp Quản lý của hiệu trưởng đối với hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp trong các trường trung học cơ sở Tuy nhiên, tác giả chỉ đi sâu nghiên cứuquản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong các trường trung học cơ

sở, không đi sâu nghiên cứu về quá trình dạy học ở trung học phổ thông

Từ tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đế đề tài luận văn,chúng tôi rút ra một số vấn đề cáccông trình đã đạt được và chưa đi sâunghiên cứu, đồng thời chỉ ra những nội dung mà luận văn tập trung làm rõnhư sau:

Thứ nhất, các công trình nghiên cứu đều đề cập đến hoạt động quản lý

giáo dục ở các cấp độ, bình diện khác nhau vô cùng phong phú như quản lý cấphọc, quản lý đội ngũ, quản lý cơ sở vật chất, quản lý nội dung, chương trình,quản lý mục tiêu, quản lý bồi dưỡng Tuy nhiên, qua nghiên cứu các tài liệu

có liên quan đến đề tài chúng tôi thấy các công trình nghiên cứu chưa baoquát hết được các đặc thù riêng của từng khu vực, từng vùng miền Dũ ở gõ

độ này hay góc độ khác, các công trình nghiên cứu về quá trình hoặc hoạtđộng dạy học, nghiên cứu vai trò của hiệu trưởng trong quản lý hoạt động dạyhọc, chủ yếu ở mầm non, tiểu học hoặc trung học cơ sở, ít bàn đến hoạt độngdạy học, quá trình dạy học ở trung học phổ thông

Thứ hai, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội là một quận mới của thủ đô

Hà Nội, kinh tế còn khó khăn so với các quận nội thành, thành phần học sinh

đa dạng, các trường trên địa bàn quận Hà Đông với nhiều mô hình trườngkhác nhau và chưa có một nghiên cứu đầy đủ nào về vấn đề quản lý QTDHtrong bối cảnh thực hiện công việc đổi mới giáo dục hiện nay Vì vậy, việcnghiên cứu, khảo sát thực trạng, đề xuất những biện pháp quản lý QTDH một

cách khoa học, phù hợp điều kiện, hoàn cảnh, đối tượng là rất quan trọng Mặt

khác, cho đến nay ít công trình nghiên cứu nào đề cập một cách trực tiếp, có

hệ thống dưới góc độ khoa học quản lý giáo dục về quản lý QTDH ở cáctrường THPT trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

Thứ ba, trong khuôn khổ luận văn này sẽ đi sâu hơn về cơ sở lý luận

của công tác quản lý QTDH, đề tìm hiểu thực trạng quản lý QTDH của cáctrường THPT trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội, từ đó đề xuất một

số biện pháp quản lý QTDH nhằm đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục

phổ thông, góp phần đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục đào tạo ở cáctrường THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội.

Từ những vấn đề tác giả khái quát trên, để vận dụng vào thực tiễn mộtcách phù hợp và sáng tạo nâng cao hiệu quả công tác của mình, chúng tôi lựachọn đề tài "Hiệu trưởng quản lý quá trình dạy học ở trường trung học phổthông quận Hà Đông, thành phố Hà Nội" Không trùng lặp với những côngtrình đã công bố

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

* Mục đích nghiên cứu

Từ nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý quá trình dạy học ởtrường THPT, đề xuất biện pháp của Hiệu trưởng quản lý quá trình dạyhọc, nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục dục phổ thông quận HàĐông, thành phố Hà Nội

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận quản lý QTDH ở trường THPT.

- Đánh giá thực trạng Hiệu trưởng quản lý QTDH ở các trường THPTquận Hà Đông, thành phố Hà Nội

- Đề xuất biện pháp của Hiệu trưởng quản lý QTDH, nhằm nâng cao chấtlượng dạy học của các trường THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội, đồng thờikhảo nghiệm chứng minh tính hợp lý và tính khả thi của các biện pháp

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Khách thể nghiên cứu

Quản lý quá trình giáo dục tổng thể ở các trường THPT quận Hà Đông,thành phố Hà Nội,

* Đối tượng nghiên cứu

Hiệu trưởng quản lý quá trình dạy học ở trường THPT quận Hà Đông,thành phố Hà Nội

* Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Đề tài luận văn tập trung nghiên cứu, làm rõ về

quản lý của hiệu trưởng đối với các thành tố trong cấu trúc của quá trình dạyhọc ở trường phổ thông Qua đó, cũng nghiên cứu làm rõ vai trò của hiệutrưởng (chủ thể quản lý) trong quản lý quá trình dạy học ở các trường THPTquận Hà Đông, thành phố Hà Nội Luận văn không đề cập đến các chủ thểkhác nhưng vẫn đặt trong sự liên hệ tác động và trong mối quan hệ lãnh đạo,chỉ đạo, tổ chức và thực hiện

- Phạm vi về đối tượng khảo sát: Luận văn khảo sát 7 trường THPT

thuộc quận Hà Đông, thành phố Hà Nội trong 3 năm học 2011-2012,

2012-2013, 2013-2014 Cụ thể: Trường THPT Chuyên Nguyễn Huệ; Trường THPT

Lê Quý Đôn; Trường THPT Quang Trung; Trường THPT Trần Hưng Đạo;

Trường THPT Hà Đông; Trường THPT Phùng Hưng; Trường THPT Lê Lợi.

5 Giả thuyết khoa học

Chất lượng dạy học ở trường THPT phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đóyếu tố quản lý QTDH của hiệu trưởng trong các nhà trường giữ vai trò rất quan

trọng Nếu hiệu trưởng quản lý chặt chẽ việc thực hiện mục tiêu, nội dung dạy

học; chỉ đạo và duy trì tốt hoạt động của tổ chuyên môn; coi trọng việc kiểmtra, giám sát hoạt động bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên;chỉ đạo thực hiện hoạt động đổi mới phương pháp dạy học; quan tâm xây dựng

cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học, thì chất lượng dạy học ở trường

THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội sẽ được nâng cao, góp phần thực hiện tốtmục tiêu giáo dục của nhà trường

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biệnchứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vềgiáo dục Đồng thời, tác giả vận dụng quan điểm hệ thống - cấu trúc, lịch sử -

logic và quan điểm thực tiễn để phân tích, đánh giá, xem xét các vấn đềnghiên cứu.

* Phương pháp nghiên cứu

- Các phương pháp nghiên cứu lý luận

Bao gồm, phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quáthóa một số vấn đề lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; văn kiện, nghịquyết của tổ chức đảng các cấp về giáo dục và đào tạo; các văn bản quản lýgiáo dục của Nhà nước; các tài liệu chuyên ngành khoa học quản lý, quản lýgiáo dục; tạp chí, thông tin, sách báo, công trình khoa học; chỉ thị, nghị quyết,hướng dẫn của các cấp ủy đảng về công tác giáo dục bậc học THPT, đặc biệtcác tài liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu để xác định cơ sở lý luận quản

lý quá trình dạy học ở trường PTTH quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Điều tra bằng phiếu hỏi đối với 24 hiệu trưởng, hiệu phó và 200 giáoviên, cán bộ quản lý giáo dục; 100 học sinh khối 12 các trường THPT quận

Hà Đông, thành phố Hà Nội;

Phỏng vấn trực tiếp đối với cán bộ Phòng GD&ĐT quận Hà Đông, cán

bộ quản lý, giáo viên và cán bộ, đảng viên;

Tổng hợp kinh nghiệm thực tiễn, thống kê, tổng hợp các số liệu để làm

rõ thực trạng, rút ra nguyên nhân hạn chế, bất cập trong quản lý quá trình dạyhọc ở trường PTTH quận Hà Đông, làm cơ sở xác lập các biện pháp khả thitrong quản lý;

7 Ý nghĩa của đề tài

Đề tài luận văn góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận, thực tiễn về quản

lý quá trình dạy học của Hiệu trưởng ở trường THPT nói chung và ở cáctrường THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội nói riêng Từ đó đề xuấtcác biện pháp quản lý có tính khả thi, nhằm nâng cao chất lượng quá trìnhdạy học, góp phần thực hiện tốt mục tiêu giáo dục ở các trường THPT quận

Hà Đông, thành phố Hà Nội

Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể được sử dụng làm tài liệu thamkhảo trong quản lý QTDH cho đội ngũ cán bộ quản lý ở các trường THPT,quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

8 Kết cấu của đề tài

Kết cấu của luận văn gồm: Mở đầu, 3 chương (8 tiết), kết luận và kiếnnghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU TRƯỞNG QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.1.1 Quá trình dạy học ở trường trung học phổ thông

Tiếp cận dạy học từ góc độ Giáo dục học: Dạy học với tư cách là mộtquá trình bộ phận trong quá trình giáo dục tổng thể (giáo dục nhân cách toànvẹn) Đó là quá trình tác động qua lại giữa người dạy và người học, nhằmtruyền thụ và lĩnh hội tri thức khoa học, những kỹ năng và kỹ xảo trong hoạtđộng nhận thức và thực tiễn, trên cơ sở đó hình hành thế giới quan, phát triểnnăng lực sáng tạo và xây dựng phát triển các phẩm chất của nhân cách ngườihọc theo mục đích giáo dục Như vậy, dạy học là khái niệm chỉ quá trình hoạtđộng chung của người dạy và người học

Như vậy, QTDH là quá trình tổ chức, điều khiển tối ưu hoạt động chiếmlĩnh tri thức, hình thành và phát triển nhân cách của học sinh Dạy học với ýnghĩa là quá trình tổ chức và điều khiển hoạt động học tập của học sinh, giúp cho

họ lĩnh hội được kiến thức khoa học, hình thành kỹ năng và thái độ tương ứng

Theo tiếp cận lý luận dạy học hiện đại, các tác giả Phạm Viết Vượng,Nguyễn Sinh Huy và Nguyễn Văn Lê, Trần Thị Tuyết Oanh, Thái Duy

Tuyên, cho rằng: Dạy học là quá trình, trong đó dưới tác động chủ đạo (tổ chức, điều khiển, lãnh đạo) của thầy, học sinh tự giác, tích cực, tự tổ chức, tự điều khiển quá trình nhận thức, nhằm đạt được các mục tiêu học tập.

Quá trình dạy học bao gồm hai hoạt động cơ bản đó là hoạt động dạycủa GV và hoạt động học tập của học sinh

+ Trong đó, giáo viên giữ vai trò chủ đạo xây dựng và thực hiện kế

hoạch giảng dạy, tổ chức, điều khiển, hướng dẫn các hành động hoạt độnghọc tập của học sinh nhằm giúp họ hoàn thành nhiệm vụ học tập

+ Học sinh là chủ thế của hoạt động học tập có ý thức, chủ động, tích cực và sáng tạo, tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động học tập của mình, "biến quá trình dạy của thầy thành quá trình tự học của trò" nhằm chiếm lĩnh tri

thức khoa học, hình thành kỹ năng, kỹ xảo và thái độ tương ứng

+ Hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh có

mối quan hệ mật thiết và biện chứng với nhau, thâm nhập vào nhau, tác độngqua lại với nhau tạo ra kết quả dạy học

Từ những quan niệm trên có thể hiểu: Quá trình dạy học là quá trình

có tổ chức, thống nhất biện chứng của các thành tố, trong đó hoạt động dạy

và hoạt động học luôn luôn tương tác với nhau, nhằm thực hiện mục tiêu dạy học đã xác định

- Quá trình dạy học là quá trình bảo đảm cùng một lúc ba sự thống nhấtgiữa dạy và học; giữa truyền thụ với chỉ đạo trong dạy; giữa lĩnh hội và tự chỉđạo trong học

Trung học phổ thông là cấp học cuối của bậc học phổ thông, với mụctiêu của giáo dục phổ thông “là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức,trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân,tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hộichủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinhtiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc” Với cấp học THPT, Luật Giáo dục xác định: “Giáo dục trung họcphổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáodục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biếtthông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cánhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp,học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động”

Về nội dung, phương pháp giáo dục phổ thông, Luật xác định: “Nộidung giáo dục phổ thông phải bảo đảm tính phổ thông, cơ bản, toàn diện,

hướng nghiệp và có hệ thống; gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợp với tâmsinh lý lứa tuổi của học sinh, đáp ứng mục tiêu giáo dục ở mỗi cấp học Giáodục trung học phổ thông phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ởtrung học cơ sở, hoàn thành nội dung giáo dục phổ thông; ngoài nội dung chủyếu nhằm bảo đảm chuẩn kiến thức phổ thông, cơ bản, toàn diện và hướngnghiệp cho mọi học sinh còn có nội dung nâng cao ở một số môn học để pháttriển năng lực, đáp ứng nguyện vọng của học sinh.

Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác,chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, mônhọc; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện

kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lạiniềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

Từ sự phân tích trên, chúng tôi quan niệm: Quá trình dạy học ở trường trung học phổ thông là quá trình có mục đích, có kế hoạch, thống nhất biện chứng giữa hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh nhằm thực hiện mục tiêu của giáo dục trung học phổ thông.

Thực chất QTDH ở các trường THPT là sự thống nhất biện chứng giữa

hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh nhằm truyềntải, lĩnh hội và tự lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, hình thànhthái độ đúng đắn cho học sinh đáp ứng mục tiêu giáo dục bậc học THPT

Bản chát QTDH ở các trường THPT là quá trình nhận thức, thực hành

của học sinh dưới sự định hướng, hướng dẫn của giáo viên trong môi trường

sư phạm

Chủ thể của QTDH ở các trường THPT là giáo viên và học sinh, hai

chủ thể năng động của QTDH Trong đó, giáo viên là chủ thể của hoạt độngtruyền thụ và tổ chức hoạt động lĩnh hội; học sinh vừa là khách thể, vừa làchủ thể của QTDH Học sinh là khách thể chịu sự tác động từ hoạt độngtruyền thụ và tổ chức hoạt động lĩnh hội của giáo viên, nhưng lại là chủ thể

của hoạt động lĩnh hội và tự lĩnh hội kiến thức, rèn luyện các kỹ năng, hìnhthành thái độ, nhân cách của chính mình.

Đối tượng của QTDH ở các trường THPT là toàn bộ nội dung, chương

trình giáo dục bậc học THPT theo quy định của Bộ GD&ĐT

Nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức QTDH ở các trường THPT được xác định trong Luật Giáo dục Cụ thể:

- Về nội dung: Đảm bảo tính cơ bản, toàn diện, hệ thống, gắn với thực

tiễn và tâm sinh lý lứa tuổi học sinh THPT, bao gồm các kiến thức của các khoahọc: tự nhiên, xã hội, công nghệ, giáodục công dân, sức khỏe sinh sản, kỹ năngsống, giáo dục quốc phòng và thể chất theo quy định của bậc học THPT

- Về phương pháp: Sử dụng tổng hợp các phương pháp dạy học cảtruyền thống và hiện đại, ưu tiên các phương pháp dạy học theo hướng pháttriển tư duy sáng tạo và năng lực cho học sinh THPT

- Về hình thức: Bao gồm giáo dục giờ lên lớp và giáo dục ngoài giờ lênlớp; dạy học theo hình thức bài giảng và tự học, thực hành, ngoại khóa

Kết quả của QTDH ở các trường THPT: Học sinh các trường THPT

phải có sự tiến bộ rõ rệt Cụ thể

- Về kiến thức: Học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáodục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biếtthông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp

- Về kỹ năng và năng lực: Học sinh THPT có điều kiện phát huy nănglực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng,trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động

- Về thái độ và các phẩm chất nhân cách: Học sinh ở các trường THPT

là những nhân cách đang trưởng thành, tuổi vị thành niên nên có những ưuđiểm và hạn chế nhất định Độ tuổi ở THPT trên 16 tuổi, tâm sinh lý đangphát triển, ưa cái mới

1.1.2 Quản lý quá trình dạy học ở trường trung học phổ thông

Theo Đặng Quốc Bảo: "Quản lý là quá trình gây tác động của chủ thểquản lý đến khách thể QL nhằm đạt mục tiêu chung "

Theo Trần Hồng Quân: " Quản lý là hoạt động có định hướng, có chủđích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bịquản lý) trong tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đíchcủa tổ chức"

Như vậy quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản

lý một cách có định hướng, có chủ định nhằm làm cho tổ chức vận hành, đạtmục tiêu mong muốn bằng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra

Từ những cách tiếp cận về quản lý, chúng ta thấy các khái niệm quản lý

có điểm chung đó là: quản lý bao giờ cũng tồn tại với tư cách là một hệ thốngbao gồm có hai yếu tố: Chủ thế quản lý và khách thể quản lý Chủ thể quản lý

là tác nhân tạo ra các hoạt động, còn khách thể quản lý là người chịu sự quản

lý của chủ thể quản lý Giữa hai yếu tố này phải có chung một mục tiêu vàquy trình, dựa vào đó làm căn cứ để chủ thể tạo ra các tác động Hai yếu tốnày có mối quan hệ, tác động qua lại tương hỗ lẫn nhau

Trong trường học mọi hoạt động đều hướng vào phục vụ hoạt động dạyhọc đạt hiệu quả cao nhất Trong đó, hoạt động quản lý trường học được xem

là trọng tâm chỉ đạo toàn bộ quá trình dạy học

Quản lý quá trình dạy học là quản lý một hệ thống toàn vẹn, bao gồmcác nhân tố cơ bản: Mục đích, nhiệm vụ, nội dung dạy học, thầy với hoạtđộng dạy, trò với hoạt đang học, các phương pháp và các phương tiện dạyhọc, các hình thức tổ chức dạy học, phương thức kiểm tra đánh giá và kết quảhọc tập của học sinh

Bản chất của quá trình dạy học là sự thống nhất biện chứng của hoạtđộng Dạy và hoạt động Học, được thể hiện bằng sự hợp tác giữa dạy và họctheo lôgic khách quan của nội dung và chương trình dạy học Như vậy, quản

lý QTDH là quản lý hoạt động sư phạm của người thầy và hoạt động học tập,rèn luyện của trò nhằm hình thành và phát triền nhân cách học sinh.

Theo tác gia Đỗ Bích Ngọc: "Quản lý quá trình dạy học là một bộ phậncấu thành chủ yếu của toàn bộ hệ thống quản lý quá trình giáo dục và đào tạotrong trường học Quá trình thực hiện các chức năng tổng hợp, phát triển nhâncách nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài''

Trên cơ sở tiếp cận khái niệm quản lý và khái niệm quá trình day học,

có thể hiểu: Quản lý quá trình dạy học là sự tác động có chủ đích mang tính

hệ thống của chủ thể quản lý thông qua các chức năng quản lý đến toàn bộ quá trình dạy học, nhằm thực hiện mục tiêu dạy học đề ra, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu giáo dục của bậc học phổ thông trung học.

Thực chất quản lý QTDH ở các trường trung học phổ thông chính là

những tác động có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức, chỉ đạo của chủ thểquản lý và thông qua kiểm tra để thu thập và nắm thông tin về QTDH, phântích, đánh giá thông tin, ra quyết định quản lý và nắm thông tin mới để cónhững quyết định mới về tổ chức thực hiện QTDH ở các trường THPT

Chủ thể quản lý bao gồm nhiều chủ thể như: Ban Giám hiệu, hiệu

trưởng, phó hiệu trưởng, Hội đồng sư phạm nhà trường, các tổ trưởng tổchuyên môn và đội ngũ giáo viên

Đối tượng quản lý là toàn bộ các thành tố của QTDH.

Phương pháp quản lý bao gồm: Phương pháp hành chính – tổ chức; phương

pháp tâm lý – giáo dục; phương pháp kích thích bằng vật chất và tinh thần

1.1.3 Hiệu trưởng quản lý quá trình dạy học ở trường trung học phổ thông

Trường THPT là cơ quan, đơn vị mà hiệu trưởng là thủ trưởng của cơquan, đơn vị đó, là người chịu trách nhiệm quản lý, tổ chức, điều hành cáchoạt động giáo dục của nhà trường, và chịu trách nhiệm với cấp trên về toàn

bộ các hoạt động giáo dục theo quy định của Nhà nước Hiệu trưởng có quyền

xử lý và ra quyết định theo đúng quyền hạn và chức trách của mình

Người hiệu trưởng, trước hết phải là người có phẩm chất chính trị tốt,chuyên môn vững vàng, hiểu biết rộng, có trình độ lý luận về khoa học quảnlý; là người biết vận động, thu hút quần chúng thực hiện tốt các nhiệm vụ giáodục của nhà trường, biết vận dụng sáng tạo chủ trương, đường lối, chính sáchcủa Đảng và Nhà nước trong nhà trường, phát huy tốt tinh thần dân chủ, sángtạo, đoàn kết trong việc thực hiện nhiệm vụ quản lý chuyên môn của mìnhnhằm đạt được kết quả như mong muốn

Hiệu trưởng có thẩm quyền cao nhất về mặt hành chính và chuyênmôn Hiệu trưởng quản lý nhà trường thông qua 4 chức năng quản lí đó là: Kếhoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra nhằm thực hiện có hiệu quả các nhiệmvụ: xây dựng kế hoạch, tổ chức bộ máy nhà trường và tổ chức thực hiệnnhiệm vụ năm học như: tiếp nhận học sinh; quản lý cán bộ, giáo viên, nhânviên, học sinh; quản lý chuyên môn; quản lý và tổ chức giáo dục học sinh;quản lý hành chính, tài chính, tài sản nhà trường; thực hiện các chế độ chínhsách đối với giáo viên, nhân viên, học sinh; tổ chức thực hiện quy chế dân chủtrong cơ quan; phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong cộngđồng thực hiện các hoạt động giáo dục; tổ chức cho giáo viên, nhân viên vàhọc sinh tham gia các hoạt động xã hội trong phạm vi cộng đồng, đồng thờithực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật,… Hiệu trưởng tự tổchức, kiểm tra, đánh giá nhà trường để tự điều chỉnh nhà trường hướng đếnmục tiêu đào tạo hiệu quả nhất

Nhiệm vụ, quyền hạn của hiệu trưởng trường THPT.

Theo điều lệ trường THPT, hiệu trưởng có 10 nhiệm vụ và 6 quyền hạnnhư sau:

Chỉ đạo thực hiện các hoạt động giáo dục của nhà trường, chấp hànhđầy đủ các Chỉ thị, Nghị quyết và các quy định của Bộ, Tỉnh và Ngành

Xây dựng kế hoạch công tác và chỉ đạo thực hiện kế hoạch công táchàng năm của nhà trường, duyệt kế hoạch công tác của các tổ chuyên môn,giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và cán bộ nhân viên nhà trường, ấnđịnh lịch công tác hàng tháng, tuần, phối hợp với các tổ chức chính trị trongnhà trường điều hành các hoạt động giáo dục trong nhà trường.

Thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ quan, phát huy tính tích cực của họtrong hoạt động giáo dục nhà trường

Quản lý các hoạt động của cán bộ, giáo viên theo kế hoạch có chế độthanh, kiểm tra thường xuyên trong giảng dạy và các hoạt động khác, dự sinhhoạt của đoàn thanh niên theo lời mời của tổ chức đó Để đánh giá việc thực hiệnnhiệm vụ và kết quả đào tạo, từ đó phát hiện những sai sót, kịp thời điều chỉnh,uốn nắn, đánh giá và ghi nhận xét cho cán bộ giáo viên theo điều lệ quy định

Xây dựng đội ngũ giáo viên, cán bộ nhân viên thành một khối thốngnhất, đoàn kết, tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho giáoviên, chăm lo cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho giáo viên, cán bộ vànhân viên

Chỉ đạo tốt công tác quản trị hành chính của nhà trường:

+ Quản lý chế độ sinh hoạt, hội họp của giáo viên, cán bộ nhân viên vàhọc sinh

+ Quản lý và thực hiện đúng nguyên tắc tài chính hiện hành Có kếhoạch tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị và kỹ thuật của nhà trường đểthực hiện tốt nhiệm vụ dạy học cho giáo viên nhằm nâng cao chất lượng giáodục toàn diện cho học sinh Quản lý và sử dụng toàn bộ thiết bị, tài sản, cơ sởvật chất và kỹ thuật đã có vào việc giáo dục học sinh

+ Tổ chức tốt công tác văn thư lưu trữ, công tác hồ sơ… theo quy địnhcủa Nhà nước

Chỉ đạo thực hiện phong trào thi đua hai tốt trong cán bộ giáo viên vàhọc sinh

Tổ chức hội nghị công nhân viên chức, hội nghị liên tịch để thực hiệnchế độ quần chúng tham gia quản lý trường học

Duy trì và thực hiện tốt chế độ báo cáo đối với cấp trên, tổ chức cơ sởĐảng về mọi mặt của nhà trường

Có mối quan hệ mật thiết với nhân dân, chính quyền địa phương các cơquan đoàn thể, lực lượng vũ trang, các cơ sở sản xuất xung quanh trường, vớihội cha mẹ HS, tổ chức động viên các lực lượng xã hội, tham gia tích cực vào

sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ

Như vậy, nhiệm vụ cơ bản của hiệu trưởng là:

Xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo các hoạt động giáo dục của nhàtrường theo đúng chỉ thị, nhiệm vụ năm học của Bộ, Tỉnh và của Ngành

Chỉ đạo, xây dựng, hoàn thiện các điều kiện cơ sở vật chất, bồi dưỡngđội ngũ giáo viên, vận động nhân dân cùng tham gia chăm lo, phát triển giáodục cùng nhà trường

Bản thân phải không ngừng tự chăm lo, bồi dưỡng nhằm nâng cao trình

độ về mọi mặt Có thể nói, hiệu trưởng phải là người có “Tâm - Tầm - Tài”trong hoạt động quản lý; luôn có “Minh” (trí sáng) trong việc xây dựng, đề ra kếhoạch, chiến lược phát triển giáo dục, và không thể thiếu “Chí” (ý chí) trong việcchỉ đạo thực hiện kế hoạch chiến lược đó, nhằm thực hiện bằng được mục tiêu

kế hoạch đã đề ra

Quyền hạn của hiệu trưởng: Quyết định mọi hoạt động của nhà trường;

quyết định và chủ trì mọi hoạt động liên tịch; phân công, phân nhiệm cho cán

bộ, giáo viên trong trường; tiếp nhận chuyển trường, khen thưởng, kỷ luật,đánh giá học sinh; được bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn nghiệp vụ vàhưởng các chế độ theo quy định hiện hành; được ủy quyền cho phó hiệutrưởng lúc vắng mặt với nhiệm vụ và quyền hạn của mình

Hiệu trưởng phải thể hiện được năng lực của mình trong vai trò nhàquản lý: Là đại diện cho chính quyền về mọi mặt và thực hiện Hiến pháp và

pháp luật, Luật Giáo dục một cách nghiêm túc và tự giác; là người phát triển

và điều hành tổ chức mọi hoạt động trong nhà trường Là người cổ động, hỗtrợ lao động và bồi dưỡng thường xuyên về sư phạm cho giáo viên trong nhàtrường; là người kết hợp các mối quan hệ trong hợp đồng giảng dạy để huyđộng nhân lực, vật lực và tài lực vào công tác quản lý của mình

Hiệu trưởng phải là người chủ trì tổ chức điều hành, giám sát hoạtđộng giáo dục trong nhà trường, chú trọng bồi dưỡng chuyên môn, khôngngừng nâng cao năng lực chuyên môn cho các giáo viên, đáp ứng yêu cầunâng cao chất lượng giáo dục, dạy học Nâng cao năng lực chuyên môn chogiáo viên là khâu then chốt để thực hiện đổi mới giáo dục THPT

Từ sự khái quát trên, chúng tôi quan niệm: Hiệu trưởng quản lý quá trình dạy học ở các trường trung học phổ thông là sự tác động liên tục, có mục đích, có kế hoạch của hiệu trưởng vào quá trình dạy học, đảm bảo cho quá trình này đạt được chất lượng, hiệu quả, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường.

Thực chất hiệu trưởng quản lý QTDH ở các trường THPT chính là xác

định vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của chủ thể lãnh đạo, chỉ đạo, chịutrách nhiệm trước cấp trên và chỉ đạo, tổ chức, điều hành, giám sát toàn bộQTDH của trường mình đảm nhiệm

Mục đích của hiệu trưởng quản lý QTDH ở các trường THPT nhằm

đảm bảo cho QTDH hoạt động có hiệu quả, thống nhất và đi vào nền nếp, gópphần nâng cao chất lượng giáo dục của các trường trung học phổ thông ngàycàng nâng cao theo mục tiêu giáo dục của bậc học

Đối tượng của hiệu trưởng quản lý QTDH ở các trường THPT chính là

toàn bộ các thành tố của QTDH, từ mục tiêu, nội dung, chương trình, giáoviên, học sinh, phương pháp, hình thức, phương tiện, môi trường và kết quảdạy học Trong đó, hiệu trưởng cần phải quan tâm đến giáo viên và học sinh,hai nhân tố chủ đạo, năng động của QTDH

Phương pháp, cách thức hiệu trưởng quản lý: Trong tổ chức, điều

hành, giám sát hoạt động giáo dục, hiệu trưởng các trường THPT có nhữngtác động liên tục, bao gồm:

Thứ nhất, xây dựng kế hoạch quản lý quá trình dạy học.

Xây dựng kế hoạch là đưa toàn bộ hoạt động quản lý vào công tác kếhoạch, trong đó chỉ rõ các bước đi, biện pháp thực hiện và bảo đảm các nguồnlực để đạt tới mục tiêu của tổ chức

Để lập kế hoạch quản lý QTDH, hiệu trưởng phải trên cơ sở nội dung,chương trình của giáo dục trung học phổ thông mà Bộ GD&ĐT quy định; căn

cứ vào yêu cầu của thành phố Hà Nội và quận Hà Đông đề xây dựng kêhoạchcủa trường mình

Thứ hai, tổ chức điều hành và thực hiện quá trình dạy học.

Tổ chức điều hành và thực hiện QTDH là chức năng được tiến hành sau

khi lập xong kế hoạch nhằm chuyển hóa những mục đích, mục tiêu bồi dưỡngchuyên môn cho giáo viên trong kế hoạch thành hiện thực Nhờ đó mà các bộphận liên quan trong hoạt động giáo dục cho giáo viên được liên kết thốngnhất, chặt chẽ, đạt được hiệu quả nhất định

Để quản lý tốt việc tổ chức điều hành và thực hiện QTDH , người hiệu

trưởng cần quan tâm tới việc Củng cố thêm nhận thức về vị trí và trách nhiệmcho cán bộ, giáo viên; xây dựng được khối đoàn kết, nhất trí trong nhà trường;chăm sóc đời sống vật chất và tinh thần cho đội ngũ cán bộ, giáo viên; nâng caotay nghề cho cán bộ, giáo viên, thực hiện các yêu cầu chuyên môn, thanh tra,kiểm tra, dự giờ, thăm lớp, áp dụng các sáng kiến kinh nghiệm trong và ngoàinhà trường, giúp đỡ các giáo viên yếu kém

Thứ ba, chỉ đạo trực tiếp các lực lượng thực hiện quá trình dạy học.

Hiệu trưởng chỉ đạo cụ thể QTDH về mục tiêu, nội dung, thời gian hìnhthức, phương pháp, địa điểm, phân công trách nhiệm cho từng thành viên, yêucầu cần đạt trong từng môn học, từng học kỳ, từng giai đoạn Hiệu trưởng

cũng cần hướng dẫn, chỉ đạo tạo điều kiện cho giáo viên tự học tập, tự bồidưỡng để nâng cao trình độ, năng lực và phương pháp sư phạm Chỉ đạo sátsao việc thực hiện nhiệm vụ đối với những thành viên liên quan đến QTDH.Chỉ đạo sự phối hợp với các lực lượng thực hiện QTDH.

Để QTDH mỗi nhà trường đạt hiệu quả, hiệu trưởng phải phối hợp chặtchẽ với các cấp chỉ đạo chuyên môn của quận, thành phố, để luôn có địnhhướng đúng trong nâng cao chất lượng QTDH bậc THPT, đáp ứng yêu cầucủa đổi mới trong từng giai đoạn cụ thể Chỉ đạo các thành viên trong nhàtrường phối hợp với nhau để QTDH đạt hiệu quả Liên kết gắn bó với phụhuynh, nắm tâm tư nguyện vọng của phụ huynh để kịp thời điều chỉnhphương pháp dạy học và giáo dục của giáo viên

Thứ tư, kiểm tra đánh giá việc tổ chức thực hiện quá trình dạy học.

Để QTDH đạt kết quả không thể không có kiểm tra Môi trường luônbiến động, những yếu tố ngẫu nhiên nhiều và công tác bồi dưỡng chuyên mônlại là công việc làm việc với con người - mang nhiều đặc tính chủ quan do đóchức năng kiểm tra kiểm soát phải thực hiện thường xuyên và nghiêm túc

1.2 Nội dung hiệu trưởng quản lý quá trình dạy học ở trường trung học phổ thông quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

1.2.1 Quản lý mục tiêu dạy học

Việc quản lý mục tiêu dạy học ở trường THPT được xác định ngay từđầu mỗi năm học trên cơ sở các văn bản quy định và chương trình giáo dụcphổ thông Mục tiêu dạy học có nhiều cấp độ, được xác định và biểu hiện ởnội dung dạy học cụ thể cho từng đối tượng Có mục tiêu chung cho cả khóahọc, có mục tiêu cụ thể cho từng môn học, bài học, từng nội dung và hìnhthức dạy Quản lý mục tiêu dạy học không đơn thuần là quản lý khâu xác lậpmục tiêu, quản lý mô hình dự kiến hay quản lý sản phẩm cuối cùng của quátrình đào tạo mà phải quản lý cả quá trình thực hiện mục tiêu (quá trình làm rasản phẩm) Vì vậy quản lý quá trình xây dựng và triển khai thực hiện kế

hoạch, chương trình dạy học là khâu quan trọng nhất của quản lý mục tiêudạy học

Quản lý mục tiêu dạy học luôn gắn liền với quản lý kế hoạch dạy học

Kế hoạch dạy học bao gồm: việc xác định mục tiêu dạy học, nội dung chươngtrình dạy học, giáo viên thực hiện nội dung dạy học, hình thức tổ chức dạyhọc, phương pháp dạy học, điều kiện phương tiện đảm bảo cho quá trình dạyhọc, đối tượng học Quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học làviệc làm trọng yếu của chủ thể quản lý nhằm đạt tới các mục tiêu của hoạtđộng quản lý quá trình dạy học Ban Giám hiệu, đặc biệt là hiệu trưởng quản

lý kế hoạch dạy học của từng tháng, quý, năm mà các trường THPT đã xâydựng, cụ thể hóa kế hoạch của cấp trên

1.2.2 Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên

Hoạt động dạy của giáo viên ở trường THPT là hoạt động phức tạp, đadạng, tác động có mục đích và tích cực vào toàn bộ quá trình tâm lý nhận thứccủa học sinh Trên cơ sở đó tạo điều kiện giúp học sinh không chỉ tiếp thuthông tin, tri thức tự nhiên, xã hội, kinh nghiệm thực tiễn, mà còn tạo nên ởhọc sinh cảm xúc, tình cảm, thái độ tích cực đối với các vấn đề tự nhiên, xãhội và tư duy Đồng thời tạo điều kiện cho học sinh nâng cao khả năng hànhđộng và nâng cao bản lĩnh, niềm tin và các phẩm chất nhân cách khác cầnthiết cho hoạt động thực tiễn và việc tham gia vào cuộc sống, lao động xã hội

Hoạt động dạy có chức năng kép là truyền đạt và điều khiển nội dungdạy học theo chương trình quy định Trong đó, giáo viên có vai trò chủ đạo, tổchức, điều khiển hoạt động học tập, kích thích tính tích cực, năng động củahọc sinh để phát huy vai trò chủ thể nhận thức của họ Chất lượng của hoạtđộng học phụ thuộc vào trình độ tổ chức và điều khiển của người dạy Điềunày cho thấy quản lý hoạt động dạy của giáo viên đóng một vai trò rất quantrọng trong quản lý quá trình dạy học

Quản lý hoạt động dạy của giáo viên thực chất là quản lý việc thực hiệnnhiệm vụ dạy học, từ các khâu các bước tiến hành và tổ chức thực hiện nhiệm

vụ dạy học, cụ thể là: quản lý việc lập kế hoạch dạy học của giáo viên; quản

lý việc thực hiện chương trình; quản lý việc soạn bài và giờ lên lớp; quản lýviệc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học; quản lý hồ sơ chuyên môn củagiáo viên; quản lý kế hoạch nghiên cứu khoa học và tự học của giáo viên;quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

1.2.3 Quản lý hoạt động học tập của học sinh

Hoạt động học tập của học sinh ở trường THPT, về thực chất là hoạtđộng tiếp thu, lĩnh hội và thực hành, tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh trithức khoa học và phương pháp, các giá trị, kinh nghiệm thực tiễn Trên cơ sở

đó nâng cao kiến thức, kỹ năng thực hành, đồng thời hình thành, phát triểnphẩm chất nhân cách của học sinh Hoạt động học của học sinh là quá trìnhnhận thức những kiến thức cơ bản và tự lĩnh hội kiến thức, trên cơ sở khảnăng tư duy độc lập của người đang trưởng thành; động cơ, nhu cầu nhận thức

đã được xác định một cách tự giác

Học sinh là chủ thể sáng tạo của việc học và việc hình thành nhân cáchbản thân Do vậy, quản lý hoạt động học tập của học sinh là quản lý các chứcnăng tâm lý của quá trình nhận thức, tình cảm, ý chí , đặc biệt là năng lực tưduy, khả năng phân tích, tổng hợp, khái quát của học sinh trong quá trình lĩnhhội kiến thức

Quản lý hoạt động học tập của học sinh là hệ thống các tác động có tổchức, có mục đích, có kế hoạch theo chức năng của chủ thể quản lý đến đốitượng quản lý trong quá trình học tập của học sinh nhằm đảm bảo cho mọihoạt động học tập được thực hiện theo đúng kế hoạch, đạt chất lượng hiệu quảtốt nhất, đáp ứng mục tiêu từng bài học, từng môn học và mục tiêu, yêu cầucủa trường THPT

Quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT phải đạt được cácyêu cầu sau: học sinh có tinh thần, thái độ, động cơ học tập đúng đắn; pháthuy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập; hình thành nền nếphọc tập, thói quen học tập chuyên cần; nâng cao chất lượng học tập đối vớitừng học sinh cho cả tập thể lớp học.

1.2.4 Quản lý nội dung dạy học

Triển khai thực hiện nội dung, chương trình dạy học là quá trình cụ thểhóa nội dung, chương trình giáo dục thành việc dạy học Các trường THPTcăn cứ vào các nội dung, chương trình giáo dục của Bộ và những nội dungcủa Sở GD&ĐT để cụ thể hóa và phát triển nội dung, chương trình giáo dục

Quản lý quá trình triển khai thực hiện nội dung dạy học ở trường THPTtheo đúng chương trình đã được quy định góp phần quan trọng trong quản lýmục tiêu của quá trình dạy học, đồng thời nâng cao chất lượng, hiệu quả giáodục theo mục tiêu đã xác định

Quản lý nội dung dạy học bao gồm toàn bộ hệ thống kiến thức xã hội,

tự nhiên và con người, các giá trị chuẩn mực đạo đức, kỹ năng, kỹ xảo cầnthiết để góp phần hình thành các phẩm chất nhân cách, năng lực thực tiễn chohọc sinh Quản lý nội dung dạy học phải đặc biệt chú ý quản lý chất lượng, sốlượng thông tin, các đơn vị kiến thức, kỹ năng trong quá trình dạy học Nộidung dạy học ở trường PTTH phải đảm bảo trang bị kiến thức lý thuyết cơbản, đồng thời nâng cao nhận thức và kỹ năng vận dụng lý thuyết của họcsinh vào nhiệm vụ thực hành của họ

1.2.5 Quản lý phương pháp dạy học

Quản lý phương pháp dạy học là theo dõi, kiểm tra, đánh giá, điềuchỉnh việc sử dụng các phương pháp dạy học ở trường THPT nhằm đạt hiệuquả, mục đích dạy học Hình thức tổ chức và phương pháp dạy học có mốiquan hệ chặt chẽ với các nhân tố trong quá trình dạy học, đồng thời hình thức

tổ chức và phương pháp chịu sự chi phối của mục tiêu và nội dung dạy học.Phương pháp dạy học là thành tố linh hoạt của quá trình dạy học và việc sửdụng phù hợp cùng với quản lý tốt phương pháp dạy học có tác động lớn đếnchất lượng, hiệu quả của QTDH Quản lý phương pháp dạy học ở trườngTHPT bao hàm cả quản lý đổi mới phương pháp dạy học.

1.2.6 Quản lý hình thức dạy học

Hình thức tổ chức dạy học ở trường THPT là là cách thức tổ chức, sắpxếp và tiến hành các buổi học theo một trật tự, chế độ nhất định nhằm thựchiện các mục tiêu, nhiệm vụ dạy học đặt ra

Đặc trưng của hình thức tổ chức dạy học chính là mặt tổ chức sắp xếp

và tiến hành các buổi học và biểu hiện cụ thể là từ việc xác định mục đích, vịtrí, vai trò buổi học, thành phần tham gia, nhiệm vụ của giáo viên và học viên,

các lực lượng tham gia, cơ sở vật chất bảo đảm…Vì vậy quản lý hình thức tổ

chức dạy học cũng có nghĩa là phải bảo đảm cho hình thức tổ chức dạy họcphù hợp với mục tiêu, nội dung, phương pháp và phương tiện dạy học; làmcho hình thức tổ chức dạy học phát triển đa dạng, phong phú, mang lại hiệuquả cao trong dạy học

Ở trường THPT, hiệu trưởng tập trung quản lý các hình thức tổ chứcdạy học bao gồm: hình thức lên lớp (bài lên lớp; thảo luận; bài tập; thực hành;

;kiểm tra, đánh giá) và hình thức ngoài giờ lên lớp (tự học; ngoại khóa…)

1.2.7 Quản lý các điều kiện đảm bảo cho quá trình dạy học

Hiệu trưởng quản lý việc sử dụng tài chính, khai thác, sử dụng, bảoquản, giữ gìn và phát huy tối ưu tác dụng của cơ sở vật chất, thiết bị dạy học(hội trường, phòng học, bàn ghế, bảng, sách giáo khoa, tài liệu, máy tính,projector ) phục vụ cho quá trình dạy học ở trường THPT

Các trường trung học phổ thông ở quận chịu sự chỉ đạo của Ủy bannhân dân quận về quản lý, đầu tư cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động của nhà

trường; chịu sự quản lý và chỉ đạo về chuyên môn của Sở GD&ĐT Việcquản lý tài chính của nhà trường cần đảm bảo sử dụng nguồn tài chính hiện cótheo đúng nguyên tắc quản lý tài chính của Nhà nước Quản lý cơ sở vật chất,thiết bị phục vụ cho quá trình dạy học phải đảm bảo được các yêu cầu liênquan mật thiết với nhau đó là: Tổ chức quản lý tốt, đảm bảo đầy đủ và sửdụng có hiệu quả cơ sở vật chất, thiết bị dạy học Thực tế cho thấy, cơ sở vậtchất và thiết bị dạy học chỉ phát huy được tác dụng trong quá trình dạy họckhi được quản lý tốt Do đó, cùng với việc nâng cấp, đầu tư trang thiết bị,điều quan trọng hơn cả là phải chú ý đến việc bảo quản tốt và phát huy hếttính năng, tác dụng của cơ sở vật chất và thiết bị dạy học, phục vụ có hiệu quảtrong quá trình dạy học ở nhà trường

Quản lý các điều kiện đảm bảo cho dạy học ở trường PTTH là một lĩnhvực vừa mang đặc tính kinh tế vừa mang đặc tính khoa học - giáo dục Do đó,trong quá trình quản lý, một mặt phải tuân thủ các yêu cầu chung về quản lýkinh tế, khoa học, mặt khác, cần tuân thủ các yêu cầu quản lý thuộc chuyênngành giáo dục

1.2.8 Kiểm tra, đánh giá quá trình dạy học và kết quả dạy học

Hiệu trưởng cần phải kiểm tra, đánh giá QTDH Kiểm tra đánh giá việcthực hiện QTDH là khâu then chốt để nắm được chất lượng, hiệu quả giáodục Thông qua kiểm tra, đánh giá mà người hiệu trưởng nhận biết cụ thể vềnhững ưu điểm, hạn chế ở tất cả các khâu, ở từng thành tố của QTDH; từ việcthực hiện mục tiêu dạy học, nội dung chương trình dạy học, thực hiện nộidung dạy học, hình thức tổ chức và phương pháp dạy học, điều kiện phươngtiện đảm bảo cho quá trình dạy học, đặc biệt là kết quả giảng dạy của giáoviên và kết quả học tập của học sinh Trên cơ sở đó, hiệu trưởng có cáchthức điều chỉnh, định hướng, uốn nắn, nhằm đưa QTDH đạt được chất lượnghiệu quả cao

1.3 Những yếu tố tác động đến hiệu trưởng quản lý quá trình dạy học ở trường trung học phổ thông quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

1.3.1 Yếu tố khách quan

Thứ nhất, yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo hiện

nay tác động trực tiếp đến vai trò, chức năng, nhiệm vụ và tư duy của ngườihiệu trưởng

Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ tám (khóaXI) xác định: “Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thểchất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năngkhiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dụctoàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoạingữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thựctiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời.Hoàn thành việc xây dựng chương trình giáo dục phổ thông giai đoạn sau năm

2015 Bảo đảm cho học sinh có trình độ trung học cơ sở (hết lớp 9) có tri thứcphổ thông nền tảng, đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở;trung học phổ thông phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn họcsau phổ thông có chất lượng Nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, thực hiệngiáo dục bắt buộc 9 năm từ sau năm 2020” [18, tr.124]

Những yêu cầu mới này sẽ tác động không nhỏ đến hiệu trưởng cáctrường phổ thông Tác động từ nhận thức, quan niệm và thực tiễn hoạt độngcủa hiệu trưởng

Thứ hai, đặc điểm môi trường kinh tế - văn hóa- xã hội địa phương tác động đến giáo dục nói chung, giáo dục phổ thông trung học nói riêng.

Trên bình diện toàn cầu, nhà trường luôn có mối quan hệ với cộngđồng, xã hội nhằm phát triển giáo dục, mục tiêu là nâng cao chất lượng nguồnnhân lực để đẩy mạnh phát triển kinh tế Những quốc gia có nền chính trị ổnđịnh, quan điểm của những nhà lãnh đạo về GD&ĐT đúng đắn, chính sáchđầu tư cho GD&ĐT thỏa đáng sẽ tạo điều kiện cho GD&ĐT phát triển Cácyếu tố về kinh tế - xã hội có tác động mạnh mẽ đến sự phát triển giáo dục baogồm: cơ cấu dân số, phân bổ dân cư, phong tục tập quán, truyền thống văn

hóa, trình độ dân trí Nếu dân số tăng, nhu cầu trường lớp, đội ngũ cán bộgiáo viên cũng tăng Mặt khác, phong tục tập quán của từng địa phương cũngảnh hưởng đến công tác giáo dục Người hiệu trưởng phải là người linh hoạt,nhạy bén để hiệu trưởng quản lý QTDH ở các trường THPT, nâng cao chấtlượng QTDH ở các trường THPT trên tinh thần am hiểu truyền thống, nhữngnét văn hóa riêng của địa bàn dân cư mới có thể làm tốt công tác giáo dục.Đây là yếu tố khách quan hiệu trưởng cần quan tâm trong quản lý QTDH ởcác trường THPT.

Thứ ba, sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Thành phố và quận Hà Đông

Chính sách phát triển đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên thể hiện ở chỉthị 40 của Ban Bí thư TW Đảng và Nghị quyết 90 của Chính phủ, trong đóbuộc các cấp quản lý, cá nhân hiệu trưởng và giáo viên phải có kế hoạch,chương trình cụ thể để nâng cao chất lượng đội ngũ theo hướng đạt chuẩn

Thứ tư, sự quan tâm phối hợp của Hội cha mẹ học sinh

- Thực hiện chính sách xã hội hóa trong giáo dục: quyết định số 149/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ ngày 23/6/2006, và Nghị định số69/2008/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30/5/2008 về khuyến khích công tác xãhội hóa khiến tạo điều kiện thuận lợi cho việc tăng nhanh về số lượng cáctrường THPT Tăng cường huy động sự đầu tư, đóng góp của phụ huynh vớinhững hỗ trợ nhà trường trong việc xây dựng cơ sở vật chất, chi trả lương chogiáo viên và cùng chăm lo với nhà trường trong việc đóng góp kinh phí triểnkhai các hoạt động giáo dục học sinh Sự ủng hộ, sự giúp đỡ của các tổ chức,các công ty, các cơ quan trên địa bàn quận, thành phố và trung ương trong việcủng hộ về cơ sở vật chất, liên kết bồi dưỡng tập huấn các kỹ năng chuyên mônliên quan đến giáo dục học sinh phổ thông, những thanh niên và vị thành niên

Thứ năm, cơ sở vật chất của nhà trường.

Cơ sở vật của nhà trường cũng là yếu tố khách quan ảnh hưởng đến côngtác quản lý của hiệu trưởng Nếu hiệu trưởng chỉ đạo nhưng nhà trường thiếu

thốn về cơ sở vật chất thì công tác quản lý cũng khó thực hiện, hoặc cơ sở vậtchất thiếu thốn, hỏng hóc, xuống cấp thì cũng ảnh hưởng gián tiếp đến côngtác quản lý của hiệu trưởng.

1.3.2 Các yếu tố chủ quan

Thứ nhất, phẩm chất chính trị tư tưởng của người hiệu trưởng.

Nhận thức của hiệu trưởng về vị trí, vai trò của QTDH ở các trường

THPT sẽ là yếu tố quyết định trong quản lý Hiệu trưởng cần nhận thức đượcmuốn phát triển nhà trường, muốn QTDH đi vào nền nếp và đảm bảo chấtlượng, giữ được thương hiệu của nhà trường, con đường đúng đắn, bền vữngnhất là tăng cường bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho giáo viêntrong QTDH và giáo dục (nghĩa hẹp) nhằm phát triển toàn diện cho học sinhTHPT về kiến thức, năng lực, phẩm chất, thái độ, thể chất và tinh thần, đápứng kịp với những đòi hỏi của nền kinh tế xã hội

Thứ hai, phẩm chất đạo đức của người hiệu trưởng.

Phẩm chất đạo đức của người hiệu trưởng là yếu tố chủ quan vô cùngquan trọng trong công tác quản lý Nếu người hiệu trưởng có phẩm chất đạođức tốt, luôn đặt quyền lợi chung của tập thể, của học sinh lên trên hết, luônquan tâm chăm lo bồi dưỡng về năng lực nghiệp vụ và tác phong công tác củađội ngũ giáo viên trong trường, chí công vô tư…sẽ là tấm gương tốt thôi thúcmọi thành viên trong trường hết lòng vì công việc giáo dục Chính vì vậy đạođức của người hiệu trưởng trường THPT là yếu tố chủ quan vô cùng quantrọng ảnh hưởng đến hiệu quả công tác quản lý giáo dục trong nhà trường

Thứ ba, các phẩm chất phong cách, tác phong công tác của người hiệu trưởng.

Người hiệu trưởng cần có tác phong nhanh nhẹn, quyết đoán trong côngviệc, đi sâu đi sát trong công việc, cần tổ chức được một tập thể nhà trườngđoàn kết, dân chủ Có như vậy QTDH mới đạt được chất lượng tốt nhất

Phong cách và tác phong của hiệu trưởng cũng chính là một yếu tố chủ quanảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quản lý giáo dục trong nhà trường.

Thứ tư, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm của hiệu trưởng.

Năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm của hiệu trưởng có ý nghĩa rấtquan trọng đối với công tác quản lý của hiệu trưởng Do đó, người hiệutrưởng phải thường xuyên được nâng cao trình độ phù hợp với đòi hỏi thực tế,phải kịp thích ứng với điều kiện thực tiễn ở trường THPT Về mặt kiến thức

chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm của người hiệu trưởng phải được nâng cao

thông qua nhiều con đường, trong đó có bồi dưỡng và tự bồi dưỡng, đồng thờikhông ngừng được cập nhật ngững yếu tố hiện đại để đáp ứng yêu cầu đổimới giáo dục

Thứ năm, năng lực và kinh nghiệm quản lý nhà trường của hiệu trưởng:

Cần tổ chức, chỉ đạo sâu sát tới các thành viên trong nhà trường thực hiện tốtQTDH Với kế hoạch đã xây dựng, người hiệu trưởng cần thực hiện nghiêm túcviệc tổ chức, triển khai, phân công nhiệm vụ, trách nhiệm tới từng thành viêntham dự Nếu người hiệu trưởng chỉ phân công giáo viên tham gia thực hiệnQTDH nhưng không sâu sát, giao nhiệm vụ, và có các hình thức giám sát việcthực hiện trên thực tế thì đây cũng là một yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến quản

lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên

Hiệu trưởng lựa chọn nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức QTDHcần thiết thực Người hiệu trưởng cần luôn cập nhật những thông tin mới nhất

về giáo dục THPT Từ đó, người hiệu trưởng mới có thể lựa chọn những nộidung nào cần thiết và phù hợp nhất cho sự phát triển, nâng cao chất lượngchuyên môn cho giáo viên trong nhà trường để thực hiện tốt QTDH Bên cạnh

đó, để nâng cao hiệu quả QTDH cũng luôn cần sự lựa chọn nghiêm túc, sự

chuẩn bị kỹ có chất lượng trong phương pháp, hình thức tổ chức thực hiệnkhoa học và hợp lý.

Hiệu trưởng cần nghiêm túc trong kiểm tra đánh giá Cần đề ra cụ thểchế độ chính sách thưởng, phạt trong hoạt động giáo dục Khâu kiểm tra đánhgiá là vô cùng cần thiết của chu trình quản lý Để nắm được kết quả của quátrình giáo dục, người hiệu trưởng cần thực hiện công tác kiểm tra, đánh giá.Nếu không kiểm tra, đánh giá sẽ ảnh hưởng nhiều đến chất lượng của QTDH

lý tốt QTDH của hiệu trưởng sẽ trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng dạyhọc và góp phần thực hiện thành công mục tiêu giáo dục của nhà trường

2.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội của quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

Quận Hà Đông có diện tích tự nhiên 4.832,64 ha, gồm 17 đơn vị hànhchính Dân số đến năm 2013 là gần 250 nghìn người Là trung tâm kinh tế vănhóa, khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo của tỉnh Hà Tây (trước đây) Quận

Hà Đông nằm trong chuỗi đô thị của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, đây là

vị trí địa lý có lợi thế rất lớn trong việc phát triển kinh tế xã hội của thành phố

Hà Nội

Quận Hà Đông nằm liền kề và là một trong những cửa ngõ quan trọngcủa Thủ đô Thực tế cho thấy rằng Quận Hà Đông có mối quan hệ phát triểnkhông chỉ về mặt giao thông, cơ sở hạ tầng mà còn cả về mặt kinh tế xã hội

Quy hoạch tổng thể kinh tế xã hội của Thành phố Hà Nội cũng đã xácđịnh Quận Hà Đông cùng chuỗi đô thị Miếu Môn – Xuân Mai – Hòa Lạc –Sơn Tây sẽ là vành đai vệ tinh phát triển không gian của Thủ đô, là một điểmnhấn của Thành phố Hà Nội trong định hướng phát triển không gian vùng đôthị Hà Nội mở rộng, tác động lan tỏa ra các vùng lân cận thành các trục pháttriển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Đặc biệt, sau 5 năm hợp nhất về Thành phố Hà Nội, kinh tế - xã hội củaQuận Hà Đông phát triển khá vững chắc, là một trong những quận, huyện cónguồn thu tương đối ổn định trong thành phố

Về cơ sở hạ tầng, nhất là cơ sở phục vụ sản xuất được quan tâm đầu tư.Cùng với việc đẩy mạnh và phát triển kinh tế, quận đó có chủ trương giảiquyết tốt các vấn đề xã hội, thực hiện các chính sách xã hội hướng vào việc

lành mạnh hoá xã hội tạo động lực mạnh mẽ để phát triển sản xuất, tăng năngsuất lao động xã hội, thực hiện bình đẳng trong quan hệ xã hội, khuyến khíchnhân dân làm giàu hợp pháp bằng các biện pháp hữu hiệu như: tạo ra nhiềuviệc làm mới, mở rộng hệ thống bảo hiểm xã hội, đẩy nhanh chương trình xoáđói giảm nghèo, làm tốt chính sách ưu đãi xã hội, vận động nhân dân tham giaphong trào đền ơn đáp nghĩa, uống nước nhớ nguồn, chăm sóc sức khoẻ nhândân, nâng cao chất lượng dân số Hoạt động y tế, giáo dục, văn hoá thông tin,thể dục thể thao có bước chuyển biến mạnh, đẩy mạnh đấu tranh phòng chốngtội phạm, giữ gìn trật tự kỷ cương xã hội, an ninh chính trị được giữ vững, trật

tự an toàn xã hội có mặt tiến bộ, các chính sách xã hội được tiến hành theotinh thần xã hội hóa đề cao trách nhiệm chính quyền các cấp, huy động cácnguồn lực trong nhân dân và các tổ chức xã hội Hoàn thành tốt nhiệm vụquốc phòng địa phương Công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền,hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân có nhiều tiến bộđem lại lòng tin đối với nhân dân

2.1.2 Đặc điểm giáo dục trung học phổ thông quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

Hà Nội là thành phố có hệ thống trường trung học phổ thông hay còn gọi

là các trường cấp III rất đa dạng, bao gồm các trường công, trường cấp III trựcthuộc đại học, trường bán công và trường dân lập Trong số đó có một số trườngđược coi là có chất lượng đào tạo hàng đầu cả nước, là nơi tập trung nhiều họcsinh phổ thông ưu tú không chỉ của Hà Nội mà còn của toàn miền Bắc

Là loại hình nhà trường nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân, cáctrường THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội hiện nay bao gồm: TrườngTHPT Nguyễn Huệ; trường THPT Lê Quý Đôn; trường THPT Quang Trung;trường THPT Trần Hưng Đạo; trường THPT Hà Đông; trường THPT PhùngHưng, Trường THPT Lê Lợi Trong tổng số 7 trường đó, có 3 trường là

trường dân lập, trường Lê Lợi vừa mới được thành lập Các trường THPTquận Hà Đông, thành phố Hà Nội có những đặc điểm sau:

2.1.3 Đặc điểm về mục tiêu giáo dục

Thực hiện mục tiêu giáo dục đã được Luật Giáo dục quy định:

Với bậc học phổ thông nói chung: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông làgiúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các

kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hìnhthành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách vàtrách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộcsống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [27, tr.25]

Với cấp học THPT: “Giáo dục trung học phổ thông nhằm giúp học sinhcủng cố và phát triển những kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiệnhọc vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướngnghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển,tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống laođộng” [27, tr.25]

Các trường THPT quận Hà Đông không nằm ngoài việc thực hiện mụctiêu đó Tuy nhiên với địa bàn của thành phố Hà Nội, các trường THPT củaquận còn giáo dục học sinh trở thành những công dân thủ đô thanh lịch, tiênphong trong thực hiện sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiệntoàn cầu hóa toàn diện

2.1.4 Đặc điểm về nội dung, chương trình đào tạo

Các trường THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội luôn kiên trì mụctiêu giáo dục: “ Giáo dục toàn diện, bảo đảm cho học sinh thi đậu tốt nghiệp ,

và chuẩn bị tốt nhất cho họ để thi đậu vào các trường Đại học và Cao đẳng”.Như vậy chương trình học của mỗi lớp được cấu tạo thành hai phần: chươngtrình phổ thông và chương trình luyện thi vào đại học, nhưng hai phần ấy đượclồng ghép vào nhau một cách hợp lý ngay trong mỗi tiết học Trong mỗi bài

học, ngoài những yêu cầu chung như ở các trường công lập khác, còn có mộtyêu cầu nữa đối với học sinh: phải đạt đến trình độ có thể làm được các bài thivào Đại học Bởi vậy các bài kiểm tra cuối học kỳ thường khó hơn mức quyđịnh chung của Sở Giáo dục Chương trình của các trường THPT bảo đảm chocác em học sinh không phải đi học thêm dưới bất kỳ hình thức nào.

2.1.5 Đặc điểm về giáo viên và học sinh

Giáo viên ở các trường THPT quận Hà Đông được Ủy ban nhân daanquận và Sở GD&ĐT thành phố quy hoạch, tuyển chọn và bố trí sử dụng trên

cơ sở nhu cầu của các trường So với các quận khác, giáo viên ở các trườngTHPT quận Hà Đông đã dạng, có tuyển chọn, có luân chuyển theo quy hoạch,luaan chuyển hợp lý hóa Vì vậy,chất lượng đội ngũ và cơ cáu không đảmbảo theo yêu cầu Hiệu quả dạy học một số giáo viên còn thấp, nhất là sốchuyển từ các tỉnh khác

Khác với các trường THPT ở các quận khác, các trường THPTquận HàĐông vừa thi tuyển vừa tuyển chọn nguồn học sinh vào học, chỉ nhận những họcsinh ngoan và chăm (thể hiện trong học bạ ở THCS và điểm thi tuyển chung của

Sở Giáo dục và Đào tạo); mời những thầy cô giáo có nhiều kinh nghiệm và có tâmhuyết với nghề để dạy dỗ học sinh; đối với bậc THCS, chú trọng ba môn: Toán ,Tiếng Việt, Tiếng Anh (các môn khác bảo đảm theo chương trình chung của Bộ).Đối với bậc PTTH, học sinh được phân thành hai Ban khác nhau tuỳ theo nguyệnvọng, sở thích và khả năng của mỗi em: Ban A chú trọng ba môn : Toán , Lý,Hoá; Ban D chú trọng ba môn: Tiếng Việt, Tiếng Anh, Toán Việc phân Bannhằm mục đích luyện tập, chuẩn bị để thi Đại học

2.2 Thực trạng quá trình dạy học và thực trạng hiệu trưởng quản

lý quá trình dạy học ở trường trung học phổ thông quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

2.2.1 Khái quát chung về khảo sát thực trạng

* Mục đích khảo sát

Đề tài khảo sát thực trạng hiệu trưởng quản lý QTDH ở các trườngTHPT quận Hà Đông, Hà Nội Đánh giá những thành công và hạn chế hiệutrưởng quản lý QTDH ở các trường THPT quận Hà Đông, Hà Nội và các yếu

tố quản lý ảnh hưởng đến hoạt động này của các trường Từ đó có cơ sở đềxuất các biện pháp hiệu trưởng quản lý QTDH ở các trường THPT quận HàĐông, Hà Nội có hiệu quả và nâng cao chất lượng đào tạo của các trường

*.Nội dung nghiên cứu

- Khảo sát thực trạng QTDH và hiệu trưởng quản lý QTDH ở các

trường THPT quận Hà Đông, Hà Nội

- Đánh giá thành công, hạn chế và các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu trưởngquản lý QTDH ở các trường THPT quận Hà Đông, Hà Nội

- Khảo nghiệm mức độ cần thiết, mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất

về hiệu trưởng quản lý QTDH ở các trường THPT quận Hà Đông, Hà Nội

* Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:

- Điều tra bằng phiếu hỏi và phương pháp thống kê toán học để xử lý vàđịnh hướng kết quả nghiên cứu

- Điều tra viết : đề tài sử dụng 03 mẫu phiếu điều tra (phụ lục kèm theo)

số

Giáo viên

Hiệu trưởng, hiệu phó và CBQL

Học sinh

2.2.2 Thực trạng quá trình dạy học ở các trường trung học phổ thông quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

Thứ nhất, thực trạng về nhận thức của cán bộ quản lý giáo dục, giáo sinh về quá trình dạy học và quản lý quá trình dạy học ở các trường trung học phổ thông.

Đại đa số hiệu trưởng, hiệu phó và cán bộ quản lý giáo dục, giáo viêncác trường THPT và học sinh đều nhận thức đúng về vai trò của QTDH vàquản lý QTDH

Tuy nhiên, nhiều giáo viên còn ngại thay đổi, chưa nhận thức đúng việchình thành kiến thức, thái độ của học sinh trong QTDH (27,0%)

Biểu đồ 2.3: Kết quả khảo sát nhận thức của giáo viên về vai trò của quá trình dạy học và quản lý quá trình dạy học

Các trường đã tổ chức giáo dục nâng cao nhận thức của học sinh về việc

tổ chức tốt QTDH, coi đó là con đường cơ bản để dạy chữ, rèn luyện các kỹnăng và năng lực, hình thành thái độ cho học sinh Vì vậy, các trường THPTluôn quan tâm đến chất lượng QTDH, đặc biệt quan tâm đến hai chủ thể năngđộng là giáo viên và học sinh

Tuy nhiên, khảo sát ý kiến của học sinh các trường trung học phổ thôngtrên địa bàn của quận về vai trò của QTDH và quản lý QTDH, kết quả chothấy: Còn 8,3% học sinh cho rằng QTDH không quan trọng, chứng tỏ vẫn cònhọc sinh có thái độ học tập chưa tích cực

Thứ hai, thực trạng hoạt động giảng dạy của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh.

Bảng 2.2 Kết quả khảo sát mức độ thực hiện quá trình dạy học ở trung học phổ thông

TT Nội dung đánh giá Đối tượng

2 Hoạt động của giáo viên Giáo viênHọc sinh 11178 55,578,0 4015 20,518,0 4917 24,017,0

3 Hoạt động của học sinh Giáo viênHọc sinh 10967 54,967,0 6223 31,023,0 2910 14,110,0

4 Nội dung, chương trình

dạy học THPT

Giáo viên 134 67,0 34 17,0 32 16,0Học sinh 78 78,0 13 13,0 9 9,0

5 Phương pháp dạy học

THPT

Giáo viên 125 62,5 43 21,5 32 16,0Học sinh 78 78,0 10 10,0 12 12,0

6 Hình thức dạy học

THPT

Giáo viên 176 88,0 20 10,0 4 2,0Học sinh 69 69,0 20 20,0 11 11,0

Thứ ba, kết quả học tập, rèn luyện của học sinh các trương THPT quận Hà Đông, thành phố Hà Nội trong một số năm gần đây:

Nhìn kết quả Bảng 2.4, ta thấy việc thực hiện các thành tố của QTDH ởcác trường THPT đều được đánh giá cơ bản đảm bảo Đánh giá cao nhất làviệc thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình dạy học

Tuy nhiên, qua ý kiến đánh giá của cả giáo viên và học sinh, các hoạtđộng của giáo viên, học sinh, phương pháp và hình thức dạy học còn nhiềuhạn chế

Bảng 2.3 Tổng hợp kết quả học tập của các trường trung học phổ thông quận Hà Đông

Năm học 2011 - 2012:

TRƯỜNG SỐSĨ

KẾT QUẢ HỌC TẬP KẾT QUẢ ĐẠOĐỨCGiỏi Khá TB Yếu Kém Tốt Khá TB YếuTHPT chuyên

Nguyễn Huệ

1558

Ké

Khá

TB

YếuTHPT chuyên