LUẬN văn THẠC sĩ QUẢN lý HOẠT ĐỘNG dạy học của GIÁO VIÊN các TRƯỜNG TIỂU học QUẬN bắc từ LIÊM, THÀNH PHỐ hà nội

Hoạt động dạy học là hoạt động quan trọng, quyết định đến chất lượng hoàn thành chức năng, nhiệm vụ của người giáo viên. Trong nhà trường, hoạt động dạy học có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Quản lý hoạt động dạy của giáo viên là nhiệm vụ trung tâm của hiệu trưởng, chất lượng dạy học là kết quả cộng hưởng của sự vận động, phát triển của các thành tố của quá trình dạy học. Quản lý hoạt động dạy học của giáo viên là mục tiêu trung tâm, xuyên suốt rất quan trọng không thể thiếu trong quản lý của hiệu trưởng nhà trường nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường.

MỤC LỤC

Trang

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY

HỌC CỦA GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

15

1.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học của giáo viên các

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học của

Chương 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY

HỌC CỦA GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN BẮC TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

332.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội và giáo dục tiểu học của quận Bắc

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học của giáo viên ở

trường tiểu học quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội 39

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

CỦA GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN

3.1 Hệ thống biện pháp quản lý hoạt động dạy học của giáo viêncác trường tiểu học quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội 633.2 Các biện pháp quản lý bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ

cho công chức, viên chức ngành Bảo hiểm xã hội ở Trường

3.3 Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hoạt động dạy học là hoạt động quan trọng, quyết định đến chất lượnghoàn thành chức năng, nhiệm vụ của người giáo viên Trong nhà trường, hoạtđộng dạy học có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao chất lượng giáo dục vàđào tạo Quản lý hoạt động dạy của giáo viên là nhiệm vụ trung tâm của hiệutrưởng, chất lượng dạy học là kết quả cộng hưởng của sự vận động, phát triểncủa các thành tố của quá trình dạy học Quản lý hoạt động dạy học của giáoviên là mục tiêu trung tâm, xuyên suốt rất quan trọng không thể thiếu trongquản lý của hiệu trưởng nhà trường nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạyhọc trong nhà trường

Thực hiện các Nghị quyết và chủ trương đường lối đổi mới giáo dục phổthông của Đảng, Nhà nước và của ngành giáo dục, công tác quản lý hoạt độngdạy học của hiệu trưởng ở các trường tiểu học ở Quận Bắc Từ Liêm trongnhiều năm qua đã đạt được những thành tích đáng kể, góp phần nâng cao chấtlượng dạy học ở các nhà trường tiểu học nói riêng, nâng cao chất lượng dạyhọc trong các nhà trường của quận nói chung Tuy nhiên, quản lý hoạt độngdạy học của giáo viên còn có một số hạn chế, bất cập, nhất là việc lập kếhoạch dạy học, xây dựng đội ngũ giáo viên, đổi mới phương pháp dạy học,quản lý cơ sở vật chất thiết bị dạy học, chậm sử dụng thiết bị kỹ thuật, côngnghệ thông tin vào giảng dạy; chậm hoàn thiện các công cụ quản lý của hiệutrưởng, các lực lượng tham gia quản lý chưa có sự phối hợp chặt chẽ trongquản lý chất lượng dạy học ở nhà trường Những cơ hội, thách thức cùngnhững hạn chế tồn tại trong hoạt động quản lý đòi hỏi các nhà quản lý giáodục phải tổng kết, rút kinh nghiệm, tìm ra các giải pháp để thực hiện tốt nhấtnhiệm vụ quản lý chất lượng dạy học trong các trường tiểu học

Để đáp ứng yêu cầu giáo dục đào tạo nguồn nhân lực phục vụ sựnghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, Nghị quyết Hội nghị BanChấp hành Trung ương lần thứ tám (khoá XI) xác định: “Chuyển mạnh quá

trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực

và phẩm chất người học Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và họctheo hướng hiện đại phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụngkiến thức, kỹ năng của người học khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều,ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học,tạo cơ sở để người học tự cập nhật tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực” [13,tr.120] Quán triệt chủ trương đó, ngành giáo dục, đào tạo của đất nước cũngnhư thành phố Hà Nội đã và đang triển khai các đề án đổi mới mạnh mẽ sựnghiệp giáo dục phổ thông, nhất là hoạt động dạy học và quản lý hoạt độngdạy học của giáo viên các bậc học, trong đó có bậc tiểu học

Thực tế cho thấy,

các trường phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội nói chung, các trườngtiểu học nói riêng vẫn còn những bất cập, hạn chế như: chất lượng, hiệu quảgiáo dục còn thấp, chương trình giáo dục còn coi nhẹ thực hành, vận dụngkiến thức; phương pháp giáo dục, kiểm tra, thi và đánh giá lạc hậu, thiếu thựcchất; quản lý giáo dục, dạy học của giáo viên còn những hạn chế bất cập,ngành Giáo dục và Đào tạo quận Bắc Từ Liêm cũng không ngoài thực trạng

đó Nhất là khâu quản lý hoạt động dạy học của giáo viên còn nhiều bất cậpnhư: công tác kế hoạch hoá hoạt động dạy học, việc bồi dưỡng nâng cao trình

độ kiến thức, kỹ năng tổ chức hoạt động dạy học cho giáo viên, xây dựng banhành các văn bản pháp quy về hoạt động dạy học, quản lý khâu đổi mớiphương pháp dạy học, công tác kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học và độngviên khích lệ giáo viên, học sinh…

Để khắc phục thực trạng trên, nhiệm vụ quan trọng nhất của ngành Giáo dục

và Đào tạo quận Bắc Từ Liêm nói chung và của các trường tiểu học quận Bắc

Từ Liêm, thành phố Hà Nội nói riêng, là tìm những biện pháp quản lý phùhợp để nâng cao chất lượng dạy học, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục tiểuhọc trong bối cảnh hiện nay Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài

“Quản lý hoạt động dạy học của giáo viên các trường tiểu học quận Bắc

Từ Liêm, thành phố Hà Nội” làm luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ chuyên ngành

Quản lý giáo dục

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

* Những nghiên cứu về hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học ở nước ngoài:

Dạy học và quản lý hoạt động dạy học của giáo viên là một trong nhữngvấn đề luôn nhận được sựu quan tâm của nhiều nhà khoa học trên thế giới

Trong nền giáo dục Xô Viết có các tác giả V.A.Xukhomlinxki,V.P.Xtrezicondin, Jaxapob đã nghiên cứu và đề ra một số vấn đề quản lý củahiệu trưởng trường phổ thông như phân công nhiệm vụ của hiệu trưởng vàphó hiệu trưởng, còn V.A.Xukhomlinxki đặc biệt coi trọng sự trao đổi giữahiệu trưởng và phó hiệu trưởng để tìm ra cách quản lý tốt nhất Tác giả chorằng: “Trong những cuộc trao đổi này như đòn bẩy, đã nảy sinh ra những dựđịnh mà sau này trong công tác quản lý được phát triển trong lao động sángtạo của tập thể sư phạm”

Tác giả V.A.Xukhomlinxki còn chỉ rõ tầm quan trọng của việc tổ chức

dự giờ và phân tích sư phạm bài dạy Ông đã chỉ ra thực trạng yếu kém củaviệc phân tích sư phạm bài dạy cho dù hoạt động dự giờ và góp ý với giáoviên sau dự giờ của nhà quản lý vẫn diễn ra thường xuyên Từ đó ông đã đưa

ra nhiều cách phân tích sư phạm bài dạy cho giáo viên

* Những nghiên cứu về hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học ở Việt Nam:

Ở nước ta các nhà nghiên cứu về giáo dục, quản lý giáo dục, khoa họcquản lý giáo dục và quản lý nhà trường như Trần Kiểm, Thái Duy Tuyên,Trần Văn Kim, Vũ Như Thành, Lê Minh Đức, Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải,Đặng Quốc Bảo…đã làm sáng tỏ khái niệm về quản lý, quản lý giáo dục, quản

lý nhà trường và các hoạt động có liên quan

Vấn đề nâng cao chất lượng hoạt động giảng dạy của giáo viên đã thu hútđược sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trong nước Các tác giả NguyễnNgọc Hợi, Phạm Minh Hùng, Thái Văn Thành đã nêu lên những nguyên tắcchung về nâng cao chất lượng của đội ngũ giáo viên như: xây dựng hoàn thiệnquy chế đánh giá, xếp loại chuyên môn; tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyênmôn; xây dựng quy chế thi đua, khen thưởng hợp lý để kích thích phong tràothi đua dạy tốt

Tác giả Trần Bá Hoành cũng đã đề cập đến việc đổi mới phương phápdạy học “lấy học sinh làm trung tâm, tăng cường phương pháp tự học, pháttriển các phương pháp dạy học tích cực ” [17]

Tác giả Trần Kiểm trong quyển “Những vấn đề cơ bản của khoa họcquản lý giáo dục” đã nói rõ “…hoạt động quản lý nhà trường bao gồm nhiềuloại, như quản lý các hoạt động giáo dục: hoạt động dạy học, hoạt động giáodục, hoạt động xã hội, hoạt động văn thể, hoạt động lao động, hoạt động ngoạikhóa, hoạt động giáo dục hướng nghiêp…; quản lý các đối tượng khác nhau:quản lý giáo viên, học sinh, tài chính, cơ sở vật chất…; quản lý nhiều kháchthể khác nhau: quản lý thực hiện xã hội hóa giáo dục, điều tiết và điều chỉnhảnh hưởng từ bên ngoài nhà trường, phối hợp với Ban đại diện cha mẹ họcsinh…” [21]

Tác giả Lê Huỳnh trong “Cẩm nang nghiệp vụ quản lý trường học” đãkhẳng định “vai trò rất lớn của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Đội TNTP Hồ ChíMinh trong nâng cao chất lượng học tập cho học sinh, cũng như trách nhiệmcủa Chi bộ Đảng, Công đoàn cơ sở, các Hội đồng khác trong nhà trường đốivới nâng cao chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên”

Trong “ Những bài giảng về quản lý trường học”, tác giả Hà Sĩ Hồ đãnêu rõ mục tiêu quản lý, nội dung và giải pháp quản lý nhà trường phổ thông.Tác giả cho rằng “trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo, việc quản lý dạy vàhọc (theo nghĩa rộng) là nhiệm vụ trung tâm của nhà trường”

Về giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, tác giả NguyễnVăn Lê đã nêu “Cần có giải pháp phòng ngừa, khắc phục hiện tượng học sinhyếu kém; cần chú trọng các giải pháp giáo dục tư tưởng chính trị cho cán bộ,giáo viên kết hợp với việc bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ ” Tác giả cũngnêu rõ quan điểm của mình về sự cần thiết của các phương tiện hỗ trợ dạy họctrong các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông là “thiết bị và đồdùng dạy học là phương tiện vật chất để phục vụ quá trình đổi mới phươngpháp dạy học, giúp cho giáo viên thực hiện có hiệu quả mục tiêu dạy học,giúp học sinh trực tiếp quan sát, phát huy tính chủ động, tích cực, phát huynăng lực sáng tạo trong tiếp thu kiến thức góp phần nâng cao chất lượng giáodục toàn diện”.

Thời gian qua nhiều hội thảo khoa học, hội nghị chuyên đề được tổ chức

để bàn về các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục, chất lượng dạy học bộmôn, Qua các đề tài nghiên cứu, các bài tham luận ở các hội thảo, hội nghị,các tác giả đều đã làm rõ vai trò của người hiệu trưởng trong quản lý hoạtđộng dạy học để nâng cao chất lượng dạy học Trong đó nhấn mạnh khả năng

tổ chức các hoạt động về chuyên môn như: bồi dưỡng giáo viên, bồi dưỡnghọc sinh giỏi, chuẩn hoá đội ngũ, tổ chức các hội thảo về phương pháp dạyhọc hiệu quả

Tác giả Tăng Thị Kim Dung với đề tài “ Một số giải pháp quản lý nhằmnâng cao chất lượng hoạt động dạy học ở các trường trung học cơ sở trên địabàn ven đô thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp” Tác giả đã tiến hànhnghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động dạy học ở trường trunghọc cơ sở nói chung, thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở một số trườngtrung học cơ sở trên địa bàn ven đô thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp và đềxuất một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học ởcác trường này Tuy nhiên, khi đề xuất các giải pháp tác giả chỉ tập trung vàogiải pháp về quản lý cơ sở vật chất và quản lý các điều kiện hỗ trợ hoạt độngdạy học, tăng cường đầu tư, phát triển mạng lưới trường lớp, cung cấp thiết bị dạy

học, xây nhà công vụ cho giáo viên, hỗ trợ kinh phí đi lại cho giáo viên mà chưa

đề cập nhiều đến các giải pháp quản lý chuyên môn, nghiệp vụ để nâng cao chấtlượng dạy học

Tại tỉnh Cà Mau, tác giả Báo Trung Thành đã thực hiện luận văn thạc sĩchuyên ngành Quản lý giáo dục với đề tài “nâng cao chất lượng dạy học tạicác trường trung học phổ thông huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau”, nghiên cứutìm nguyên nhân vì sao chất lượng dạy học tại các trường trung học phổ thông

ở huyện Thới Bình luôn thấp hơn các trường trung học phổ thông ở các địaphương khác trong tỉnh và đề xuất các giải pháp về quản lý chất lượng dạyhọc Trong quá trình nghiên cứu tác giả tập trung vào phương pháp đánh giáchất lượng đầu vào (học sinh lớp 10) để phân loại học sinh từ đó đề xuất cácbiện pháp dạy học phù hợp với từng đối tượng, đồng thời tác giả cũng tậptrung nhấn mạnh các giải pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học và kiểmtra đánh giá Tuy nhiên, tác giả chưa đề xuất giải pháp để giải quyết nhữnghạn chế hiện nay của các trường trung học phổ thông huyện Thới Bình là cơ

sở vật chất, trường lớp và chất lượng đội ngũ giáo viên

Tác giả Võ Thanh Liêm thực hiện luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản

lý giáo dục với đề tài “Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học ở cáctrường trung học phổ thông huyện Phú Tân, tỉnh Cà Mau” Trong đó đã trìnhbày đặc điểm, tình hình chung của các trường trung học phổ thông ở vùngnông thôn và những đặc điểm về hoạt động giảng dạy, học tập của giáo viên

và học sinh, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý để nâng cao chất lượngdạy học, đặc biệt tập trung giải quyết vấn đề về đổi mới quản lý phương phápdạy học và kiểm tra đánh giá, về các biện pháp huy động học sinh đến trường

và hạn chế học sinh bỏ học, về ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý vàgiảng dạy Song tác giả chưa đề xuất được các giải pháp tác động nâng caochất lượng đội ngũ giáo viên, cũng như giải pháp tác động đến học sinh đểnâng cao chất lượng học tập

Tác giả Trần Thị Thuỷ Trâm thực hiện luận văn thạc sĩ chuyên ngànhQuản lý giáo dục với đề tài “Biện pháp bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý giáodục trên địa bàn thành phố Cà Mau” Tác giả đã đánh giá những điểm mạnh,điểm yếu của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục của thành phố hiện nay Qua đó

đề xuất 4 giải pháp để bồi dưỡng đội ngũ này là: bồi dưỡng về tư tưởng, chínhtrị, đạo đức, lối sống của cán bộ quản lý; chuẩn hoá chuyên môn, nghiệp vụ,

lý luận chính trị, quản lý nhà nước, quản lý giáo dục; trang bị kỹ năng sửdụng công nghệ thông tin và nâng cao trình độ ngoại ngữ; tổ chức giao lưu,học tập kinh nghiệm”

Những năm gần đây đã có một số luận văn Thạc sĩ nghiên cứu về quản

lý hoạt động dạy học trong nhà trường các cấp như:

Tác giả Hoàng Thị Yến nghiên cứu đề tài: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường tiểu học quận Lê Chân – Hải Phòng; Tác giả Bùi Chương An nghiên cứu đề tài: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học

ở trường Trung học phổ thông công lập huyện Hạ Hoà - Phú Thọ đáp ứng yêu cầu trường chuẩn Quốc gia; Tác giả Nguyễn Văn Du nghiên cứu đề tài: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường trung học

cơ sở huyện Ninh Giang - Hải Dương; Tác giả Phùng Thị Thuý Hằng nghiên cứu đề tài: Biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy của hiệu trưởng các trường trung học phổ thông vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng; Tác giả Trần Mạnh Hưởng nghiên cứu đề tài: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường trung học phổ thông huyện Lâm Thao - Phú Thọ; Tác giả Đỗ Thành Đồng nghiên cứu đề tài: Giải pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học cơ

sở huyện Thiệu Hoá - Thanh Hoá…

Như vậy, vấn đề nâng cao chất lượng quản lý hoạt động dạy học củagiáo viên đã từ lâu luôn được các nhà nghiên cứu giáo dục trong và ngoàinước quan tâm Nhất là những công trình nghiên cứu luận văn cao học nhữngnăm gần đây với nhiều cách tiếp cận khác nhau, ở những địa phương khác

nhau, với phạm vi nghiên cứu khác nhau, song đều đã khẳng định vai trò quantrọng của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng dạy và học trongcác nhà trường

Các công trình luận văn kể trên đã đề cập đến những vấn đề cơ bản liên quanđến hoạt động dạy học và đưa ra những biện pháp giúp nâng cao khả năngquản lý hoạt động dạy học của nhà trường Về cơ bản các công trình đó đãtiến hành nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởngđối với giáo viên hoặc của các chủ thể khác đối với các trường ở cấp học phổthông bằng những cách tiếp cận khác nhau; và đã đề xuất được một số biệnpháp cần thiết, khả thi để nâng cao hiệu quả quản lý Các biện pháp đề xuấtđều đã hướng vào việc đảm bảo cho hoạt động dạy học có nề nếp và góp phầnnâng cao chất lượng dạy học

Do hướng tiếp cận khác nhau nên nội dung và cách thức thực hiện các biệnpháp cũng có những điểm riêng khác nhau; mặc dù vậy những kết quả nghiêncứu trên đã góp phần hoàn thiện và làm phong phú thêm lý luận quản lý hoạtđộng dạy học ở các trường tiểu học; tác giả sẽ có cơ sở để kế thừa, bổ sung,phát triển chúng trong luận văn của mình

Tuy nhiên, hướng nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ở cáctrường tiểu học trên địa bàn Hà Nội vẫn còn ít công trình nghiên cứu, vì vậy

trong phạm vi cho phép, tác giả nghiên cứu đề tài "Quản lý hoạt động dạy học của giáo viên các trường tiểu học quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội"

hy vọng có thể đưa ra những biện pháp quản lý hoạt động dạy học hữu hiệunhằm nâng cao chất lượng giáo dục cấp tiểu học quận Bắc Từ Liêm, thànhphố Hà Nội trong thời kỳ mới

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở luận giải làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, luận văn hướng tới

đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học của giáo viên các trường tiểu học

quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội, góp phần nâng cao chất lượng dạy học,giáo dục bậc tiểu học, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay.

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận về hoạt động dạy học của giáo viêncác trường tiểu học và quản lý hoạt động này

- Khảo sát, phân tích đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học củagiáo viên các trường tiểu học quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

- Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học của giáo viên cáctrường tiểu học quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

- Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất

4 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học ở trường tiểu học quận Bắc Từ Liêm, thành phố

Hà Nội

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học của giáo viên ở trường tiểu học quận Bắc

Từ Liêm, thành phố Hà Nội

* Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Luận văn nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học củagiáo viên ở trường tiểu học nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở các trườngtiểu học

- Về không gian nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu công tác quản lýhoạt động dạy của giáo viên các trường tiểu học: Trường tiểu học Minh Khai

A, trường tiểu học Minh Khai B, trường tiểu học Xuân Đỉnh, trường tiểu học

Cổ Nhuế A, trường tiểu học Đông Ngạc A, trường tiểu học Đông Ngạc Bquận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

- Về thời gian: Các số liệu điều tra, khảo sát sử dụng để nghiên cứutrong phạm vi 2 năm từ năm 2013 đến 2015

5 Giả thuyết khoa học

Chất lượng hoạt động dạy học của giáo viên không chỉ phụ thuộc vàongười dạy mà còn bị chi phối và phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó có công

tác quản lý Nếu trong quá trình quản lý hoạt động dạy học của giáo viên, các

chủ thể thực hiện đồng bộ và hiệu quả những vấn đề như: kế hoạch hoá hoạtđộng dạy học; tổ chức bồi dưỡng nâng cao nhận thức, kiến thức, kỹ năng tổchức các hoạt động dạy học cho người dạy; hoàn thiện cơ chế và xây dựngban hành các văn bản pháp quy về hoạt động dạy học; thường xuyên kiểm tra,đánh giá kết quả dạy, động viên khích lệ được sự nỗ lực trong giảng dạy củagiáo viên… thì hiệu quả quản lý hoạt động dạy học được nâng lên, góp phầnnâng cao chất lượng dạy học của nhà trường, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ giáodục trong giai đoạn hiện nay

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả dựa trên cơ sở phương pháp luậnduy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin; quán triệt sâu sắc tư tưởng HồChí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục; đồng thờivận dụng các quan điểm hệ thống - cấu trúc, lịch sử - lo gic và quan điểm thựctiễn trong triển khai thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

* Phương pháp nghiên cứu

Để phục vụ nghiên cứu của đề tài, tác giả sử dụng kết hợp các phươngpháp nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn, cụ thể là:

- Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

+ Hệ thống hoá, khái quát hoá các quan điểm, chủ trương, chính sáchcủa Đảng, Nhà nước, các cơ quan chức năng về hoạt động dạy học và quản lýhoạt động dạy học của giáo viên

+ Nghiên cứu tài liệu, thu thập thông tin, phân tích, tổng hợp các sốliệu, các báo cáo về hoạt động dạy học của giáo viên và quản lý hoạt động dạyhọc của nhà trường

+ Nghiên cứu giáo trình, sách giáo khoa, tài liệu về khoa học quản lý vàquản lý giáo dục; các công trình nghiên cứu, các bài báo khoa học có liênquan đến đề tài nghiên cứu được đăng tải trên các tạp chí, báo, kỷ yếu hộithảo khoa học…

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp điều tra: Điều tra xã hội học đối với cán bộ quản lý,giáo viên, cán bộ thuộc các lực lượng khác và cha mẹ học sinh để làm cơ sởđánh giá thực trạng, tìm nguyên nhân và đề xuất các biện pháp quản lý hoạtđộng dạy học của giáo viên

+ Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động lãnh đạo; hoạt động dạyhọc của giáo viên; hoạt động học tập, rèn luyện của học sinh để rút ra kết luận

về nội dung nghiên cứu

+ Phương pháp toạ đàm, trao đổi: Toạ đàm, trao đổi với cán bộ quản lý,giáo viên và học sinh từ đó rút ra những kết luận cho nhiệm vụ nghiên cứu

+ Phương pháp tổng kết thực tiễn: Nghiên cứu từ những vấn đề đã vàđang diễn ra nhằm đúc rút thành kinh nghiệm về quản lý hoạt động dạy họccủa giáo viên tiểu học ở quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

- Các phương pháp hỗ trợ

+ Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến của các nhà khoa học, nhà quản

lý về một số vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan trong quá trình nghiêncứu đề tài

+ Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng phương pháp thống kê toánhọc để xử lý, phân tích, tổng hợp kết quả điều tra

7 Ý nghĩa của đề tài

Luận văn nếu được nghiên cứu thành công sẽ góp phần làm phong phúthêm cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học của giáo viên tiểu học; đồngthời làm sáng tỏ những vấn đề thực tiễn quản lý hoạt động dạy học của giáoviên các trường tiểu học quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội, từ đó đề xuất

hệ thống biện pháp có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt độngdạy học của giáo viên tiểu học trên địa bàn Luận văn có thể dùng làm tài liệutham khảo trong quản lý hoạt động dạy học nói chung và ở quận Bắc TừLiêm, thành phố Hà Nội nói riêng, góp phần nâng cao chất lượng dạy họctrong các nhà trường tiểu học hiện nay.

8 Kết cấu của đề tài

Luận văn có kết cấu gồm: Phần mở đầu, 3 chương (8 tiết), kết luận,danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

CỦA GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC 1.1 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.1.1 Hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học được hiểu là một hình thức đặc biệt của giáo dục(nghĩa rộng), xem như là một trường hợp riêng của giáo dục Dạy học là conđường đặc biệt quan trọng trong mối quan hệ biện chứng và phối hợp với cáccon đường, các hoạt động khác trong quá trình giáo dục để thực hiện các mụctiêu và nhiệm vụ giáo dục đặt ra

Dạy học là một quá trình truyền thụ, tổ chức nhận thức kiến thức, kinhnghiệm xã hội và nghề nghiệp cho người học nhằm hình thành và phát triểnnhân cách nói chung và nhân cách nghề nghiệp nói riêng Dạy học bao hàmtrong nó sự học và sự dạy gắn bó với nhau, trong đó sự dạy không chỉ là sựgiảng dạy mà còn là sự tổ chức, chỉ đạo và điều khiển sự học

Tác giả Phạm Viết Vượng cho rằng: “Hoạt động dạy học là hoạt động

của hai chủ thể, trong đó dưới sự tổ chức, hướng dẫn, điều khiển của

giáo viên, người học nhận thức lại nền văn minh nhân loại và rèn luyện

hình thành kỹ năng hoạt động, tạo lập thái độ sống tốt đẹp” [37, tr.34].

Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh quan niệm: “Dạy học là hoạt động tươngtác giữa dạy và học”

Trong nhà trường, hoạt động dạy là một mặt của quá trình dạy và học,

do người giáo viên thực hiện theo nội dung chương trình dạy học đã xác định,nhằm giúp người học đạt được các mục tiêu học tập theo từng bài học hoặctoàn khoá đào tạo Hoạt động dạy học không chỉ hướng đến yêu cầu truyềnthụ kiến thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo và thái độ nghề nghiệp đúng đắn ởngười học mà còn góp phần phát triển tính tích cực và tổ chức các hoạt độnghọc tập của học sinh

Dạy học là hoạt động của giáo viên, không chỉ là hoạt động truyền thụcho học sinh những nội dung đáp ứng được các mục tiêu đề ra mà còn hơnnữa là hoạt động giúp đỡ chỉ đạo và hướng dẫn học sinh trong quá trình lĩnhhội kiến thức Chỉ khi nào nắm bắt được các điều kiện bên trong (hiểu biết,năng lực, hứng thú, …) của học sinh thì giáo viên mới đưa ra được những tácđộng sư phạm phù hợp để hoạt động học đạt được kết quả mong muốn.

Từ những quan niệm trên, chúng tôi quan niệm: Hoạt động dạy học là hoạt động có mục đích, có tổ chức, tương tác giữa hoạt động dạy của giáo viên

và hoạt động học của người học nhằm truyền thụ, tổ chức, điều khiển và lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thái độ đáp ứng mục tiêu, nhiệm vụ dạy học.

Trong nhà trường dạy và học là hai hoạt động đặc trưng, cơ bản củaquá trình dạy học Hai hoạt động này thống nhất biện chứng với nhau Sự tácđộng qua lại giữa dạy và học, giữa thầy và trò phản ánh tính chất hai mặt củaquá trình dạy học Hai hoạt động này không thể tồn tại một cách độc lập màchúng luôn thống nhất (nhưng không đồng nhất) với nhau Nếu có tồn tại thìkhông còn mang bản chất đặc trưng của quá trình dạy học Ví dụ, nếu quátrình học mà không có quá trình dạy thì đó là quá trình tự học, tự nghiên cứu(nhưng vẫn kết tinh kết quả của quá trình dạy trước đó vì một cá thể ngườimới sinh ra không có khả năng tự học được) hoặc nói theo dân gian “Khôngthầy đố mày làm nên”

Hoạt động dạy học chỉ đạt hiệu quả tối ưu trong trường hợp có sự thốngnhất biện chứng giữa hoạt động dạy và hoạt động học, trong đó sự nỗ lực củagiáo viên và của học sinh trùng nhau tạo sự cộng hưởng của chính quá trìnhdạy học đó

Để đạt được mục đích dạy học, người dạy và người học phải cộng táctrong việc phát huy các yếu tố chủ quan của mỗi cá nhân (phẩm chất và nănglực cá nhân) nhằm xác định nội dung, lựa chọn phương pháp, tìm kiếm cáchình thức, tận dụng các phương tiện và điều kiện, đánh giá kết quả thu được

Người dạy vừa chịu tác động của chủ thể quản lý dạy học, vừa là ngườiđịnh hướng (lập kế hoạch, mục tiêu), người chỉ dẫn, người huấn luyện Ngườidạy chỉ ra cách thức hiệu quả để người học đạt mục tiêu; kích thích, theo dõi,điều chỉnh động cơ và cách thức phù hợp cho hoạt động của người học; chỉ racho người học các cách học khác nhau Người dạy là người chỉ dẫn người họclập chương trình học tập, cung cấp các thông tin liên quan đến nội dung vànhiệm vụ người học cần thực hiện; tạo cơ hội cho người học chủ động xây dựng

kế hoạch học tập và lựa chọn cách thức đạt mục tiêu Người dạy luôn theo sát,chỉ đạo người học thực hiện các nhiệm vụ học tập, dẫn dắt người học chủ độngthực hiện các thao tác học tập để hình thành kỹ năng, kịp thời điều chỉnh cácthao tác, hướng đi chưa chuẩn xác của người học; đồng thời tự kiểm tra đánh giákết quả dạy của mình và kiểm tra đánh giá kết quả học của người học

Người học ở đây với tư cách vừa là đối tượng của hoạt động dạy nhưngcũng đồng thời là chủ thể của các hoạt động trong quá trình học Người học tựxây dựng kế hoạch, tự tổ chức, tự chỉ đạo và kiểm tra hoạt động học của mìnhtheo kế hoạch, cách tổ chức, chỉ đạo và phương pháp kiểm tra đánh giá củangười dạy

Các công việc trên của họ được thực hiện theo một kế hoạch, có tổchức, tuân thủ sự chỉ đạo và được sự kiểm tra đánh giá của chủ thể quản lýdạy học Nói cụ thể hơn, trong quá trình dạy học đã xuất hiện đồng thời cáchoạt động của chủ thể quản lý dạy học, của người dạy và của người học nhưsau: Chủ thể quản lý dạy học tác động đến dạy học và người học thông quathực hiện các chức năng: kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra

1.1.2 Hoạt động dạy học của giáo viên tiểu học

Giáo dục tiểu học (tiếng Anh: primary education, elementary

education) là giai đoạn thứ nhất của giáo dục bắt buộc Là giai đoạn tiếp theosau giáo dục mầm non (nhà trẻ và mẫu giáo) và trước giai đoạn giáo dục trunghọc Đây là bậc giáo dục cho trẻ em từ lớp một (6 tuổi) tới hết lớp năm Đây

là bậc học quan trọng đối với sự phát triển của trẻ em, thời gian hình thànhnhân cách và năng lực (trí tuệ và thể chất).

Mục đích giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sởban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất,thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở Mụctiêu chính của giáo dục tiểu học là giúp tất cả học sinh biết đọc, biết viết, vàbiết tính toán với những con số ở mức độ căn bản, cũng như thiết lập nhữnghiểu biết căn bản về khoa học, toán, địa lý, lịch sử, và các môn khoa học xãhội khác Chương trình học tại tiểu học được thống nhất toàn quốc, gồm cácmôn: Tiếng Việt, Toán, Đạo đức,

Từ sự phân tích trên, chúng tôi quan niệm: Hoạt động dạy học của giáo viên tiểu học là hoạt động có tổ chức, có mục đích, tương tác giữa hoạt động truyền thụ, tổ chức, điều khiển hoạt động lĩnh hội của giáo viên và hoạt động lĩnh hội của học sinh nhằm trang bị, giúp học sinh lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thái độ nhằm thực hiện mục tiêu của giáo dục tiểu học.

Thực chất hoạt động dạy học của giáo viên tiểu học là sự phối hợp,

tương tác giữa hoạt động dạy và hoạt động học Bao gồm:

Hoạt động dạy của giáo viên: Là hoạt động truyền thụ, chỉ đạo, tổ chức

và điều khiển hoạt động lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo và hìnhthành thái độ, các phẩm chất cần thiết của công dân trong giai đoạn mới

Hoạt động học của học sinh: Là hoạt động lĩnh hội, tự tổ chức lĩnh hộikiến thức, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo và hình thành thái độ, các phẩm chấtnhân cách

Trong quá trình lĩnh hội, người dạy đóng vai trò chỉ đạo, tổ chức vàđiều khiển, người học có vai trò chủ đạo trong quá trình lĩnh hội kiến thức

Chủ thể hoạt động dạy học chính là giáo viên và học sinh Học sinh vừa

là khách thể của quá trình truyền thụ vừa là chủ thể của quá trình lĩnh hội

Đối tượng của hoạt động dạy học là nội dung, chương trình của bậc học

tiểu học, đáp ứng mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục tiểu học đặt ra

Nội dung của hoạt động dạy học chính là thực hiện nội dung, chương

trình của bậc học tiểu học Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ươngĐảng lần thứ tám (khoá XI) chỉ rõ: “tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hìnhthành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, địnhhướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện,chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tinhọc, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Pháttriển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời” [13]

Cách thức của hoạt động dạy học, bao gồm:

Cách thức dạy: Truyền thụ kiến thức; rèn luyện kỹ năng; hình thànhthái độ; tổ chức hoạt động lĩnh hội; hướng dẫn tự học, tự nghiên cứu

Cách thức học: Nghe, ghi và thực hiện các nhiệm vụ học tập do giáoviên tổ chức, chỉ đạo, định hướng, hướng dẫn

Kết quả của hoạt động dạy học chính là sự trưởng thành về kiến thức,

sự hiểu biết và các phẩm chất của người học

1.1.3 Quản lý hoạt động dạy học của giáo viên tiểu học

Quản lý hoạt động dạy học là một trong những nội dung quản lý chủyếu của quản lý nhà trường Thực chất quản lý hoạt động dạy học của giáoviên là hệ thống những tác động có ý thức của chủ thể quản lý trong nhàtrường đến hoạt động dạy của giáo viên nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêudạy học

Quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học không nằm ngoài quan niệm

trên bởi tiểu học là bậc học quan trọng Từ đó có thể hiểu: Quản lý hoạt động dạy học của giáo viên tiểu học là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch của các chủ thể quản lý đến hoạt động dạy học của giáo viên tiểu học nhằm đảm bảo cho hoạt động dạy học vận hành thống nhất, đồng bộ và hiệu quả, chất lượng cao, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục tiểu học đã xác định

Mục đích quản lý hoạt động dạy học

Mục đích của việc quản lý hoạt động dạy là nhằm nâng cao chất lượnghoạt động dạy của giáo viên thông qua đó tác động đến hoạt động học của họcsinh qua đó thực hiện có hiệu quả mục tiêu, nhiệm vụ dạy học

Quản lý hoạt động dạy của giáo viên là quản lý một quá trình với tưcách một hệ thống toàn vẹn, bao gồm các thành tố cơ bản: mục đích, nhiệm

vụ, nội dung dạy học, hoạt động dạy, các phương pháp và phương tiện dạyhọc, các hình thức tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả dạy học Tất cảcác thành tố này tồn tại trong mối quan hệ qua lại và thống nhất với môitrường của nó: môi trường xã hội - chính trị và môi trường khoa học - kinh tế

- công nghệ Điều đó có nghĩa là chủ thể quản lý phải tác động vào toàn bộcác thành tố của hoạt động dạy học theo quy luật tâm lý, giáo dục học, lý luận

về quản lý để đưa hoạt động dạy học từ trạng thái này sang trạng thái cao hơn

để dần tiến tới mục tiêu giáo dục

Hoạt động dạy học vận động và phát triển là do các nhân tố cấu thànhcủa nó vận động và tương tác với nhau nhằm thực hiện mục tiêu của quátrình, góp phần thực hiện mục đích giáo dục nói chung Vì vậy quản lý hoạtđộng dạy học vừa phải làm sao cho mỗi nhân tố có được lực tác động đủmạnh, lại vừa đảm bảo sự vận động nhịp nhàng, hài hoà và thống nhất củatoàn bộ quá trình, không được để nhân tố nào vận động yếu làm ảnh hưởngđến sự phát triển chung của quá trình Điều này đòi hỏi người quản lý phải

có nghệ thuật, vận dụng linh hoạt các biện pháp quản lý mới đạt được mụctiêu đề ra

Nhiệm vụ của quản lý quá trình dạy học

Quản lý quá trình dạy học là phải tổ chức thực hiện các nhiệm vụ cơbản như: quản lý việc thực hiện mục tiêu, chương trình dạy học; quản lý việcxây dựng và thực hiện nội dung dạy học; quản lý hoạt động dạy của giáo viên;quản lý hoạt động học của học sinh; quản lý cơ sở vật chất, thiết bị phục vụdạy – học; Tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học

1.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học của giáo viên các trường tiểu học

1.2.1 Kế hoạch hoá hoạt động dạy học của giáo viên

* Xây dựng kế hoạch dạy học:

Ban Giám hiệu tổ chức cho giáo viên học tập, nghiên cứu chủ trươngcủa Đảng và Nhà nước về dạy học 2 buổi/ngày đối với cấp tiểu học Tổ chứcnghiên cứu nội dung, chương trình, phương pháp dạy học 2 buổi/ngày Tổchức thảo luận mục tiêu dạy học cả ngày và mục tiêu trong kế hoạch tổng thểcủa nhà trường Hoàn thiện cơ cấu tổ chức đảm bảo quy định về giáo viên, cơ

sở vật chất, trang thiết bị, tài chính phục vụ cho dạy 2 buổi/ngày đảm bảo phùhợp với điều kiện thực tế của trường Triển khai thực hiện dạy 2 buổi/ngàytheo đúng quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

* Nội dung yêu cầu kế hoạch đối với cá nhân:

- Cơ sở để xây dựng kế hoạch: các chỉ thị, nhiệm vụ năm học, hướngdẫn giảng dạy bộ môn, định mức chỉ tiêu được giao, tình hình điều tra chấtlượng học sinh, các điều kiện đảm bảo cho việc dạy và học

- Xác định mục tiêu, chỉ tiêu phấn đấu về các mặt hoạt động Đề ra cácbiện pháp để đạt được các mục tiêu và điều kiện để đảm bảo thực hiện kếhoạch như: sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, trang thiết bị dạy học bộ môn,kinh phí dành cho các hoạt động, kế hoạch cụ thể từng chương, từng bài, từngtháng, từng tuần Chỉ đạo việc thực hiện đổi mới chương trình, phương phápdạy học trong giai đoạn hiện nay

* Quản lý phân công giảng dạy

Việc phân công giáo viên đúng người, đúng việc có ảnh hưởng rất lớnđến chất lượng dạy học Vì vậy Hiệu trưởng phải là người nhận thức đúngtầm quan trọng của công tác phân công giảng dạy Xác định rõ mục tiêu, kếhoạch dạy học của năm học kết hợp với việc nắm vững năng lực, trình độ,kinh nghiệm và hoàn cảnh của từng giáo viên

Hiệu trưởng xác định hình thức phân công giáo viên: phân công giáo viênchuyên dạy một khối lớp trong nhiều năm hay mỗi năm dạy một khối lớp.

Để việc phân công giảng dạy cho giáo viên đạt được mục tiêu kế hoạchthì hiệu trưởng phải định ra chuẩn phân công phù hợp Đó là:

+ Theo yêu cầu của hoạt động dạy

+ Căn cứ vào năng lực và sở trường

+ Căn cứ vào thâm niên nghề nghiệp

+ Căn cứ vào hoàn cảnh gia đình và nguyện vọng cá nhân

+ Căn cứ vào nguồn đào tạo

1.2.2 Quản lý việc tổ chức truyền thụ và giúp học sinh lĩnh hội kiến thức của giáo viên

Ban Giám hiệu phải lưu ý hướng dẫn giáo viên định hướng việc sửdụng sách giáo viên như một tài liệu tham khảo và cung cấp những thiết bịcần thiết để giáo viên có đầy đủ cơ sở, phương tiện cho việc soạn bài Yêu cầucác tổ khối chuyên môn nghiên cứu kỹ nội dung chương trình, trao đổi, bànbạc để đi đến thống nhất về mục tiêu bài dạy, nội dung, phương pháp, phươngtiện, hình thức tổ chức của từng tiết học Hướng dẫn việc sử dụng sách giáokhoa, các tài liệu tham khảo và các trang thiết bị hiện có và tự làm đồ dùng đểphục vụ việc lập kế hoạh bài dạy Chỉ đạo Phó hiệu trưởng hoặc khối trưởngkiểm tra đánh giá việc xây dựng kế hoạch bài giảng của giáo viên thông quaviệc kiểm tra giáo án, dự giờ trên lớp để kịp thời động viên, khuyến khíchcũng như điều chỉnh những sai lệch nhằm nâng cao chất lượng trong việcsoạn bài và chuẩn bị bài của giáo viên Bên cạnh đó, hiệu trưởng phải tạo mọiđiều kiện cả về vật chất và tinh thần để người dạy thực hiện tốt việc soạn bài

và chuẩn bị bài lên lớp

Ban Giám hiệu và Hiệu trưởng phải tạo mọi điều kiện cho giáo viênthực hiện giờ lên lớp, sử dụng thời khoá biểu, kế hoạch bài dạy, sổ chươngtrình của giáo viên để quản lý giờ dạy; và ra quy định chế độ thông tin, báo

cáo, sắp xếp, thay thế hoặc dạy bù trong trường hợp vắng giáo viên Xây dựngchuẩn giờ lên lớp dựa trên căn cứ về yều cầu kiến thức, kỹ năng, thái độ củamôn học theo quy định trong chương trình cấp học; tiêu chuẩn đánh giá tiếtdạy theo quy định của Bộ Giáo dục và Sở Giáo dục; quy định về loại bài (bàimới, luyện tập, thực hành, …); căn cứ vào hướng dẫn thực hiện nhiệm vụnăm học cấp tiểu học; sử dụng các phương pháp dạy học mới; căn cứ vào đặcthù của địa phương.

Để quản lý tốt việc thực hiện kế hoạch bài dạy của giáo viên, Ban Giámhiệu phải chú trọng công tác tổ chức dự giờ và phân tích giờ dạy, đánh giá rútkinh nghiệm, kiến nghị với giáo viên bằng nhiều hình thức như: tổ chức dựgiờ, tổ chức chuyên đề, Hội giảng…

1.2.3 Quản lý việc thực hiện chương trình nội dung dạy học và hồ sơ chuyên môn của giáo viên

* Về quản lý thực hiện chương trình nội dung dạy học của giáo viên

Chương trình nội dung dạy học là văn kiện có tính pháp qui do Nhànước ban hành Về nguyên tắc, chương trình dạy học là pháp lệnh của Nhànước do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Vì vậy hiệu trưởng chỉ đạo giáoviên phải thực hiện nghiêm túc chương trình và chuẩn kiến thức, kỹ năng đốivới cấp tiểu học (trong tình huống cụ thể của từng địa phương cần vận dụnglinh hoạt trong chừng mực và phạm vi cho phép dưới sự chỉ đạo của cấp trên);không được tuỳ tiện thay đổi hay thêm bớt làm sai lệch chương trình dạy học.Triển khai các nội dung chỉ đạo việc thực hiện chương trình Tổ chức nghiêncứu chương trình cấp học, chương trình môn học mình phụ trách, những vấn

đề trọng tâm trong thực hiện chương trình và những lưu ý khi thực hiệnchương trình dạy học 2 buổi/ngày Đồng thời cũng tìm hiểu, nghiên cứuchương trình các môn có liên quan để có thể thiết lập mối quan hệ liên môntrong quá trình dạy học Qua đó, giúp học sinh dễ dàng có bức tranh chung vềthế giới và cho các em có quan điểm phức hợp hệ thống cũng như có tư duylinh hoạt mềm dẻo khi học các môn học khác

Chương trình dạy học là công cụ chủ yếu để hiệu trưởng lãnh đạo vàgiám sát hoạt động dạy học của giáo viên Do đó hiệu trưởng phải xây dựngcác công cụ theo dõi việc thực hiện chương trình như: Lịch báo giảng, lịchkiểm tra hàng tháng, lịch thi cuối mỗi kỳ, sổ dự giờ thăm lớp, sổ sinh hoạtchuyên môn, sổ mượn đồ dùng…

* Về quản lý hồ sơ chuyên môn của giáo viên

Hồ sơ chuyên môn là một trong cơ sở pháp lý để đánh giá việc thựchiện quy chế chuyên môn, việc đầu tư cho công việc của mỗi giáo viên Vìvậy, cần chỉ đạo lập danh sách quy định hồ sơ chuyên môn đối với giáo viên(Kế hoạch dạy học, sổ chương trình, sổ dự giờ, họp nhóm, họp tổ, sổ theo dõichất lượng giáo dục), chỉ đạo tổ trưởng chuyên môn kiểm tra thường xuyêncác hồ sơ chuyên môn của giáo viên từ đó có những nhận xét, đánh giá, góp ýkịp thời cho giáo viên

1.2.4 Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp và

sử dụng phương tiện dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học là yêu cầu bức thiết để nâng cao chấtlượng dạy học Ban Giám hiệu cần chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy và họctheo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụngkiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều,ghi nhớ máy móc Chú trọng dạy học sinh cách tự học, cách tư duy, tạo cơ sở

để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực.Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ýcác hoạt động xã hội, ngoại khoá, nghiên cứu khoa học Ðẩy mạnh ứng dụngcông nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học Tiếp tục đổi mới kiểmtra, đánh giá nhằm thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chấtlượng; xây dựng hệ thống câu hỏi học tập, hệ thống ngân hàng đề thi theochuẩn kiến thức kỹ năng Phát huy tác dụng của việc viết và phổ biến áp dụngsáng kiến kinh nghiệm có tính ứng dụng thực tiễn cao, áp dụng công nghệthông tin vào giảng dạy để nâng cao chất lượng

Để thực hiện được việc đổi mới phương pháp dạy học như trên thì cáctrường phải tổ chức học tập nghiên cứu yêu cầu về đổi mới phương pháp dạyhọc; phương pháp dạy học tích cực; sử dụng đồ dùng dạy học, phương tiệndạy học sáng tạo, linh hoạt và đạt hiệu quả cao tới từng tổ chuyên môn, từnggiáo viên thông qua các hoạt động như tổ chức chuyên đề, học tập kinhnghiệm từ trường bạn, … Ngoài ra hiệu trưởng phải đánh giá được việc thựchiện đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên, rút ra được những ưu điểmcần phát huy và những tồn tại cần khắc phục và đưa đổi mới phương pháp dạyhọc thành một tiêu chí thi đua trong nhà trường Bên cạnh đó hiệu trưởng phảitrang bị đầy đủ tài liệu, trang thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mớiphương pháp dạy học.

1.2.5 Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

* Về hoạt động bồi dưỡng giáo viên: Muốn thực hiện tốt mục tiêu

giảng dạy và giáo dục của nhà trường thì phải có đội ngũ nhà giáo tốt Vì vậycông tác bồi dưỡng giáo viên có vai trò rất quan trọng; để việc bồi dưỡng đạthiệu quả thì trước tiên phải rà soát năng lực của giáo viên, đánh giá đúng tìnhhình thực trạng đội ngũ giáo viên của nhà trường, phân loại đối tượng cần bồidưỡng rồi lập kế hoạch bồi dưỡng chi tiết về nội dung, hình thức, thời gian(ngắn hạn, dài hạn), đối tượng

Hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên phải được tổ chức thườngxuyên, nội dung và hình thức phong phú và phải được đánh giá lại sau khiđược bồi dưỡng Bên cạnh thực hiện kế hoạch bồi dưỡng do nhà trường tổchức, hiệu trưởng phải có những quy định cho giáo viên tự bồi dưỡng, tạođiều kiện, động viên, kích lệ giáo viên trong hoạt động tự bồi dưỡng

* Về hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh là cơ

sở để hiệu trưởng đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ dạy của giáo viên vànhiệm vụ học của học sinh

Công việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh được diễn rathực chất, hiệu quả cao thì hiệu trưởng phải thực hiện tốt những nội dung sau:

- Nâng cao nhận thức của giáo viên về ý nghĩa, chức năng, yêu cầu sưphạm của việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

- Phổ biến cho giáo viên các quy định, quy chế về kiểm tra, ghi điểm,cộng điểm, đánh giá, xếp loại

- Lập kế hoạch kiểm tra, đánh giá các môn dựa trên khung quy địnhthời gian năm học

- Tổ chức kiểm tra, chấm bài, trả bài theo đúng quy chế

- Kiểm tra việc thực hiện ghi điểm, sửa chữa điểm, ghi nhận xét

- Xử lý các trường hợp vi phạm quy chế kiểm tra, chấm bài, trả bài

- Ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý kết quả học tập của học sinh

1.2.6 Quản lý việc khai thác, đảm bảo các điều kiện cho hoạt động dạy học

Đảm bảo các điều kiện cho hoạt động dạy học là hoạt động không thểthiếu được trong quản lý hoạt động dạy học; nội dung bao gồm:

* Đảm bảo cơ sở vật chất, môi trường học tập Cơ sở vật chất, thiết bị

dạy học là điều kiện đảm bảo hiệu quả việc dạy học Quản lý cơ sở vật chất,thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu sử dụng hiệu quả và xây dựng môi trườnghọc tập an toàn để nâng cao chất lượng dạy học

* Công tác thi đua khen thưởng học sinh và giáo viên; bởi thi đua khen

thưởng là đòn bẩy để phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh và giáo viên

* Thực hiện kế hoạch phối hợp nhà trường - Hội cha mẹ học sinh và cộng đồng: xây dựng và quản lý quỹ hội bảo đảm hợp lý, hiệu quả; tạo điều

kiện cho Ban đại diện cha mẹ học sinh tham gia các hoạt động của nhàtrường; hỗ trợ nhà trường trong các hoạt động

* Thực hiện phối hợp với các tổ chức ngoài nhà trường:

Tham mưu với chính quyền tổ chức ngày toàn dân đưa trẻ đến trường;vận động cha mẹ tạo điều kiện cho con đến trường; tuyên truyền, vận độngcác tổ chức, nhân dân hỗ trợ nguồn lực cho giáo dục

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học của giáo viên các trường tiểu học

* Các yếu tố chủ quan:

Thứ nhất, năng lực, phẩm chất của cán bộ quản lý nhà trường

Hiệu trưởng là người điều hành mọi hoạt động trong nhà trường, dẫn dắt cáchoạt động của nhà trường đi đến thành công Vì vậy Hiệu trưởng phải làngười có phẩm chất chính trị, có đạo đức lối sống tốt, liêm khiết, trung thực

và tâm huyết với nghề Hiệu trưởng là người có trình độ và năng lực quản lý,

am hiểu pháp luật, có kỹ năng phân tích đánh giá, biết thuyết phục cán bộ,giáo viên, nhân viên thực hiện kế hoạch năm học; là người hiểu sâu sắc nộidung giáo dục, mục tiêu giáo dục trong giai đoạn hiện nay, các phương pháp

và nguyên tắc dạy học cũng như giáo dục

Thứ hai, số lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên

Giáo viên là yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc nâng cao chấtlượng Nghị quyết TW2 khoá VIII đã khẳng định: “Giáo viên là nhân tốquyết định chất lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh, giáo viên phải có đủđức, tài” Như vậy trí tuệ, sự nhiệt huyết của tấm lòng, tình cảm và đặc biệt

là năng khiếu nghề nghiệp (biết tự làm mới mỗi giờ dạy cả về hình thức lẫnnội dung để mỗi tiết lên lớp là một sự sáng tạo, là một “tác phẩm ” mới) cóảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học và cũng chính là ảnh hưởng đếnchất lượng quản lý hoạt động dạy học

Trình độ chuyên môn của giáo viên là một trong những yếu tố quantrọng chi phối kết quả quản lý hoạt động dạy học của người cán bộ quản lý.Những nhà giáo giỏi chuyên môn có năng lực sư phạm luôn chủ động sángtạo, say mê yêu nghề Trong điều kiện nào họ đều là người đi đầu, kiên trì đổimới nội dung phương pháp giảng dạy, luôn lôi cuốn khích lệ học sinh Họluôn là những nhà giáo mẫu mực, thực hiện lời dạy chủ tịch Hồ Chí Minh

“Dù khó khăn đến đâu cũng phải thi đua dạy tốt, học tốt” Để các nhà giáo có

thể đảm nhiệm tốt vai trò của mình trong quá trình đổi mới căn bản, toàn diệnnền giáo dục, cần phải có những đột phá trong công tác đào tạo, bồi dưỡng.Việc làm đầu tiên là cần phải đổi mới nhận thức về bồi dưỡng tay nghề nhàgiáo Bản thân mỗi nhà giáo, các bộ phận quản lý giáo dục phải coi công tácbồi dưỡng nâng cao chất lượng nghiệp vụ nhà giáo là nhiệm vụ cấp bách Bồidưỡng tay nghề phải gắn với thực tiễn giáo viên đang giảng dạy

Đội ngũ giáo viên phải đảm bảo về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, trình

độ chuyên môn vững vàng, nghiệp vụ sư phạm giỏi, có lòng yêu nghề Có độingũ mạnh chắc chắn mọi thắng lợi của nhà trường sẽ có, đội ngũ không mạnh

sẽ không có nhà trường tiên tiến ,vững mạnh

Việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên có ý nghĩa quyết địnhđối với sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ ở nhà trường, vì tập thể giáo viên vàcán bộ quản lý đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao chất lượnggiáo dục của nhà trường cũng như đáp ứng được những yêu cầu của đổimới giáo dục

Thứ ba, phẩm chất và năng lực của học sinh

Dạy học là quá trình tác động biện chứng giữa người dạy và người học, ngườihọc là trung tâm của quá trình giảng dạy, người học tiếp nhận kiến thứckhông phải một cách thụ động mà là chủ thể của quá trình nhận thức, chủđộng trong việc tiếp nhận thông tin Do đó, chất lượng giảng dạy phải đượcxét đến việc tỷ lệ tri thức mà người học tiếp nhận được Mặt khác, sự tham giacác hoạt động của người học trong quá trình tiếp nhận tri thức (ngoan, chămchỉ, có động cơ và ý chí học tập tốt, thông minh, …) có ảnh hưởng đếnphương pháp, tâm lý người dạy, tạo sự hưng phấn, khơi sự nhiệt huyết củangười dạy Vì vậy trong quản lý hoạt động dạy học, Ban Giám hiệu cần chỉđạo giáo viên khảo sát nắm vững năng lực, trình độ của học sinh để xây dựng

kế hoạch tổ chức dạy học phù hợp với đối tượng

* Các yếu tố khách quan:

Thứ nhất, yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng và quản lý dạy học

Trong bối cảnh xu thế toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế hiện nay đặt ranhững yêu cầu mới về giảng dạy, quản lý hoạt động giảng dạy Mục tiêu củađổi mới chương trình giáo dục phổ thông đã xác định rõ: Xây dựng nội dungchương trình, phương pháp giáo dục, sách giáo khoa phổ thông mới nhằmnâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ đáp ứng yêu cầu phát triểnnguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá Chất lượng giáo dụcphổ thông được xem là mức độ đạt được chuẩn chương trình giáo dục của họcsinh, sau một quá trình tham gia vào các hoạt động học tập toàn diện ở nhàtrường phổ thông

Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông phải quán triệt mục tiêu, nộidung, phương pháp của cấp học, bậc học; khắc phục hạn chế của chương trìnhhiện hành, tăng cường tính liên thông giữa giáo dục phổ thông với giáo dụcnghề nghiệp; thực hiện phân luồng trong hệ thống giáo dục quốc dân tạo sựcân đối về cơ cấu nguồn lực; bảo đảm sự thống nhất về chuẩn kiến thức và kỹnăng, có phương án vận dụng chương trình, sách giáo khoa phù hợp với cácđịa bàn khác nhau Đổi mới nội dung chương trình được thực hiện đồng bộvới đổi mới phương pháp, trang thiết bị dạy học, đánh giá, thi cử, bồi dưỡnggiáo viên và cán bộ quản lý giáo dục Để thực hiện mục tiêu trên, quản lý hoạtđộng dạt học cần quán triệt mục tiêu giáo dục; bảo đảm tính khoa học và sưphạm; bảo đảm tính thống nhất; đáp ứng yêu cầu phát triển đối với từng họcsinh và đảm bảo tính khả thi

Đây là những mục tiêu lớn, chi phối và tác động mạnh mẽ, toàndiện đến đổi mới, nâng cao chất lượng và quản lý hoạt động dạy học ở bậctiểu học Đồng thời đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với quá trình giảngdạy của giáo viên để đáp ứng với sự phát triển mới của nhiệm vụ giáo dụcbậc tiểu học

Thứ hai, về chính sách đối với giáo viên

Hiện nay, chính sách đối với giáo viên từng bước được quan tâm, nhưđược hưởng các chính sách chung đối với nhà giáo trong hệ thống giáo dụcquốc dân Ngoài ra, còn có một số chế độ, chính sách riêng đối với giáo viêntiểu học như chính sách về phụ cấp Tuy nhiên, chính sách đãi ngộ, nhất làtiền lương vẫn chưa thật sự hợp lý Nhiều cán bộ quản lý, giáo viên có trình

độ Thạc sĩ, Đại học nhưng lại hưởng chế độ tiền lương Trung cấp Đó là mộttrong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng không khơi dậy được lòng nhiệthuyết của những người có trình độ, có nghiệp vụ chuyên môn giỏi, có kinhnghiệm trong quản lý và giảng dạy Bên cạnh đó, chúng ta chưa có nhữngchính sách khuyến khích động viên giáo viên tự phấn đấu nâng cao trình độ

Thứ ba, điều kiện trang thiết bị phục vụ dạy học và cơ sở vật chất

Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học thuộc hệ thống phương tiện củahoạt động dạy học, là cơ sở thực hiện mục tiêu dạy học và mục tiêu quản lý.Các chủ thể quản lý cần nhận thức đúng đắn về ý nghĩa của các thiết bị dạyhọc và có sự đầu tư, quản lý tốt các trang thiết bị dạy học

Một trường học có đầy đủ về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học đápứng yêu cầu dạy học, có môi trường giáo dục đảm bảo an toàn, khang trang,sạch đẹp sẽ là nhân tố quan trọng quyết định kết quả trong công tác quản lýhoạt động dạy học của hiệu trưởng Để có được các điều kiện tốt như vậy thìhiệu trưởng không thể tự tạo dựng hết được mà đòi hỏi phải có sự đầu tư kinhphí của nhà nước, sự quan tâm đầu tư của các cấp lãnh đạo, của các tổ chức,

cá nhân Muốn quản lý tốt, Hiệu trưởng phải thường xuyên nâng cao nhậnthức cho giáo viên đối với việc sử dụng thiết bị dạy học, tổ chức thiết bị dạyhọc tuân thủ các yêu cầu chung từ kế hoạch phân công; cung ứng kịp thờithiết bị dạy học; đào tạo nhân viên chuyên môn; xây dựng môi trường sưphạm đảm bảo sự thuận lợi cho việc sở dụng thiết bị dạy học

Thứ tư, gia đình và cộng đồng xã hội:

Trong lý luận cũng như trong thực tiễn dạy học, sự thống nhất tác động

từ nhà trường, gia đình và xã hội được xem là vấn đề có tính nguyên tắc đảmbảo cho mọi hoạt động dạy học có điều kiện đạt hiệu quả tốt Ở trường tiểuhọc, công việc học tập trở thành nhiệm vụ lao động chủ yếu Vì vậy sự quantâm, tạo điều kiện thuận lợi như giúp các em rèn luyện các nề nếp thói quenhọc tập, vệ sinh, mua sắm đồ dùng học tập đầy đủ, khuyến khích giúp đỡ các

em trong học tập, … của gia đình và xã hội sẽ trở thành nhân tố thúc đẩy tinhthần, động cơ học tập đúng, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, hìnhthành nề nếp học tập, nâng cao chất lượng học tập trong nhà trường

Kinh tế - văn hoá xã hội của địa phương ảnh hưởng khá lớn đến giáodục và hoạt động dạy học của nhà trường Người cán bộ quản lý cần phảibám sát vào chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách của địa phương,đặc biệt là cần phải bám sát vào từng mục tiêu, phát huy được thế mạnh,khắc phục những hạn chế, khó khăn của địa phương trong các hoạt độngcủa nhà trường, cần tranh thủ sự ủng hộ của chính quyền địa phương và các

tổ chức chính trị xã hội, các doanh nghiệp cùng với nhân dân trên địa bànkhu vực trường

Ý nghĩa sâu sắc trên đã được Bác Hồ chỉ ra tại Hội nghị cán bộ Đảngtrong ngành giáo dục tháng 6 năm 1957: “Giáo dục trong nhà trường chỉ làmột phần, còn cần có sự giáo dục ngoài xã hội và trong gia đình để giúp choviệc giáo dục trong nhà trường được tốt hơn Giáo dục trong nhà trường dù tốtđến mấy, nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũngkhông hoàn toàn”

Trọng tâm nghiên cứu của chương 1 là lý luận về quản lý hoạt độngdạy học, các khái niện cơ bản: quản lý, nội dung quản lý hoạt động dạy học,xác định những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học Quản lý nhàtrường nói chung và quản lý hoạt động dạy học nói riêng vừa mang tính khoahọc, vừa mang tính nghệ thuật Chất lượng và hiệu quả của hoạt động dạy vàhọc phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó có công tác quản lý của hiệu trưởng

Vì vậy để đạt được mục đích, kế hoạch trong công tác quản lý hoạtđộng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong trường tiểu học đápứng yêu cầu của xã hội trong giai đoạn hiện nay thì việc nghiên cứu, hiểu sâu

hệ thống lý luận về quản lý và quản lý hoạt động dạy học trong trường tiểuhọc là hết sức cần thiết Ban Giám hiệu các trường không chỉ nắm vững lýluận về quản lý, quản lý hoạt động dạy học mà còn phải biết vận dụng lý luận

đó phù hợp với thực tế của nhà trường một cách linh hoạt, sáng tạo Nội dungquản lý của các chủ thể phải mang tính tổng thể, hệ thống Quá trình quản lýphải được tiến hành đồng bộ, thường xuyên và phải biết phối hợp chặt chẽ vớigia đình và xã hội

Chương 2

CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

CỦA GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN BẮC TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội và giáo dục tiểu học của quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

2.1.1 Tình hình kinh t ế – xã hội của quận Bắc Từ Liêm

Ngày 27 tháng 12 năm 2013, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã

ký ban hành Nghị quyết 132/NQ-CP về việc điều chỉnh địa giới hànhchính huyện Từ Liêm để thành lập 02 quận Bắc Từ Liêm và Nam TừLiêm Ngày 01/4/2014 hai quận Nam Từ Liêm và Bắc Từ Liêm chínhthức đi vào hoạt động

Quận Bắc Từ Liêm trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số củacác xã: Thượng Cát, Liên Mạc, Tây Tựu, Thuỵ Phương, Minh Khai, PhúDiễn, Đông Ngạc, Xuân Đỉnh, Cổ Nhuế; 9,3 ha tự nhiên và 596 nhân khẩucủa xã Xuân Phương; 75,48 ha diện tích tự nhiên và 10 126 nhân khẩu của thịtrấn Cầu Diễn Quận Bắc Từ Liêm có 4 335,34 ha diện tích tự nhiên và 320

414 nhân khẩu

Quận Bắc Từ Liêm nằm ở phía Tây Bắc thành phố Hà Nội, miền đấtlâu đời của Thăng Long Hà Nội Phía Nam giáp với quận Nam Từ Liêm, phíaTây giáp với các huyện Hoài Đức, Đan Phượng, phía Bắc giáp với sôngHồng, phía Đông giáp với quận Tây Hồ và Cầu Giấy Quận Bắc Từ Liêmđang là vùng phát triển đô thị trọng điểm của Thành phố

Kính tế của Quận liên tục có tốc độ tăng trưởng cao và ổn định.

Các hoạt động dịch vụ thương mại được mở rộng, chất lượng dịch vụtừng bước được nâng lên; nhiều trung tâm thương mại và siêu thị lớn đượchình thành tạo nên diện mạo mới trong hoạt động ngành thương mại dịch vụtrên địa bàn quận

Diện tích đất nông nghiệp liên tục thu hẹp do tốc độ đô thị hoá phát triểnnhanh Quan hệ sản xuất tiếp tục được củng cố và xây dựng

Hoạt động tài chính, tín dụng luôn giữ vững thế chủ động, đáp ứngngày càng tốt hơn nguồn vốn phục vụ sản xuất kinh doanh và nhiệm vụ chínhtrị của Quận

2.1.2 Khái quát tình hình giáo dục và giáo dục tiểu học của quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

* Về Giáo dục và Đào tạo của Quận

Được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Quận, Giáo dục và Đào tạo đãđược đánh giá, quan tâm bàn bạc trong các hội nghị, cuộc họp, các chươngtrình, kế hoạch và Nghị quyết của Đảng bộ Quận Do điều chỉnh địa giới nên

số trường học trên địa bàn giảm tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý củaPhòng Giáo dục và Đào tạo đi vào chiều sâu Tốc độ đô thị hoá nhanh, tạođiều kiện cho giáo dục phát triển Đội ngũ lãnh đạo phòng Giáo dục và Đàotạo và cán bộ quản lý các nhà trường nhiệt tình, trách nhiệm Chất lượng dạy

và học ngày một nâng cao, tỷ lệ trường đạt chuẩn Quốc gia ngày một tăng

Tuy nhiên, tốc độ đô thị hoá nhanh trong những năm qua trên địa bànQuận đã tác động mạnh mẽ và ảnh hưởng sâu sắc đến Giáo dục và Đào tạocủa Quận, tỉ lệ học sinh tăng lên nhanh chóng cùng với việc điều chỉnh đạigiới sau khi tách Quận một số phường không có trường học do đó dẫn đếnnhiều trường quá tải về số học sinh/lớp Trình độ giáo viên không đồng đều.Một số trường đạt chuẩn Quốc gia (giai đoạn từ năm 2000 đến nay) cơ sở vậtchất đã xuống cấp

Bảng 2.1 Quy mô trường lớp và số học sinh các trường Mầm non, Tiểuhọc, Trung học cơ sở trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm năm học 2013-2014 và

2014 - 2015

Năm học Cấp học

Tổng số trường

Công lập

Dân lập

Số trường đạt CQG

Tổng

số lớp

Tổng

số học sinh

(Nguồn thống kê do các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở cung cấp)

Số trường đạt Chuẩn quốc gia nhiều (32/53 trường, tỷ lệ 60,4%), đặcbiệt cấp tiểu học 12/14 trường đạt Chuẩn quốc gia, tỷ lệ 85,7% nhưng chưa cótrường đạt Chuẩn quốc gia mức độ 2 và một số trường cơ sở vật chất đãxuống cấp

Số học sinh trong toàn Quận năm học 2014-2015 tăng 5583 học sinh

so với năm học 2013-2014 nhưng số trường chỉ tăng 2 nên số học sinh tạinhiều trường hiện đã quá tải Vì vậy các cấp lãnh đạo cần quan tâm đếnviệc xây dựng thêm hệ thống trường lớp đặc biệt cần quan tâm đến đầu tưxây dựng trường Chuẩn quốc gia mức độ 2, sửa chữa, nâng cấp các trườngChuẩn quốc gia mức độ 1 đã xuống cấp để đáp ứng yêu cầu dạy học tronggiai đoạn hiện nay

* Về đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên:

Bảng 2.2 Thống kê đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên các trườngmầm non, tiểu học và trung học cơ sở trên địa bàn quận Bắc từ Liên năm học2013-2014 và 2014-2015

(Nguồn thống kê do các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở cung cấp)

Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên các trường mầm non, tiểu học,trung học cơ sở trên địa bàn quận có trình độ đào tạo đạt chuẩn chiếm tỷ lệ100% Trong đó trên chuẩn đào tạo là 63,7% Như vậy 100% cán bộ, giáoviên, nhân viên có đủ năng lực đáp ứng yêu cầu của từng cấp học

Sau khi thành lập Quận, mặc dù rất nom trẻ nhưng Giáo dục và Đào

tạo của quận Bắc Từ Liêm đã khẳng định được chất lượng của mình Quận đãđạt chuẩn Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi, Phổ cập giáo dụctiểu học đúng độ tuổi mức độ 2, phổ cập giáo dục trung học cơ sở và phổ cậpgiáo dục bậc trung học Tỉ lệ học sinh lớp 5 hoàn thành chương trình tiểu họchàng năm luôn đạt 100%; học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở và học sinh thi

đỗ vào các trường Đại học, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp luôn ở mứccao Đội ngũ giáo viên giỏi và học sinh giỏi các cấp ngày một tăng

* Về giáo dục tiểu học quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

- Quy mô trường lớp và học sinh của trường

Bảng 2.3 Quy mô trường lớp và số học sinh

Trường tiểu

học

đạt CQG 2013-2014 2014-2015 2013-2014 2014-2015

mô hình trường học mới, phương pháp dạy học mới cũng như là chấtlượng học sinh

Bảng 2.4 Thống kê thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý năm học 2014-2015

Trình

độ quản lý

Trình độ

lý luận chính trị

Xếp loại công chức

Xếp loại chuẩn HT

độ Đại học Quản lý Giáo dục, số còn lại hiện đang học Thạc sĩ Quản lý giáodục 58,8% cán bộ quản lý có trình độ Trung cấp lý luận chính trị Cán bộquản lý trong các nhà trường đều có năng lực, phẩm chất đạo đức tốt, khôngngừng phấn đấu vươn lên và nhiều đồng chí đã đạt được thành tích xuất sắcnhư Bằng khen của Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội, Bằng khen của Liênđoàn lao động thành phố Hà Nội, Bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo,Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở.

Lý luận chính trị, trình độ quản lý nhà nước của đội ngũ còn nhiều hạnchế Một số cán bộ quản lý xử lý những tình huống phát sinh còn nhiều lúngtúng, khả năng dự báo, xử lý những vấn đề phức tạp còn hạn chế Những hạnchế nêu trên của đội ngũ cán bộ quản lý sẽ tác động ảnh hưởng đến hiệu quảcông tác quản lý của các chủ thể trong quản lý hoạt động dạy học của giáoviên các trường tiểu học; do vậy cần phải tìm những biện pháp khắc phụcnhững hạn chế đó, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học củagiáo viên các trường tiểu học hiện nay

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học của giáo viên ở trường tiểu học quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

Để đánh giá trực trạng quản lý hoạt động dạy học của giáo viên ởtrường tiểu học trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, tác giả tiến hành điều trabằng phiếu hỏi 80 cán bộ quản lý, giáo viên của 6 trường tiểu học trên địa bànquận Bắc Từ Liêm Nội dung phiếu điều tra đề cập đến những vấn đề về nộidung quản lý như trình bày ở chương 1.

Đánh giá về mức độ cần thiết phải thực hiện các nội dung quản lý hoạt

động dạy học được đánh giá ở 4 mức độ trả lời: “Rất cần thiết” được tính 4điểm, “Cần thiết” được tính 3 điểm, “Ít cần thiết” được tính 2 điểm và

“Không cần thiết” được tính 1 điểm

Đánh giá về mức độ thực hiện các nội dung quản lý hoạt động dạy học được

đánh giá ở 4 mức độ: “Tốt” được tính 4 điểm, “Khá” được tính 3 điểm,

“Trung bình” được tính 3 điểm, “Yếu” được tính 1 điểm

- Các kết quả điều tra khảo sát được tổng hợp như sau:

* Khoảng thang đánh giá (k = n 1 n ) = 0,75

+ Chất lượng quản lý tốt: X ≥ 3,25 ÷ 4,0 điểm;

+ Chất lượng quản lý khá: X ≥ 2,5 ÷ <3,25 điểm;

+ Chất lượng quản lý trung bình: X ≥ 1,75 ÷ <2,5 điểm;

+ Chất lượng quản lý yếu: X ≥ 1,0 ÷ < 1,75 điểm

Dựa trên kết quả phiếu thu về, tác giả đã phân tích và tổng hợp kết quảđiều tra thu được theo các nội dung quản lý hoạt động dạy học của giáo viênnhư sau:

2.2.1 Thực trạng hoạt dộng dạy học của giáo viên tiểu học quận Bắc

(Nguồn thống kê do các trường tiểu học cung cấp)

Thứ nhất, thực trạng về chất lượng đội ngũ giáo viên.

Qua bảng tổng hợp từ Phòng GD&ĐT của Quận cho thấy: Có 28% giáoviên các trường tiểu học là Đảng viên 100% giáo viên đạt chuẩn về trình độđào tạo Trong đó 94,1% giáo viên đạt trình độ đào tạo trên chuẩn Gần 100%giáo viên xếp loại chuẩn nghề nghiệp xuất sắc và khá

Những ưu điểm trên của đội ngũ giáo viên sẽ là điều kiện thuận lợi choviệc tiến hành nâng cao chất lượng hoạt động dạy học ở các trường tiểu họctrên địa bàn Quận

Tuy vậy, những hạn chế yếu kém của đội ngũ giáo viên tiểu học cònbộc lộ những yếu kém sau: Lý luận chính trị, trình độ tự quản lý chất lượngdạy học còn nhiều hạn chế Một số giáo viên xử lý những tình huống sư phạmcòn nhiều lúng túng, khả năng dự báo, xử lý những vấn đề phức tạp còn hạnchế Việc đổi mới phương pháp dạy học, nghiên cứu cải tiến các phương tiện

kỹ thuật dạy học và tiếp cận với các mô hình trường học mới, phương phápdạy học mới còn yếu

Những hạn chế nêu trên của đội ngũ giáo viên sẽ tác động ảnh hưởngđến hiệu quả công tác quản lý của các chủ thể trong quản lý hoạt động dạyhọc ở các trường tiểu học; do vậy cần phải tìm những biện pháp khắc phục

những hạn chế đó, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên cáctrường tiểu học hiện nay.

Thứ hai, thực trạng về hoạt động truyền thụ và tổ chức hoạt động lĩnh hội kiến thức cho học sinh

Bảng 2.6 Thống kê kết quả giáo dục năm học 2013-2014

học sinh giỏi các cấp

chất

Môn học, các hoạt động giáo dục

học sinh giỏi các cấp