Nhiễm trùng viêm não viêm màng não

NHIỄM TRÙNG HỆ THẦN KINH TRUNG ƢƠNGVIÊM MÀNG NÃO VIÊM NÃO Trình bày: Võ Thị Chi Mai... Mục tiêu • Trình bày Sinh bệnh học bệnh viêm màng não do vi khuẩn.. Viêm màng não cấp do vi khuẩ

NHIỄM TRÙNG HỆ THẦN KINH TRUNG ƢƠNG

VIÊM MÀNG NÃO

VIÊM NÃO

Trình bày: Võ Thị Chi Mai

Mục tiêu

• Trình bày Sinh bệnh học bệnh viêm màng não do vi khuẩn

• Liệt kê các tác nhân vi khuẩn và đặc điểm gây bệnh viêm

Cấu trúc não-tủy sống

Viêm màng não – phân loại

DNT Bạch cầu/mL Glucose

(mmol/L)

Protein (g/L)

< 0,5

A 1.000-10.000

(đa nhân 90%)

Thấp Rất thấp

Viêm màng não cấp do vi khuẩn

• Cầu khuẩn: Neisseria, Streptococci

• Trực khuẩn: Haemophilus, Listeria

Viêm màng não cấp do vi khuẩn khác

Viêm màng não cấp – độc lực của vi khuẩn

• Tua (fimbriae)

• sIgA protease

• Nang (capsule)

• Vách (cell wall)

Viêm màng não cấp – độc lực của vi khuẩn

• Tua (fimbriae)

• sIgA protease

• Nang (capsule)

• Vách (cell wall)

Viêm màng não cấp – độc lực của vi khuẩn

• Nang (capsule)

Viêm màng não cấp – độc lực của vi khuẩn

• Vách (Gram âm)

nội độc tố protein màng ngoài

Viêm màng não cấp – độc lực của vi khuẩn

• Tua (fimbriae, pili)

• sIgA protease

• Nang (capsule)

acid teichoic peptidoglycan

Viêm màng não cấp – biểu hiện

• Hội chứng nhiễm khuẩn-nhiễm độc: cấp diễn, sốt cao, gai rét/rét run, nhức đầu, đau cơ khớp, sốc nội độc tố…

• Hội chứng màng não: phát triển nhanh, rầm rộ

- nhức đầu dữ dội, nôn dễ dàng; cứng gáy

- trẻ: nôn, bỏ bú, ngủ gà/quấy, da tím tái, co giật

• Biến chứng: tổn thương thần kinh sọ, áp xe, tắc dịch não tủy, dày dính màng não…

• Di chứng

Viêm màng não do não mô cầu

• Neisseria meningitidis

• Song cầu Gram âm, hình hạt cà phê

Viêm màng não do não mô cầu

Viêm màng não do não mô cầu

• Neisseria meningitidis

• Nang 13 nhóm huyết thanh

• A, B, C, W-135, Y

• sIgA protease

• Lipooligosaccharide (LOS), lipid A

• Lứa tuổi: 3 th – 15 t, người lớn

• Kháng sinh dự phòng

Vaccine PS (polysaccharide) ngừa A, C, Y, W135 Vaccine ngừa B: protein màng ngoài

Viêm màng não do não mô cầu

• Khởi âm thầm hơn: nôn, ngủ lịm, lơ mơ, thóp phồng

Tư thế cò súng

Viêm màng não do Haemophilus

Viêm màng não do phế cầu

Viêm màng não do phế cầu

• Streptococcus pneumoniae, dòng gây bệnh có nang

Viêm màng não do liên cầu lợn

Nhuộm Gram Scanning Electron Microscopy

Hình thể Streptococcus suis

Gram dương, dạng cầu hơi duỗi, đứng riêng lẻ, đôi, chuỗi ngắn

Bn Bv Bệnh Nhiệt Đới – Hình được BS Hồ Đ.Tr Nghĩa cho phép (2008)

Viêm màng não do liên cầu lợn

Viêm màng não do Listeria

• Listeria monocytogenes

• Trực-cầu khuẩn Gram dương

• Xâm nhập qua thức ăn, nước uống nhiễm khuẩn

• Hiếm gây bệnh cho người khỏe mạnh bình thường

Sản phụ, thai nhi, trẻ sơ sinh, người già, suy giảm miễn dịch: nhiễm bệnh (viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết)

• Protein bề mặt

• Listeriolysin O

Viêm màng não do Listeria

1 Nhập bào – 2 Thoát khỏi túi thực bào – 3 Tăng sinh trong tế bào thực bào – 4 Tạo đuôi từ actin của ký chủ -

5 Hình thành chân giả - 6 Xâm nhập tế bào ký chủ mới

Viêm màng não do lao: Mycobacterium tuberculosis

- Khởi phát từ từ, kéo dài vài tuần: sốt nhẹ chiều-tối, sụt cân,

đổ mồ hôi trộm, da xanh…

Dấu hiệu thần kinh: nhức đầu nhẹ tăng dần, buồn nôn, đổi

tính, liệt nhẹ cục bộ

Trẻ bỏ ăn, bỏ chơi, thường buồn ngủ

- Toàn phát: các hội chứng chung + tổn thương thần kinh

khu trú

Nặng: rối loạn ý thức, bán hôn mê, hôn mê

Di chứng nặng, tổn thương thần kinh không hồi phục

28

VIÊM NÃO

Viêm não do virus – sinh bệnh học

• Tăng sinh ở hệ bạch huyết, trong máu

• Xâm lấn hệ thần kinh

Viêm não do virus – sinh bệnh học

• Tổn thương nơron: co giật

• Tổn thương nhu mô não: rối loạn tri giác

• Tổn thương cuống não: hôn mê, suy hô hấp

Viêm não do virus Herpes

• Herpes simplex virus

• Đường vào: da, niêm

• Tổn thương thùy thái dương

Viêm não do virus Herpes

• Viêm não nguyên phát lan tỏa: HSV-2

• Viêm não tái hoạt hóa: HSV-1

Viêm não do Arbovirus

• Virus viêm não Nhật bản B

Viêm não do Enterovirus

• Poliovirus: gây sốt bại liệt

• Enterovirus: týp 68, 71 dịch tay-chân-miệng, trẻ < 5 t sốt 38-39 o C, ho, đau bụng, đau họng

loét họng, nốt ban lòng chi mụn nước Biến chứng: viêm não

Di chứng bại liệt

Viêm não do virus dại

1 Từ nước bọt con vật bị dại, virus vào mô nạn nhân bị cắn

2 Virus nhân bản trong mô gần vết cắn và đi vào

hệ thần kinh ngoại biên

3 Virus di chuyển dần vào hệ thần kinh trung ương

4 Virus đi lên tủy sống

5 Virus đến não gây viêm não

6 Virus vào tuyến nước bọt và các cơ quan khác

Thể Negri (đám virus nhân bản trong tế bào thần kinh)

Lấy và chuyển bệnh phẩm hệ thần kinh trung ƣơng

Dịch não tủy:

• 4 lọ: sinh hóa, vi sinh, huyết học

• Tổng cộng ≥ 5 mL

Lấy và chuyển bệnh phẩm hệ thần kinh

Lấy và chuyển bệnh phẩm hệ thần kinh

trung ƣơng

• Đƣa ngay đến phòng xét nghiệm

• Giƣ̃ ở nhiệt độ phòng

Biến đổi của dịch não tủy trong VMN mủ

• Tăng áp lực

• Tăng bạch cầu đa nhân trung tính

• Tăng protein

• Giảm glucose

TÀI LIỆU THAM KHẢO

ed, 2007 Eds: Cedric Mims et al Elsevier Inc., Ch 24, pp 323-342

2/ Nambiar S and Suvarna K (2007) Infections of the central nervous

Connie Mahon et al Saunders, Missouri Ch 35, pp 979-994

3/ Bệnh truyền nhiễm Bộ môn Nhiễm, Đại học Y Dƣợc Tp Hồ Chí Minh, 2006 NXB Y học, Tp HCM Tr: 111-127; 183-199; 348-363

4/ Microbial diseases of the nervous system and eyes In:

Bauman R W e-book, Ch 20, pp 598-603