VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NGOẠI GIAO hồ CHÍ MINH TRONG sự NGHIỆP xây DỰNG và bảo vệ tổ QUỐC HIỆN NAY (tóm tắt)

Kế thừa và phát huy những truyền thống cũng như thành tựu trên lĩnh vực ngoại giao nhằm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh

NGUYỄN THỊ MINH THÙY

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NGOẠI GIAO HỒ CHÍ MINH TRONG SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC HIỆN NAY

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: HỒ CHÍ MINH HỌC

Mã số: 62 31 02 04

HÀ NỘI - 2017

Luận án được hoàn thành tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học : 1 PGS.TS Trần Minh Trưởng

2 PGS.TS Doãn Thị Chín

Phản biện 1: ……… ……

………

Phản biện 2: ………

………

Phản biện 3: ………

………

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện

họp tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

Vào hồi……giờ……ngày……tháng…….năm 2017

Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia

và Thư viện Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh có hệ thống phương pháp ngoại giao hết sức sáng tạo, độc đáo, bền vững góp phần quan trọng vào những thắng lợi của nền ngoại giao hiện đại của Việt Nam trong hơn tám thập niên qua Có thể khẳng định rằng, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, hoạt động ngoại giao ngày càng lớn mạnh cùng với những bước đường cách mạng của cả dân tộc, đóng góp xứng đáng vào những thắng lợi của đất nước Cùng với

sự phát triển của đất nước, ngoại giao Việt Nam cũng đã không ngừng lớn mạnh, trưởng thành, trở thành một nhân tố quan trọng góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp, phấn đấu vì mục tiêu xây dựng nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Kế thừa và phát huy những truyền thống cũng như thành tựu trên lĩnh vực ngoại giao nhằm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh để xây dựng đường lối và chỉ đạo thực hiện hoạt động ngoại giao nhằm tạo môi trường hòa bình, ổn định và điều kiện quốc tế thuận lợi để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội… Trong tình hình mới, công tác nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và phương pháp ngoại giao

Hồ Chí Minh nói riêng vẫn được coi là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Đảng Cộng sản Việt Nam Tuy nhiên, kết quả của việc vận dụng phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh còn một số tồn tại nhất định, đòi hỏi tiếp tục vận dụng tốt hơn trong bối cảnh mới

Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, Việt Nam bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế, với hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, tình hình quốc tế có nhiều biến động Ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, trong những năm gần đây, vấn đề tranh chấp chủ quyền trên biển Đông giữa các quốc gia trong khu vực nói chung và Trung Quốc đối với Việt Nam nói riêng diễn biến rất phức tạp, cùng với đó, các thế lực thù địch vẫn không từ bỏ âm mưu chiến lược “diễn biến hoà bình” hòng làm mất ổn định chính trị, lật đổ chính quyền Trước tình hình trên, vấn đề đặt ra hết sức quan trọng là bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc và ngoại giao đã và đang là một mặt trận quan trọng hàng đầu

Vì vậy, việc nghiên cứu, vận dụng sáng tạo phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh, có ý nghĩa cả về mặt khoa học và thực tiễn, là cơ sở để Đảng ta huy động các nguồn lực từ bên ngoài kết hợp với nguồn lực nội sinh của dân tộc tạo

ra sức mạnh tổng hợp trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa giai đoạn hiện nay Với những lý do đó, tác giả lựa chọn đề tài:

“Vận dụng phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc hiện nay” làm luận án tiến sĩ của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích

Trên cơ sở những nội dung cơ bản của phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh để tiếp tục vận dụng vào xây dựng đường lối đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay đáp ứng được yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

2.2 Nhiệm vụ

- Luận giải các khái niệm cơ bản của đề tài

- Nghiên cứu làm rõ nội dung phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh

- Nghiên cứu sự vận dụng sáng tạo phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc hoạch định đường lối, chính sách đối ngoại trong 30 năm đổi mới (1986 - 2016)

- Đánh giá về những thành tựu và kinh nghiệm trong việc chỉ đạo thực hiện đường lối chính sách ngoại giao của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời

kỳ đổi mới

- Trên cơ sở phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh phân tích xu hướng, diễn biến của thế giới và khu vực trong bối cảnh hiện nay, đánh giá những thành công

và những vấn đề nảy sinh trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam

- Đề xuất giải pháp tiếp tục vận dụng sáng tạo phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh trong xây dựng và thực hiện đường lối chính sách và chỉ đạo hoạt động ngoại giao để giải quyết những vấn đề đặt ra trong quá trình xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc Việt Nam giai đoạn hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh; vận dụng phương pháp ngoại giao

Hồ Chí Minh trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam giai đoạn hiện nay

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu một số phương pháp ngoại giao

Hồ Chí Minh Đồng thời, nghiên cứu sự vận dụng của Đảng ta trong tiến trình cách mạng Việt Nam, đặc biệt trong thời kỳ đổi mới

- Về thời gian: Toàn bộ quá trình hình thành và phát triển phương pháp

ngoại giao Hồ Chí Minh từ 1945-1969; sự vận dụng của Đảng ta trong quá trình cách mạng, đặc biệt là thời kỳ đổi mới từ năm 1986 đến nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tác giả vận dụng các phương pháp chung, các phương pháp liên ngành và chuyên ngành sau: Kết hợp phương pháp logic với phương pháp lịch sử; và các phương pháp khác như: Phân tích, tổng hợp; thống kê, định lượng, định tính, so sánh, văn bản học, phân tích hành vi, phỏng vấn,

5 Đóng góp mới của Luận án

- Luận án làm rõ hơn hệ thống nội dung phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh và sự vận dụng của Đảng về phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh trong việc tiến hành các hoạt động ngoại giao nhằm thực hiện nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn hiện nay

- Đề xuất giải pháp tiếp tục vận dụng phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh

để giải quyết những vấn đề nảy sinh trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam giai đoạn hiện nay

6 Ýnghĩa thực tiễn của Luận án

- Làm tài liệu tham khảo cho các cơ sở nghiên cứu khoa học, các trường đào tạo bậc đại học và sau đại học trong nhóm ngành khoa học chính trị, khoa học xã hội và nhân văn

- Ứng dụng giảng dạy chuyên đề cho đối tượng đại học và sau đại học chuyên ngành Hồ Chí Minh học của Khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Báo chí và Tuyên truyền

7 Kết cấu của Luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục công trình nghiên cứu của tác giả

đã công bố liên quan đến luận án và danh mục tài liệu tham khảo, luận án được kết cấu thành 4 chương, 9 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

1.1 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN

Từ những năm 90 đến nay, việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và nghiên cứu tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh nói riêng ở nước ta được đẩy mạnh và đã đạt được những thành tựu to lớn Thực tiễn cho thấy, vấn đề ngoại giao được khá nhiều cá nhân và tổ chức trong và ngoài nước quan tâm, nghiên cứu

một cách cẩn thận, nghiêm túc Thực hiện nghiên cứu đề tài về Vận dụng phương

pháp ngoại giao Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, tác giả tiếp cận với các công trình khoa học tiêu biểu sau đây:

Thứ nhất: Những công trình nghiên cứu liên quan đến tư tưởng, phương

pháp ngoại giao Hồ Chí Minh

Thứ hai: Những công trình liên quan đến vận dụng phương pháp ngoại giao

Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam hiện nay

1.2 ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT

RA CẦN TIẾP TỤC LÀM RÕ TRONG LUẬN ÁN

1.2.1 Những vấn đề đã được đề cập

Các công trình khoa học luận án nghiên cứu đã phân tích, đề cập nhiều khía cạnh khác nhau liên quan trực tiếp tới những nội dung mà đề tài mà nghiên cứu

sinh dự định nghiên cứu như: Khái niệm ngoại giao, đối ngoại, phương pháp ngoại

giao; phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh; các công trình đã nghiên cứu một số phương pháp ngoại giao, tuy nhiên chưa đầy đủ Những vấn đề liên quan tới sự vận dụng của Đảng ta trong từng thời kỳ cách mạng để hoạch định đường lối đối ngoại, chính sách ngoại giao; định hướng ngoại giao trong thời gian tới

Trong các công trình trên chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu, làm rõ một cách đầy đủ hệ thống các phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh và vận dụng các phương đó trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam giai đoạn hiện nay Trong bối cảnh, khi mà tình hình thế giới và khu vực, đặc biệt vấn đề tranh chấp chủ quyền biển, đảo ở khu vực Biển Đông đang có những diễn biến hết sức phức tạp vẫn còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường, ảnh hưởng trực tiếp đến

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Bởi vậy, việc vận dụng phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa - đề tài mà tác giả dự định thể hiện chính là

muốn góp một phần vào việc bổ sung những kết quả của các công trình nghiên cứu trước đó Đề tài sẽ là công trình có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn hiện nay

về công tác ngoại giao

1.2.2 Những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu giải quyết

Từ tổng quan nghiên cứu đề tài, tác giả lựa chọn hướng nghiên cứu vào các vấn đề sau:

- Hệ thống nội dung phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh Các phương pháp đó là: Dĩ bất biến ứng vạn biến; Biết thắng từng bước; Thêm bạn bớt thù; Lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ kẻ thù trong đấu tranh ngoại giao; Phương pháp

dự báo và nắm đúng thời cơ; Ngoại giao tâm công; Kết hợp đấu tranh chính trị, quân sự và ngoại giao, vừa đánh vừa đàm, tạo sức mạnh tổng hợp cho cách mạng; Phương pháp vận động quốc tế, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại

+ Trên cơ sở phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh, phân tích, đánh giá những thành tựu và bài học kinh nghiệm quá trình thực hiện chiến lược, sách lược ngoại giao của Đảng và Nhà nước ta trong thời kỳ đổi mới

- Tiếp tục vận dụng nâng cao hiệu quả công tác ngoại giao theo phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay

Tiểu kết chương 1

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, trên lĩnh vực ngoại giao, Hồ Chí Minh đã để lại nhiều di sản quý báu Tư tưởng Hồ Chí Minh về ngoại giao là một bộ phận hữu cơ của tư tưởng Hồ Chí Minh về đường lối cách mạng Việt Nam, là hệ thống các quan điểm lý luận của Hồ Chí Minh về quan hệ quốc tế, về đường lối đối ngoại, chính sách ngoại giao của Đảng và Nhà nước ta; là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo học thuyết Mác - Lênin và khoa học quan

hệ quốc tế vào điều kiện Việt Nam; tư tưởng về ngoại giao bao hàm cả phương pháp, phong cách, nghệ thuật ngoại giao, là ngọn đuốc soi đường cho hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta trong thời đại Hồ Chí Minh

Thấy được tầm quan trọng của tư tưởng, phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam hiện nay, tác giả lựa chọn vấn đề này để nghiên cứu Qua quá trình nghiên cứu các công trình khoa học của các nhà nghiên cứu, có thể khẳng định có khá nhiều công trình về tư tưởng đối ngoại, ngoại giao Hồ Chí Minh Đã có một số cuốn sách đặt vấn đề và đề cập ít nhiều về phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh cũng như sự vận dụng các phương pháp đó trong thời kỳ đổi mới hiện nay Tuy nhiên, có thể thấy chưa có công trình nào hệ thống lại các phương pháp ngoại giao đầy đủ nhất và chưa đi sâu nghiên cứu về sự vận dụng phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh trong xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam hiện nay Trong bối cảnh, khi mà tình hình thế giới và khu vực đang có những diễn biến hết sức phức tạp vẫn còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường, ảnh hưởng trực tiếp đến sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam

2.1.1 Khái niệm Ngoại giao

Đối ngoại và ngoại giao là hai khái niệm riêng biệt tuy gắn bó chặt chẽ với nhau, nhưng vẫn có sự khác biệt nhất định Đối ngoại là toàn bộ mục tiêu, nhiệm

vụ, phương hướng, nguyên tắc, phương châm, biện pháp mà quốc gia theo đuổi trong quan hệ với các quốc gia khác hoặc chủ thể khác trong cộng đồng quốc tế nhằm phục vụ cho lợi ích của quốc gia

Cùng với đối ngoại, ngoại giao là một lĩnh vực nghiên cứu rộng lớn, được các nhà khoa học nghiên cứu đưa ra từ lâu, đến hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm “Ngoại giao”

Như vậy có thể thấy có nhiều cách hiểu khác nhau về ngoại giao Từ những cách tiếp cận trên có thể rút ra một số nhận xét như sau về ngoại giao: Là hoạt động của nhà nước trong lĩnh vực đối ngoại, ngoại giao là công cụ quan trọng

nhất, công cụ hòa bình thực hiện chính sách đối ngoại của quốc gia; Là tất cả các

cơ quan chuyên trách về quan hệ đối ngoại ở trung ương cũng như ở nước ngoài

và những cán bộ làm công tác ngoại giao nhà nước; Là nghề nghiệp của các nhà ngoại giao; Là khoa học và nghệ thuật, trước hết là nghệ thuật đàm phán; Mang tính giai cấp sâu sắc

2.1.2 Phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh

Có thể hiểu: Phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh là bộ phận rất quan

trọng trong tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh, bao gồm một hệ thống các cách thức, các phương thức khác nhau để giải quyết các vấn đề trong quan hệ quốc

tế nhằm thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ chính trị của cách mạng Việt Nam

Phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh không đồng nhất với những quan điểm, quan niệm trong ngoại giao Hồ Chí Minh mà từ những quan điểm đó để đưa

ra những cách thức xử lý tình huống, vấn đề cụ thể Ngoại giao muốn đạt được mục đích thì phải cần có phương pháp Phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh là nét đặc sắc trong tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh, góp phần tạo nên bản sắc của nền ngoại giao Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGOẠI GIAO HỒ CHÍ MINH

2.2.1 Dĩ bất biến ứng vạn biến

“Dĩ bất biến ứng vạn biến” vừa là phương châm, vừa là phương pháp có

tính nguyên tắc trong hoạt động ngoại giao của Hồ Chí Minh Phương pháp này xuất phát từ tư duy triết học phương Đông “lấy cái không thể thay đổi để ứng phó với muôn sự thay đổi”, hay lấy cái bất biến để ứng với cái vạn biến Hồ Chí Minh

đã kết hợp hài hòa triết lý phương Đông với phép biện chứng duy vật mácxit Điều

“bất biến” trong phương pháp ngoại giao của Hồ Chí Minh là lợi ích dân tộc, mục

tiêu giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, lý tưởng của cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân tiến lên chủ nghĩa xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng Đó là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ quá trình đấu tranh trên các phương diện, đặc biệt là trong đấu tranh ngoại giao trong thời đại Hồ Chí Minh

Phương pháp ngoại giao “Dĩ bất biến ứng vạn biến” là phương pháp ngoại

giao Hồ Chí Minh sử dụng linh hoạt, xử lý thành công nhiều tình huống, nhiều sự kiện có tính phương pháp luận trong hoạt động ngoại giao của Người, góp phần đưa ngoại giao Việt Nam từng bước tạo thế và lực làm thay đổi cục diện chiến

tranh và tương quan lực lượng có lợi cho ta "Dĩ bất biết ứng vạn biến" không chỉ

là một phương châm hành động, mà là hạt nhân phép biện chứng Hồ Chí Minh,

trên cơ sở đó xử lý linh hoạt, hiệu quả mọi tình huống nhiệm vụ đặt ra

2.2.2 Phương pháp biết thắng từng bước

Biết thắng lợi từng bước là một trong những phương pháp cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời cũng là phương pháp và nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí Minh Phương pháp này được thể hiện rõ nhất trong đấu tranh giành chính quyền, trong giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc

Phương pháp ngoại giao giành thắng lợi từng bước, tiến tới thắng lợi hoàn toàn là phương pháp sáng tạo phù hợp của một nước nhỏ đối đầu với một nước lớn hùng mạnh, một quân đội nhà nghề, quân số đông, vũ khí hiện đại…Nắm vững phương châm đánh lâu dài, tranh thủ thời cơ, làm suy yếu kẻ địch, giành thắng lợi từng bước, tiến lên đánh bại hoàn toàn ý chí xâm lược của địch Đó là một thành công trong chỉ đạo chiến lược, sách lược “biết người biết ta” Trong từng giai đoạn đấu tranh, để đánh bại âm mưu và thủ đoạn của kẻ thù, Đảng ta, trên cơ sở đánh giá khách quan, khoa học, phân tích rõ những điểm mạnh yếu của địch và của ta

để đề ra nhiệm vụ, mục tiêu cho phù hợp Đảng đã quán triệt tư tưởng chiến lược tiến công cho toàn quân, toàn dân, liên tục tiến công địch, liên tục tạo lực, tạo thế, nắm vững thời cơ, đánh bại từng biện pháp và kế hoạch chiến lược của địch Những bài học kinh nghiệm, đặc biệt là những nét đặc sắc trong nghệ thuật giành thắng lợi từng bước trên mặt trận ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh có giá trị sâu sắc trong suốt quá trình đấu tranh cách mạng của Đảng và nhân dân ta

2.2.3 Phương pháp thêm bạn bớt thù

Hồ Chí Minh luôn đặt cách mạng Việt Nam trong quỹ đạo cách mạng thế giới, tranh thủ tối đa các lực lượng có thể, thêm bạn, bớt thù, mở rộng đoàn kết quốc tế trên cơ sở độc lập tự chủ là chiến lược, nguyên tắc ngoại giao cơ bản trong

tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh

Phương pháp “thêm bạn, bớt thù” chỉ có thể thực hiện trên cơ sở xác định

đúng mâu thuẫn Từ nhận thức đó sẽ giúp người cách mạng xác định đúng nhiệm

vụ, xác định chính xác những lực lượng nòng cốt của cách mạng Có thể hiểu

phương pháp ngoại giao “thêm bạn, bớt thù” bao gồm những nội dung cơ bản sau:

Một là: Để “thêm bạn, bớt thù” phải biết lợi dụng triệt để mâu thuẫn trong hàng ngũ kẻ thù là chủ trương, biện pháp quan trọng mà Hồ Chí Minh đã

thực hiện

Hai là: Thực hiện “thêm bạn, bớt thù”, phải biết thỏa hiệp, biết nhân nhượng

để giữ vững lực lượng, lôi kéo đồng minh

Ba là: Để “thêm bạn, bớt thù”, Hồ Chí Minh phân biệt rõ giữa nhân dân yêu

chuộng hòa bình với bọn phản động, hiếu chiến trong chính phủ của nước xâm lược và chú ý mâu thuẫn trong giới cầm quyền của chúng

Bốn là: Để “thêm bạn, bớt thù”, Hồ Chí Minh có chủ trương khoan hồng,

đại độ với những người Việt Nam đã từng làm tay sai cho thực dân, đế quốc xâm lược

2.2.4 Phương pháp lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ kẻ thù

Lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ kẻ thù trong đấu tranh ngoại giao là một trong những phương pháp quan trọng trong tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh Người đã tiếp thu những luận điểm về mâu thuẫn và lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ đối phương từ quan điểm của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin

và vận dụng sáng tạo, phát triển trong thực tiễn hoạt động ngoại giao của Đảng và Nhà nước ta

Đối với Hồ Chí Minh, lợi dụng mâu thuẫn kẻ thù không những là vấn đề chiến lược, biện pháp sách lược của cách mạng Việt Nam mà còn là nghệ thuật trong đấu tranh ngoại giao Đây là sự sáng tạo lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong đấu tranh ngoại giao, vận dụng trong thực tiễn đã đem lại những thắng lợi to lớn cho cách mạng Việt Nam

2.2.5 Phương pháp dự báo và nắm đúng thời cơ

Phương pháp ngoại giao dự báo và nắm đúng thời cơ là một phương pháp thể hiện khả năng phân tích tình hình và dự báo xu thế phát triển của tình hình của

Hồ Chí Minh Không phải bất cứ nhà ngoại giao nào cũng có khả năng này Nội dung của phương pháp này tập trung vào bốn vấn đề chủ yếu sau:

Một là, phải phân tích một cách toàn diện và hệ thống bối cảnh thế giới và

trong nước, tình hình ta và địch, chỉ ra những mối liên hệ, quan hệ biện chứng giữa các yếu tố có liên quan và ảnh hưởng đến cách mạng Việt Nam và ngoại giao hai bên

Hai là, phân tích sự xuất hiện của các cường quốc mới, mâu thuẫn giữa các

trung tâm quyền lực và các đối tác để dự báo chiều hướng vận động của quan hệ quốc tế và ngoại giao Việt Nam cũng như vận hội của nước nhà

Ba là, phân tích tương quan lực lượng, chiều hướng phát triển của tình

hình để dự báo khả năng, thời điểm và thời cơ của cách mạng và mở mặt trận ngoại giao

Bốn là, chủ động chuẩn bị lực lượng để chớp thời cơ giành thắng lợi khi thời

cơ đến Cùng với việc dự báo chính xác thời cơ cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh

luôn tích cực, chủ động chuẩn bị lực lượng, tranh thủ điều kiện quốc tế thuận lợi, từng bước khắc phục khó khăn, vượt qua thách thức để tạo thế và lực mới, hình thành tương quan lực lượng giữa ta và địch, ngày càng có lợi cho cách mạng, góp phần thúc đẩy thời cơ

Phương pháp ngoại giao dự báo và nắm đúng thời cơ của Hồ Chí Minh đã tranh thủ được những điều kiện thuận lợi và đồng thời hạn chế được những khó khăn của tình hình quốc tế và trong nước để tiến hành các hoạt động ngoại giao giành thắng lợi dựa trên tinh thần “đi trước một bước trong tư duy chiến lược, sách lược ngoại giao”

2.2.6 Phương pháp ngoại giao “tâm công”

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam đã có truyền thống ngoại giao lâu đời Vì thường xuyên phải chống giặc ngoại xâm mạnh, cần phải giao thiệp với nước lớn nên cần phải sử dụng các phương pháp ngoại giao trong

đó có phương pháp ngoại giao tâm công Tâm công là phương pháp ngoại giao của mọi thời đại Tranh thủ người, thuyết phục người, chinh phục người là một trong những mục tiêu của phương pháp ngoại giao

Kết hợp truyền thống với hiện đại, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm vận dụng sáng tạo và đưa ngoại giao tâm công của cha ông lên một tầm cao mới trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do, thống nhất để đạt được mục đích và nhiệm vụ cách mạng Cơ sở của ngoại giao tâm công chính là bản tính hướng thiện của mỗi con người và sự chia sẻ các giá trị nhân văn chung của nhân dân tiến bộ thế giới

“Tâm công” có nghĩa là đánh vào lòng người là một trong những phương

pháp đặc sắc của ngoại giao truyền thống Việt Nam đã được Hồ Chí Minh kế thừa vận dụng và phát triển trong ngoại giao Việt Nam hiện đại Ông cha ta đã sử dụng

phương pháp “tâm công” một cách có hiệu quả trong quá trình tiến hành cuộc

kháng chiến chống quân xâm lược bảo vệ bờ cõi và chủ quyền nước Nam Sử

dụng “tâm công” để thu phục lòng người bằng chính nghĩa, chinh phục bằng nhân

tình, thuyết phục bằng lẽ phải và đạo lý

Đối với Hồ Chí Minh, tâm công được sử dụng như là một phương pháp ngoại giao đối với kẻ thù và các lực lượng tiến bộ trên thế giới

Thứ nhất, đối với bạn bè đồng chí của Việt Nam: Hồ Chí Minh luôn hướng

tới xây đắp tình cảm chân thành “vừa là đồng chí, vừa là anh em” và tinh thần quốc tế trong sáng thuỷ chung

Thứ hai, phương pháp ngoại giao “tâm công” dựa trên cơ sở chủ nghĩa nhân

văn, tìm những điểm tương đồng để thức tỉnh và khích lệ sự ủng hộ quốc tế, phân biệt rõ bạn thù, phân biệt nhân dân yêu chuộng hoà bình với bọn phản động trong chính phủ của đối phương để cô lập kẻ thù và tập hợp được lực lượng rộng rãi trên thế giới

Thứ ba, đối với kẻ thù và đối phương, Hồ Chí Minh vừa khơi dậy lòng tự

hào, vừa dùng những lý lẽ có sức thuyết phục để thức tỉnh lương tâm

Phương pháp ngoại giao tâm công Hồ Chí Minh đã thực sự có hiệu quả nhất định trong cuộc đấu tranh ngoại giao của cách mạng Việt Nam Với phương pháp này, Người đã cô lập được lực lượng kẻ thù đồng thời tập hợp được đông đảo bạn

bè và các lực lượng tiến bộ ủng hộ cuộc chiến tranh chống xâm lược của nhân dân Việt Nam, đứng về phía cách mạng Việt Nam Qua đó cũng làm cho đối phương hoang mang, dao động và thể hiện tính nhân văn chính nghĩa của cách mạng, Chính phủ và nhân dân Việt Nam

2.2.7 Phương pháp kết hợp đấu tranh chính trị, quân sự và ngoại giao, vừa đánh vừa đàm, tạo sức mạnh tổng hợp cho cách mạng

Phương pháp kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị, ngoại giao, giữa đánh và đàm trở thành một chủ trương, một phương pháp và

là một trong những nghệ thuật chỉ đạo đấu tranh cách mạng độc đáo trong chiến tranh giải phóng dân tộc Theo Hồ Chí Minh kết hợp giữa đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị, ngoại giao, giữa đánh và đàm chính là biểu hiện quan điểm ngoại giao phải có thực lực, được vận dụng một cách sinh động và sáng tạo trong thực tiễn cách mạng Việt Nam, và trở thành quan điểm quan trọng của nền ngoại giao cách mạng Việt Nam từ khi thành lập đến nay Trong sự kết hợp giữa quân

sự, chính trị và ngoại giao, có thể thấy chiến trường quyết định trên bàn đàm phán, xong ngược lại thắng lợi trên bàn đàm phán kiềm chế hoạt động của địch trên chiến trường; đàm phán không cản trở đánh, không bó “chân trong” chiến trường,

mà khuếch trương chiến thắng

Phương pháp kết hợp nhuần nhuyễn giữa đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị và đấu tranh ngoại giao, vừa đánh và đàm là một nghệ thuật, phương pháp chỉ đạo đấu tranh cách mạng độc đáo trong tư tưởng Hồ Chí Minh Mỗi giai đoạn lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng đã vận dụng một cách linh hoạt, mềm dẻo và sáng tạo vào từng điều kiện và hoàn cảnh cụ thể Trải qua quá trình lãnh đạo, chỉ đạo chiến tranh, đấu tranh cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và