Thi hành án dân sự đối doanh nghiệp từ thực tiễn tỉnh hải dương (tóm tắt)

Đòi hỏi nâng cao việc thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự, đảm bảo cho các quyết định và bản án dân sự có hiệu lực pháp luật được thi hành trong thực tế đặc biệt là thi hành án đối

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS BÙI THỊ ĐÀO

Phản biện 1: PGS.TS Vũ Thư

Phản biện 2: PGS.TS Lương Thanh Cương

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp tại: Học viện Khoa học Xã hội vào lúc:

giờ, ngày tháng năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

Thư viện Học viện khoa học xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thi hành án là hoạt động làm cho các bản án, quyết định đã

có hiệu lực thi hành của Tòa án được thực hiện Nếu như kết quả hoạt

động xét xử là đưa ra phán quyết (bản án, quyết định) trên cơ sở áp

dụng các điều luật cụ thể để xem xét các tình tiết xảy ra, thì kết quả của thi hành án làm cho các phán quyết đó được thực hiện trong thực

tế Đòi hỏi nâng cao việc thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự, đảm bảo cho các quyết định và bản án dân sự có hiệu lực pháp luật được thi hành trong thực tế đặc biệt là thi hành án đối với doanh nghiệp tại tỉnh Hải Dương trở nên cấp thiết

Với những lý do trên tôi chọn để tài: “Thi hành án dân sự

đối doanh nghiệp từ thực tiễn tỉnh Hải Dương” làm luận văn thạc sĩ

Luật chuyên ngành Luật hiến pháp và luật hành chính

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Ở nước ta trong những năm gần đây, vấn đề thi hành án đối với doanh nghiệp đang được đặt ra và là nhiệm vụ cấp bách của các

cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ Những công trình nghiên cứu nói trên đã nghiên cứu những vấn đề chung của pháp luật; thực hiện pháp luật trên một số lĩnh vực của đời sống xã hội và những công trình nghiên cứu về vấn đề mang tính tổng thể hoặc những khía cạnh, phạm vi cụ thể khác nhau của thi hành án dân sự Nhưng đến nay, chưa có công trình nghiên cứu nào dưới góc độ lý luận và thực trạng thi hành án trong lĩnh vực tín dụng, lý giải các nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng thực hiện pháp luật, đề ra các giải pháp đảm bảo pháp luật thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp là người phải thi hành án nói chung và ở tỉnh Hải Dương nói riêng

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích của luận văn

Mục đích nghiên cứu của luận văn nêu ra các giải pháp nhằm thi hành án hiệu quả trong lĩnh vực thi hành án dân sự nói chung và thi hành án đối với doanh nghiệp là người được thi hành án nói chung tại tỉnh Hải Dương

3.2 Nhiệm vụ của luận văn

Để đạt được mục đích đã nêu trên, luận văn có một số nhiệm

- Ba là, xác định quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp là người phải thi hành án ở tỉnh Hải Dương trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Pháp luật thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp rất rộng được nghiên cứu ở nhiều lĩnh vực khác nhau Trong khuôn khổ của một luận văn thạc sĩ, tác giả tập trung nghiên cứu vào những vấn đề cơ bản nhất thuộc nội dung đề tài như khái niệm, đặc điểm, nội dung, thực trạng và giải pháp Phạm vi nghiên cứu được giới hạn dưới góc độ lý luận chung về nhà nước

và pháp luật, thông qua thực tiễn và số liệu của cơ quan Thi hành án dân sự tỉnh và các cơ quan liên quan đến thi hành án dân sự ở Hải Dương từ năm

2013 đến năm 2016

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận của luận văn

Luận văn được nghiên cứu dựa trên lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật; bám sát đường lối, chủ trương của Đảng về pháp luật, về công tác thi hành

án dân sự và chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu của luận văn là phương pháp duy vật biện chứng của triết học Mác- Lênin theo quan điểm phát triển, toàn diện, lịch sử, cụ thể Ngoài ra luận văn còn kết hợp các phương pháp như: logic, phân tích, tổng hợp, thống kê, khảo sát thực tiễn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Khẳng định, củng cố nhận thức về vị trí, vai trò ý nghĩa của thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp là người phải thi hành án trong việc phát huy tính tích cực, chủ động trong thi hành án dân sự của các cơ quan bảo vệ pháp luật, nâng cao

ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức và công dân đối với công tác thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm sáng tỏ thêm một số vấn đề của pháp luật thi hành án dân sự Luận văn có thể là tài liệu tham khảo cho cấp ủy và chính quyền của tỉnh Hải Dương trong việc lãnh đạo, chỉ đạo công tác thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp Luận văn cũng có thể là tài liệu tham khảo của Cục Thi hành

án dân sự tỉnh trong việc nghiên cứu và chỉ đạo các hoạt động về thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp là người phải thi hành án Đối với các cơ quan có liên quan đến thi hành án dân sự, luận văn có thể

là tài liệu tham khảo trong việc thực hiện trách nhiệm của mình theo quy định của pháp luật, trong việc phối hợp hoạt động thi hành án dân sự

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo; luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về thi hành án dân sự đối

với doanh nghiệp

Chương 2: Thực trạng thi hành án dân sự đối với doanh

nghiệp ở tỉnh Hải Dương

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự

đối với doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ ĐỐI

VỚI DOANH NGHIỆP

1.1 Khái niệm, đặc điểm thi hành án dân sự và thi hành

án dân sự đối với doanh nghiệp

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm thi hành án dân sự

- Khái niệm thi hành án dân sự: Dưới góc độ lý luận, thi

hành án dân sự hiện nay còn có hai quan điểm khác nhau về nghĩa hẹp và nghĩa rộng của khái niệm "dân sự"

Từ sự phân tích ở trên, có thể đưa ra khái niệm thi hành án

dân sự như sau: Thi hành án dân sự là hoạt động hành chính - tư

pháp do cơ quan thi hành án, chấp hành viên tiến hành theo trình tự, thủ tục do pháp luật qui định để đưa bản án, quyết định dân sự của Tòa án hoặc các quyết định khác theo qui định của pháp luật, được thực hiện trên thực tế, nhằm bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của các công dân, tổ chức, bảo vệ trật tự pháp luật

xã hội chủ nghĩa

- Đặc điểm của thi hành án dân sự:

- Thi hành án dân sự là hoạt động mang tính tài sản Bản chất của các quan hệ dân sự là quan hệ mang tính tài sản chính vì thế mà quá trình thi hành án dân sự cũng mang tính tài sản

- Thi hành án dân sự là hoạt động mang tính định đoạt: Xuất phát từ quyền tự định đoạt của các chủ thể trong luật dân sự Chủ thể

có quyền được yêu cầu chủ thể khác thực hiện những hành vi nhất định hoặc không thực hiện những hành vi nhất định để đáp ứng lợi ích

- Thi hành án dân sự còn là hoạt động mang tính thỏa thuận: Pháp luật công nhận sự thỏa thuận tự nguyện của người thi hành án

và người phải thi hành án về việc chấp hành quyết định của Tòa án, nếu sự thỏa thuận đó không trái pháp luật và đạo đức xã hội

- Thi hành án dân sự là hoạt động thực hiện quyền lực nhà nước nhằm bảo đảm hiệu lực thực tế của các bản án, quyết định của Tòa án, được sử dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định của pháp luật

- Hoạt động thi hành án dân sự phải tuân thủ những trình tự, thủ tục chặt chẽ do pháp luật quy định

- Trong quá trình thi hành án dân sự Chấp hành viên, cán bộ thi hành án độc lập và chỉ tuân theo pháp luật

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp

Thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp là hoạt động thi hành án nhằm mục đích buộc doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ trong bản án, quyết định của Tòa án, quyết định của Trọng tài hoặc quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh của Hội động xử lý vụ việc cạnh tranh đã có hiệu lực pháp luật hoặc chưa có hiệu lực pháp luật nhưng

được thi hành ngay

- Thứ nhất, Thi hành án dân sự là hoạt động mang tính tài

sản Chính vì thế mà quá trình thi hành án dân sự đối với các doanh nghiệp là người phải thi hành án cũng mang tính tài sản

Thứ hai, cơ sở phát sinh hoạt động thi hành án dân sự bắt

buộc phải từ một bản án, quyết định của Tòa án, quyết định của Trọng tài thương mại, của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh tuyên buộc doanh nghiệp phải thực hiện một nghĩa vụ nhất định, phần lớn

là nghĩa vụ về tài sản

Thứ ba, đối phải thi hành án là doanh nghiệp – là pháp nhân

có con dấu và tài sản độc lập nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật Được thành lập và hoạt động phù hợp với pháp luật Việt Nam

1.1.3 Vai trò của thi hành án dân sự đôi với doanh nghiệp

Vai trò của việc thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp là người phải thi hành án thể hiện như sau:

- Một là., bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của Nhà nước, các tổ chức và cá nhân

- Hai là, bảo đảm, giữ gìn bản chất Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân và vì dân

1.2.1 Thẩm quyền thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp

Theo quy định tại Điều 35 của Luật thi hành án dân sự

1.3 Nội dung thi hành án đối với doanh nghiệp

Nội dung thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp là người phải thi hành án bao gồm: Thi hành án chủ động và thi hành án theo yêu cầu

Về thời hiệu yêu cầu thi hành án: Luật thi hành án dân sự đã

quy định thời hiệu yêu cầu thi hành án là 05 năm, như sau:

1.4 Thủ tục thi hành án đối với doanh nghiệp

Thủ tục thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp là một thủ tục hành chính – tư pháp đặc biệt, do đó pháp luật về thi hành án dân

sự cũng có những quy định chặt chẽ về trình tự, thủ tụcvề thi hành án dân sự Hoạt động thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp gồm thi hành án chủ động với những khoản nghĩa vụ nộp ngân sách nhà nước

và thi hành án theo yêu cầu của người được thi hành án

1.5 Tổ chức thi hành quyết định thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp

1.5.1 Các biện pháp bảo đảm thi hành án

- Thứ nhất, phong toả tài khoản của người phải thi hành án

- Thứ hai, Tạm giữ tài sản, giấy tờ của người phải thi hành

án

Thứ ba, Tạm dừng việc đăng ký, chuyển dịch, thay đổi hiện trạng về tài sản của người phải thi hành án

1.5.2 Biện pháp và thủ tục cưỡng chế thi hành án

- Thứ nhất, cưỡng chế thi hành đối với tài sản là tiền của doanh nghiệp là người phải thi hành án

- Thứ hai, cưỡng chế đối với tài sản là giấy tờ có giá của doanh nghiệp là người phải thi hành án

Thu giữ giấy tờ có giá; Bán giấy tờ có giá

- Thứ ba, cưỡng chế đối với tài sản là vật

- Thứ tư, định giá, định giá lại, bán đấu giá tài sản kê biên

Thứ năm, thi hành nghĩa vụ buộc nhận người lao động trở lại

làm việc

Kết luận chương 1

Để pháp luật thi hành án dân sự được bảo đảm thực hiện trong đời sống xã hội, phát huy được tác dụng, đòi hỏi các chủ thể thực hiện phải nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò và ý nghĩa thiết thực của nó, từ đó chủ động có các biện pháp thích hợp để tổ chức thực hiện tốt những qui định của pháp luật thi hành án dân sự Làm được như vậy sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của Nhà nước, các tổ chức và cá nhân; bảo đảm, giữ gìn bản chất Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân và vì dân; góp phần ổn định xã hội, ổn định nền kinh tế; đẩy mạnh hội nhập quốc tế

và tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa Đó là toàn bộ nội dung của Chương 1 - Những vấn đề lý luận và pháp lý về thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp Trên nền tảng pháp lý đó, tác giả vận dụng vào thực tiễn của địa phương mình, đánh giá thực trạng thi hành án dân

sự đối với doanh nghiệp từ thực tiễn tỉnh Hải Dương trong phần tiếp theo của luận văn

Chương 2 THỰC TRẠNG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ ĐỐI VỚI DOANH

NGHIỆP Ở TỈNH HẢI DƯƠNG

2.1 Thực trạng thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương

2.1.1 Thực trạng quy định pháp luật về Thi hành án dân

sự đối với doanh nghiệp

- Hướng dẫn quyền yêu cầu thi hành án dân sự, cấp và

chuyển giao, nhận bản án, quyết định

- Thời hiệu yêu cầu thi hành án

- Thủ tục gửi và nhận đơn yêu cầu thi hành án

- Ra quyết định thi hành án và thu hồi, sửa đổi, bổ sung, huỷ quyết định về thi hành án

- Xác minh điều kiện thi hành án

- Thời hạn tự nguyện thi hành án

- Thi hành án trong một số trường hợp cụ thể

2.1.2 Thực trạng thực hiện pháp luật Thi hành án dân sự đối với Doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương

Trong công tác giao nhận bản án với Tòa án nhân dân và ban hành quyết định thi hành án, thời hiệu yêu cầu thi hành án đối với các vụ việc thi hành án đối với Doanh nghiệp

Trong 4 năm từ năm 2013 đến năm 2016 Cơ quan thi hành

án tỉnh Hải Dương đã nhận tổng số bản án, quyết định về thi hành án đối doanh nghiệp là 852 bản án, quyết định Trong đó có 552 quyết định án phí, và 443 đơn yêu cầu thi hành án Trên cơ sở đó toàn tỉnh

đã ban hành 995 việc thi hành án thuộc điện chủ động và theo yêu cầu thi hành án Cơ quan thi hành án cũng từ chối nhận đơn yêu cầu thi hành án 12 trường hợp; 05 trường đã hết thời hiệu yêu cầu thi hành án [11, tr 8]

Thực hiện áp dụng biện pháp bảo đảm và cưỡng chế thi hành

án dân sự đối với doanh nghiệp là người phải thi hành án tại tỉnh Hải Dương

Trong 4 năm 2013 đến năm 2016 toàn ngành thi hành án dân

sự tỉnh Hải Dương đã thực hiện kê biên cưỡng chế được 256 việc trên tổng số 995 việc phải thi hành Năm 2013, Toàn tỉnh đã ban hành ra

60 quyết định cưỡng chế; năm 2014 có 67 quyết định cưỡng chế; năm

2015 có 50 quyết định cưỡng chế và năm 2016 có 79 quyết định cưỡng chế [11, tr15]

Thực hiện việc, định giá lại và bán đấu giá tài sản kê biên để thi hành án

Trong 04 năm từ năm 2013 đến năm 2016 các cơ quan thi hành án đã tiến hành kê biên được 220 việc và đã tiến hành định giá

và bán đấu giá được 118 việc, địnhgiá lại 9 việc [11, tr 18]

Thực hiện việc áp dụng biện pháp buộc nhận người lao động trở lại làm việc

Thực trạng thực hiện thi hành án về việc và tiền đối với doanh nghiệp trong các năm 2013-2016

Biểu đồ 2.1 Kết quả về việc thi hành án dân sự đối với doanh nghiệp ở

tỉnh Hải Dương từ năm 2013-2016

Biểu đồ 2.2 Kết quả thi hành án về tiền đối với doanh nghiệp ở tỉnh

Hải Dương từ năm 2013-2016

Đơn vị tính: 1.000 đồng

Qua các số liệu thống kê trên nhìn thấy một thực tế là số liệu

Nguồn: Báo cáo Cục Thi hành án dân sự tỉnh Hải Dương 2013-2016

Số việc thi hành xong

Số việc còn phải thi hành

Số tiền thi hành xong

Số tiền còn phải thi hành

Qua các số liệu thống kê trên nhìn thấy một thực tế là số liệu thụ lý mới trong đó có năm trước chuyển qua (án tồn đọng) là rất lớn

Ví dụ như năm 2013 số việc phải thi hành là 117 đến năm 2014 số lượng việc đã lên gấp gần ba lần so với năm trước Về số tiền phải thi hành năm 2013 là 1.117.280.860.000 đồng đến năm 2016 số tiền phải thi hành là 1.522.132.805.000 đồng Thi hành xong 1.063.578.489.000 đồng, số tiền còn phải thi hành là 458.554.316 Số tiền thi hành xong tăng đột biến như vậy là do Hồ sơ thi hành án đối với doanh nghiệp là Công ty Cổ phần Quốc tế Contener CAS đã thi hành xong hơn 1.076 tỷ đồng [11,tr 24]

Tóm lại: Mặc dù tổng số việc và tiền phải thi hành án dân sự đều tăng qua các năm nhưng việc giải quyết thi hành án dân sự đối với những vụ việc có điều kiện thi hành luôn đạt tỷ lệ tương đối cao

2.2 Đánh giá chung về thực trạng thi hành án dân sự đối với Doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương

2.2.1 Kết quả đạt được và nguyên nhân

Nhìn chung trong những năm trở lại đây, công tác thi hành

án dân sự ở tỉnh Hải Dương đã có những bước tiến đáng kể, tỷ lệ chất lượng công việc cả thi hành án về việc và thi hành án về giá trị năm sau cao hơn năm trước đặc biệt là năm 2016 Cục thi hành án dân sự tỉnh Hải Dương đã thi hành xong hơn 1.076 tỷ đồng đối với doanh nghiệp là Công ty Cổ phần Quốc tế Contener CAS Đạt được kết quả

đó ngoài sự nỗ lực phấn đấu cố gắng khắc phục khó khăn để vươn lên của lực lượng làm công tác thi hành án trong tỉnh, còn có sự quan tâm kịp thời của Bộ Tư pháp và Tổng cục thi hành án dân sự và của lãnh đạo tỉnh và sự phối hợp, giúp đỡ của các ngành hữu quan Công tác thi hành án dân sự cũng đã tác động tới ý thức chấp hành pháp