Tổ chức ôn luyện kiến thức cho học sinh trong dạy học môn lịch sử ở trường dự bị đại học dân tộc trung ương nha trang

Trong nh ng cu n giáo.

C L C

U 1

1 Lý do ch n tài 1

2 L ch s nghiên c u v n 8

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 13

4 M c ích và nhi m v nghiên c u 14

5 C s ph ng pháp lu n và ph ng pháp nghiên c u c a tài 14

6 Gi thuy t khoa h c: 15

7 óng góp cùa tài 15

8 Ý ngh a c a lu n v n 16

9 C u trúc lu n v n 16

I DUNG 16

Ch ng 1 17

S LÍ LU N VÀ TH C TI N C A VI C T CH C ÔN LUY N KI N TH C CHO H C SINH TRONG D Y H C MÔN L CH CÁC TR NG D B I H C DÂN T C TRUNG NG 17

1.1 C s lí lu n 17

1.1.1 Các khái ni m c b n 17

1.1.1.1 Khái ni m ôn t p, c ng c , luy n t p, ôn luy n 17

1.1.1.2 Khái ni m t ch c, h ng d n 19

1.1.2 Xu t phát m c a v n 20

1.1.2.1 M c tiêu, nhi m v c a b môn L ch s các tr ng D b i h c dân t c trung ng 20

1.1.2.2 c tr ng c a ki n th c môn L ch s và con ng nh n th c l ch

22

1.1.2.3 c m c a ch ng trình l ch s các tr ng D b i h c dân c Trung ng 23

1.1.2.4 c m tâm lý và nh n th c c a h c sinh nói chung và h c dân t c ít ng i các tr ng D b i h c dân t c Trung ng nói riêng 25

1.1.2.5 Yêu c u i m i giáo d c nói chung và i m i ph ng pháp d y h c nói riêng 27

1.1.3 Vai trò, ý ngh a c a ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h c môn l ch s nói chung và các tr ng D b i h c dân t c Trung ng nói riêng 29

1.1.3.1 Vai trò 29

1.1.3.2 Ý ngh a 31

1.1.4 Nh ng yêu c u c b n c a vi c t ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h c môn l ch s các tr ng D b i h c dân t c Trung ng 36

1.1.4.1 Ph i xác nh rõ m c tiêu ôn luy n 36

1.1.4.2.V n i dung, ph i xác nh úng ki n th c c b n, tr ng tâm 38

1.1.4.3 V bi n pháp ôn luy n: 39

1.2 Th c tr ng vi c t ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y c môn l ch s tr ng D b i h c dân t c Trung ng Nha Trang 42

1.2.1 M c ích u tra: 42

1.2.2 Ph ng pháp u tra: 42

1.2.3 K t qu u tra kh o sát: 43

1.2.3.1 i v i giáo viên: 43

1.2.3.2 i v i h c sinh: 49

Ch ng 2 56

HÌNH TH C, BI N PHÁP T CH C ÔN LUY N KI N TH C CHO C SINH TRONG D Y H C L CH S TR NG D B I C DÂN T C TRUNG NG NHA TRANG 56

2.1 V trí, m c tiêu, n i dung ch ng trình l ch s tr ng D b i c dân t c Trung ng Nha Trang 56

2.1.1 V trí c a a môn l ch s tr ng D b i h c dân t c Trung ng Nha Trang 56

2.1.2 M c tiêu c a môn l ch s tr ng D b i h c dân t c Trung ng Nha Trang 56

2.1.3 N i dung ki n th c c b n c n t ch c ôn luy n cho h c sinh trong d y c l ch s tr ng D b i h c dân t c Trung ng Nha Trang 58

2.2 Hình th c, bi n pháp t ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong y h c môn l ch s tr ng D b i h c dân t c trung ng Nha Trang 63

2.2.1 Ôn luy n trong các bài h c l ch s trên l p 63

2.2.1.1 S d ng b ng bi u và s h th ng hóa và kh c sâu ki n th c 63 2.2.1.2 H th ng hóa ki n th c theo ch 81

2.2.1.3 T ch c h c sinh gi i các bài t p l ch s 87

2.2.1.4 S d ng các công c ki m tra ánh giá h c sinh trong quá trình ôn luy n 92

2.2.1.5 T ch c h c sinh tham quan h c t p 99

2.2.2 T ch c ôn luy n trong các ho t ng ngo i khóa 102

2.2.2.1.T ch c h c sinh c sách 103

2.2.2.2 T ch c h c sinh thi tìm hi u ki n th c l ch s 104

2.2.3 T ch c, h ng d n h c sinh ôn luy n trong quá trình t h c nhà. 108

2.3 Th c nghi m s ph m 113

2.3.1 M c ích th c nghi m 113

2.3.2 i t ng th c nghi m 114

2.3.3 N i dung, ph ng pháp ti n hành 114

2.3.3.1.K t qu nh l ng 115

2.3.3.2 K t qu nh tính 118

T LU N VÀ KI N NGH 121

1 K t lu n 121

2 Ki n ngh 123

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 125

PH L C 132

1 Lý do ch n tài

Ngày nay, tình hình th gi i ang có nh ng chuy n bi n m nh m , c

bi t là s bùng n ngày càng sâu r ng c a cu c cách m ng khoa h c, côngngh và xu h ng toàn c u hóa, h i nh p kinh t th gi i B i c nh th gi i

em l i cho n c ta nh ng c h i to l n, nh ng c ng t ra nhi u thách th c

Giáo d c ng tr c m t thách th c r t l n là tri th c c a loài ng i ngàycàng nhi u, nh ng c ng l c h u r t nhanh Vì v y òi h i giáo d c và ào t o

n ph i phát huy s m nh to l n trong ào t o con ng i m i áp ng c

nh ng yêu c u c a th i i Ngh quy t "V i m i c n b n, toàn di n giáo

c H i ngh Trung ng 8, Khóa XI thông qua Ngh quy t nêu rõ: “Giáo

áp ng c yêu c u c a giáo d c ào t o trong u ki n hi nnay, v n i m i giáo d c, i m i ph ng pháp d y h c c t ra câp

thi t Vì v y trong Lu t giáo d c n m 2005 ã nêu rõ: “Ph ng pháp giáo

phát tri n toàn di n h c sinh, trong ó c bi t là giáo d c t t ng, tình c m,

o c,“giúp cho h c sinh có c nh ng ki n th c c b n, c n thi t v l ch dân t c và l ch s th gi i, hình thành h c sinh th gi i quan khoa h c,

i”.[2; tr 5].

Trong quá trình h c t p, ki n th c c a b môn l ch s có nh ng c

tr ng riêng bi t, khác v i ki n th c c a các môn khoa h c khác, không th

tr c ti p quan sát, c ng không th ti n hành trong phòng thí nghi m u ógây r t nhi u khó kh n cho h c sinh trong quá trình h c t p l ch s u này

òi h i giáo viên l ch s c n ph i bi t cách xác nh nh ng ki n th c c b n,

có nh ng bi n pháp t ch c vi c ôn luy n ki n th c cho h c sinh b i vì ônluy n là m t bi n pháp quan tr ng ghi nh ki n th c v ng ch c và lâu dài, sung, hoàn thi n ki n th c ã h c Bên c nh ó, nó còn giúp h c sinh rènluy n các k n ng, k x o m t cách thu n th c và góp ph n giáo d c t t ng,tình c m và hình thành thái h c t p úng n

Tuy nhiên, th c ti n cho th y nhi u h c sinh ch a yêu thích môn l ch

vì nhi u nguyên nhân ó là do nh n th c, quan ni m c a xã h i và các

p qu n lý ch a coi tr ng b môn l ch s Trong khi ó ph ng pháp d y

c c a giáo viên còn nhi u h n ch nh ôm m ki n th c, thuy t gi ng m tcách khô khan bi n gi h c l ch s tr nên n ng n , gây tâm lý chán h c trong

c sinh; ch a th c s quan tâm úng m c n c ng c , ôn luy n ki n th c

th ng xuyên trong d y h c; n u có ôn luy n c ng ch ti n hành qua loa,chi u l

Tr ng D b i h c dân t c Trung ng Nha Trang là m t trong 4

tr ng D b i h c dân t c Trung ng trên c n c, có nhi m v b túc,nâng cao trình v n hóa cho nh ng h c sinh ng i dân t c ít ng i các

em có trình vào h c các tr ng i h c, cao ng N i dung ki n

th c l ch s c a h DB H là ôn luy n l i ki n th c l ch s b c THPT ( l p10,11,12) ch không ph i là vi c cung c p ki n th c m i Vì v y, vi c t

ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h c môn l ch s là r t c nthi t

Xu t phát t nh ng lí do trên, chúng tôi ch n v n “T ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h c môn L ch s tr ng D b

i h c dân t c Trung ng Nha Trang” làm tài lu n v n th c s

2.1 Tài li u n c ngoài

2.1.1 Các tài li u giáo d c h c, tâm lý h c

n t ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h c ã c

c p ít nhi u trong nh ng công trình nghiên c u c a các nhà giáo d c h cLiên Xô tr c ây, tiêu bi u nh :

- Tác gi T.A.Ilina trong cu n “Giáo d c h c” (T p 2, NXB Giáo d c,

huy tính tích c c c a h c sinh nh th nào” (NXB Giáo d c, t p 1 – 1978, t p

2 – 1979) cho r ng h c t p là quá trình nh n th c tích c c trong ó có b c

ôn t p c ng c ki n th c ã h c, ào sâu, h th ng hóa ki n th c Do ó,

mu n có v n ki n th c m t cách sâu s c “h c sinh ph i th c hi n chu trình

o; khái quát hóa, h th ng hóa ki n th c” [37; tr 28] Do ó giáo viên c n

a ch n n i dung, t ch c các ho t ng ôn t p sao cho h c sinh bi u l tínhsáng t o, i t i hi u và n m v ng ki n th c Nh v y, tác gi ã kh ng nh

vi c ôn t p và h th ng hóa ki n th c trong d y h c có vai trò to l n trong

vi c giúp cho h c sinh l nh h i ki n th c m t cách b n v ng

- Trong cu n “Giáo d c h c” c a tác gi N.V Savin, NXB Giáo d c,

1983, ông cho r ng c n ph i chú ý t i ch c n ng khêu g i nhu c u nh n th c,

ng thú h c t p c a HS và kh ng nh s c n thi t ph i trang b cho h c sinh

ph ng pháp ho t ng nh n th c ng th i, tác gi c ng ra nguyên t ctính v ng ch c c a n m v ng tri th c và phát tri n toàn di n n ng l c nh n

th c h c sinh Ông kh ng nh nguyên t c c b n c a vi c n m v ng tri th ctrong h c t p là h c sinh có th tái t o l i tri th c trong trí nh và s d ng

gi i quy t nhi m v nh n th c, th c hành V cách th c ti n hành c ng c tri

th c, tác gi cho r ng c n ti n hành nhi u ph ng pháp khác nhau nh : x lí

ki n, làm vi c v i tài li u tr c quan, s d ng các ph ng ti n k thu t, th c

hi n các nhi m v th c ti n, s d ng sách giáo khoa; c bi t giáo viên c ntrang b cho h c sinh các th thu t ghi nh và ch ra l i ích c a vi c n m

ng tri th c, áp d ng vào th c ti n [58; tr 135]

Cu n sách “Lí lu n d y h c hi n i” a GS Bend Meier và TSNguy n V n C ng (2009) do tr ng HSP Hà N i và i h c Potsdam(C ng hòa Liên bang c) a ra nh ng yêu c u v i m i ph ng pháp

y h c Các tác gi nh n m nh “h c t p là quá trình x lí thông tin, trung

Nh v y, các tác gi c ng ít nhi u c p n vai trò c a vi c ôn luy n ki n

th c trong d y h c b i vì vi c h th ng hóa c ng chính là ôn t p và c ng c

- Thomas Armstrong v i tác ph m a trí tu trong l p h c” g m

16 ch ng, trong ó ông ã dành h n 12 ch ng nói v a trí tu và các k

ng nh n th c nh : ghi nh , gi i quy t v n và c bi t nh n m nh nthang m c nh n th c ph c t p c a Bloom ó là: bi t, hi u, ng d ng, phântích, t ng h p và ánh giá Nh v y, tác gi c ng nh n m nh n vai trò c a

vi c ôn luy n ki n th c vì ch có nh v y m i giúp ng i h c có c nh ng

Thông qua các công trình nghiên c u trên, chúng ta th y r ng mu nnâng cao ch t l ng d y h c thì vi c i m i ph ng pháp d y h c, n i dung

y h c ph i c ti n hành ng b , trong ó ph i t ch c t t vi c ôn luy n giúp HS l nh h i ki n th c m t cách h th ng.

2.1.2 Tài li u giáo d c l ch s

- Trong cu n “Chu n b gi h c l ch s nh th nào”, N.G ai-ri

(1973) ã ti n hành phân tích và ch ra nh ng yêu c u c a m t gi h c l ch Tác gi nh n m nh n vi c thi t l p h th ng ki n th c trong các bài h c

vì “n i dung c a h u nh gi h c nào c ng u g n bó ch t ch v i nh ng

ng c trong d y h c l ch s

- Trong cu n “Phát tri n t duy h c sinh trong d y h c l ch s ”,

NXB Matxc va, 1982 ( tài li u d ch th vi n tr ng HSP Hà N i), I.Ia

Lecne ã i sâu vào các bi n pháp phát tri n t duy h c sinh trong quá trình

c t p l ch s Theo tác gi , thông qua các bi n pháp này s kích thích n ng

c sáng t o, tích c c nh n th c c a h c sinh ng th i tác gi nh n m nh,trong quá trình d y h c, vi c c ng c ki n th c ã h c có ý ngh a quan tr ngtrong vi c ghi nh v ng ch c ki n th c

- A.A.Vaghin, trong cu n “Ph ng pháp d y h c l ch s tr ng

c s ph m Hà N i) ã c p t i các bi n pháp nâng cao ch t l ng d y

c l ch s nh vai trò c a dùng tr c quan, ý ngh a c a vi c s d ng sáchgiáo khoa và tài li u liên quan n ki n th c l ch s u này có ý ngh a to

n giúp giáo viên có c s tham kh o quy t nh l a ch n nh ng bi npháp giúp h c sinh ôn t p ki n th c m t cách hi u qu

- Nghiên c u v ph ng pháp d y h c l ch s , các nhà nghiên c u

nh A.T Kin – kun – kin, A G Kô – lô – sc p, P.C Lây – ben- grúp trong

cu n giáo trình “Ph ng pháp d y h c l ch s tr ng trung h c ph thông”

(T p 2, 1978, NXB Mátxc va, tài li u d ch – th vi n tr ng i h c s

ph m Hà N i) ã dành ph n th 6 v hình th c t ch c d y h c, trong ó cóhình th c ôn t p, thông qua bài h c nghiên c u ki n th c m i, bài ki m tra,bài ôn t p s k t, t ng k t, và bài h c h n h p ng th i các tác gi c ngdành h n m t ch ng bàn v ki n th c c b n và vi c xác nh ki n th c c

n trong d y h c l ch s ây là c s giúp cho giáo viên xác nh úng

nh ng ki n th c c b n t ch c vi c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong

y h c l ch s làm sao cho phù h p i t ng t ng l p h c, c p h c

2.2 Tài li u trong n c

Nhi u tác gi trong n c khi nghiên c u c ng ã c p n vai trò c a

ôn luy n ki n th c trong quá trình d y h c nói chung và d y h c l ch s nóiriêng

2.2.1.Tài li u giáo d c h c, tâm lý h c

- Các tác gi Hà Th Ng , ng V Ho t trong cu n “Giáo d c h c,

p 1”, NXB Giáo d c, Hà N i, 1987 ã ch ra r ng quá trình nh n th c c a

con ng i tr i qua hai giai n là nh n th c c m tính và nh n th c lí tính vì

tác gi c ng nh n m nh n vi c phát huy tính tích c c trong ho t ng nh n

th c c a HS Mu n làm c u này thì giáo viên ph i phát huy tính ch

ng và h ng d n h c sinh kh n ng làm vi c cá nhân, nhóm trong vi cchi m l nh ki n th c ã h c thông qua vi c ôn t p và c ng c l i ki n th c

- Tác gi Nguy n H u Châu (2005), trong cu n “Nh ng v n c b n

t k thu t hi u qu trong vi c làm v ng ch c thêm nh n th c c a h c sinh,

ôn t p làm cho vi c h c có ý ngh a h n và nh lâu h n, giúp h c sinh có s t

tin h n tr c khi ki m tra và thi; có th ti n hành vào b t c lúc nào trong

dành cho nó” [7, tr 281].

- Tác gi ng Thành H ng (2002) trong cu n “ y h c hi n i, lý

c, v n ph ng pháp là r t quan tr ng Vì v y, trong vi c t ch c h csinh ôn luy n ki n th c thì giáo viên c n ph i chú ý n hình th c, ph ngpháp, bi n pháp sao cho th t hi u qu

- Các tác gi Tr n Th Tuy t Oanh (ch biên), Ph m Kh c Ch ng,Nguy n V n Di n, Lê Tràng nh, Ph m Vi t V ng trong cu n giáo trình

y h c, ch ng VI -Quá trình d y h c ã ch ra r ng quá trình d y h c bao

m nhi u khâu, nh ng khâu t ch c, u khi n h c sinh c ng c tri th c ã

c có vai trò quan tr ng giúp h c sinh “l u gi nh ng u l nh h i c

- Tác gi Thái Duy Tuyên (1999), trong cu n “Nh ng v n c

a vi c h c sinh ghi nh và v n d ng ki n th c kém trong quá trình h c t p,

ó xu t nguyên t c v s b n v ng c a tri th c Ông nh n m nh “c n

- Tác gi Ph m Vi t V ng trong cu n giáo trình “Giáo d c h c”

(2000), NXB Giáo d c ã ch ra r ng trong quá trình d y h c bao g m các

khâu chính: “Giáo viên xu t nhi m v h c t p; t ch c h c sinh nh n th c tài li u m i, h th ng hóa tài li u ã h c, v n d ng ki n th c vào gi i quy t

các bài t p th c hành, ki m tra l i các k t qu h c t p Các khâu ó ph i

c s p x p theo m t trình t lô gic, c n v n d ng linh ho t trong t ng lo i bài h c; khâu h th ng hóa tài li u và v n d ng ki n th c c ng chính là khâu

ôn t p, c ng c ki n th c ã h c, t o nên quá trình d y h c th ng nh t”[75; tr

Các tác gi nh n m nh: “Mu n n m v ng m t khoa h c không ph i ch c n n m

ch s c ti n hành th ng xuyên trên l p và trong quá trình t h c nhà

Các tác gi c ng phân chia bài h c l ch s thành các lo i bài khác nhau nh : Bàinghiên c u ki n th c m i, bài ôn t p, s k t, t ng k t; bài ki m tra ki n th c, bài

c h n h p Trong ó, bài h c ôn t p, s k t, t ng k t có nhi m v chính là

th c hi n t i a kh n ng t ng h p, c ng c và khái quát hóa ki n th c c a h csinh

Trong cu n “Ph ng pháp d y h c l ch s ” c a Phan Ng c Liên (ch

biên), Tr nh ình Tùng, Nguy n Th Côi, NXB i h c s ph m, t p1, 2 (n m2002); tái b n có s a ch a, b sung các n m 2009, 2010 Trong nh ng cu n giáo

trình trên, các tác gi ã dành hai ch ng trình bày c s lí lu n v bài h c

ch s , thi t k bài h c l ch s tr ng ph thông và nêu rõ “bài ôn t p s k t

ng k t có nhi m v chính là th c hi n t i a kh n ng t ng h p, c ng c ki n

th c và khái quát hóa ki n th c c a h c sinh” [45; tr 125] Ngoài ra, các tác gi

nh n m nh vi c ôn t p còn c ti n hành th ng xuyên trong t t c các lo i bài

c trên l p

Trong cu n “Phát huy tính tích c c c a h c sinh trong d y h c l ch s

ã c p y c s lí lu n, th c ti n và các bi n pháp s ph m c n thi t

nh m phát huy tính tích c c h c t p l ch s c a h c sinh THCS, trong ó có

nh n m nh c n chú ý n khâu ôn t p c ng c ki n th c cho h c sinh trong

y h c l ch s

- Tác gi Nguy n Th Côi, Nguy n H u Chí (1999) trong cu n “Bài

viên trung h c ph thông) có c p n vi c ti n hành bài ôn t p, s k t,

ng k t, trên c s h th ng hóa ki n th c h c sinh ph i bi t gi i thích

hi u sâu s c h n nh ng khái ni m l ch s ph c t p

- Tác gi Nguy n Th Côi trong cu n “Các con ng, bi n pháp nâng

2006, tái b n vào các n m 2008, 2009, 2010 ã nêu lên các giai n c a vi c

c t p g m có: “giai n c h ng d n m c tiêu bài h c, ki n th c l ch

, t c là i sâu tìm hi u b n ch t c a s ki n, m i liên h gi a các s ki n,

và n ng l c v n d ng ki n th c” [11; tr 9].

- Tác gi Nguy n Th Th Bình trong cu n “Phát tri n k n ng t h c

lí lu n và th c ti n c a vi c phát tri n k n ng t h c l ch s cho h c sinh,trong ó có k n ng t ôn t p, c ng c ki n th c Tác gi nh n m nh hìnhthành k n ng t h c cho HS có ý ngh a quan tr ng trong vi c th c hi n m ctiêu giáo d c mà ng ra, là yêu c u c p thi t i m i ph ng pháp d y

ch biên (2008) là các cu n sách h ng d n b ích cho giáo viên và h c sinhtrong vi c ôn luy n ki n th c l ch s Trong các cu n sách này các tác gi ãtrình bày m c tiêu c n t c v ki n th c, k n ng sau khi h c xong m i

ch ng, nh ng n v ki n th c tr ng tâm c n ti n hành ôn t p, câu h i và bài

p nh m chu n b cho vi c ánh giá k t qu h c t p c a h c sinh th ngxuyên

2.2.3 Các bài báo, t p chí chuyên ngành

Tác gi Nguy n Th Côi ã có nhi u bài vi t tuy không i sâu vào vi c

ôn luy n ki n th c l ch s cho h c sinh nh ng c ng ã c p n vai trò c a

vi c c ng c và ôn luy n ki n th c trong d y h c l ch s nh : “Làm th nào

p chí giáo d c, s 172, Tr 29-31; bài vi t“M t s ph ng h ng, bi n

p chí giáo d c, s 191, Tr 29-37 ã ch rõ th c tr ng c a vi c d y h c l ch

, và nh ng bi n pháp nâng cao ch t l ng d y h c môn l ch s Tác gi

nh n m nh, góp ph n nâng cao ch t l ng d y h c môn l ch s , m i GV

n ph i trau d i v chuyên môn nghi p v , ph i ý th c c vai trò c a

ng i t ch c, h ng d n i v i HS trong vi c l nh h i tri th c

- Tác gi Hoàng Thanh Tú c ng có m t s bài vi t c p n vai trò

a vi c ôn t p ki n th c cho h c sinh trong d y h c l ch s và nh ng bi npháp t ch c h c sinh ôn t p hi u qu nh :“T ch c ho t ng ôn t p

nay, s 2, trang 25- 27, n m 2007, bài vi t “S d ng công c b ng bi u

thi t b giáo d c, s 49, trang 84 – 86, 2009; ã nh n m nh t m quan tr ng

a vi c t ch c ôn t p ki n th c cho h c sinh trong d y h c l ch s thôngqua vi c s d ng công c b ng bi u, s l ch s

- Các tác gi Nguy n Th Th Bình, Lê Th Thu trong bài vi t: “D y

kì 2, tháng 8/2016 ã nêu lên ý ngh a c a vi c h th ng hóa ki n th c theo

ch trong d y h c môn l ch s Vì v y, có th nói trong d y h c l ch s c n

- Lu n án ti n s c a tác gi Tr n Qu c Tu n v i tài “Bài t p trong

ng Phi Ng v i tài: “T ch c h c sinh l nh h i ki n th c c b n trong

y h c l ch s (v n d ng qua ph n l ch s th gi i 1917 – 1945)” (2011);

Lu n án: “T ch c, h ng d n ôn t p trong d y h c l ch s tr ng THPT (v n d ng trong d y h c l ch s l p 10)” c a tác gi Hoàng Thanh Tú (2012);

ã kh ng nh vai trò và ý ngh a c a vi c t ch c ôn luy n ki n th c trong

“M t s bi n pháp giúp h c sinh ghi nh ki n th c c b n trong d y h c l ch

a Ph m Th Ki u Trang c ng trên c s ti p c n vai trò c a vi c t ch c ônluy n xu t nh ng bi n pháp giúp h c sinh ghi nh v ng ch c ki n th c

b n trong d y h c lich s

Nh v y, v n t ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y

c nói chung và trong d y h c l ch s nói riêng ã c nhi u công trìnhnghiên c u c a các tác gi n c ngoài c ng nh trong n c quan tâm Cáccông trình nghiên c u k trên ã gi i quy t c các v n sau:

cho HS trong d y h c nói chung và d y h c l ch s nói riêng

gi u nh n m nh n hai hình th c ôn t p c b n là ôn t p th ng xuyên,

ti n hành trong t t c các bài h c và ôn t p ti n hành trong lo i bài h c ôn t p,

k t, t ng k t.

Tuy nhiên, nh ng bi n pháp mà các tác gi a ra ch y u nh n m nh

i ôn t p, c ng c ki n th c ch phù h p v i i t ng h c sinh THPT Ch a

có m t công trình nghiên c u nào xu t các bi n pháp t ch c ôn luy n ki n

th c cho h c sinh trong d y h c môn L ch s các tr ng D b i h c dân

c Trung ng v i i t ng ch y u là HS dân t c ít ng i K th a, ti pthu nh ng thành t u nghiên c u c a các tác gi , chúng tôi xây d ng và

xu t nh ng bi n pháp t ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h cmôn L ch s tr ng D b i h c dân t c Trung ng Nha Trang

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

môn L ch s tr ng D b i h c dân t c Trung ng Nha Trang

v n ôn luy n ki n th c, bao g m c ôn t p, c ng c , luy n ki n th c, k

ng, k x o, t ó xu t m t s bi n pháp ôn luy n ki n th c cho h c sinhtrong d y h c môn L ch s tr ng D b i h c dân t c Trung ng NhaTrang

- Chúng tôi ti n hành u tra giáo viên, h c sinh tr ng D b i

c dân t c Trung ng Nha Trang và ti n hành th c nghi m s ph m m tbài h c l ch s n i khóa trên l p

4 M c ích và nhi m v nghiên c u 4.1 M c ích

Trên c s kh ng nh vai trò, ý ngh a c a vi c ôn luy n ki n th ctrong d y h c môn L ch s tr ng D b i h c dân t c Trung ng NhaTrang, tài xác nh n i dung ki n th c c b n c n ôn luy n và i sâu

xu t m t s bi n pháp ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h c môn

ch s tr ng D b i h c dân t c Trung ng Nha Trang

c dân t c Trung ng Nha Trang xác nh n i dung ki n th c c b n c n

ôn luy n và xu t bi n pháp ôn luy n nh m nâng cao ch t l ng d y h cmôn L ch s

- u tra th c ti n vi c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y

c môn L ch s tr ng D b i h c dân t c Trung ng Nha Trang

- Th c nghi m s ph m ch ng minh tính kh thi c a nh ng bi n pháp

mà lu n v n xu t và rút ra k t lu n khoa h c v vi c ôn luy n ki n th ccho h c sinh trong d y h c môn L ch s tr ng D b i h c dân t cTrung ng Nha Trang

5 C s ph ng pháp lu n và ph ng pháp nghiên c u c a tài 5.1 C s ph ng pháp lu n

- C s ph ng pháp lu n c a tài d a vào lý lu n c a ch ngh aMác – Lênin v nh n th c và t t ng c a H Chí Minh, ng, nhà n c vgiáo d c ph thông nói chung, giáo d c l ch s nói riêng

5.2 Ph ng pháp nghiên c u

- Nghiên c u lý thuy t:

+ c, phân tích, t ng h p các tài li u vi t v n ôn luy n ki n th c

cho h c sinh trong d y h c nói chung và d y h c môn L ch s nói riêng.

+ Nghiên c u ch ng trình, n i dung môn l ch s h D b i h c

i h c dân t c Trung ng Nha Trang v tình hình d y h c nói chung và

vi c t ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h c môn L ch s nóiriêng thông qua phi u u tra, ph ng v n, d gi , quan sát

- Th c nghi m s ph m: So n bài, ti n hành th c nghi m s ph m

tr ng D b i h c dân t c Trung ng Nha Trang kh ng nh tính khthi c a các bi n pháp ôn luy n theo nh ng yêu c u mà lu n v n xu t

- S d ng th ng kê toán h c x lý k t qu th c nghi m s ph m

- Phác h a c b c tranh v th c tr ng d y h c môn L ch s nóichung, t ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h c môn L ch s

tr ng D b i h c dân t c Trung ng Nha Trang nói riêng

- xu t c m t s bi n pháp ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong

y h c môn L ch s tr ng D b i h c dân t c Trung ng Nha Trang góp ph n nâng cao ch t l ng d y h c b môn l ch s

8 Ý ngh a c a lu n v n

- V m t lý lu n: Góp ph n làm phong phú thêm lý lu n d y h c b

môn v vi c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h c môn L ch s

giáo viên và h c sinh các tr ng D b i h c dân t c Trung ng trong

Quá trình d y h c nói chung và vi c d y h c l ch s nói riêng không

ch th c hi n nhi m v cung c p ki n th c m i mà còn bao g m c vi c c ng, b sung, ôn t p l i nh ng ki n th c ã h c làm n n t ng cho vi c ti p

thu ki n th c m i vì “Quá trình d y h c còn là quá trình t ch c cho h c

ã h c là công vi c th ng xuyên ph i ti n hành trong quá trình d y h c môn

ch s Do ó, c n có quan ni m úng n v ôn t p, luy n t p, ôn luy n

có nh ng bi n pháp ti n hành cho phù h p v i n i dung c n t ch c cho h csinh ôn luy n

trong gi i quy t các v n th c ti n h c t p và cu c s ng Ho t ng ôn t p

có th do h c sinh t th c hi n ho c có s t ch c và h ng d n c a giáoviên

Tác gi Nguy n H u Châu cho r ng“ôn t p là giúp ng i h c có cái

không ch c ng c tri th c, mà còn t o kh n ng cho giáo viên s a ch a

nh ng sai l ch trong hi u bi t c a h c sinh, rèn luy n k n ng, k x o, pháthuy tính tích c c, c l p t duy và n ng l c th c hành cho h c sinh

Theo T n ti ng Vi t thì luy n t p “là làm i làm l i nhi u l n theo

p tành cho tinh, cho thành th o” [60; tr 491].

Các nhà giáo d c h c nh Hà Th Ng , ng V Ho t c ng nh ngh a

thành và c ng c nh ng k n ng, k x o c n thi t”[28; 105].

* Khái ni m ôn luy n

Theo T n ti ng Vi t thì ôn luy n “là ôn l i, t p l i nhi u l n

thành th o” [55; tr 747].

Qua nh ng nh ngh a c a các tác gi , chúng tôi i n m t cách hi uchung nh t ôn luy n là m t khái ni m r ng bao g m c ôn t p, c ng c , luy n

p nhi u l n cho thành th o h n, v ng ch c h n M c ích là khái quát hóa,

th ng hóa ki n th c ã h c, rèn luy n k n ng, k x o, hình thành thái

ni m T ch c trong lu n v n c dùng v i hai n i dung chính:

Giáo viên là ng i thi t k k ho ch, t ch c, h ng d n các ho t ng h c

p c a h c sinh, lên k ho ch th c hi n qua giáo án, các ph ng pháp,

Giáo viên là ng i t ch c, c ng là ng i h ng d n h c sinh ôn luy n

ki n th c Hai y u t này an xen v i nhau, có m i quan h h u c v i nhau

vì nói n t ch c là ã bao hàm s h ng d n; ng c l i giáo viên h ng

n h c sinh ôn luy n t c là ph i t ch c vi c ôn luy n Theo T n ti ng

vi t thì H ng d n “là giúp cho bi t c ph ng pháp, cách th c ti n

ti n hành”.[22; tr 400].

Tri th c c a nhân lo i là vô cùng phong phú Vì v y, HS không th

m v ng toàn b kho tàng ki n th c c a nhân lo i mà ch có th hi u bi t

c nh ng ki n th c c b n nh t mà các nhà khoa h c l a ch n cho t ngmôn h c, c a vào ch ng trình h c c a t ng c p h c, môn h c Nh

y, nh n th c c a h c sinh không ph i quanh co, g p gh nh nh các nhàkhoa h c mà h c sinh ti p nh n l i ki n th c mà nhân lo i tích l y d i s

c c a ng và Nhà n c ta trong giai n hi n nay, công tác b i d ng

n hóa cho con em ng i dân t c thi u s là m t nhi m v quan tr ng các

tr ng DB H dân t c Trung ng, nh m áp ng yêu c u t o ngu n cán b

cho khu v c mi n núi Lu t giáo d c 2005 c ng kh ng nh “nhà n c thành

nh m góp ph n t o ngu n ào t o cán b cho các vùng này” [47; 49].

môn l ch s có nhi m v trang b cho h c sinh nh ng ki n th c c

n, c n thi t v l ch s th gi i, l ch s dân t c Qua ó, góp ph n hình thành

HS th gi i quan khoa h c, giáo d c lòng yêu quê h ng, t n c, truy n

th ng dân t c, b i d ng n ng l c t duy hành ng, thái ng x trong i

ng xã h i c bi t trong xu th phát tri n c a th gi i ngày nay, c n ph igiáo d c cho th h tr nh ng giá tr truy n th ng t t p c a dân t c, bi t gigìn và k th a nó ph c v cho s nghi p xây d ng và b o v T qu c

Trên c s m c tiêu c a b môn l ch s nói chung, m c tiêu môn l ch s các tr ng D b i h c dân t c Trung ng là nh m h th ng hóa ki n

th c c b n môn l ch s trung h c ph thông, t o u ki n cho h c sinh

ti p thu t t môn l ch s trình i h c, cao ng ki n th c, ó là h

th ng l i quá trình phát tri n c a l ch s dân t c và l ch s th gi i rèn luy n k n ng, giúp HS hình thành các k n ng c n thi t trong h c t p b môn

nh : phân tích, so sánh, t ng h p, h th ng hóa, khái quát hóa, v n d ng ánhgiá các s ki n, hi n t ng, nhân v t l ch s , hình thành n ng l c phát hi n,

xu t và gi i quy t các v n trong h c t p l ch s thái là ti p t c

i p nh ng xúc c m l ch s cùng nh ng ph m ch t c n thi t nh t c a

ng i công dân: thái tích c c vì xã h i, tinh th n trách nhi m i v i c ng

ng, yêu lao ng, s ng nhân ái, có k lu t, tôn tr ng và làm theo pháp lu t

Trên c s ó góp ph n hình thành nh ng n ng l c chung và nh ng n ng l cchuyên bi t c a b môn l ch s

th c hi n c m c tiêu nh trên thì yêu c u t ra là ph i có s i

i giáo d c i m i giáo d c ây r t toàn di n bao g m i m i c v

i dung, ph ng pháp… Trong ó i m i v m t ph ng pháp có ý ngh aquan tr ng Vi c t ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h c môn

i th hi n tính h th ng vì nó r t phong phú, c p n m i l nh v c c a

i s ng xã h i; m i s ki n và hi n t ng l ch s bao gi c ng có m i liên vói nhau S h c là m t ngành c a khoa h c xã h i cho nên còn có s

s s ki n ph i giúp cho HS t o bi u t ng l ch s thông qua quan sáttranh nh, b n , miêu t , t ng thu t, k chuy n cùng v i ngôn ng giàu

nh nh, xúc ng hình thành h th ng các khái ni m l ch s Khái ni m

ch s giúp cho HS i sâu vào b n ch t c a s ki n l ch s , nâng d n trình

nh n th c hi n th c l ch s t “tr c quan sinh ng” n “t duy tr u t ng,

là hình nh t ng tr ng hóa c a b n ch t s v t hình thành trong u óc con

ng i nh m ph n ánh s v t m t cách sâu s c và toàn di n nh t Khái ni m

ch s c ng s giúp HS n m l ch s m t cách chính xác, h th ng c tri

th c, phân bi t c các khái ni m cùng lo i, khác lo i, cái ph bi n, cái cthù… Cu i cùng, HS ph i rút ra c quy lu t l ch s , ó là nh ng quy lu tphát tri n c a xã h i loài ng i, nh ng quy lu t chung và nh ng quy lu t pháttri n c thù c a xã h i n c ta HS ph i rút ra nh ng bài h c kinh nghi m

n d ng vào h c t p và i s ng Nh ng công vi c này, GV ph i t ch c và

ng d n cho HS t làm

Nh ng c tr ng trên c a ki n th c môn l ch s và con ng nh n

th c l ch s òi h i giáo viên khi t ch c vi c ôn luy n ph i giúp cho HS khôi

ph c, d ng l i b c tranh chân th c c a quá kh l ch s ng th i vi c l a

ch n n i dung ôn luy n ph i c b n, ó ph i là nh ng s ki n, hi n t ng l ch

c th , g n v i nh ng nhân v t, a danh, th i gian c th M t khác, các

bi n pháp ôn luy n c a giáo viên c ng c n ph i m b o tính h th ng, giúpcho HS kh n ng khái quát, t ng h p, kh c sâu ki n th c, tìm ra c m iliên h gi a các s ki n, hi n t ng l ch s và m i quan h gi a chúng

Nh ng bi n pháp ôn luy n còn phát huy tính tích c c, t giác, ch ng c a

HS, cho h c sinh c t làm vi c, t bày t quan m c a mình v nh ng

n l ch s Có nh v y, vi c ôn luy n m i t c hi u qu nh mong

mu n, góp ph n nâng cao ch t l ng d y h c môn l ch s

1.1.2.3 c m c a ch ng trình môn L ch s các tr ng D b i

c dân t c Trung ng.

Ch ng trình môn L ch s các tr ng D b i h c dân t c Trung

ng v a có nh ng m gi ng và nh ng m khác bi t so v i ch ng trìnhmôn l ch s tr ng THPT c v phân ph i ch ng trình, s ti t, n i dung

c, m c c a t ng bài, t ng ph n m gi ng nhau là n i dung ki n th c

ch s h DB H là ôn t p, h th ng l i ki n th c mà HS ã c h c b cTHPT Tuy nhiên, ch ng trình l ch s h DB H c ng có nh ng m khác

bi t vì các tr ng DB H dân t c là nh ng tr ng chuyên bi t, dành cho HSdân t c ít ng i

c t ng ph n ki n th c (l ch s th gi i và l ch s dân t c th i nguyên th y,

i, trung i (l p 10); l ch s th gi i và l ch s dân t c th i kì c n i(l p 11); l ch s th gi i và l ch s dân t c th i hi n i (l p 12) Riêng v i

ch ng trình D b i h c dân t c, h c sinh trong th i gian h c t p 8 tháng

ti t/ n m, th i l ng 6 ti t/ tu n

- Ba là, tên các m c, m c, bài, ch ng trong ch ng trình c a h D

i h c: Có nh ng bài trùng h p v i tên bài c a ch ng trình sách giáokhoa THPT, nh ng c ng có nh ng bài là c m t ch ng, c m t giai n c a

ch ng trình b c THPT

u t o, c m ch ng trình môn l ch s các tr ng D b i

c dân t c Trung ng có tính chuyên bi t, khác h n nhi u so v i ch ngtrình và SGK l ch s b c THPT b c THPT, giáo viên có nhi m v trang b

ki n th c m i cho h c sinh, bài h c ch y u là bài h c nghiên c u ki n th c

i, bên c nh m t s lo i bài h c khác nh bài h c ôn t p, s k t, t ng k t,bài h c ki m tra ánh giá, bài h c h n h p Ch ng trình h D b i h c,

GV không ph i d y l i ki n th c l ch s vì các em ã h c b c THPT, mà

ch y u ti n hành vi c ôn t p và luy n t p l i ki n th c cho có h th ng

Ngh a là trong quá trình h c t p trên l p, GV không c n tu n t i theo cácgiai n c a nh n th c (nh tri giác, nh , hình dung, t ng t ng t duy),

mà GV c n chú ý và coi tr ng khâu ôn luy n ki n th c cho h c sinh (ôn t p

i, c ng c , luy n t p, th c hành) ng th i, c m ch ng trình h c

ng t ra nh ng yêu c u i v i giáo viên trong vi c l a ch n n i dung và

ph ng pháp nào cho phù h p nh t Ki n th c l ch s mà các em ã h c c n

ph i c khái quát hóa trên c s ôn t p, c ng c và ti n hành luy n t p

ào sâu v n ki n th c ã h c, bi t v n d ng nh ng ki n th c gi i quy tcác d ng câu h i, bài t p, v n d ng trong các tình hu ng h c t p, trong th c

ti n cu c s ng, g n li n h c i ôi v i hành V ph ng pháp, do c m

c sinh dân t c ít ng i, c n ph i l a ch n ph ng pháp thích h p v i t ng

i dung, mang tính v a s c, phát huy c tính tích c c HS

Có nh v y, vi c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong gi ng d y và

c t p môn l ch s các tr ng D b i h c dân t c Trung ng nóichung và tr ng D b i h c dân t c Trung ng Nha Trang nói riêng

i em l i hi u qu mong mu n, góp ph n hoàn thành m c tiêu c a môn

c trong vi c góp ph n giáo d c toàn di n h c sinh

1.1.2.4 c m tâm lý và nh n th c c a h c sinh nói chung và h c dân

c ít ng i các tr ng D b i h c dân t c Trung ng nói riêng

c sinh các tr ng D b i h c dân t c Trung ng 100% là con

em ng bào các dân t c ít ng i Do ó, các em có nh ng c m riêng

bi t v tâm lí, tính cách, kh n ng nh n th c so v i HS ng i Kinh ó là con

em ng bào các dân t c ít ng i ã t t nghi p THPT, u ki n c xéttuy n vào h c h D b i h c (DB H) t o ngu n cán b cho khu v c

mi n núi, vùng sâu, vùng xa, vùng c bi t khó kh n

u m trong tính cách c a các em h c sinh dân t c ít ng i là hi nlành, kính Th y, m n b n, r t n ng n trong các ho t ng chân tay, v n hóa,

n ngh , th d c th thao hay tham gia các trò ch i v n ng do có l i th v

th l c Trong các ho t ng t p th , các em c ng r t tích c c, ch u khó làm

vi c, tính t giác c ng cao Do u ki n kinh t n i các em sinh s ng cònnhi u khó kh n cho nên các em có ni m khát khao thay i b n thân b ngtinh th n v t khó, v n lên trong h c t p

Tuy nhiên, h c sinh các dân t c ít ng i c ng có nh ng h n ch nh

ph n ông các em còn nhút nhát khi tham gia vào các ho t ng t p th , ch a

nh d n nêu lên chính ki n c a b n thân, hay t ti, có tính t ái cao n u bphê bình hay b chê bai, d n n nhi u em chán n n, b h c Trong quá trìnhgiao ti p, nhi u em còn g p tr ng i khi giao ti p b ng ti ng ph thông, tính

ng tác làm vi c còn ch a cao

nh n th c: c m quá trình nh n th c c a h c sinh DB H bao

m nh ng y u t ã n nh, nh ng y u t m i hình thành và phát tri ntrong quá trình d y h c và giáo d c T nh s ng trong không gian r ng l n,

ti p xúc v i thiên nhiên nhi u nên nh n th c c m tính c a h c sinh DB Hkhá t t Tuy nhiên, c m n i b t c a h c sinh DB H là thói quen lao

ng trí óc ch a b n, ng i suy ngh , ng não Vì v y mà kh n ng khái quát,

so sánh, t ng h p, phân tích, ch ng minh các s ki n, hi n t ng còn kém

n so v i HS ng i Kinh Vi c ôn t p và luy n t p ki n th c c a các em

ng ch là i phó v i bài t p mà giáo viên a ra ch ch a t o thành m t

p h c t p, ch a th c s có k n ng, k x o b n v ng

Chính nh ng c m tâm lí, nh n th c c a h c sinh các dân t c ít

ng i nh v y nên trong quá trình ôn luy n ki n th c trong gi ng d y môn

ch s òi h i giáo viên các tr ng D b i h c dân t c Trung ng ph i

i h c và là nhân t quan tr ng trong xu th chung c a giáo d c hi n nay

1.1.2.5 Yêu c u i m i giáo d c nói chung và i m i ph ng pháp d y

c L ch s nói riêng.

Cu i th k XX u th k XXI, các thành t u tuy t v i c a cu c cách

ng khoa h c và công ngh ã t o ra nh ng b c t phá quan tr ng Loài

ng i b c vào th i i thông tin n t b ng nh ng công c và ph ng ti nlao ng hi n i nh t M t c m hoàn toàn m i c a th k XXI là s

xu t hi n c a n n kinh t tri th c N n kinh t tri th c có tác ng sâu s c n

i l nh v c c a cu c s ng bao g m c giáo d c và ào t o có th b t k p

xu th th i i thì m t trong nh ng yêu c u t ra i v i giáo d c là c n có

i m i ng b , trong ó i m i ph ng pháp d y h c là v n then

ch t Hi n nay i m i ph ng pháp d y h c là xu th c a th i i, là trào l uchung c a loài ng i, là òi h i c a s áp ng yêu c u v ào t o ngu n

nhân l c trong u ki n h i nh p qu c t và khu v c hi n nay.

i m i PPDH là t o ra quá trình t vi c d y h c d a vào trí nh và

t ch c sang vi c d y h c nh m phát tri n nhân cách toàn di n, trong ó

nh n m nh n n ng l c sáng t o trong t duy và hành ng c a h c sinh

i v i n c ta, vi c i m i PPDH có th xem là m t trong nh ng y u t

quy t nh trong s phát tri n nh m th c hi n m c tiêu “dân giàu, n c

nh, xã h i công b ng, dân ch , v n minh”.

i m i PPDH nói chung, PPDH l ch s nói riêng ã t c nh ng

c ti n nh t nh Tr c h t là s u t thích áng c a các c p qu n lýgiáo d c v c s v t ch t, ph ng ti n d y h c hi n i, c i ti n n i dung

ch ng trình và sách giáo khoa m i áp ng c yêu c u c a s phát tri n

t n c c ng nh yêu c u i m i PPDH; ti n hành ào t o, ào t o l i l c

ng cán b , giáo viên v chuyên môn, nghi p v Tuy nhiên vi c i m i PPDH nói chung, PPDH l ch s các tr ng

b i h c dân t c Trung ng nói riêng v n còn nh ng h n ch nh t

nh Nhi u giáo viên còn truy n t nh ng ki n th c có s n, còn có tình

tr ng d y h c th y c, trò chép, d y chay, h c chay, ch a ch u u t cho bài

gi ng, ch a chú ý ên vi c phát huy nh ng n ng l c c a h c sinh u ólàm cho HS ch a có h ng thú, không yêu thích môn l ch s , làm cho hi u qu

y h c không cao Th c t ó òi h i ph i i m i m nh m ph ng pháp

y h c Ngh quy t i h i i bi u toàn qu c l n th IX c a ng (2006)

kh ng nh “ áp ng yêu c u v con ng i và ngu n nhân l c là nhân t

là i m i m nh m giáo d c t ch ng trình, sách giáo khoa n ph ngpháp d y h c, ph i chuy n t mô hình d y h c truy n th ng – l y giáo viênlàm trung tâm sang mô hình d y h c l y h c sinh làm trung tâm Do ó,

ph ng pháp d y h c ph i phát huy tính tích c c c a HS Giáo viên ph i pháthuy c tính tích c c, ch ng c a HS trong quá trình d y h c Mu n làm

c u này, giáo viên ph i t ch c a d ng các hình th c h c t p cho HS

nh cá nhân, t , nhóm, toàn l p; c bi t là ph i t ch c cho HS c th o

lu n nhóm, c phát bi u ý ki n, còn giáo viên ch óng vai trò t ch c,

ng d n, ch o Ngh a là ph i chuy n t d y ki n th c sang d y cách h ccho HS, chú tr ng h ng d n và rèn luy n ph ng pháp t h c cho các em

Trong quá trình d y h c, giáo viên ph i bi t phân hóa t ng i t ngkhác nhau t c m c ích ra B i vì kh n ng nh n th c, nhu c u,

ng thú, s thích c a m i HS là khác nhau Vi c i m i ph ng pháp d y

c l y HS làm trung tâm còn òi h i GV ph i kh c ph c l i ánh giá áp t

t chi u t phía GV, c n ph i k t h p vi c ánh giá c a GV v i t ánh giá

a HS, tri t lí ánh giá ph i luôn h ng n s ti n b c a HS vì “ ánh

Nh v y, trong xu h ng i m i m nh m ph ng pháp d y h c hi nnay, m i giáo viên ph i t mình i m i phù h p v i nhi m v , yêu c u

a quá trình ào t o; t i m i quan ni m, cách th c làm vi c, so n giáo án,

ch c quá trình d y h c, các hình th c t ch c d y h c n tri t lí ánh giá,công c ki m tra ánh giá… Trong ó, hình th c t ch c d y h c và ph ngpháp d y h c là r t quan tr ng vì ó là con ng i n m c ích ra Vi c

ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h c môn l ch s các

tr ng D b i h c dân t c Trung ng n u phát huy c tính ch o c a

Th y và tính tích c c ch ng c a trò thì s góp ph n nâng cao ch t l ng

y h c môn l ch s c ng nh vi c i m i m nh m hi u qu d y h c nóichung.

1.1.3 Vai trò, ý ngh a c a ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h c môn L ch s nói chung và các tr ng D b i h c dân t c Trung ng nói riêng.

1.1.3.1 Vai trò

ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh có t m quan tr ng c bi ttrong d y h c nói chung và d y h c môn l ch s các tr ng D b i h cdân t c Trung ng nói riêng ó chính là bi n pháp th c hi n nguyên lígiáo d c c a ng theo ph ng châm “h c i ôi v i hành”, “lí lu n g n

li n v i th c ti n” Ch t ch H Chí Minh c ng t ng nói: “th ng nh t gi a lý

lu n và th c ti n là m t nguyên t c c n b n c a ch ngh a Mác – Lênin Th c

không liên h v i th c ti n là lý lu n suông” [49; 94].

Vi c ôn luy n giúp cho các em nh n th c v l ch s t nh ng hi n v t,

nh ng b ng ch ng khoa h c v quá kh nh n bi t chính xác và tìm hi usâu s c nh ng s ki n ã x y ra ng th i, vi c ôn luy n ki n th c không

ch phát tri n n ng l c nh n th c mà còn phát tri n n ng l c hành ng, n ng

c ch ng gi i quy t v n , rèn luy n ph ng pháp hành ng Do ó,thông qua vi c ôn luy n d i s t ch c, h ng d n c a giáo viên mà h csinh l nh h i ki n th c m t cách sâu s c, bi t v n d ng ki n th c vào th c

ti n, góp ph n vào s phát tri n chung c a xã h i

Vi c ôn luy n ki n th c còn là bi n pháp quan tr ng i m i

ph ng pháp d y h c theo nh h ng phát tri n n ng l c h c sinh, phát huytính tích c c, c l p nh n th c c a h c sinh nâng cao ch t l ng d y h c môn l ch s Qua vi c t ch c và h ng d n c a ng i th y v i nh ng

ph ng pháp, bi n pháp c th , s kh i g i, kích thích t duy nh n th c, h ngthú h c t p c a h c sinh, làm cho các em tích c c làm vi c, ch ng ti p thubài h c, l nh h i ki n th c và v n d ng vào th c t cu c s ng.

ây là bi n pháp th c hi n t t quá trình nh n th c l ch s b i vì

nh n th c c a HS c ng ph i “t tr c quan sinh ng n t duy tr u t ng,

n nh n th c c m tính r i m i n nh n th c lí tính; trong ó giai nquan tr ng là giai n nh n th c lí tính ng th i quá trình nh n th c nóichung và quá trình nh n th c c a HS nói riêng mu n c ki m nghi m súng n ph i quay tr v th c ti n, ng th i l i ph i xu t phát t th c ti n

Do ó, vi c ôn luy n ki n th c th ng xuyên cho HS là m t bi n pháp quan

tr ng ki m nghi m s úng n c a quá trình nh n th c, giúp cho h c sinh

hi u k , nh lâu và ào sâu v n ki n th c ã h c

Nh v y, vi c t ch c ôn luy n ki n th c cho h c sinh trong d y h cmôn L ch s các tr ng D b i h c dân t c Trung ng có vai trò quan

tr ng, là công vi c th ng xuyên trong d y h c b môn, là m t khâu chính,

có vai trò r t quan tr ng trong vi c nâng cao ch t l ng d y h c môn l ch s

1.1.3.2.Ý ngh a

* V vi c b i d ng nh n th c:

Th nh t, vi c ôn luy n giúp HS c ng c nh ng ki n th c ã h c.

Theo M A anil p và M.N Xcatkin thi: “c ng c và ôn t p th ng

26] Các nhà Tâm lí h c, Giáo d c h c thì kh ng nh: “ôn t p là m t bi n

ki n th c cho HS trong d y h c nói chung và d y h c l ch s nói riêng là quátrình GV t ch c và h ng d n HS bi t cách l nh h i ki n th c thông qua vi c

ng c , ôn t p, luy n t p nhi u l n, l p i l p l i Vì v y mà có tác d ng giúp

HS ghi nh l i ki n th c m t cách b n v ng, ch c ch n khi c n có th tái hi n

i m t cách nhanh chóng mà không c n tri giác tài li u Trong quá trình t

gi h c sau”[20 ;tr 33] Vì v y mà trong quá trình d y h c giáo viên c n ph i

luôn chú ý xem HS ã th c s n m v ng nh ng ki n th c ã h c hay ch a và

ph i ti n hành vi c ôn luy n m t cách có h th ng, u n n n cho HS nh ng

hi u bi t sai trái, t bi t rút ra nh ng k t lu n nh n th c sâu s c và toàn

di n h n v l ch s GV t ch c và h ng d n HS ôn luy n ki n th c thôngqua vi c h th ng hóa ki n th c b ng các ch mang tính khái quát ng

th i trong ôn luy n HS ph i t ng k t l i ki n th c c b n, tr ng tâm c a t ng

ch ng, t ng ph n tìm ra nh ng m i liên h b n ch t, nh ng c tr ng,

nh ng quy lu t chung cho nên s giúp HS l nh h i ki n th c mang tính h

th ng

Th ba, vi c ôn luy n giúp cho HS khái quát hóa ki n th c Ôn luy n

không ch nh m nh l i nh ng ki n th c c , h th ng mà còn giúp cho HS có

th bi t khái quát hóa, t c là nâng t m hi u bi t lên m t t m cao h n Ngh a

là các em v a bi t h th ng l i ki n th c theo nh ng ch m, ch mà cònrút ra c nh ng c m khái quát chung c a t ng th ki n th c Các em

ph i tìm ra c nh ng quy lu t mang tính ch t khái quát trong quá trình pháttri n c a l ch s xã h i loài ng i và c a dân t c

Th t , vi c ôn luy n giúp HS bi t v n d ng ki n th c ã h c vào h c

p và th c ti n cu c s ng ây là m t ý ngh a r t quan tr ng trong d y h c

ch s nói riêng và d y h c nói chung vì h c ph i i ôi v i hành, ph i g n

ki n th c v i th c ti n cu c s ng, lao ng, s n xu t Vi c ôn luy n ki n th c(bao hàm c c ng c , ôn t p, luy n t p) c ti n hành l p i l p l i s hìnhthành HS nh ng k n ng, có th t n m c thành th o (k x o), ngh a

là HS ã bi t v n d ng ki n th c ã h c vào gi i quy t v n c a bài h c,vào tình hu ng c a cu c s ng

* Ví d khi ôn luy n v ch Các qu c gia c i (ph n l ch s

th gi i), HS s ph i khái quát hóa, h th ng hóa l i nh ng ki n th c c b n,

m chung nh t v xã h i c i V i vi c ôn luy n ki n th c, HS s m t l n

a ghi nh l i ki n th c c (Xã h i c i ph ng ông hình thành trên l u

c các con sông l n, n n kinh t chính là nông nghi p lúa n c, xã h i cóhai giai c p c b n là nông dân công xã và quý t c; th ch nhà n c làchuyên ch c i ng u là vua chuyên ch ); còn xã h i c i ph ngTây (hình thành ven bi n a Trung H i, n n kinh t th ng nghi p và thcông nghi p phát tri n, xã h i có hai giai c p c b n là ch nô và nô l , th

ch chính tr là dân ch ch nô) Qua vi c h th ng l i ki n th c chung v

ng mô hình xã h i c i, so sánh v hai mô hình xã h i c i, HS s kháiquát nh ng m chung nh t v mô hình xã h i c i là xã h i có giai c p vànhà n c u tiên trong l ch s loài ng i, xu t hi n trong th i kì tan rã c a

xã h i công xã nguyên th y và t n t i d a trên c s ng i bóc l t ng i

* V rèn luy n k n ng:

ch c ôn luy n ki n th c trong d y h c l ch s s góp ph n c l cphát tri n HS các k n ng:

t là phát tri n HS k n ng tri giác b i vì HS ph i quan sát, ph i s

ng các giác quan c a mình tri giác tài li u l ch s , giúp các em có th tmình c ng c l i nh ng ki n th c ã h c

làm s ng l i nh ng ki n th c ã c c ng c trong trí nh thông qua vi cquan sát các dùng tr c quan, trao i, àm tho i, thuy t trình, miêu t ,

ng thu t, k chuy n…

Ba là phát tri n HS k n ng ghi nh ki n th c l ch s Vi c ôn luy n

có tác ng n trí nh b i vi c ôn t p, c ng c th ng xuyên, luy n t p và

th c hành nhi u l n t o nên trong tâm trí HS s ghi nh b n v ng và lâu dài

i ki n th c mà HS ti p thu ã c h th ng hóa và khái quát hóa, ngh a là

ã tr nên v ng ch c, khi c n có th trình bày l i b t c lúc nào

n là phát tri n HS k n ng t duy nh phân tích, ch ng minh, so

sánh, gi i thích, ch ng minh, h th ng hóa, khái quát hóa…

m là phát tri n HS nh ng k n ng th c hành b môn l ch s nh :

n ng l p niên bi u, v s , th , l c , b n , l p h s h c t p, khaithác tranh nh, phim t li u, s d ng CNTT trong vi c ôn luy n ki n th c l ch

Sáu là phát tri n HS k n ng th c hành trong cu c s ng, v n d ng

ki n th c ã h c gi i quy t các nhi m v h c t p và cu c s ng t ra

nh ng k n ng quan tr ng mà n n giáo d c c a t t c các qu c gia ang

ng n ó là k n ng t h c, t ào t o T r t x a, cha ông ta ã caovai trò c a t h c nói chung và t h c môn l ch s nói riêng Vì v y, thông