Huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niên thành phố vĩnh long, tỉnh vĩnh long

Thực trạng hướng đến sự hoàn thiện nó trong thời gian tới” 2002, tác giả Trần Úc Chân đã giúp cho chúng ta hiểu được thực trạng công tác quản lý của Hiệu trưởng nhằm ngăn chặn tệ nạn ma

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản luận án này là kết quả nghiên cứu của cá nhân tôi Các số liệu và tài liệu được trích dẫn trong luận án là trung thực Kết quả nghiên cứu này không trùng với bất cứ công trình nào đã được công bố trước đó

Tôi chịu trách nhiệm với lời cam đoan của mình

Tác giả

Trần Thanh Hiếu

LỜI CẢM ƠN

Trên thực tế tôi rất tâm huyết với đề tài khoa học “Huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niên thành phố Vĩnh Long, tinh Vĩnh Long” Đó là vốn kiến thức đã được lĩnh hội trong quá

trình học tập nghiên cứu, được sự truyền đạt, hướng dẫn của các thầy, cô giáo

sự cộng tác của các đồng nghiệp Với tình cảm chân thành tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Thanh Bình-Cô đã tận tâm, hết lòng chỉ bảo, định hướng, giúp đỡ, động viên tác giả trong suốt thời gian thực hiện luận văn Cô đã truyền đạt cho tôi nhiều kiến thức về lĩnh vực giáo dục và phát triển cộng đồng và đồng hành giúp tôi rèn luyện năng lực nghiên cứu khoa học

Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban chủ nhiệm khoa, các Thầy giáo, Cô giáo khoa Tâm lý Giáo dục trường Đại học Sư phạm

Hà Nội đã quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi, dành nhiều thời gian và công sức giảng dạy, hướng dẫn giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn UBND phường 2, thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long cùng các cấp chính quyền địa phương, cùng thanh niên đã tạo điều kiện thuận lợigiúp đỡ tôi trong thời gian nghiên cứu đồng thời đã hợp tác, chia sẽ và cung cấp số liệu để tác giả hoàn thành luận văn

Tuy nhiên tác giả đã hết sức cố gắng để thực hiện hoàn thành đề tài, song cũng khó tránh khỏi những thiếu sót Tác giả rất mong nhận được sự thông cảm, chia sẻ và đóng góp ý kiến của quý Thầy giáo, Cô giáo, các bạn đồng nghiệp và những người đã và đang quan tâm tới những vấn đề được tác giả trình bày trong luận văn này

Tác giả

Trần Thanh Hiếu

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CHXHCNVN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam CNH–HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa

MỤC LỤC

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Cấu trúc luận văn 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ TRONG GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG MA TUÝ CHO THANH NIÊN 5

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 11

1.3 Công tác huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống ma tuý cho thanh niên 19

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống ma túy 26

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 33

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ TRONG GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG MA TÚY CHO THANH NIÊN PHƯỜNG 2 THÀNH PHỐ VĨNH LONG 34

2.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu và công tác giáo dục 34

2.2 Tổ chức nghiên cứu 36

2.3 Thực trạng tệ nạn ma tuý trong thanh niên ở phường 2-thành phố Vĩnh Long-tỉnh Vĩnh Long 36

2.4 Thực trạng công tác huy động cộng đồng trong giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niên phường 2-thành phố Vĩnh Long 52

2.5 Đánh giá chung về công tác huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống ma túy đối với thanh niên phường 2-thành phố Vĩnh

Long, tỉnh Vĩnh Long 61

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 67

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ TRONG GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG MA TÚY CHO THANH NIÊN PHƯỜNG 2 THÀNH PHỐ VĨNH LONG 68

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 68

3.2 Các biện pháp huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niên ở phường 2-thành phố Vĩnh Long 70

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 86

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 86

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 90

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 91

PHỤ LỤC 100

Bảng 2.6 Huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống ma túy

cho thanh niên 55

Bảng 2.7 Cộng đồng tham gia giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niên.

57

Bảng 2.8 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác huy động cộng đồng dân trong

giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niên 59

Bảng 3.1 Khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp huy động cộng đồng

dân cư giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niênphường thành phố Vĩnh Long – tỉnh Vĩnh Long 87

2-Bảng 3.2 Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp huy động cộng đồng dân cư

giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niênphường 2-thành phố Vĩnh Long – tỉnh Vĩnh Long 88

Ma túy không chỉ gây tác hại đến sức khỏe người sử dụng, tiêu tốn kinh

tế của người nghiện và gia đình mà còn tăng chi phí ngân sách xã hội cho các hoạt động ngăn ngừa, khắc phục, giải quyết các hậu quả do ma tuý đem lại; làm gia tăng tội phạm và các tệ nạn xã hội, làm băng hoại đạo đức và thế hệ trẻ; ảnh hưởng xấu đến trật tự xã hội Đáng lo ngại là tệ nạn ma túy đã đã ảnh hưởng tới một bộ phận lớn các em ở lứa tuổi thanh niên, những thế hệ tương lai của đất nước

Theo báo cáo tình hình ma túy thế giới cho thấy có khoảng 246 triệu người, tương đương với khoảng hơn 5% dân số toàn thế giới trong độ tuổi từ

15 đến 64 từng sử dụng ma túy trái phép Tại Việt Nam tính đến năm 2015, tổng số người nghiện ma túy khoảng 204.400 người,mỗi năm có thêm 6.400 người nghiện ma túy tập trung nhiều ở độ tuổi thanh thiếu niên Theo thống

kê của Ban chỉ đạo 03 (Ban Chỉ đạo phòng, chống ma túy) đến cuối tháng

6/2016 toàn tỉnh Vĩnh Long có 1.290 người nghiện ma túy đang trong diện quản lý Thành phố Vĩnh Long hiện có 7 phường và 4 xã Theo báo cáo của

cơ quan chức năng tính đến tháng 6 năm 2016 thành phố Vĩnh Long đang quản lý 114 người nghiện ma tuý, tăng hơn so với năm 2015 Trong đó công tác phối hợp giữa các lực lượng xã hội cũng như các hoạt động trợ giúp trực tiếp đối với đối tượng nghiện và người có nguy cơ cao còn kém hiệu quả

2

Phường 2 nằm ở trung tâm thành phố Vĩnh Long, có nhiều tuyến đường giao thông quan trọng, rất thuận lợi cho việc phát triển các loại hình kinh doanh, dịch vụ, buôn bán Đây cũng là điều kiện thuận lợi để phường phát triển kinh tế-xã hội, song cũng là “điểm nóng” với các tụ điểm buôn bán ma túy, có nhiều điểm công cộng vui chơi giải trí đã trở thành “thế giới riêng” của các con nghiện, nơi tập trung rất nhiều thanh niên thuộc đủ các thành phần dân tộc của tỉnh

Trước những con số trên cho thấy người nghiện ma túy ngày càng trẻ hóa đang là một thực trạng đáng báo động cho tình hình sử dụng ma túy ở giới trẻ trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long nói chung và phường 2 nói riêng.Tính đến tháng 6 năm 2015 thành phố Vĩnh Long có tới 304người nghiện ma túy trong đó hơn 50% dưới 30 tuổi Đây là một lực lượng đội ngũ trẻ tuổi rất lớn,

là tiềm năng cho sự phát triển kinh tế văn hóa của phường Xong cũng khó khăn lớn cho việc giáo dục phòng chống các tệ nạn xã hội trong đó có tệ nạn

ma túy

Để ngăn chặn và đẩy lùi tình trạng này hiện nay đã có một số công trình nghiên cứu về tệ nạn ma túy trong thanh niên Tuy nhiên ở địa bàn thuộc khu vực đồng bằng sông cửu Long còn ít được quan tâm nghiên cứu

Xuất phát từ các lý do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài “Huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niên thành phố Vĩnh Long, tinh Vĩnh Long”

3

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp huy động Cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống

ma túy cho thanh niên phường 2-thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long

3.2 Khách thể nghiên cứu

Huy động nguồn lực cộng đồng dân cư giáo dục ý thức phòng chống

ma túy cho thanh niên ở phường 2 thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long

4 Giả thuyết khoa học

Trong những năm qua phường 2 thành phố Vĩnh Long-tỉnh Vĩnh Long

đã áp dụng một số biện pháp phối hợp để giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niên trong phường nhưng hiệu quả chưa cao, dẫn đến số người nghiện

ma túy còn nhiều nhất là ở độ tuổi thanh niên Nếu đề xuất và áp dụng các biện pháp một cách khoa học thì sẽ làm hạn chế được tỷ lệ thanh niên nghiện

ma túy của phường

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hoá một số vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài như:

cộng đồng, huy động cộng đồng, nguồn lực, nguồn lực cộng đồng, giáo dục,ma tuý, giáo dục ý thức phòng chống ma tuý… để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

5.2 Khảo sát thực trạng công tác huy động cộng đồng dân cư trong

giáo dục phòng chống ma tuý cho thanh niên phường 2-thành phố Vĩnh Long-tỉnh Vĩnh Long

5.3 Đề xuấtmột số biện pháp huy động cộng đồng dân cư trong giáo

dục phòng chống ma túy cho thanh niên phường 2-thành phố Vĩnh Long-tỉnh Vĩnh Long

6 Phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu thanh niên

- Địa bàn nghiên cứu phường 2-thành phố Vĩnh Long-tỉnh Vĩnh long

7 Phương pháp nghiên cứu

Chúng tôi sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

7.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu, văn bản

Phương pháp nghiên cứu tài liệu, văn bản được sử dụng trong đề tài để thu thập các thông tin khoa học trên cơ sở nghiên cứu các văn bản, sách báo, tài liệu nhằm xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

7.4 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Đây là phương pháp chủ yếu được sử dụng trong đề tài nhằm khảo sát thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dụcphòng chống ma túy cho

thanh niên ở phường 2 thuộc thành phố Vĩnh Long-tỉnh Vĩnh Long

7.5 Phương pháp thống kê toán học

Chúng tôi sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý định lượng kết quả nghiên cứu thu được từ bảng hỏi

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục nội dung luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về huy động cộng đồng dân cư trong giáo

dục phòng chống ma túy cho thanh niên

Chương 2: Thực trạng công tác huy động cộng đồng dân cư trong giáo

dục phòng chống ma túy cho thanh niên ở phường 2- thành phố Vĩnh tỉnh Vĩnh Long

Long-Chương 3: Biện pháp huy động cộng đồng dân cư trong giáo phòng

chống ma túy cho thanh niên ở phường 2 thành phố Vĩnh Long-tỉnh Vĩnh Long

5

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG

DÂN CƯ TRONG GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG

MA TUÝ CHO THANH NIÊN

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu trên thế giới

Các quốc gia Đông Nam Á cũng đang tích cực phát huy sức mạnh của cộng đồng trong việc tham gia giáo dục phòng chống ma tuý cho thanh niên

Ma túy và tội phạm liên quan đến ma túy là hiểm họa của toàn cầu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, trí tuệ, làm suy thoái nòi giống, tác động tiêu cực đến mọi mặt trong đời sống xã hội Công tác huy động các lực lượng PCMT không còn hạn chế bởi quốc gia nào Cho nên, “chống ma túy” đã trở thành nhiệm vụ chung của tất cả các nước

Giáo dục phòng chống ma túy ở các nước Châu Á: Ở Thái Lan, Luật PCMT đã có từ cuối năm 1050 Ủy Ban bài trừ ma túy của Phó thủ tướng được thành lập từ cuối những năm 1960 Năm 1982, nhà nước lại thành lập ủy ban đặc biệt trấn áp hoạt động buôn bán ma túy ở biên giới Thái_Miến (Thái Lan – Myanma) Trong những năm gần đây, việc lạm dụng ma túy ở Thái Lan

đã đến mức báo động, đặc biệt trong là lứa tuổi thanh thiếu niên Chính phủ Thái Lan đã thực hiện chương trình “Trường học trắng” trong trường phổ thông nhằm đưa nhà trường và xã hội xích lại gần nhau hơn [1]

Các nước Myanma, Malaixia, Singapo, Brunay, Indonexia, Philippine đều có luật PCMT và cơ quan chuyên trách PCMT Nhìn chung luật pháp các nước đều có hình phạt nặng đối với những người buôn bán hoặc tàng trữ ma túy phi pháp Trong pháp lệnh chống ma túy đều có án tử hình Malaixia, Singapo triển khai công tác giáo dục PCMT trong và ngoài nhà trường như tập huấn các bộ chuyên môn, biên soạn tài liệu về vấn đề ma túy và phụ trách

6

công tác PCMT; lồng ghép các nội dung về ma túy và tác hại của ma túy trong các môn học, sinh hoạt các tổ chức có liên quan để nâng cao ý thức PCMT trong thanh thiếu niên [2]

Giáo dục phòng chống ma túy ở các nước Châu Mỹ: Mỹ là nước tiêu thụ ma túy lớn nhất thế giới, vấn đề ma túy nghiêm trọng hơn bất cứ quốc gia nào Luật chống ma túy Liên bang sớm nhất nước Mỹ là “Pháp lệnh Halition” năm 1914 Năm 1930 chính phủ liên bang thành lập cục chống ma túy trong

Bộ Tài Chính, tiến hành quản lý chất ma túy, heroine, cocaine đang lạm dụng lúc đó Năm 1937, Chính phủ liên bang thông qua “Pháp lệnh thu thuế đại ma”, hạn chế mở rộng đại ma Năm 1086, Quốc Hội Mỹ thông qua “Pháp lệnh chống lạm dụng ma túy”, lần đầu tiên đưa ra về mặt pháp luật một cách toàn diện đối với vấn đề lạm dụng ma túy và vấn đề buôn lậu ma túy Năm

1986, nhà trường ở nước Mỹ phải là nhà trường không có ma túy

Các nước Trung và Nam Mỹ đều có luật chuyên về phòng chống ma túy và áp dụng luật hình sự để trừng trị các loại hoạt động tội phạm vi phạm pháp luật cấm ma túy Những năm 1970 đến nay, luật cấm ma túy là một loại luật pháp chủ yếu được coi trọng ở các nước, phần lớn các nước đều có cơ quan chấp pháp chống ma túy [3]

Nhìn chung các nước Trung và Nam Mỹ rất coi trọng công tác giáo dục PCMT Từ năm 1990 Bộ GD Pêru bắt đầu triền khai hoạt động chống lạm dụng ma túy trong đối với thanh thiếu niên và trong học đường, yêu cầu phụ huynh và giáo viên tích cực phối hợp thực hiện công tác này Braxin tiến hành tuyên truyền PCMT, thông qua bộ phận chuyên trách yêu cầu đối tượng giáo dục hiểu rõ tác hại của ma túy và tránh xa ma túy Ở một số nước vùng Nam

Mỹ hàng ngày trên các phương tiện thông tin đại chứng đều có chương trình tuyên tuyền PCMT [4]

Giáo dục phòng chống ma túy ở các nước Châu Âu: Năm 1975 nước

Ý đã ban bố pháp lệnh về vấn đề ma túy Tháng 6 năm 1990, Quốc hội thông qua Luật chống ma túy và thành lập “Cục chống ma túy Trung ương”

7

Các nước Tây Ban Nha, Anh, Pháp, Đức đều có pháp luật và cơ quan phụ trách vấn đề PCMT từ những năm 1980

Giáo dục phòng chống ma túy ở các nước Châu Đại Dương: Năm

1987, Australia thực hiện luật PCMT, cho phép tịch thu tài sản những kẻ buôn bán ma túy, yêu cầu các cơ quan tài chính phải báo cáo tình hình giao dịch tiền tệ của tội phạm ma túy Đầu những năm 1970, New Zealand thành lập cục tình báo ma túy để thu thập và phân tích tình hình tội phạm ma túy nhằm thực hiện công tác PCMT Đến đầu những năm 1990, thành lập tổ công tác cấp Bộ chuyên đánh vào hoạt động buôn bán ma túy và điều hòa chống ma túy của các ngành có liên quan Chính phủ

Giáo dục phòng chống ma túy ở các nước Châu Phi: Ai Cập là nước rất tích cực và nghiêm minh trong công tác phòng chống tội phạm ma túy Luật pháp về ma túy có quy định, những kẻ chế biến chất ma túy phi pháp với mục đích buôn bán phải chịu tội tử hình và phạt tiền tùy tính chất, những kẻ buôn lậu ma túy sẽ bị nghiêm trị, nhẹ thì vào tù, nặng thì xử tử hình [5] Trong các nước Châu Phi, Ai cập là nước có nét đặc sắc riêng về công tác giáo dục PCMT Chính phủ đã phát động phong trào đài truyền hình tham gia PCMT nhằm vào các đặc điểm yêu thích xem truyền hình của thanh thiếu nhi[7]

Các nước như: Nigieria, Keenia, Nam Phi đã và đang phải đối mặt với vấn đề ma túy ngày càng nghiêm trọng Tuy nhiên, các quốc gia này đã có luật pháp và cơ quan làm nhiệm vụ bài trừ ma túy

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước

Mấy năm gần đây, ma túy trở thành tệ nạn xã hội làm tha hóa, băng hoại đạo đức, lối sống và sức khỏe của xã hội, trong đó có một bộ phận không nhỏ là thanh thiếu niên (có tới 70% số người mắc là tuổi trẻ từ 15 đến 30) Vì vậy, đến nay đã có một số công trình nghiên cứu, đề cập đến vấn đề này, có thể đưa ra một số nghiên cứu sau:

Năm 1995, Trung Ương đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh đã

chỉ đạo xây dựng: “Tổng luận phân tích về phòng chống lạm dụng ma túy

Trong tạp chí “Phòng chống ma túy” của Ủy ban quốc gia PCMT

xuất bản do các tác giả và Nguyễn Xuân Thiêm có nhiều bài viết của các tác giả đã đề cập nhiều vấn đề có liên quan đến ma túy Nó cần thiết và bổ ích cho công tác giáo dục ý thức PCMT cho thanh niên hiện nay

Năm 2003, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp thành phố của tác giả

Nguyễn Thành Công “Nghiên cứu các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý cai nghiện ma túy và sau cai”, Đề tài đã chỉ rõ thực trạng và

một số nguyên nhân nghiện ma tuý, phân tích các biện pháp cai nghiện Đồng thời đã nêu ra những hạn chế, tồn tại của công tác quản lý cai nghiện và quản lý sau cai, những bất cập trong các quy định của văn bản pháp luật về cai nghiện và quản lý sau cai từ đó đề xuất giải pháp khắc phục Tuy nhiên, Đề tài chưa đề cập tới thực trạng nghiện ma tuý của một nhóm đối tượng cụ thể nào, chưa có các giải pháp phòng ngừa mà chỉ tập trung vào nhóm giải pháp giải quyết hậu quả của việc nghiện ma tuý

Năm 2007, Đề tài cấp Bộ: “Những giải pháp thực hiện việc ngăn chặn tệ nạn mại dâm, ma túy trong thanh thiếu niên” do Đỗ Thị Bích Điểm

9

làm chủ nhiệm Đề tài đánh giá được cơ bản thực trạng nghiện ma tuý trong thanh thiếu niên Việt Nam và đề xuất các giải pháp phòng ngừa cho lực lượng này.Tuy nhiên, đề tài chưa chia tách được thực trạng nghiện ma tuý trong nhóm thiếu niên và nhóm thanh niên, do đó cũng chỉ đề xuất được các giải pháp phòng ngừa chung cho cả thanh niên và thiếu niên, trong khi đó ở mỗi độ tuổi cần phải có những nhóm giải pháp phòng ngừa phù hợp Bên cạnh đó, đề tài chưa đề xuất được nhóm giải pháp để khắc phục những hậu quả của tình trạng nghiện ma tuý trong thanh thiếu niên

Năm 2008, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Thành phố Hà

Nội có Đề tài khoa học “Tình hình lạm dụng ma túy trong sinh viên các trường Đại học, Cao đẳng, Trung cấp chuyên nghiệp - Một số biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn” Đề tài đã triển khai khảo sát tình trạng lạm dụng

ma tuý trong sinh viên ở một số trường Đại học, Cao đẳng, Trung cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội, kết quả đã nhận định được thực trạng nghiện hút

ma tuý trong sinh viên có nhiều diễn biến phức tạp, tình trạng lạm dụng các chất gây nghiện ngày càng gia tăng Đề tài cũng đã đưa ra một số giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn nhưng các giải pháp chủ yếu tập trung vào vai trò của nhà trường và tổ chức Đoàn, chưa đề xuất được nhóm giải pháp có tính chiều sâu như công tác quản lý sinh viên giữa nhà trường, gia đình và nơi cư trú, tạm trú; chương trình sinh viên tham gia các hoạt động công tác xã hội, tình nguyện, công tác hướng nghiệp cho sinh viên

Cùng đối tượng như vậy, năm 2008, Sở Giáo dục và đào tạo Hà Nội

có Đề tài“Nghiên cứu các biện pháp giáo dục phòng chống ma túy trong các trường học” Đề tài đã chỉ ra được thực trạng của công tác

giáo dục phòng chống ma túy trong các trường trên địa bàn Hà Nội, đặc biệt với các nội dung mang tính giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Trong đó nhấn mạnh đến cải cách chương trình học, đưa các nội dung về phòng, chống

ma tuý vào chương trình học phổ thông Đây là một giải pháp quan trọng

6 năm 2008 Trên cơ sở luận giải, làm rõ quá trình hình thành ý thức trách nhiệm Việt Nam xã hội chủ nghĩa, tác giả chỉ ra cơ sở xây dựng, phương thức tác động và con đường phát triển ý thức trách nhiệm Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong điều kiện mới

Ngoài các công trình nghiên cứu trên, công tác giáo dục PCMT cho thanh thiếu niên còn là lĩnh vực được quan tâm nghiên cứu của nhiều người

cụ thể:Tác giả Dương Thị Kim Oanh và đề tài Tìm hiểu thực trạng nhận thức

về ma túy và nguyên nhân dẫn tới tệ nạn nghiện ma túy của học sinh THPT”

(1998)cũng xác định được thực trạng nhận thức của học sinh THPT về vấn đề

ma túy và chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến tệ nạn nghiện ma túy trong HS trường THPT

Với đề tài “Một số giải pháp quản lý của Hiệu trưởng ngăn chặn tệ nạn ma túy xâm nhập vào các trường THPT ở Tây Ninh Thực trạng hướng đến sự hoàn thiện nó trong thời gian tới” (2002), tác giả Trần Úc Chân đã

giúp cho chúng ta hiểu được thực trạng công tác quản lý của Hiệu trưởng nhằm ngăn chặn tệ nạn ma túy xâm nhập vào trường THPT và tìm ra nguyên nhân, đề xuất các biện pháp quản lý có tính khả thi giúp người quản lý đạt hiệu quả cao trong hoạt động PCMT giai đoạn 2001-2005 của Chính Phủ

Với đề tài “Biện pháp giáo dục phòng chống ma túy ở một số trường trung học phổ thông tỉnh Lai Châu” (2003), tác giả Nguyễn Mạnh Chủ đã tập

trung nghiên cứu làm rõ thực trạng nhận thức và những vấn đề vi phạm ma túy của HS một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Lai Châu Trên cơ sở đó tác giả đã đề xuất một số biện pháp PCMT học đường có tính khả thi trong tình hình hiện nay

11

Bên cạnh đó, còn có một số công trình nghiên cứu về tệ nạn ma túy

của các tác giả Ngô Minh Hiến (2009)– “Nghiên cứu về một số động cơ chủ yếu của người phạm tội mua bán các chất ma túy ở trại giam Z30-Cục V60

Bộ công an”, Tác giả Nguyễn Xuân Yêm với đề tài“Công trình nghiên cứu nguyên nhân dẫn đến hành vi phạm tội ma túy của trẻ vị thành niên”,tác giả Tiêu Thị Minh Hường với đề tài “Thực trạng và thái độ đối với ma túy của sinh viên trường Đại học Lao động thương binh và Xã hội” hay đề tài “Tìm

hiểu công tác phòng chống ma túy” của tác giả Lê Văn Luyện…

Hầu hết các công trình nghiên cứu đều khẳng định công tác giáo dục PCMT có một ý nghĩa và vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, phòng ngừa, ngăn chặn, phát hiện và đẩy lùi các loại tội phạm, bài trừ tệ nạn

xã hội là nhân tố trọng yếu nâng cao chất lượng cuộc sống Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có một nghiên cứu nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện

và chuyên sâu về giáo dục ý thức phòng chống ma túy cho thanh niên Vì vậy, cần có những nghiên cứu về huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niên cả nước nói chung và thanh niên phường

2 thành phố Vĩnh Long - tỉnh Vĩnh Long nói riêng

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1.Cộng đồng và huy động cộng đồng:

1.2.1.1 Cộng đồng:

Theo Unesco, cộng đồng là một tập hợp người có cùng chung một lợi ích, cùng làm việc vì một lợi ích chung nào đó và cùng sinh sống trong một khu vực xác định

Cộng đồng là một tập thể có tổ chức, bao gồm các cá nhân con người sống chung ở một địa bàn nhất định, có chung một đặc tính xã hội hoặc sinh học nào đó và cùng chia sẽ với nhau một lợi ích vật chất hoặc tinh thần nào đấy [11]

Cộng đồng là tập thể người số trong cùng một khu vực, một tỉnh hoặc một quốc gia và được xem như một khối thống nhất; “Cộng đồng là một

12

nhóm người có cùng tín ngưỡng, chủng tộc, cùng loại hình nghể nghiệp hoặc cùng một mối quan tâm”; “ Cộng đồng là một tập thể cùng chia sẻ hoặc có tài nguyên chung hoặc có tình trạng tương tự nhau về một số khía cạnh nào đó”

Có thể phân ra 2 loại cộng đồng:

- Cộng đồng địa lý bao gồm những người dân cư trú trong cùng một địa

bàn có thể có chung một đặc điểm văn hóa xã hội và có thể có mối quan hệ

ràng buộc với nhau, Họ có cùng chính sách chung

- Cộng đồng chức năng gồm những người có thể cư trú gần nhau hoặc

không gần nhau nhưng có lợi ích chung Họ liên kết với nhau trên cơ sở nghề

nghiệp, sở thích, hợp tác hay hiệp hội có tổ chức

Như vậy, công đồng có thể có quy mô các cấp khác nhau từ lớn đến nhỏ, từ chung chung đến cụ thể [11]

1.2.1.2 Huy động cộng đồng:

Huy động: nhằm chỉ cách làm, cách thực hiện một hoạt động xã hội

bằng con đường giác ngộ [12]

Huy động cộng đồng: tổ chức huy động tổng lực sức mạnh của toàn

dân cả về vật chất và tin thần, làm cho tất cả các ngành, các cấp, giới cũng như mỗi người dân đều nhận thấy đó là nhiệm vụ của chính mình, nên đều tự nguyện và tích cực phối hợp hành động thực hiện Đồng thời chính họ là người thụ hưởng mọi thành quả do hoạt động đó đem lại Có 4 tiêu chí sau trong công tác huy động:

- Phát huy được sự tham gia tích cực và tự nguyện (về nhân lực, trí lực, vật lực, tài lực) của tất cả các tổ chức, cá nhân vào cùng thực hiện một hoạt động, nhằm góp phần không ngừng nâng cao cuộc sống của chính họ

- Có sự phối hợp liên ngành để đạt mục đích chung và mục đích riêng của mỗi ngành với hiệu quả cao Sự phối hợp này không có tính chất nhất thời

mà mang chiến lược lâu dài

- Nguồn lực vật chất huy động phục vụ cho hoạt động đó được đa dạng hoá từ ngân sách nhà nước và các nguồn ngoài ngân sách

Huy động các nguồn lực trong cộng đồng là quá trình tương tác giữa con người với con người, con người với xã hội Qua đó con người là tư cách

cá thể học hỏi, lĩnh hội, tiếp nhận quy tắc văn hoá xã hội như: hành vi, giá trị, chuẩn mực văn hoá xã hội, kiến thức, kỹ năng, phương pháp để đóng góp phù hợp với vai trò, vị thế xã hội nhất định của mình Nhờ thế, con người dần dần hoà nhập vào xã hội

Huy động các nguồn lực trong cộng đồng cho sự nghiệp giáo dục thuộc phạm trù cách mạng giáo dục, là làm cho toàn xã hội cùng giáo dục, tất

cả cho giáo dục và giáo dục cho mọi người

Huy động các nguồn lực cho giáo dục bao hàm trách nhiệm, nghĩa vụ

và cả thực hiện quyền lợi của mọi người về giáo dục.” Mọi người cho giáo dục” và “Giáo dục cho mọi người” là hai vấn đề liên quan chặt chẽ và tác động qua lại với nhau là hai đặc trưng của xã hội học tập Muốn mọi người có trách nhiệm đối với giáo dục thì giáo dục phải phục vụ cho tất cả mọi người Quyết định số 1501/QĐ-TTg đã phê duyệt đề án tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên, thiếu niên và nhi đồng giai đoạn 2015-2020 Ở mỗi địa phương đây là cộng đồng trách nhiệm của Đảng bộ, Hội đồng nhân dân các cơ quan nhà nước, các đoàn thể quần chúng, các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp ở địa phương và của từng người dân

14

Bản chất của huy động các nguồn lực trong cộng đồng cho giáo dục được xác định trong nghị quyết TW4 khoá VII là: “Huy động toàn xã hội làm giáo dục, động viên các tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục nhân dân dưới sự quản lý của nhà nước” Để có quan niệm đúng về huy động các nguồn lực trong cộng đồng cần quán triệt một số vấn đề sau:

- Huy động cộng đồng dân cư là huy động các nguồn lực trong cộng đồng dân cư là một quan điểm chỉ đạo của các cấp Đảng nhằm làm cho hoạt động giáo dục cộng đồng dân cư thật sự là sự nghiệp của dân, do dân, vì dân

- Huy động các nguồn lực trong cộng đồng không có nghĩa là thu hẹp hay giảm nhẹ trách nhiệm và vai trò của Nhà nước đối với cộng đồng, mà trái lại, huy động các nguồn lực trong cộng đồng chỉ thể hiện thành công khi có

sự lãnh đạo trực tiếp và thường xuyên của các cấp Đảng, sự quản lý chặt chẽ

của Nhà nước và vai trò chủ động nòng cốt của ngành, các cấp

1.2.2 Khái niệm giáo dục

Con người từ khi xuất hiện, qua quá trình lao động, cải tạo tự nhiên đã phát hiện và nhận thức được các qui luật phát sinh, tồn tại và phát triển của thế giới khách quan và cũng qua quá trình này con người đã tích lũy được kinh nghiệm sống, lao động và những hiểu biết của quá trình phát triển của xã hội Những tri thức và kinh nghiệm của thế hệ đi trước tích lũy được thế hệ đi sau lĩnh hội, kế thừa có chọn lọc và phát triển Đây là hiện tượng đặc thù chỉ xuất hiện ở xã hội loài người-hiện tượng giáo dục Hiện tượng này xuất hiện, tồn tại và phát triển cùng với sự phát triển của xã hội loài người, là hiện tượng tất yếu và vĩnh hằng

Từ khi ra đời, giáo dục đã trở thành một yếu tố cơ bản thúc đẩy sự phát triển thông qua việc thực hiện các chức năng xã hội của nó Đó chính là những tác động tích cực của giáo dục đến các mặt hay các quá trình xã hội và tạo ra sự phát triển cho xã hội Có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm giáo dục:

- Giáo dục được hiểu là một quá trình hình thành và phát triển nhân cách dưới ảnh hưởng của tất cả các hoạt động từ bên ngoài, được thực hiện một cách có ý thức của con người trong nhà trường, gia đình và ngoài xã hội

15

- Giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích xác định được tổ chức một cách khoa học có kế hoạch, có phương pháp, có hệ thống của các cơ quan giáo dục chuyển biệt nhằm phát triển toàn diện nhân cách qua những môn học trên trường, lớp cũng như qua các hoạt động như báo cáo thời sự, diễn biến văn nghệ, cắm trại, thăm quan,… được tổ chức ngoài giờ lên lớp, sẽ tạo ra những ảnh hưởng tích cực đến sự hình thành và phát triển nhân cách của người được giáo dục dưới tác động của giáo viên, của nhà giáo dục

- Giáo dục còn được hiểu là quá trình hình thành và phát triển nhân cách người được giáo dục chỉ liên quan đến giáo dục đạo đức Sự ra đời và phát triển của giáo dục gắn liền với sự ra đời và phát triển của xã hội Một mặt, giáo dục phục vụ cho sự phát triển xã hội bỡi lẻ xã hội sẽ không phát triển thêm một bước nào nếu như không có những điều kiện cần thiết cho giáo dục tạo ra[21, trang 10]

Mặt khác, sự phát triển của giáo dục luôn chịu sự quy định của xã hội thông qua những yêu cầu ngày càng cao và những điều kiện ngày càng thuận lợi cho sự phát triển xã hội mang lại Chính vì vậy, trình độ phát triển của giáo dục phản ánh những đặc điểm phát triển của xã hội

- Theo quan điểm của Mác-Lênin “ giáo dục là một hình thái ý thức xã hội, giáo dục tồn tại và vận động phát triển theo sự tồn tại, vận động và phát triển của xã hội Giáo dục là một hiện tượng xã hội chịu sư chi phối và qui định bởi nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội”

Như vậy giáo dục được hiểu theo hai nghĩa:

Theo nghĩa rộng: “Giáo dục là hiện tượng xã hội đặc biệt, bản chất của nó là

sự truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử-xã hội của các thế hệ loài người”

Theo nghĩa hẹp: “Giáo dục là hoạt động chuyên biệt nhằm hình thành những phẩm chất quan điểm, niềm tin cho con người về các phương diện đạo đức, thể chất thẩm mỹ, lao động”

Có nhiều quan điểm khác nhau về giáo dục nhưng chúng tôi quan niệm

“Giáo dục là một quá trình toàn vẹn hình thành nhân cách, được tổ chức có

16

mục đích, có kế hoạch thông qua các hoạt động và các quan hệ giữa người giáo dục và người được giáo dục, nhằm truyền đạt và chiếm lĩnh những kinh nghiệm của xã hội của loại người”

Trong thời đại hiện ngày nay, nền giáo dục thế giới và của mỗi quốc gia đang không ngừng cải cách đổi mới nhằm thích ứng tốt hơn với những xu thế phát triển mới mẽ, năng động của toàn nhân loại và có khả năng tạo ra những nguồn lực mới để phát triển nhanh, bền vững Mặt khác, sự phát triển của giáo dục và sự hoàn thiện về chất lượng giáo dục là yếu tố then chốt tạo ra sự phát triển của xã hội, của nền văn minh nhân loại [21, trang 10]

1.2.3 Khái niệm ma túy

- Ma túy là gì? Theo Công ước thống nhất về các chất ma túy năm

1961 của Liên hợp quốc thì: “Ma túy” nghĩa là bất kỳ chất liệu nào được qui định tại Bảng I, bảng II của Công ước quốc tế 1961, dù là các chất dưới dạng

tự nhiên hay dưới dạng tổng hợp [6, tr.9]

- Bộ luật hình sự nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được Quốc hội thông qua ngày 21/12/1999 đã quy định các tội phạm về ma túy Theo đó

Ma túy bao gồm: Nhựa, lá, hoa, quả tươi và khô sấy thuốc phiện, cây cần sa; Hêrôin, Côcain; Các chất ma túy tổng hợp ở thể lỏng, thể rắn…[17, tr 51]

- Luật phòng, chống ma túy được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 09/12/2000 quy định: “chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành” [6, tr.3]

Như vậy, ma túy là những chất đã được xác định và có tên gọi riêng, tổng hợp lại có thể hiểu:

Ma túy là những chất có nguồn gốc tự nhiên hay tổng hợp khi xâm nhập vào cơ thể con người dưới bất kỳ hình thức nào sẽ làm thay đổi trạng thái ý thức, trí tuệ, tâm trạng của người đó Nếu lạm dụng sẽ bị lệ thuộc, gây tổn thương, nguy hại cho người sử dụng và cộng đồng

17

1.2.4 Khái niệm nghiện ma túy

- Theo tổ chức y tế thế giới (WHO) năm 1957, nghiện ma tuý là:

“Trạng thái ngộ độc kinh niên hay từng thời kỳ do sử dụng lặp đi lặp lại một hay nhiều lần chất tự nhiên hay tổng hợp Chất gây nghiện làm người nghiện ham muốn không tự kiềm chế được mà bằng mọi giá phải sử dụng Chất gây nghiện gây xu hướng tăng dần liều lượng, gây ra sự lệ thuộc về tâm lý và thường là cả thể chất, có hại cho chính người nghiện và xã hội”

- Khái niệm theo Y học: “Nghiện là một sự lệ thuộc thuốc gây nghiện cùng với quá trình tái nghiện sau khi rời bỏ chất gây nghiện”

- Theo Luật phòng, chống ma tuý năm 2000: “Người nghiện ma tuý là người sử dụng chất ma tuý, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và bị lệ thuộc vào các chất này” [7, tr 4]

Như vậy, người nghiện ma tuý là người sử dụng lặp đi lặp lại các chất

ma tuý, thuốc gây nghiện dẫn đến bị lệ thuộc cả về thể chất lẫn tinh thần đối với chất gây nghiện đó

1.2.5 Khái niệm thanh niên

Từ góc độ tâm lý học, thanh niên là một độ tuổi, ở giữa lứa tuổi trẻ em

và tuổi trưởng thành Ở giai đoạn này, sự phát triển về thể chất đạt đến đỉnh cao, tuy nhiên, các yếu tố tâm lý mới được định hình và ổn định một cách tương đối Thanh niên có sự khác biệt lớn về nhiều mặt (tuổi, nơi sinh sống, nghề nghiệp…), do đó, các đặc điểm tâm lý của thanh niên rất phong phú, đa dạng, tuy nhiên, chúng có một tính chất chung, đó là tính trẻ Tính trẻ được thể hiện ở sự năng động, nhiệt huyết, chấp nhận mạo hiểm, giàu mơ ước và hoài bão lớn, thích cái mới, thích giao lưu, học hỏi và mong muốn có những đóng góp cho xã hội để khẳng định bản thân

Theo Điều 1, Luật Thanh niên năm 2005: “Thanh niên là công dân Việt Nam

từ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi” [8, tr 6]

18

1.2.6 Khái niệm huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống

ma túy cho thanh niên

Từ các khái niệm cơ bản trên, chúng tôi quan niệm: Huy động cộng đồng dân

cư trong giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niên là:

- Tổ chức thực hiện tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về phòng, chống ma tuý đặc biệt chú trọng tầng lớp thanh niên Đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, giáo dục cộng đồng, đề cao vai trò giáo dục của gia đình đối với thanh niên về tác hại của ma túy và các tệ nạn xã hội khác Đưa kiến thức pháp luật về phòng chống ma tuý vào giảng dạy trong nhà trường, coi đây là môn học bắt buộc

- Các cấp ủy Đảng cần tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể tiếp tục thực hiện tốt Chỉ thị số 21-CT/TW và Chiến lược quốc gia phòng, chống và kiểm soát ma túy ở Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030; các đề án của Chương trình, mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy, qua đó huy động sức mạnh của toàn xã hội tham gia vào công tác phòng, chống ma tuý Phát động toàn dân phát hiện và tố giác tội phạm, giáo dục, cải tạo người phạm tội tại cộng đồng dân cư

- Các lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng, Hải quan và Cảnh sát chủ động xây dựng kế hoạch đấu tranh, tăng cường phối hợp chặt chẽ, nâng cao hiệu quả điều tra, khám phá các vụ án sản xuất, buôn bán, vận chuyển trái phép chất ma túy; xóa bỏ các tụ điểm phức tạp về ma túy trong nước và ngăn chặn ma tuý từ nước ngoài xâm nhập vào nước ta

- Đề cao trách nhiệm của gia đình, đoàn thể và chính quyền cơ sở trong việc quản lý, tạo việc làm, tái hòa nhập cộng đồng cho các đối tượng sau cai nghiện, nhân rộng mô hình xã, phường, thị trấn không có tệ nạn ma túy, tệ nạn xã hội khác; xây dựng nhiều phòng tuyến ngăn chặn tội phạm và hiểm

hồ sơ đưa người nghiện ma túy vào cơ sở cai nghiện bắt buộc Tổ chức đào tạo, huấn luyện, nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác cai nghiện, tư vấn cai nghiện tại cộng đồng và củng cố, hoàn thiện hệ thống cơ sở vật chất nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác cai nghiện, phục hồi cho người nghiện

ma túy Chú trọng thực hiện công tác quản lí sau cai nghiện gắn với các chương trình về xóa đói, giảm nghèo, tạo việc làm được triển khai trên địa bàn thành phố theo từng giai đoạn

- Tiếp tục tăng cường hợp tác với các nước, các tổ chức quốc tế trong phòng, chống ma túy, đặc biệt với các nước có chung đường biên giới, các nước trong khu vực nhằm kiểm soát, ngăn chặn có hiệu quả tội phạm và tệ nạn ma túy; góp phần nâng cao trình độ cán bộ, tăng cường trang bị, phương tiện phòng chống ma tuý cho các lực lượng chức năng trong nước

1.3 Công tác huy động cộng đồng dân cƣ trong giáo dục phòng chống ma tuý cho thanh niên

1.3.1 Mục đích của việc huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống ma tuý cho thanh niên

Huy động cộng đồng dân cư chính là sức mạnh của cộng đồng cùng tham gia thực hiện chương trình quốc gia về phòng chống ma tuý cho thanh niên bao gồm các hoạt động được tiến hành nhằm tuyên truyền, phổ biến, giáo dục những kiến thức về ma tuý; cách phòng ngừa, ngăn chặn, phát hiện

và xử lý kịp thời các hành vi hoạt động bất hợp pháp về ma tuý và kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan nhằm phát huy tính chủ động của thanh

20

niên từ đó thanh niên tự nguyện cùng với cộng đồng tham gia phòng chống

ma tuý

Giáo dục về mặt tri thức: giúp thanh niên có những hiểu biết cần thiết

về các chất ma túy, hiểu rõ tính chất nguy hại của tệ nạn ma túy đối với bản thân, gia đình, nòi giống, cộng đồng xã hội và đất nước; hiểu được hiện trạng

ma túy ở địa phương, trong nước và trên thế giới, hiểu được những thủ đoạn lôi kéo, rủ rê các em vào con đường nghiện hút ma túy, hiểu được và nắm vững luật pháp Việt Nam đối với các tội phạm về ma túy Từ đó, mỗi thanh biết cách phòng chống tệ nạn ma túy với đầy đủ trách nhiệm của mình

Giáo dục về mặt thái độ: hình thành ở mỗi thanh có lối sống tích cực, lành

mạnh có thái độ không đồng tình, phản đối lối sống buông thả, tệ nạn hút hít, tiêm chích ma túy đang tồn tại và có chiều hướng gia tăng trong thanh niên Hình thành ở thanh niên thái độ kiên quyết chống lại những hành vi rủ rê, lôi kéo các em vào tệ nạn ma túy, có thái độ đúng đắn với người nghiện ma túy

Giáo dục về kỹ năng, hành vi: giúp thanh niên biết giữ mình, không bị

cám dỗ, lôi kéo vào tình trạng nghiện; không hút thuốc là, uống, rượi, bia, không hút hít, tiêm chính ma túy, thực hiện tốt các quy định của nhà trường, của nhà nước về PCMT Tích cực giúp đỡ chính quyền địa phương phát giác, ngăn chặn những hành vi buôn bán ma túy

1.3.2 Nội dung công tác huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng

chống ma túy cho thanh niên

Nội dung chính của huy động cộng đồng là tạo ra các nguồn lực phục

vụ cho công tác giáo dục phòng chống ma tuý, chăm lo cho địa phương có cuộc sống bình yên, không có tệ nạn ma túy Cũng có thể phân loại nguồn lực

của cộng đồng dân cư thành các nhóm: Nguồn lực thuộc lĩnh vực giáo dục; Nguồn lực thuộc lĩnh vực an ninh, chính trị; Nguồn lực thuộc lĩnh vực gia đình và Đoàn thanh niên

21

 Nguồn lực thuộc lĩnh vực giáo dục phải nâng cao nhận thức cho thanh niên về tác hại của ma tuý và công tác phòng, chống ma túy

- Tuyên truyền rộng rãi để toàn dân, trước hết là mỗi thanh niên thấy

được hậu quả tai hại của tệ nạn ma túy, âm mưu, thủ đoạn và phương thức hoạt động của bọn buôn lậu, sản xuất, tổ chức hút hít, tiêm chích ma tuý

- Đưa vấn đề phòng chống, nghiện ma túy vào chương trình giáo dục ở các trường phổ thông, trung học chuyên nghiệp và đại học Đồng thời gắn với các hoạt động Đoàn, Hội Phối hợp các ban ngành tổ chức các hoạt động

tuyên truyền, hưởng ứng “Tháng hành động phòng chống ma tuý”; “Ngày quốc tế và Ngày toàn dân phòng chống ma tuý” và đợt cao điểm phòng,

chống ma tuý

- Thực hiện xã hội hoá công tác phòng chống ma tuý Xây dưng đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, phối hợp với các cơ quan, đơn vị truyền thông phát các bản tin thanh niên, tài liệu tuyên truyền, giới thiệu các hoạt động của thanh, thiếu niên đồng thời phát đông các cuộc thi sáng tác các tác phẩm, tiểu phẩm, các cuộc thi tìm hiểu, thi văn nghệ trong thanh, thiếu niên tham gia phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma tuý

 Nguồn lực thuộc lĩnh vực an ninh, chính trị: Xây dựng ý thức, hành vi phòng chống ma tuý cho thanh niên

- Phát động cuộc vận động “3 không với ma tuý” trong thanh, thiếu niên (Không sử dụng; không buôn bán, tàng trữ, vận chuyển trái phép các chất ma tuý; không dung túng, bao che cho tội phạm và tệ nạn ma tuý)

- Vận động thanh niên tích cực tham gia phát hiện, tố giác tội phạm và tệ nạn ma tuý, cung cấp các thông tin có giá trị giúp cho lực lượng Công an và các

cơ quan chức năng khác kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hoạt động buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng trái phép các chất ma tuý

- Phối hợp tổ chức cho các đoàn viên, thanh, thiếu niên ký cam kết thi

22

đua thực hiện cuộc vận động “3 không với ma tuý”, xây dựng và nhân rộng

các mô hình phòng, chống ma tuý hoạt động hiệu quả, điển hình tiên tiến trong phong trào đoàn viên, thanh, thiếu niên tham gia phòng, chống ma tuý tại cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, trường học, thôn, xóm, tổ nhân dân

- Xây dựng bản cam kết không vi phạm pháp luật, không tham gia các

tệ nạn xã hội, trong đó có tệ nạn ma tuý cho mỗi thanh niên

Giáo dục cho thanh niên về ý thức học tập, nghiên cứu và tuân thủ những quy định của pháp luật đối với công tác phòng, chống ma tuý:Nguyên

nhân của tình hình vi phạm pháp luật, tệ nạn ma túy trong thanh thiếu niên trước hết là do vốn sống và hiểu biết xã hội của thanh niên còn hạn chế; khả năng tiếp nhận thông tin nhanh nhưng ít chọn lọc nhất là do thiếu hiểu biết về pháp luật nên dễ bị lôi kéo, lợi dụng dễ xa vời truyền thống dân tộc, dễ bị dụ

dỗ, lôi kéo phạm tội Vì vậy cần giáo dục cho thanh niên ý thức học tập, nghiên cứu và tuân thủ những quy định của pháp luật đối với công tác phòng, chống ma tuý.Thanh niên phải biết:không sử dụng ma tuý dưới bất kỳ hình thức nào; không tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc làm những việc khác liên quan đến ma tuý; khuyên nhủ bạn học, người thân của mình không sử dụng

ma tuý hoặc tham gia các hoạt động vận chuyển, mua bán ma tuý; khi phát hiện những thanh niên có biểu hiện sử dụng ma tuý hoặc nghi vấn buôn bán

ma tuý phải báo cáo kịp thời cho phụ trách để có biện pháp ngăn chặn

Động viên tinh thần, ý thức, trách nhiệm về phòng chống ma túy: Kịp

thời biểu dương, khen thưởng và có biện pháp đảm bảo an toàn cho thanh niên, thiếu niên tích cực cung cấp những thông tin tố giác về tội phạm và người nghiện ma túy Kịp thời động viên khen thưởng tôn vinh các, cá nhân đoàn viên, thanh, thiếu niên có thành tích đặc biệt xuất sắc trong công tác phòng chống ma túy

Ngăn chặn, kiểm soát các hoạt động, tệ nạn ma túy cho mỗi thanh niên:

Kiểm soát nghiêm ngặt việc vận chuyển, lưu thông các loại ma túy trên

23

địa bàn, trước hết là ở các vùng trồng cây thuốc phiện, vùng biên giới, các cửa khẩu, hải cảng, sân bay quốc tế, đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống mọi hành vi sản xuất, vận chuyển, tàng trữ, buôn bán các chất ma túy Tiêu hủy các sản phẩm là thuốc phiện và các chất ma túy khác thu được Xử lý nghiêm minh việc sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển, lưu thông các chất ma tuý; xoá

bỏ các tổ chức, các ổ tiêm chích, hút, hít, uống các chất ma tuý Trừng trị nghiêm khắc những người cầm đầu các nơi này theo Bộ luật hình sự

Tổ chức cho thanh niên học tập, nghiên cứu, nắm vững quy định của pháp luật Bao gồm các nội dung:Không sử dụng ma tuý dưới bất kỳ hình

thức nào; Không tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc làm những việc khác liên quan đến ma tuý; Khuyên nhủ bạn học, người thân của mình không sử dụng ma tuý hoặc tham gia các hoạt đông vận chuyển, mua bán ma tuý; Khi phát hiện những ĐVTN có biểu hiện sử dụng ma tuý hoặc nghi vấn buôn bán

ma tuý phải báo cáo kịp thời cho phụ trách để có biện pháp ngăn chặn

Nâng cao cảnh giác PCMT cho thanh niên:Có ý thức cảnh giác, tránh

bị đối tượng xấu rủ rê, lôi kéo vào các việc làm phạm pháp, kể cả việc sử dụng và buôn bán ma tuý; phát hiện và báo cáo kịp thời cho chính quyền địa phương những đối tượng mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý và những nghi vấn khác xảy ra ở địa bàn mình cư trú hoặc tạm trú

Động viên thanh niên tích cực tham gia các hoạt động PCMT: Hưởng

ứng và tham gia thực hiện những công việc cụ thể, góp phần thực hiện nhiệm vụ phòng, chống ma tuý tại nơi cư trú, tạm trú do chính quyền địa phương phát động

Phối hợp cảm hoá, giúp đỡ, giáo dục thanh niên sau cai nghiện hoà nhập cộng đồng:

- Cảm hoá, giúp đỡ thanh niên sau cai nghiện hoà nhập cộng đồng, quản

lý, giáo dục thanh, thiếu niên hư, chậm tiến và thanh, thiếu niên có cha, mẹ, người thân phạm tội về ma tuý và nghiện ma tuý ở địa bàn dân cư

24

- Phối hợp với các cơ quan chuyên môn, các lực lượng chức năng trên địa bàn dân cư, tham gia tích cực hoạt động xã hội tình nguyện, điều tra nắm chắc tình hình tội phạm, tệ nạn ma tuý trên địa bàn, hoàn cảnh từng con người, qua đó tiếp cận, tư vấn, cảm hoá, giáo dục các đối tượng và vận động người nghiện đi cai nghiện

1.3.3 Các lực lượng tham gia công tác tác huy động nguồn lực công đồng dân cư trong giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niên

Để huy động và phối hợp các lực lượng xã tham gia vào sự nghiệp giáo dục phòng chống ma túy, cần có các cơ chế và hình thức phù hợp với chức năng, tính chất của từng lực lượng xã hội Các lực lượng tham gia công tác huy động nguồn lực cộng đồng ở đây bao gồm: Gia đình, nhà trường, xã hội

- Nhà trường(ngành giáo dục): Là lực lượng giữ vai trò nồng cốt, chủ

động trong việc huy động cộng đồng làm giáo dục là trung tâm trong các hình thức giáo dục cộng tác , phối hợp Ngoài ra còn có các đối tượng tham gia vào hoạt động xã hội hóa giáo dục: Các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương (công an phường, UBND, Đoàn thanh niên, các tổ chức cộng đồng cơ sở)

- Gia đình: Là một thiết chế cơ bản của xã hội thực hiện một trong

những chức năng của nó là giáo dục, đây là đối tượng không thể thiếu khi tiến hành huy động các nguồn lực giáo dục và phòng chống ma túy

- Xã hội: Thực hiện Quyết định số 1001/QĐ-TTg ngày 27 tháng 6 năm

2011 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến luợc quốc gia phòng, chống

và kiểm soát ma túy ở Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030

khẳng định là tổ chức phối hợp chặt chẽ và thường xuyên giữa các cơ quan quản lý nhà nước về chiến lược phòng, chống ma túy, mặt trật tổ quốc và đoàn thể quần chúng để vận động nhân dân tham gia có hiệu quả vào sự nghiệp giáo dục

25

- Cơ chế huy động và phối hợp được các lực lượng xã hội tham gia vào

sự nghiệp giáo dục phòng chống ma túy cũng nằm trong cơ chế phổ biến của

xã hội ta là Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý và phát huy quyền làm chủ của nhân dân Các nguyên tắc này cũng đồng thời chỉ ra vai trò quyết định của Đảng bộ và chính quyền địa phương trong công tác huy động các lực lượng

xã hội tham gia giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niên

- Để đảm bảo cho cơ chế “Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân

là chủ” được vận hành thuận lợi trong công tác huy động các lực lượng xã hội tham gia phòng chống ma túy cho thanh niên–hoạt động vừa có tính nhà nước vừa có tính chất xã hội cần phải thể chế hóa Thể chế hóa trong xã hội làm cho sự tham gia vào công tác giáo dục phòng chống ma túy được thực hiện theo những quy định, chế định, phép tắc mang tính chất pháp lý, có chính sách rõ ràng dân chủ và công bằng

- Thể chế hóa và cơ chế thống nhất với nhau về mục đích là nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong công việc huy động khuyến khích và tổ chức sự tham gia của xã hội vào công tác giáo dục và phòng chống ma túy làm cho sự tham gia đó có nề nếp và đồng bộ, ổn định đạt kết quả cao Sự thể chế hóa thể hiện bằng hai hình thức

- Thứ nhất: Bằng tổ chức (thiết chế, cơ cấu, bộ máy, cơ quan) trong đó

Đại hội giáo dục các cấp có ý nghĩa quan trọng Một trong những ý nghĩa đó

là thể chế hóa bằng tổ chức bầu ra Hội đồng giáo dục, Tổ trưởng tổ dân phố, Ban đại diện cha mẹ học sinh, trưởng khóm, trưởng ấp… Ngoài ra còn kết hợp với những tổ chức được lập ra trong từng giai đoạn để thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống ma túy

- Thứ hai: Bằng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, gồm luật và

những quy định dưới luật như luật phòng chống ma túy, thông tư tịch giữa các

26

ban ngành các nghị quyết… Các lực lượng tham gia huy động cộng đồng dân

cư giáo dục phòng chống ma túy thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Một là: huy động toàn xã hội tham gia thực hiện mục tiêu, nội dung

giáo dục phòng chống ma túy, tạo ra sự đồng thuận về nhận thức chính trị-xã hội, các đoàn thể quần chúng, các tổ chức chính phủ trong và ngoài nước đối với sự nghiệp giáo dục phòng chống ma túy cho thanh niên

- Hai là: Cần xây dựng môi trường xã hội lành mạnh để thanh niên

được rèn luyện, cống hiến và trưởng thành Ðồng thời, tạo cho thanh niên cơ hội để tham gia các hoạt động vui chơi giải trí lành mạnh, hưởng thụ văn hóa, lối sống đẹp, sống lành mạnh để nâng cao sức khỏe và tinh thần

- Ba là: Cung cấp và phát hành báo chí, xuất bản, in ấn về sách, báo,

tạp trí đầy đủ và sâu rộng đến toàn thể thanh niên trong đó chú trọng đến thanh niên vùng sâu, xa, biển đảo cần được tiếp cận các thông tin về ma túy mới, các loại ma túy và con đường gây nghiện

- Bốn là: Trang bị cơ sở vật chất, thiết bị dạy học - giáo dục ngoài ra

tăng nguồn lực tài chính cho công tác giáo dục Nguồn lực tài chính dùng để mua sắm cơ sở vật chất thiết bị, huy động nguồn nhân lực tham gia các hoạt động giáo dục Nếu thiếu kinh phí, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học - giáo dục như trường, trạm, tài liệu, ấn phẩm, truyền thông… thì các hoạt động giáo dục

ý thức PCMT cho thanh niên sẽ gặp nhiều khó khăn hoặc khó thực hiện được

- Năm là: Giáo dục cho thanh niên ý thức xây dựng tình bạn tốt, để

chung tay đẩy lùi tệ nạn ma túy; cung cấp cho các gia đình kiến thức PCMT

để biết cách giáo dục con em mình; tích cực mở lớp học, tập huấn cung cấp kiến thức và rèn kỹ năng phòng chống ma túy

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống ma túy

1.5.1 Yếu tố chủ quan

27

Chủ thể giáo dục phòng chống ma túy là những người đại diện cho

cấp chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể như: UBND, Hội đồng nhân dân,

Tổ trưởng tổ dân phố, Lực lượng công an, Trưởng ban bảo vệ dân phố, Trạm

Y tế, Sở LĐ-TB - Xã hội, Hiệu trưởng các đơn vị nhà trường; Hội Cựu chiến binh; Hội người cao tuổi; Hội LHPN; Bí thư Đoàn thanh niên; Hội phụ huynh Để phối hợp cộng đồng dân cư thực hiện tốt công tác giáo dục phòng

chống ma túy thì hơn ai hết những người đại diện nằm trong Ban phòng chống ma túy cần có sự tổng hòa những phẩm chất tâm lý của một nhà chính trị, nhà tổ chức, am hiểu về chuyên môn, là nhà giáo dục biểu hiện qua năng lực, phẩm chất và phong cách trong tổ chức các hoạt động và quản lý Công tác huy động cộng đồng dân cư trong giáo dục phòng chống ma túy biểu hiện

cụ thể:

- Có tư chất của người làm chính trị: Biết sử dụng quyền lực như một

“phương tiện”, một “công cụ” để quá trình tổ chức, quản lý, điều hành công

tác phối hợp phòng chống ma túy mang lại hiệu quả Trong xã hội họ là người đại diện cho quyền lực xã hội, của tổ chức, của nhân dân, bảo vệ quyền lợi, lợi ích hợp pháp cho nhân dân, xây dựng xã, phường phòng ngừa, ngăn chặn phát sinh tệ nạn ma túy tại địa phương đem lại cuộc sống bình yên cho nhân dân Thế nhưng trên thực tế chúng ta thấy nhiều cán bộ làm công tác chính trị

đã nhấn mạnh quyền lực của cá nhân dẫn đến lộng quyền, lộng hành hoặc quá

đề cao vai trò đại diện quyền lực của tổ chức nên dẫn đến tình trạng kém tinh thần trách nhiệm, đại khái, thậm chí “vô cảm”

- Có tư chất của một nhà tổ chức với nghĩa là người định hướng hợp tác

và điều hành: Đòi hỏi phải có tư duy chiến lược, tầm nhìn xa, trông rộng, biết thiết kế công việc, biết nhìn nhận đúng người, đúng việc Có năng lực tổ chức trên các phương diện như: sử dụng con người, xây dựng đội ngũ và tổ chức cán bộ tốt; xây dựng bộ máy, cơ cấu và hình thành phương thức hoạt động

- Có tư chất của một nhà giáo dục: với tư cách là một chủ thể giáo dục

họ có sự ảnh hưởng tích cực đến đối tượng giáo dục, là chỗ dựa niềm tin của đối tượng dược giáo dục

- Có phẩm chất đạo đức trong sáng: Nhân cách của chủ thể giáo dục phản ánh ở sự thống nhất thái độ và phẩm chất đạo đức Biểu hiện ở lòng nhiệt tình, khát khao được cống hiến, có thái độ chân thành đúng mực trong quan hệ với mọi người là những tiêu chí cần thiết, luôn luôn chuẩn mực đi đầu trong mọi hoạt động “ giữ mình trong sạch”, biết giác ngộ mọi người cùng thực hiện chuẩn mực “ giữ mình trong sạch” Biết đặt lợi ích của cá nhân mình hòa cùng lợi ích của tập thể và cộng đồng xã hội Khẳng định được năng lực của mình bằng kết quả hoạt động cụ thể

- Có năng lực giao tiếp tốt, sống hòa đồng cởi mở thân thiện, biết lắng nghe ý kiến của mọi tần lớp nhân dân, có sáng tạo, luôn phải suy nghĩ để làm sao đưa ra những chiến lược thực hiện tầm nhìn một cách hiệu quả nhất

Nhiều nơi sự chỉ đạo của các cấp chính quyền lỏng lẻo, chưa có sự quan tâm nên không phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và của cộng đồng tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy ngay tại cơ

sở Thậm chí một bộ phận lãnh đạo quản lý còn sa sút phẩm chất nhân cách đạo đức gián tiếp và trực tiếp tham gia các tệ nạn xã hội trong đó có sử dụng

và thành lập đường dây mua bán vận chuyển ma túy dưới sự lợi dụng chức quyền Người thì thể hiện tư tưởng độc đoán chuyên quyền, thâu tóm mọi

29

quyền hành trong tay để chèn ép nhân dân Một số cán bộ thiếu năng lực trình độ chuyên môn, bản thân chưa thực sự hiểu hết, hiểu sâu về ma túy và tệ nạn ma túy dẫ đến không có đủ kiến thức cung cấp hiểu biết cho thanh niên

về ma túy để biết cách phòng và chống tệ nạn này Bản thân họ là chủ thể của yếu tố giáo dục nhưng tư cách đạo đức không minh bạch, năng lực trình độ hiểu biết kém lại không thường xuyên liên tục học hỏi tiếp thu cái mới đã ảnh hưởng vô cùng lớn tới đối tượng được giáo dục Nhận thức này phải được quán triệt đến cán bộ, và các tầng lớp nhân dân, các cấp, các ngành, các đoàn thể và tổ chức chính trị xã hội Từ đó triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm kiềm chế và làm giảm sự gia tăng của tội phạm và người nghiện ma túy là thanh niên, phấn đấu không để phát sinh thanh niên nghiện mới

1.4.2 Các yếu tố khách quan

- Yếu tố thuộc về bản thân thanh niên: Để biến quá trình giáo dục thành

quá trình tự giáo dục cần phải chú trọng phát triển đặc điểm tự ý thức, tự giáo dục của lứa tuổi thanh niên Ở lứa tuổi thanh niên các em chưa hiểu hết được những tác hại nguy hiểm của ma túy Các em rất non kém trong việc nhìn nhận, phân tích và xử lý một vấn đề của cá nhân Đa số thanh thiếu niên nghiện đều thất học khả năng nhận thức chậm, ý thức kỷ luật kém, coi thường việc học, sống không có mục đích lý tưởng Trong quá trình đi học nhiều em

đã bị nhà trường kỷ luật dẫn tới chán học, bỏ học và dần dần tiêm nhiễm thói

hư tật xấu, đua đòi ăn chơi, sống buông thả Do thiếu hiểu biết về tác hại của

ma tuý, nên nhiều thanh niên bị những đối tượng xấu kích động, lôi kéo sử dụng ma tuý, tham gia vận chuyển, mua bán ma tuý Mặt khác muốn thoả mãn tính tò mò của tuổi trẻ, thích thể hiện mình, thanh niên đã chủ động đến với ma tuý Khó khăn hơn nữa trong công tác giáo dục là những em không có việc làm, nghề nghiệp không ổn định có nhiều thời gian chơi bời, đàn đúm rượu chè cuối cùng sa vào con đường nghiện ngập, phạm tội như: trộm cắp,

30

cướp giật, trấn lột…Từ đó chúng ta có thể thấy rằng ranh giới giữa sự nghèo nàn, sự hạn chế về nhận thức là nguy cơ dẫn đến tình trạng nghiện ma tuý ở thanh niên

- Yếu tố thuộc về gia đình: Có thể nói gia đình là môi trường xã hội đầu

tiên của thanh niên Những chuẩn mực văn hóa xã hội được thanh niên tiếp nhận trực tiếp từ phía gia đình thông qua bố mẹ và các thành viên trong gia đình Vì vậy, môi trường cuộc sống gia đình có ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành và phát triển tâm lý cũng như nhân cách của thanh niên Không khí gia đình vô cùng quan trọng, ảnh hưởng lớn đến quá trình tiếp cận và trưởng thành của thanh niên Với chức năng nuôi dưỡng, quản lý, giáo dục con em,

là nơi có nhiều thời gian nhất, có nhiều thuận lợi nhất về mọi phương diện để giúp các em nhận rõ được tác hại ghê gớm của ma túy và từ đó có cách phòng chống tốt nhất Do mặt trái của cơ chế thị trường, đa số các bậc cha đều rất quan tâm đến việc học tập, rèn luyện của con em vẫn còn có những phụ huynh chỉ tập trung nhiều cho việc làm ăn, làm kinh tế, chưa quan tâm thỏa đáng, đúng mức tới con em, phó thác việc giáo dục cho nhà trường Với thanh niên mà cha mẹ có mối qua hệ phức tạp như: ly thân, ly hôn có xu hướng nghiện cao hơn Những gia đình điều kiện kinh tế khá giả mà nuông chiều thái quá để cho con em mình có điều kiện giao du, chơi bời quá trớn cũng rất

dễ bị mắc nghiện Sự buông lỏng quản lý, ít quan tâm đến con cái, không khí gia đình không bình thường là những nguyên nhân dẫn đến đứa trẻ tiếp cận

với ma tuý và trở thành kẻ nghiện ma tuý

- Yếu tố nhà trường: Nhà trường là môi trường xã hội hóa tiếp của

thanh niên sau gia đình Đây là một thiết chế xã hộ hóa chính thức là môi trường truyền thụ kiến thức, rèn luyện kỹ năng, cách ứng xử trong giao tiếp xã hội Nhà trường là nơi thanh niên tiếp cận với nền văn minh nhân loại, là nơi

mở rộng tầm hiểu biết của mình để trưởng thành Đây là một tổ chức có tính

31

chất chiến lược nhất trong việc phòng ngừa các em vi phạm pháp luật Tuy nhiên, nhiều nơi nhà trường cũng có những yếu kém, sai lầm góp phần làm gia tăng tệ nạn ma tuý trong học sinh, ở nhiều trường các tổ chức đoàn, đội chưa thực sự là nơi để các thành viên trao đổi với nhau các quan điểm về cuộc sống, về hoài bão, về tâm tư, nguyện vọng để hoàn thiện bản thân Tổ chức và

kỷ luật của Đoàn, của Đội còn lỏng lẻo, không có chiều sâu về cả mặt nội dung và hình thức, nặng về thành tích mà lẩn tránh các vấn đề gai góc trong học sinh hiện nay như hỗ trợ học sinh nghèo vượt khó, học sinh với các tệ nạn

xã hội (ma túy, mại dâm, cờ bạc…) Điều này sẽ dẫn các em đến hoạt động tiêu cực, tụ tập chơi bời từ đó dễ bị tệ nạn ma tuý lôi kéo, quyến rũ

- Sự phát triển về kinh tế- chính trị xã hội của đất nước: Ngày nay,

cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế - thị trường là sự chuyển biến mạnh mẽ trong đời sống xã hội, kéo theo quá trình phát triển văn hóa, lối sống thực dụng, văn hóa phẩm đồi truỵ, phim ảnh, thông tin không lành mạnh trên internet, các luồng văn hoá, tư tưởng từ bên ngoài tác động trực tiếp đến lối sống của đoàn viên, thanh niên và cũng chính thanh niên là những người nhanh nhạy với cái mới, dễ dàng tiếp thu và chấp nhận cái mới, là đối tượng

bị ảnh hưởng nhiều nhất Điều này làm cho một bộ phận thanh niên không thích ứng kịp, chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng để thích nghi, dẫn đến tình trạng tụt hậu, không theo kịp bước tiến của sự phát triển Từ đó, dễ này sinh những vấn đề xã hội, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của đất nước

Vì vậy, cung cấp, trang bị cho thanh niên kỹ năng sống phù hợp với yêu cầu của tình hình mới, đó cũng chính là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết của

tổ chức Đoàn các cấp

- Sự phát triển tâm, sinh lý lứa tuổi: Với lứa tuổi thanh niên là độ tuổi

có sự thay đổi về sinh lý, tâm lý, đặc biệt sự phát triển về “con người sinh lý” lại nhanh hơn “con người xã hội” Lứa tuổi này thường có xu hướng tự đánh

họ đau khổ dễ dẫn đến những hành vi nông nổi và xa đà vào các tệ nạn xã hội

- Yếu tố thái độ của cộng đồng, xã hội đối với tệ nạn ma túy: Nói về thái độ

cộng đồng, xã hội như là môi trường xã hội hóa thứ ba sau gia đình và nhà trường Xã hội chứa đựng nhiều điều mới lạ, là môi trường áp dụng kiến thức học được từ gia đình và nhà trường Tuy nhiên xã hội cũng chứa đựng không

ít sự xấu xa, nguy hiểm, cám dỗ đối với trẻ em Xã hội trước đây cũng như hiện nay vẫn đang tồn tại chất ma túy và ngày càng đa dạng, khó kiểm soát hơn Vì vậy chúng ta có thể khẳng định rằng chính xã hội rộng lớn đã cung cấp ma túy cho các em, nếu không có sự lưu thông và tồn tại thuốc phiện, các

tụ điểm chích hút ma túy…thì chắc chắn sẽ không có nhiều người nghiện ma túy Nhận thức sâu sắc về ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác phòng, chống

ma túy, Đảng, Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành nhiều văn bản pháp quy có liên quan đến vấn đề phòng, chống ma túy như: Luật Phòng, chống ma túy Số: 23/2000/QH10 ngày 09/12/2000 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa X, kỳ họp thứ 8 thông qua; Luật sửa đổi bổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống ma túy ngày 03/6/2008; Chỉ thị số 21-CT/TW, ngày 26/3/2008 của Bộ Chính trị ban hành về tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống ma túy và kiểm soát ma túy trong

tình hình mới

- Các phương tiện giáo dục ý thức phòng chống ma túy cho thanh niên bao gồm: Xây dựng môi trường xã hội lành mạnh để thanh niên được rèn luyện, cống hiến và trưởng thành; Tạo cho thanh niên cơ hội để tham gia các hoạt động vui chơi giải trí lành mạnh…

Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác huy động cộng đồng dân cư trong GDPCMT cho thanh niên như:

- Yếu tố chủ quan: Yếu tố lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của các cấp chính quyền; Yếu tố thuộc về thanh niên; Yếu tố gia đình; Yếu tố nhà trường…

- Các yếu tố khách quan như: Đặc điểm sự phát triển về kinh tế chính trị

xã hội của địa phương;

- Thái độ của cộng đồng: Tham gia thực hiện tốt Đề án Quốc gia "Xây dựng xã, phường, cơ quan, đơn vị không có người nghiện và tội phạm ma tuý"

do Uỷ ban Mặt trận tổ quốc của phường chủ trì thực hiện, gắn với việc đẩy

mạnh thực hiện cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư"; tham gia giám sát hoạt động tuyên truyền, phổ biến luật

phòng chống ma túy trên các phương tiện thông tin đại chúng để góp phần ngăn chặn và đẩy lùi tệ nạn ma tuý ở từng khu dân cư, xây dựng cuộc sống

ấm no, hạnh phúc cho cộng đồng

34

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ

TRONG GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG MA TÚY CHO THANH

NIÊN PHƯỜNG 2 THÀNH PHỐ VĨNH LONG 2.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu và công tác giáo dục

2.1.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu

Thành phố Vĩnh Long là tỉnh lỵ của tỉnh Vĩnh Long, nằm bên bờ sông

Cổ Chiên, một nhánh của sông Tiền Ngày 17 tháng 7 năm 2007, Bộ trưởng

Bộ Xây dựng đã ký Quyết định số 1010/ QĐ-BXD công nhận thị xã Vĩnh Long thuộc tỉnh Vĩnh Long là đô thị loại III Đồng thời vào ngày 10 tháng 4 năm 2009 Chính phủ đã nghị định thành lập thành phố Vĩnh Long trên địa giới có sẵn của thị xã Vĩnh Long

Toàn thành phố có diện tích tự nhiên 48,08 ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp chỉ còn 23,76 ha; dân số 140.872 người; mật độ dân số 2.934 người/km2

Thành phố có 7 phường: 1, 2, 3, 4, 5, 8, 9 và và 4 xã: Trường An, Tân Ngãi, Tân Hòa, Tân Hội, nhưng trong tương lai gần 4 xã sẽ trở thành phường

Trong những năm qua, được sự quan tâm của Đảng, nhà nước cùng với việc tổ chức thực hiện có hiệu quả chủ trương, chính sách phát kinh tế-xã hội

ở đồng bằng sông cửu Long tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế-xã hội ở địa phương tăng trưởng và phát triển, đời sống của nhân dân từng bước được cải thiện, nhu cầu về văn hoá-xã hội của người dân từng bước được nâng cao, đảm bảo an sinh xã hội; tình hình chính trị-xã hội được ổn định, an ninh quốc phòng được giữ vững

Cán bộ, đảng viên và nhân dân các dân tộc phường 2 thành phố Vĩnh Long luôn tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, có truyền thống đoàn kết, đồng thuận trong thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước; cơ bản tích cực trong lao động sản xuất, xoá đói giảm nghèo, làm giàu chính đáng