Chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề từ thực tiễn tỉnh bình dương (tóm tắt)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ĐẶNG THỊ NGỌC THIÊN HƯƠNG CHÍNH SÁCH VIỆC LÀM ĐỐI VỚI LAO ĐỘNG CÓ TAY NGHỀ TỪ THỰC TIỄN TỈNH BÌNH DƯƠNG Chuyên ngành: C

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐẶNG THỊ NGỌC THIÊN HƯƠNG

CHÍNH SÁCH VIỆC LÀM ĐỐI VỚI LAO ĐỘNG

CÓ TAY NGHỀ TỪ THỰC TIỄN TỈNH BÌNH DƯƠNG

Chuyên ngành: Chính sách công

Mã số : 60 34 04 02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI - 2017

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Trần Đình Hảo

Phản biện 1: ………

………

Phản biện 2: ……… ………

………

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp tại: Học viên Khoa học Xã hội …… giờ …… ngày …… tháng …… năm ……

Có thể tìm hiểu luận văn tại : Thư viện Học viện Khoa học Xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chính sách việc làm cho NLĐ có tay nghề là một trong những vấn đề mang tính chất toàn cầu, là mối quan tâm lớn của nhân loại nói chung và của mỗi quốc gia nói riêng Chính sách việc làm là một trong những vấn đề quan trọng trong đời sống KT-XH ở nước ta, vì vậy trong thời gian qua luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm sâu sắc và chỉ đạo giải quyết, thể hiện trong việc đề ra các chủ trương, đường lối, chiến lược phát Kinh tế - xã hội của đất nước

Bình Dương là một tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam Ngay từ những năm 90 của thế kỷ trước, với chính sách trải thảm đỏ đón các nhà đầu tư, Bình Dương trở thành một trong những tỉnh đi đầu trong thu hút đầu tư, góp phần giải quyết việc làm không những cho lao động trong tỉnh mà còn lao động từ các tỉnh khác đến

Từ nay đến năm 2020, hằng năm tỉnh cần tuyển dụng trên 50.000 lao động trong đó phấn đấu trên 70% lao động được qua đào tạo Tuy nhiên do tốc độ phát triển nhanh của công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp, nhu cầu lao động, đặc biệt là công nhân có tay nghề càng ngày càng cao; trong khi đó một số lao động có tay nghề từ các tỉnh đến lần lần trở về địa phương của họ, do nhiều địa phương khác cũng phát triển các khu công nghiệp, các làng nghề đang cần nhiều lao động có trình độ, vì thế sự thiếu hụt lao động ở tỉnh Bình Dương càng ngày càng lớn hơn Do đó ên cạnh công tác đào tạo, ồi dư ng cho lao động, Bình Dương cần phải có chính sách phù hợp để giải quyết việc làm cho lao động có tay nghề, để có thể giữ được nguồn nhân lực quan trọng đáp ng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh trong thời gian tới

Xuất phát từ thực ti n đó, tác giả quyết định chọn đề tài Chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề từ thực tiễn tỉnh Bình Dương” để làm đề tài luận văn tốt nghiệp của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Đến thời điểm hiện nay, có khá nhiều ài viết, công trình nghiên

c u lien quan đến Chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề Tuy nhiên, vấn đề thực hiện Chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề tại Bình Dương chưa có đề tài nào đi sâu nghiên c u, đặc biệt thực hiện dưới dạng luận văn thạc sĩ Ngành Chính sách công, cho thấy đây là một vấn đề hết s c quan trọng, bởi thế một luận văn

về thực hiện Chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề vẫn là một điều đáng làm

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu:

Học viên làm nghiên c u này làm đề tài tốt nghiệp thạc sĩ ngành Chính sách công Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận về thực hiện Chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề làm luận văn đánh giá thực trạng thực hiện Chính sách việc làm đối với lao động

có tay nghề tại Bình Dương Luận văn sẽ đề xuất những giải pháp tang cường thực hiện Chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề trong thời gian tới

3.2 Nhiêm vụ nghiên cứu:

- Nghiên c u cơ sở lý luận, lý thuyết, cơ sở pháp lý quy định về chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề ở Việt Nam Đồng thời làm rõ những quan điểm chỉ đạo, mục tiêu của chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề

- Đánh giá thực trạng Chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề hiện hành của Bình Dương Phát hiện những vấn đề, nguyên nhân những ưu điểm và hạn chế

- Đề xuất những giải pháp, hoàn thiện chính sách việc làm đối với

lao động có tay nghề tại tỉnh Bình Dương

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên c u giải pháp và công cụ chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề từ thực ti n tại tỉnh Bình Dương theo góc độ khoa học chính sách công

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Không gian nghiên c u: tại tỉnh Bình Dương

Thời gian: iai đoạn từ năm 01/01/2010 đến 30/11/2016

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn vận dụng cách tiếp cận nghiên c u chính sách công đa ngành, liên ngành khoa học xã hội và áp dụng các phương pháp nghiên c u chính sách công từ lý luận đến thực ti n và phân tích đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập thông tin: Phân tích và tổng hợp ,sử dụng

phương pháp thống kê, thu thập số liệu Phân tích và khai thác thông tin từ các nguồn có sẵn liên quan đến đề tài nghiên c u, bao gồm các văn kiện, tài liệu, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, bộ ngành ở Trung ương và địa phương, các công trình nghiên c u, áo cáo, tài liệu thống kê của chính quyền, doanh nghiệp, tổ ch c, cá nhân có liên

quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến vấn đề chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề tỉnh Bình Dương

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

và kết quả nghiên c u việc thực hiện chính sách này tại Bình Dương

để đạt được hiệu quả cao nhất

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Cung cấp những vấn đề có tính thực ti n trong việc vận dụng các

lý thuyết về chính sách công để xem xét giữa lý thuyết và thực ti n

về thực hiện Chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề tại Bình Dương Từ đó đưa ra những đề xuất có giá trị tham khảo đối với các nhà quản lý để nâng cao hiệu quả thực hiện Chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề trong thực ti n những năm tiếp theo

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đ ầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, kết cấu luận văn gồm có 3 chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận về chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề ở Việt Nam

Chương 2: Thực trạng chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề từ thực ti n tỉnh Bình Dương

Chương 3: Hoàn thiện chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề ở nước ta hiện nay

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH VIỆC LÀM ĐỐI VỚI LAO ĐỘNG CÓ TAY NGHỀ Ở Việt Nam

1.1 Những vấn đề lý luận về chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề

1.1.1 Khái niệm về chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề

Từ khái niệm việc làm và lao động có tay nghề: i i v i

ng t ngh h t ng t thu nhập hông pháp uật ph h p v i t nh t ngh ng ư

1.2.3 Mục tiêu của chính sách việc làm cho người lao động có tay nghề

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần th XII của Đảng, phương hướng, nhiệm vụ 5 năm 2016 - 2020 đề ra mục tiêu: Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 65 - 70%, trong đó có ằng cấp ch ng chỉ

đạt 25% Phát triển đa dạng các ngành, nghề để tạo nhiều việc làm

và thu nhập; khuyến khích tạo thuận lợi để NLĐ học tập nâng cao trình độ lao động, tay nghề; đồng thời có cơ chế chính sách phát triển, trọng dụng nhân tài”

1.1.4 Giải pháp và công cụ chính sách việc làm cho người lao động có tay nghề

Các giải pháp chính của chính sách việc làm cho lao động có tay nghề cần thiết phải là:

Th nhất, xây dựng kế hoạch phát triển KT-XH cần phải tính đến

mục tiêu QVL cho NLĐ có tay nghề

Th hai, Có chính sách cụ thể quy hoạch mạng lưới các cơ sở đào tạo, dạy nghề trên phạm vi toàn quốc theo các vùng kinh tế trọng điểm và các địa phương

Th ba, cần có chính sách về nâng cao chất lượng dạy nghề đáp

ng yêu cầu của thị trường lao động

Th tư, hoàn thiện hệ thống đánh giá, cấp ch ng chỉ kỹ năng nghề quốc gia cho người lao động

Th năm, đẩy mạnh thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao

động nông thôn đến năm 2020

Th sáu, xây dựng hệ thống các chính sách khuyến khích doanh

nghiệp tham gia tích cực vào hoạt động dạy nghề

Th bảy, Có các chính sách cụ thể về tăng cường hợp tác quốc tế,

trao đổi kinh nghiệm về hoạt động dạy nghề

1.1.5 Hệ thống văn bản pháp luật của chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề ở nước ta hiện nay

Việc làm là một trong những nhu cầu cơ ản của NLĐ để bảo đảm cuộc sống và phát triển toàn diện Điều 55, Hiến pháp năm

1992 đã khẳng định: L ng u n v nghĩ vụ c ông dân

Nh nư v h i ho ch t ng ng nhi u vi h NLĐ

Trên cơ sở Hiến pháp năm 1992, Quốc hội đã an hành nhiều văn ản luật như Bộ luật Lao động, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2006 (Chương V - Bảo hiểm thất nghiệp), Luật Người lao động Việt Nam

đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Luật Người khuyết tật năm

2010 (Chương V - Dạy nghề và Việc làm) Luật iáo dục nghề nghiệp có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2015 thay thế Luật Dạy nghề Luật Việc làm năm 2013 (có hiệu lực ngày 01/01/2015)

1.1.6 Thể chế chính sách việc làm

Thể chế được hiểu là quy định chính th c, là khuôn khổ trật tự cho các quan hệ của con người, định vị cơ chế thực thi hình thành những giới hạn chính th c và phi chính th c giữa các ên tham gia tương tác, là ý chí chung của cộng đồng xã hội trong việc xác lập trật tự và chia sẻ các chuẩn mực, giá trị chung” Theo đó, thể chế

chính sách việc làm cho NLĐ có tay nghề là những quy định chính

th c và quy tắc phi chính th c về việc quá trình hoạch định, xây dựng và thực hiện, đánh giá chính sách việc làm

1.1.7 Các chủ thể chính sách việc làm cho lao động có tay nghề

Chủ thể an hành chính sách công là Nhà nước thông qua các cơ quan quyền lực như: Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, ngành thực hiện

ch c năng quản lý Nhà nước Chính sách việc làm cho lao động có tay nghề cũng là một trong những chính sách công của Nhà nước

1.2 Chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề ở nước

ta hiện nay

1.2.1 Quan điểm chỉ đạo về chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề:

Chính sách việc làm cho lao động có tay nghề là chính sách công

cơ ản của Đảng và Nhà nước, là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, của các cấp, các ngành, các tổ ch c xã hội, các doanh nghiệp và mỗi NLĐ

1.2.2 Một số đánh giá chính sách việc làm ở nước ta hiện nay

Chính sách việc làm cho lao động có tay nghề hiện nay là một trong những chính sách được ưu tiên hàng đầu trong các chính sách phát triển kinh tế – xã hội ở nước ta

Chính sách việc làm NLĐ có tay nghề ở nước ta trong những năm qua đạt được những kết quả nhất định Hệ thống pháp luật, chính sách về việc làm được an hành ngày càng đầy đủ trong nhiều lĩnh vực

Hiện nay, chính sách việc làm cho lao động có tay nghề được thể hiện một cách tập trung ở Luật Việc làm năm 2013 (có hiệu lực 01/01/2015), đã tạo ra môi trường hành lang pháp lý và tạo

điều kiện thúc đẩy đa dạng hóa các hình th c kết nối cung cầu lao

động

Bên cạnh những ưu điểm nêu trên thì chính sách việc làm cho

lao động có tay nghề cũng còn điểm tồn tại, hạn chế, cần khắc phục

như: Hệ thống văn ản pháp luật, chính sách về việc làm còn thiếu

tính hệ thống và đồng bộ Hiện mới chỉ có chính sách tạo việc làm

cho lao động có tay nghề chung và cho một số đối tượng đặc thù,

ch chưa có chính sách việc làm theo ngành, vùng kinh tế nên sự chuyển dịch cơ cấu lao động chậm

1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến chính sách việc làm đối với người lao động có tay nghề

Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách việc làm cho LĐ có tay nghề, bao gồm: Hệ thống chính trị, Các yếu tố ên trong, các yếu tố thuộc cơ quan lập chính sách, các yếu tố ên ngoài

1.3.1 Hệ thống chính trị

Hệ thống chính trị (hay cơ cấu tổ ch c của mỗi quốc gia) sẽ chi phối cả nội dung lẫn hình th c của việc xây dựng và triển khai chính sách công, nó phản ánh ản chất của chế độ chính trị xã hội của quốc gia đó

1.3.2.Thể chế chính trị:

Thế chế chính trị của nước ta hiện nay là chế độ XHCN, cụ thể

tại Điều 2 Hiến pháp 2013 khẳng định: Nh nư c C ng hò XHCN Vi t N nh nư pháp u n XHCN c Nhân dân d Nhân dân v Nhân dân Vì vậy, chính sách việc làm cho LĐ có

tay nghề được xây dựng vì mục tiêu QVL, tạo ra ngày càng nhiều việc làm cho NLĐ có tay nghề, nâng cao thu nhập cho NLĐ nhằm xây dựng đất nước dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”

1.3.3 Các yếu tố bên trong:

i t ò ông uận v t u n thông:

H th ng á giá t h i:

H th ng kinh t :

1.3.4 Các yếu tố thuộc về bên trong cơ quan lập chính sách

Chính sách việc làm cho NLĐ có tay nghề là kết quả của một loạt hoạt động từ nhiều cơ quan ch c năng khác nhau, gắn liền với quan hệ các chủ thể làm chính sách việc làm, là sự thỏa hiệp, mặc

cả, thương lượng - đó là quan hệ quyền lực của chủ thể chính sách việc làm, quan hệ trong các ộ phận làm chính sách việc làm cho NLĐ có tay nghề

1.3.5 Các yếu tố bên ngoài

Vị trí địa chính trị, địa chiến lược ảnh hưởng đến việc hoạch định chính sách công: Trong quá trình hoạch định chính sách công, đặc biệt đối với các chính sách đối ngoại, các nhà lập chính sách đều phải tính đến yếu tố địa chính trị, địa chiến lược của Việt Nam trong khu vực Đông Nam Á và Biển Đông

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH VIỆC LÀM ĐỐI VỚI LAO ĐỘNG CÓ TAY NGHỀ TẠI TỈNH BÌNH DƯƠNG

2.1 Chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề của tỉnh Bình Dương

2.1.1 Vấn đề chính sách việc làm đối với lao động có tay nghề của tỉnh Bình Dương

Bình Dương hiện có 29 khu công nghiệp được thành lập với diện tích gần 10.000 và 08 cụm công nghiệp tổng diện tích gần 600 ha,tỷ

lệ lấp kín của các khu công nghiệp và cụm công nghiệp đạt trên 65% Hiện nay, tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại tỉnh là 17.266 doanh nghiệp trong nước đăng ký hoạt động với tổng số là 129.498

tỷ đồng và 2.367 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài với tổng vốn đăng

ký 20,3 tỷ USD, tổng số lao động có việc làm trong các doanh nghiệp đang hoạt động là 920.263 người Hàng năm có hơn 1.000 dự án đầu

tư mới với nhu cầu tuyển dụng của Doanh nghiệp từ 40.000 đến 50.000 lao động

Bình quân hàng năm Bình Dương giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động: 33.000 lao động/năm (2001-2005), 46.500 lao động/năm (2006-2010), 45.000 lao động/năm (2011-2013) Tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng từ 38% (2001-2005) lên 60% (2006-2010) và

66% (2011-2015)

- Tỉ lệ lao động qua đào tạo hàng năm có tăng lên nhưng chưa đáp

ng yêu cầu của xã hội

- Chất lượng đào tạo còn hạn chế, chưa thực sự đáp ng yêu cầu

sử dụng nhân lực và nhu cầu của người học