Tổ chức và hoạt động của thanh tra bộ công an (tt)

Chính vì vậy, thực tiễn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nghiên cứu sâu cả về lý luận cũng như thực tiễn về tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả các mặt c

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THU GIANG

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA THANH TRA BỘ CÔNG AN

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 60.38.01.02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2017

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội

Người hướng dẫn khoa học:

PGS TS NGUYỄN THỊ VIỆT HƯƠNG

Phản biện 1: PGS TS Hoàng Thế Liên

Phản biện 2: PGS TS Nguyễn Minh Đoan

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận thạc sĩ họp tại: Học viện Khoa học Xã hội vào lúc:

16 giờ 45 phút, ngày 11 tháng 5 năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện khoa học xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Công tác thanh tra có vai trò rất quan trọng trong quản lý nhà nước, là một giai đoạn không thể thiếu trong công tác quản lý Trong lực lượng CAND, Thanh tra BCA là cơ quan chỉ đạo mọi mặt về công tác thanh tra đối với Công an các đơn vị, địa phương và các tổ chức thanh tra CAND

Thanh tra BCA từ khi thành lập đến nay liên tục phát triển, tổ chức xuyên suốt, đội ngũ cán bộ Thanh tra đã không ngừng được tăng lên về số lượng và nâng cao về chất lượng, khẳng định được vai trò tham mưu cho lãnh đạo Bộ trong công tác thanh tra, tiếp công dân, xử

lý đơn thư phản ánh, kiến nghị, KNTC và PCTN, góp phần tích cực xây dựng lực lượng CAND trong sạch, vững mạnh, bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ chính trị của BCA Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả

đã đạt được, hoạt động của Thanh tra BCA vẫn còn những hạn chế, vướng mắc cần làm rõ cả về mặt lý luận và thực tiễn như: tổ chức và hoạt động thanh tra chưa thực sự ổn định, thống nhất Quyền hạn thanh tra còn bị hạn chế, các kết luận, kiến nghị thanh tra chưa được thực thi một cách nghiêm chỉnh, còn thiếu những biện pháp cứng rắn, chế tài

đủ mạnh Năng lực của một số cán bộ thanh tra chưa đáp ứng được yêu cầu về trình độ nghiệp vụ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị trong thực hiện nhiệm vụ được giao Công tác quản lý, cơ sở vật chất trang thiết bị, trình độ khoa học kỹ thuật phục vụ hoạt động thanh tra còn yếu kém v.v Những hạn chế, bất cập nêu trên đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng và hiệu quả công tác của Thanh tra BCA

Vì vậy, đối với Thanh tra BCA, việc nghiên cứu, làm sáng tỏ các yêu cầu cấp thiết nhằm xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt

động của Thanh tra BCA, đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức và hoạt động thanh tra của BCA là cần thiết Đó cũng

là lý do học viên chọn đề tài “Tổ chức và hoạt động của Thanh tra Bộ Công an” làm đề tài luận văn tốt nghiệp cao học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Thanh tra là vấn đề mang tính tổ chức pháp lý quan trọng trong hệ thống bộ máy nhà nước Trong những năm qua, tổ chức và hoạt động thanh tra đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học pháp

lý, quản lý, tổ chức nghiên cứu ở nhiều khía cạnh và mức độ khác nhau Cho đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu và các bài viết

về vấn đề này của các cá nhân, tập thể được công bố Ngoài ra còn nhiều bài nghiên cứu đăng trên các tạp chí khoa học, các đề tài đã được nghiệm thu, các luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, về vấn đề tổ chức và hoạt động thanh tra ở nước ta

Tuy nhiên, việc nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA thì chưa có công trình nào đề cập đến Chính vì vậy, thực tiễn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nghiên cứu sâu cả về

lý luận cũng như thực tiễn về tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả các mặt của công tác thanh tra góp phần vào việc tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực ANTT phục sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích:

Mục đích của luận văn là làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA; đánh giá đúng thực trạng về tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA, trên cơ sở đó luận văn đưa ra một số giải pháp nhằm đổi mới tổ chức và hoạt động

thanh tra, đồng thời đóng góp vào quá trình hoàn thiện pháp luật về thanh tra CAND nói chung và Thanh tra BCA nói riêng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận và pháp luật liên quan

tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA; phân tích thực trạng về tổ chức

và hoạt động của Thanh tra BCA, đưa ra nhận xét về những ưu điểm, hạn chế, bất cập so với quy định hiện hành trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp phù hợp

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

Về phạm vi không gian: Nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của

các tổ chức thanh tra trong lực lượng CAND nói chung là vấn đề rất rộng, phức tạp, có tầm bao quát lớn, do đó, luận văn chỉ tập trung nghiên cứu vấn đề tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA

Về phạm vi thời gian: Trong phạm vi của luận văn, tác giả chỉ

nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA từ năm 2011 đến nay nhằm đánh giá kết quả hoạt động, cũng như hiệu quả của các quy định của pháp luật thanh tra kể từ khi Luật Thanh tra năm 2010 được ban hành

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu phổ biến, hiện đại của khoa học pháp lý như: phân tích, tổng hợp, chứng minh, quy nạp, so sánh, xã hội học pháp luật, khảo sát… để làm sáng tỏ bản chất của vấn đề

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Tập trung làm sáng tỏ những vấn đề về lý luận về tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA;

- Phân tích, đánh giá khách quan thực trạng tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA ở nước ta hiện nay; chỉ rõ những ưu điểm, những hạn chế, bất cập, nguyên nhân, rút ra những bài học kinh nghiệm trong công tác tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA;

- Đề xuất một số giải pháp nhằm đổi mới tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA nói riêng, cũng như nâng cao năng lực, hiệu quả công tác thanh tra CAND nói chung

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo,

nội dung của luận văn bao gồm 3 chương Cụ thể như sau:

Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về tổ chức và hoạt động của Thanh tra Bộ Công an

Chương 2: Thực trạng tổ chức và hoạt động của Thanh tra Bộ Công an ở nước ta hiện nay

Chương 3: Quan điểm và giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động của Thanh tra Bộ Công an ở nước ta hiện nay

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA THANH TRA BỘ CÔNG AN 1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của Thanh tra Bộ Công an

1.1.1 Khái niệm

1.1.1.1 Khái niệm thanh tra

Thanh tra với vai trò là danh từ chung có thể được hiểu là một thực thể pháp lý, một thiết chế nhà nước về thanh tra để chỉ cơ quan,

tổ chức thanh tra hoặc bộ phận, lĩnh vực thanh tra nhất định Đồng thời, thanh tra với ý nghĩa như một động từ còn là khái niệm để chỉ hoạt động kiểm tra, kiểm soát của cơ quan, tổ chức, người được giao

nhiệm vụ, quyền hạn nhằm: “xem xét và phát hiện, ngăn chặn với những gì trái với quy định” của các tổ chức, cá nhân là đối tượng của

thanh tra

Từ phân tích nêu trên, thanh tra được hiểu như sau:

Thanh tra là việc xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự thủ tục

do pháp luật quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn được giao của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý hành chính nhà nước nhằm phòng ngừa, xử lý các vi phạm pháp luật, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý hành chính nhà nước

1.1.1.2 Khái niệm Thanh tra Bộ Công an

Khái niệm về Thanh tra Bộ được hiểu như sau:

Thanh tra Bộ là cơ quan thanh tra hoặc hệ thống các cơ quan thanh tra thuộc một Bộ, cơ quan ngang Bộ, được thành lập trên cơ sở quy định của Luật Thanh tra và các quy định riêng của Chính phủ, thực hiện chức năng thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành

trong phạm vi quản lý thuộc chức năng, nhiệm vụ của Bộ, cơ quan ngang Bộ

Trên cơ sở khái niệm chung về thanh tra; Thanh tra Bộ cũng như các quy định của pháp luật hiện hành, có thể đi đến thống nhất khái niệm về Thanh tra BCA như sau:

Thanh tra BCA là cơ quan thanh tra trực thuộc BCA, thực hiện chức năng thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành trong phạm vi quản lý nhà nước của BCA về bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội theo quy định của pháp luật

1.1.2 Đặc điểm Thanh tra Bộ Công an

Bên cạnh những đặc điểm chung của thanh tra, tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA còn có những đặc điểm riêng như sau: Thứ nhất, Thanh tra BCA là cơ quan của BCA, chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo song trùng trực thuộc, chịu sự chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng ủy CATW, Bộ trưởng BCA, đồng thời chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn về công tác, tổ chức, nghiệp vụ của Thanh tra Chính phủ

Thứ hai, Thanh tra BCA tiến hành hoạt động thanh tra hành

chính đối với Công an các đơn vị, địa phương và CBCS CAND theo quy định về phân cấp quản lý của Bộ trưởng BCA trong việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn được giao Đồng thời, tiến hành thanh tra chuyên ngành đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành pháp luật về bảo vệ ANQG, bảo đảm TTATXH, đấu tranh phòng chống tội phạm

Thứ ba, đối tượng thanh tra của Thanh tra BCA bao gồm: Cơ

quan, đơn vị và cá nhân thuộc BCA quản lý; Cơ quan, tổ chức và cá nhân Việt Nam trong việc chấp hành pháp luật về bảo vệ ANQG và giữ gìn TTATXH thuộc phạm vi quản lý nhà nước của BCA; Cơ quan,

tổ chức và cá nhân nước ngoài tại Việt Nam có hoạt động liên quan đến pháp luật về bảo vệ ANQG và giữ gìn TTATXH thuộc phạm vi

quản lý nhà nước của BCA

Thứ tư, Thanh tra BCA gắn liền với tính chất quản lý nhà nước

của BCA trong lĩnh vực ANTT Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực ANTT, BCA đề ra mục tiêu, yêu cầu, nội dung đối với hoạt động của Thanh tra BCA

1.1.3 Vai trò của Thanh tra Bộ Công an

Một là, Thanh tra BCA là một thiết chế đảm bảo và gia tăng hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước của BCA

Hai là, Thanh tra BCA có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước của BCA, góp phần nâng cao tính kỷ luật, ý thức trách nhiệm của CBCS, xây dựng lực lượng CAND trong sạch, vững mạnh

Ba là, Thanh tra BCA có vai trò quan trọng trong nhiệm vụ bảo

vệ bí mật nhà nước, góp phần bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự

Tổ chức bộ máy của Thanh tra BCA bao gồm 09 phòng chức năng Cơ cấu tổ chức và biên chế của Thanh tra BCA do Bộ trưởng BCA quy định

1.2.2 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Bộ Công an theo pháp luật hiện hành

Về chức năng

Thanh tra BCA thực hiện 03 chức năng:

Một là, giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết KNTC, tiếp công dân và PCTN, lãng phí trong CAND Hai là, tiến hành các hoạt động thanh tra bao gồm: thanh tra hành chính đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý của BCA; thanh tra chuyên ngành đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý nhà nước về bảo vệ ANQG và bảo đảm TTATXH, đấu tranh phòng, chống tội phạm trong phạm vi cả nước

Ba là, tiến hành các hoạt động giải quyết KNTC, tiếp công dân

và PCTN, lãng phí theo quy định của pháp luật

về thanh tra

Tổng kết, rút kinh nghiệm, trao đổi thông tin, nghiên cứu khoa học về công tác thanh tra trong phạm vi quản lý nhà nước của BCA

Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác do Bộ trưởng BCA giao

1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức và hoạt động của Thanh tra Bộ Công an

1.3.1 Hệ thống pháp luật

Các quy định pháp luật về tổ chức và hoạt động của thanh tra CAND là cơ sở pháp lý, là tiền đề cho việc tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA đi vào nề nếp, khuôn khổ Nếu hệ thống các văn bản pháp luật về thanh tra nói chung và thanh tra CAND nói riêng được xây dựng đầy đủ, thống nhất, có giá trị pháp lý cao, tạo hành lang pháp

lý thuận lợi tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA, qua đó góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước của BCA Ngược lại, nếu thiếu một cơ chế pháp lý cụ thể, phù hợp sẽ là một rào cản, kìm hãm việc thực hiện vai trò của Thanh tra BCA

1.3.2 Nguồn lực

Nguồn lực có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của tổ chức thanh tra, là yếu tố quyết định đến hiệu quả của hoạt động thanh tra Nguồn lực bao gồm nguồn nhân lực thanh tra và các điều kiện về cơ

sở vật chất, kỹ thuật

Nguồn nhân lực của Thanh tra BCA bao gồm đội ngũ cán bộ quản lý và đội ngũ CBCS làm công tác thanh tra, đây là nhân tố quan trọng quyết định chất lượng cũng như hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Thanh tra BCA

Các nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất, chính sách đãi ngộ, phương tiện làm việc,… là những điều kiện bảo đảm, chi phối sự tồn

tại và phát triển của các tổ chức thanh tra nói chung và Thanh tra BCA nói riêng

1.3.3 Khả năng phối hợp với các cơ quan, tổ chức khác trong hoạt động thanh tra

Tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA chịu tác động bởi nhiều mối quan hệ: mối quan hệ với Thanh tra Chính phủ (mối quan

hệ theo chiều dọc); mối quan hệ với BCA (mối quan hệ theo chiều ngang); mối quan hệ với Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy CATW; mối quan

hệ với các cơ quan tổ chức khác: Cơ quan điều tra, truy tố, xét xử;… Chính vì vậy, trong tổ chức và hoạt động của Thanh tra BCA cần chú trọng tăng cường khả năng phối hợp với các mối quan hệ, với các cơ quan, tổ chức khác trong hoạt động thanh tra

1.3.4 Tính chất đặc thù của lĩnh vực công tác tại Bộ Công an

Bộ là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các ngành, lĩnh vực được giao, mỗi Bộ sẽ mang những đặc điểm riêng xuất phát từ tính chất đặc thù của mỗi ngành, lĩnh vực mà

Bộ quản lý Vì vậy, công tác thanh tra của mỗi Bộ cũng sẽ chịu sự tác động từ những điểm khác biệt này

Tính đặc thù của lĩnh vực công tác tại BCA quyết định nghiệp

vụ công tác của BCA, đồng thời chi phối vấn đề tổ chức và hoạt động của cơ quan Thanh tra BCA

Chương 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA THANH TRA BỘ CÔNG AN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 2.1 Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của thanh tra Bộ Công an

2.2 Thực trạng tổ chức của Thanh tra Bộ Công an

2.2.1 Về cơ cấu tổ chức

Từ năm 2014 đến nay, Thanh tra BCA được sắp xếp gồm 09 phòng Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của các phòng do Chánh Thanh tra BCA đề xuất, Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND quyết định Riêng về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Văn phòng Ban Chỉ đạo PCTN, thực hành tiết kiệm và chống lãng phí trong CAND thực hiện theo quy định của

Bộ trưởng BCA

2.2.2 Về nhân sự

2.2.2.1 Lãnh đạo Thanh tra BCA

Hiện nay, lãnh đạo Thanh tra BCA bao gồm Chánh Thanh tra

và 06 Phó Chánh Thanh tra Đội ngũ lãnh đạo cấp phòng của Thanh tra BCA đã được kiện toàn đầy đủ bao gồm mỗi phòng chuyên môn

do 01 Trưởng phòng phụ trách và 03 Phó Trưởng phòng giúp việc 2.2.2.2 Cán bộ, chiến sĩ và Thanh tra viên

Về số lượng biên chế

Về biên chế của Thanh tra BCA tính đến hết ngày 31/12/2016

đã tăng lên 37 CBCS (25%) so với năm 2011 Trong đó: số lượng Thanh tra viên cao cấp tăng 42%; Thanh tra viên chính tăng 15%; Thanh tra viên tăng 48%; số lượng chưa được bổ nhiệm và không làm công tác thanh tra tăng 11%