Thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu từ thực tiễn huyện lộc ninh, tỉnh bình phước (tóm tắt)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ VĂN QUANG THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN XÂM PHẠM SỞ HỮU TỪ THỰC TIỄN HUYỆN LỘC NINH, TỈ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ VĂN QUANG

THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG

GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN XÂM PHẠM SỞ HỮU

TỪ THỰC TIỄN HUYỆN LỘC NINH, TỈNH BÌNH PHƯỚC

Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự

Mã số : 60.38.01.04

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Văn Độ

Phản biện 1 : TS.Võ Thị Kim Oanh

Phản biện 2 : PSG TS Hoàng Thị Minh Sơn

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp tại: Học viện Khoa học xã hội hồi 08 giờ ngày 03 tháng 05 năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Khoa học xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong giai đoạn đi u tra v án hình s Viện kiểm sát (VKS) có

ch c năng nhiệm v th c hành quy n c ng t và kiểm sát đi u tra c a Cơ quan đi u tra (CQĐT) và các cơ quan khác được giao ti n hành một s hoạt động đi u tra Với ch c năng nhiệm

v đó VKS gi vai tr quan trọng trong giai đoạn đi u tra đảm bảo t nh pháp ch c a hoạt động đi u tra ngay t khi kh i t

b t gi người phạm tội y u c u đi u tra thu thập ch ng c cho

đ n khi k t th c đi u tra nh m làm rõ s thật khách quan c a

v án nh m m c đ ch phát hiện nhanh chóng ch nh xác đi u tra, truy t mọi tội phạm Th c hành quy n c ng t trong giai đoạn đi u tra c a VKS hướng đ n t nh ch nh xác khách quan

c a quá trình ch ng minh s thật c a v án hình s thuộc phạm

vi trách nhiệm c a CQĐT bảo đảm việc truy c u trách nhiệm hình s có căn c và hợp pháp ngăn ng a xảy ra các trường hợp oan sai b lọt tội phạm ho c người phạm tội

Th c hiện ch trương c a Đảng v cải cách tư pháp t khi có Nghị quy t s 08/NQ-TW ngày 02/01/2002 c a Bộ ch nh trị

“về một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác tư pháp trong thời gian tới”, C ng tác th c hành quy n c ng t trong giai đọan

đi u tra các v án hình s đã có nhi u chuyển bi n t ch c c chất lượng ph chu n việc b t tạm gi tạm giam ph chu n các quy t định kh i t bị can kiểm sát các hoạt động đi u tra ngày càng n ng cao đưa t lệ b t x l hình s đạt 96 t lệ truy t đạt 98-99 ; hạn ch đáng kể các trường hợp phải đình

ch đi u tra do bị can kh ng phạm tội và T a án tuy n bị cáo

v tội

B n cạnh nh ng k t quả đạt được c ng tác th c hành quy n

c ng t (THQCT) và kiểm sát đi u tra (KSĐT) c ng như các hoạt động ti n hành t t ng khác như đi u tra truy t x t x

c n có nh ng hạn ch y u k m chung là c n được ti n hành theo n p c chưa kịp đ i mới tư duy; nhi u th t c c n rườm

ra ph c tạp làm cho quá trình giải quy t v án chậm chạp k o dài chi ph ti n hành t t ng t n k m; tình trạng BPNC b t tạm giam quá ph bi n; chưa có s ph n định hợp l ch c năng nhiệm v th m quy n c a các cơ quan ti n hành t t ng;

cơ ch đảm bảo quy n và nghĩa v c a nh ng người tham gia

t t ng c n bất cập nhất là quy n bào ch a c a bị can bị cáo Xuất phát t nh ng y u c u khách quan c a cuộc đấu tranh

ph ng ch ng tội phạm c a cải cách tư pháp x y d ng Nhà nước pháp quy n Việt Nam XHCN Hiện nay tại huyện Lộc Ninh t nh Bình Phước chưa có c ng trình nào nghi n c u v l luận và th c tiễn th c hành quy n c ng t trong giai đoạn đi u tra các v án hình s Đó là nh ng l do mà tác giả luận văn

chọn đ tài làm luận văn Thạc sĩ luật học tại Học viện

Khoa học xã hội

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trước y u c u c a Chi n lược cải cách tư pháp t nay đ n năm

2020 và th c hiện Bộ luật t t ng Hình s năm 2003 đ t ra tình hình nghi n c u để hoàn thiện Bộ luật t t ng Hình s năm

2015 và ch định th c hành quy n c ng t trong giai đoạn đi u tra các v án x m phạm s h u nói ri ng c ng như các giải pháp

n ng cao chất lượng th c hành quy n c ng t trong giai đoạn

đi u tra v án hình s Vì vậy nh ng vấn đ l luận và th c tiễn

v ch c năng th c hành quy n c ng t kiểm sát các hoạt động

tư pháp trong v án hình s c a Viện kiểm sát nh n d n đã được nhi u tác giả quan t m nghi n c u như Sách chuy n khảo

(2008), Thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp trong giai đoạn điều tra c a TS L H u Thể đã đ cập

các quan điểm và l luận chung v ch c năng nhiệm v c a VKS trong giai đoạn đi u tra v án hình s

TS Nguyễn Hải Phong (ch bi n năm 2014) Một số vấn đề về Tăng cường trách nhiệm thực hành quyền công tố, gắn công tố với hoạt động điều tra theo yêu cầu cải cách tư pháp NXB

Ch nh trị Qu c gia; GS.TS L Văn Cảm “ àn về hệ thống các

c quan ti n hành tố tụng và thi hành án trong chi n ư c cải cách tư pháp”, Tạp ch kiểm sát s 01/2009; PGS.TS.Tr n Văn

Độ Một số vấn đề về quyền công tố Hội thảo khoa học c a

Học viện khoa học xã hội (năm 2015); TS Tr n C ng Phàn

“Một số vấn đề về chủ trư ng tăng cường trách nhiệm công tố trong giai đoạn điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra theo yêu cầu cải cách tư pháp tạp ch Kiểm sát s 03/2012; Hoàng Nghĩa Mai “nghiên c u và ti p thu c chọn ọc kinh nghiệm cải cách tư pháp của ông h a háp và ộng h a ta ia

ph h p với điều kiện cụ thể của iệt am tạp ch Kiểm sát s 15/2012; Ths L Đ c Xu n “ iải pháp gắn công tố với hoạt

s 18/2011; TS L Thị Tuy t Hoa “Thực trạng và một số ki n ngh nh m tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra”, tạp ch Kiểm sát

s 08/2014; Nguyễn Mạnh Hi n “ âng cao chất ư ng thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, kiểm sát t các vụ

án kinh t - ch c vụ”, tạp ch Kiểm sát s xu n 2012; Dương Văn Ph ng “ âng cao chất ư ng, hiệu quả công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án tham nh ng”;

Các c ng trình nghi n c u li n quan đ n m hình t t ng ch c năng trong t t ng hình s li n quan đ n các cơ quan bảo vệ pháp luật và các tội x m phạm s h u như: GS.TS Võ Khánh

Vinh (2004), nh u n khoa học ộ u t tố tụng nh sự iệt Nam, Nxb C ng an nh n d n Hà Nội; GS.TS Võ Khánh Vinh (2005), iáo tr nh các c quan ảo vệ pháp u t, Nxb C ng an

nh n d n Hà Nội; GS.TS Võ Khánh Vinh (2014) Luật hình s Việt Nam ph n các tội phạm Nxb khoa học xã hội

Ngoài ra c n nhi u nghi n c u khác có li n quan đ n th c hiện

ch c năng th c hành quy n c ng t c a Viện kiểm sát nh n

d n Các c ng trình này nghi n c u v nhi u góc độ phạm vi khác nhau c a ch c năng th c hành quy n c ng t Qua k t quả khảo sát tr n cho thấy chưa có c ng trình nào nghi n c u một cách có hệ th ng và chuy n s u v THQCT trong giai đoạn đi u tra các v án x m phạm s h u g n với hoạt động

th c hiện ch c năng c a VKSND huyện Lộc Ninh như c ng trình nghi n c u trong luận văn c a tác giả

Trong quá trình th c hiện đ tài này tác giả có tham khảo ti p thu quan điểm c a các nghi n c u bài vi t trước v th c hiện

ch c năng th c hành quy n c ng t tr n cơ s đó n u l n quan điểm ri ng c a bản th n

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích của u n văn

Trên cơ s nghi n c u nh ng vấn đ l luận và th c tiễn v

ch c năng th c hành quy n c ng t trong giai đoạn đi u tra các

v án hình s nói chung và đ i với các v án x m phạm s h u nói ri ng ki n nghị hoàn thiện một s quy định c a pháp luật

t t ng Hình s và các giải pháp n ng cao chất lượng th c hành quy n c ng t trong giai đoạn đi u tra các v án hình s tr n địa bàn huyện Lộc Ninh t nh Bình Phước

3.2 hiệm vụ của u n văn

Đ tài nghi n c u c a luận văn có nh ng nhiệm v sau đ y:

- Nghi n c u nh ng vấn đ l luận và cơ s pháp l c a th c hành quy n c ng t trong giai đoạn đi u tra các v án x m phạm s h u

- Khảo sát th c tiễn THQCT trong giai đoạn đi u tra c a Viện KSND huyện Lộc Ninh đ i với các v án x m phạm s h u t năm 2011 đ n năm 2015; làm rõ nh ng hạn ch và nguy n

nh n c a nh ng hạn ch đó;

- Đ xuất ki n nghị hoàn thiện một s quy định c a Bộ luật Hình s ; Bộ luật t t ng Hình s và giải pháp n ng cao chất lượng th c hành quy n c ng t trong giai đoạn đi u tra các v

án x m phạm s h u

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tư ng nghiên c u

- Các nghi n c u v THQCT nói chung trong giai đoạn đi u tra v án nói ri ng;

- Các quy định pháp luật v THQCT;

- Hoạt động THQCT trong giai đoạn đi u tra các v án x m phạm s h u c a VKSND huyện Lộc Ninh

4.2 hạm vi nghiên c u

Luận văn tập trung nghi n c u nh ng l luận và th c tiễn áp

d ng các quy định c a pháp luật hiện hành v THQCT trong giai đoạn đi u tra các v án x m phạm s h u trong phạm vi

kh ng gian huyện Lộc Ninh t nh Bình Phước trong phạm vi thời gian t 2011 đ n 2015

Luận văn ch nghi n c u th c hành quy n c ng t trong đi u tra các v án v tội x m phạm s h u quy định tại Chương XIV BLHS 1999 (được s a đ i b sung năm 2009)

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được th c hiện d a tr n cơ s phương pháp luận là

ph p biện ch ng duy vật c a ch nghĩa Mác – L nin; Tư tư ng

Hồ Ch Minh các ch trương ch nh sách c a Đảng v Nhà nước pháp quy n v cải cách tư pháp

Các phương pháp nghi n c thể được s d ng là: Phương pháp nghi n c u tài liệu; phương pháp th ng k ; phương pháp khảo sát th c tiễn; phương pháp t ng hợp ph n t ch; phương pháp

so sánh

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- K t quả nghi n c u c a luận văn là làm sáng t nh ng vấn đ

l luận và quy định c a pháp luật v th c hành quy n c ng t trong giai đoạn đi u tra các v án x m phạm s h u; đưa ra

nh ng giải pháp n ng cao chất lượng th c hành quy n c ng t trong giai đoạn đi u tra các v án x m phạm s h u tại Viện KSND huyện Lộc Ninh

- K t quả nghi n c u c a luận văn có nghĩa khoa học và th c tiễn Luận văn góp ph n làm phong ph th m l luận v ch c năng th c hành quy n c ng t trong giai đoạn đi u tra các v

án x m phạm s h u c a Viện kiểm sát nh n d n K t quả nghi n c u có thể áp d ng vào th c tiễn c ng tác th c hành quy n c ng t trong giai đoạn đi u tra các v án x m phạm s

h u Luận văn có thể d ng làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy học tập và nghi n c u m n T t ng hình s

7 Cơ cấu của luận văn

Ph n nội dung c a luận văn được cấu tr c có 03 chương: Chương 1:Nội dung vấn đ l luận va phá luật v th c hành quy n c ng t trong giai đoạn đi u tra v án v tội x m phạm

s h u

Chương 2: Th c tiễn th c hành quy n c ng t trong giai đoạn

đi u tra các v án x m phạm s h u c a Viện KSND huyện Lộc Ninh

Chương 3: Giải pháp n ng cao chất lượng th c hành quy n

c ng t trong giai đoạn đi u tra các v án x m phạm s h u

c a Viện KSND huyện Lộc Ninh

Chương 1 NỘI DUNG VẤN ĐỀ L LUẬN VÀ PHAP LUẬT VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN

ĐIỀU TRA VỤ ÁN

VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU

1.1 Điều tra các vụ án về các tội x m phạm sở h u

ph p tài sản (Đi u 142) tội h y hoại ho c c làm hư h ng tài sản (Đi u 143) tội thi u trách nhiệm g y hậu quả nghi m trọng

đ n tài sản Nhà nước (Đi u 144) tội v g y thiệt hại nghi m trọng đ n tài sản (Đi u 145)

1.1.1.2 Đ c điểm pháp của các tội âm phạm s h u

- hách thể của tội phạm

Khách thể c a tội quan hệ x m phạm s h u là quan hệ s h u Quan hệ s h u là quan hệ xã hội có nội dung là quy n c a s

h u tài sản (gồm quy n chi m h u quy n s d ng và quy n định đoạt) đ i với tài sản

- M t khách quan của tội phạm

M t khách quan c a các tội phạm s h u nói chung bao gồm các dấu hiệu: Hành vi khách quan c a tội phạm hậu quả c a tội phạm m i quan hệ nh n quả gi a hành vi và hậu quả đó

- hủ thể của tội phạm

H u h t các tội thuộc chương này có ch thể thường tr tội thi u trách nhiệm g y thiệt hại đ n tài sản c a Nhà nước là tội

có ch thể đ c biệt

- M t chủ quan của tội phạm

Trong nhóm các tội x m phạm s h u có nh ng tội được th c hiện với l i c và các tội được th c hiện với l i v Các tội được quy định t Đi u 133 đ n Đi u 143 BLHS được th c hiện với l i c Các tội được quy định tại Đi u 144 và Đi u 145 BLHS được th c hiện với l i v

Động cơ tư lợi là dấu hiệu b t buộc các tội chi m đoạt tài sản tội chi m gi trái ph p tài sản và tội s d ng trái ph p tài sản

1.1.2.1 hái niệm điều tra các vụ án h nh sự

Đi u tra tội phạm là giai đoạn rất quan trọng trong TTHS Giai đoạn này k o dài rất ph c tạp và có nghĩa chi ph i cả ti n trình t t ng

Tr n cơ s đó tác giả đưa ra khái niệm đi u tra v án hình s

như sau: Điều tra vụ án h nh sự à một giai đoạn tố tụng h nh

sự o c quan c th m quyền ti n hành ng các iện pháp theo quy đ nh của pháp u t nh m thu th p tài iệu, ch ng c

àm r sự th t của vụ án, ch ng minh tội phạm trước pháp

u t, đảm ảo giải quy t đ ng đắn vụ án h nh sự và g p phần

ph ng ng a tội phạm

1.1.2.2 Th m quyền điều tra các tội âm phạm s h u

Với phạm vi nghi n c u c a luận văn là Th c hành quy n c ng

t trong giai đoạn đi u tra các v án x m phạm s h u c a Cơ quan cảnh sát đi u tra C ng an huyện Lộc Ninh n n nội dung này tác giả ch n u v cơ s pháp l c a việc t ch c và ph n định th m quy n đi u tra cấp huyện

1 Thực hành quyền c ng tố trong giai đoạn điều tra vụ

án hình sự về tội x m phạm sở h u

1.2.1 ề v trí, vai tr của iện kiểm sát

VKS là cơ quan do Qu c hội thành lập th a hành quy n l c t

Qu c hội và được Qu c hội giao cho ch c năng th c hành quy n c ng t kiểm sát hoạt động tư pháp

1.2.2 h c năng, nhiệm vụ của iên kiểm sát

Khoản 1 Đi u 107 Hi n pháp năm 2013 và Đi u 1 Luật t ch c

VKSND năm 2014 quy định “ iện kiểm sát nhân ân thực hành quyền công tố, kiểm sát các hoạt động tư pháp”

1.3 Khái niệm, đối tượng, phạm vi, nội dung và đ c đi m chức năng thực hành quyền c ng tố trong giai đoạn điều tra vụ án x m phạm sở h u

1.3.1 hái niệm, đối tư ng và phạm vi của ch c năng thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án h nh sự

Theo quan điểm chung hiện nay trong ngành kiểm sát thì khái niệm th c hành quy n c ng t trong giai đoạn đi u tra được

hiểu như sau: Thực hành quyền công trong giai đoạn điều tra

à hoạt động nhân anh hà nước thực hiện việc uộc tội, ảo đảm việc truy c u trách nhiệm h nh sự đối với người phạm tội

c căn c và h p pháp, ảo đảm mọi hành vi phạm tội đư c phát hiện đều phải đư c kh i tố, điều tra, theo pháp u t, không để ọt người, ọt tội, không àm oan người vô tội

1.3.2 ội ung thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án âm phạm s h u

Th c hành quy n c ng t và kiểm sát các hoạt động tư pháp là hai ch c năng hi n định được quy định tại Đi u 14 15 Luật t

ch c Viện KSND năm 2014 và Đi u 23 112 113 BLTTHS

Th nhất, các v án XPSH thường bị phát hiện chậm n n g y

nhi u khó khăn cho việc xác định ch nh xác thời gian địa điểm xảy ra tội phạm

Th hai, các v án XPSH thường li n quan đ n việc định giá

tài sản xác định quy n s h u tài sản và xác định tài sản bị chi m đoạt