Trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo luật đầu tư 2014 qua thực tiễn tỉnh bình định (tóm tắt)

Tuy nhiên đến thời điểm này chưa có công trình nghiên cứu khoa học nào đánh giá thực trạng pháp luật về trình tự, thủ tục cấp GCNĐKĐT với những mặt tích cực và hạn chế của chúng ảnh hưở

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGÔ THỊ MỸ DUNG

TRÌNH TỰ, THỦ TỤC CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN ĐĂNG KÝ ĐẦU TƯ THEO LUẬT ĐẦU TƯ 2014 QUA THỰC TIỄN TỈNH BÌNH ĐỊNH

Chuyên ngành: Luật Kinh tế

Mã số: 60.38.01.07

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017

Công trình được hoàn thành tại: Học viện khoa học xã hội Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Đức Minh

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ tại: Học viện Khoa học xã hội giờ ngày tháng

năm

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Vì trình tự, thủ tục cấp GCNĐKĐT có một vai trò rất quan trọng đối với nhà đầu tư và công tác quản lý của Nhà nước

Tuy nhiên, hiện nay việc thực thi pháp luật về trình tự, thủ tục cấp GCNĐKĐT vẫn còn rất nhiều bất cập, hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu hội nhập

Trong vài năm trở lại đây Bình Định đã có nhiều nỗ lực trong công tác xúc tiến đầu tư nhằm thu hút các nguồn lực đầu tư Với xu thế phát triển đó, lãnh đạo tỉnh Bình Định chú trọng đến cải thiện môi trường đầu tư đặc biệt là trình tự, thủ tục cấp GCNĐKĐT Xuất phát từ thực tiễn và vai trò của Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đối với hoạt động đầu tư tại Việt Nam Nên tác giả chọn

“Trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo Luật Đầu tư 2014 qua thực tiễn tỉnh Bình Định” làm đề tài cho

luận văn tốt nghiệp của mình

2.Tình hình nghiên cứu đề tài

Mặc dù, đã có nhiều công trình nghiên cứu về trình tự, thủ tục đầu tư Tuy nhiên đến thời điểm này chưa có công trình nghiên cứu khoa học nào đánh giá thực trạng pháp luật về trình tự, thủ tục cấp GCNĐKĐT với những mặt tích cực và hạn chế của chúng ảnh hưởng đến cải cách TTHC ở ViệtNam, đặc biệt về trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo Luật Đầu tư 2014 Dựa trên thực tiễn thực hiện pháp luật tại tỉnh Bình Định nói riêng và cả nước nói chung để đưa ra những giải pháp hữu hiệu Vì vậy đây là công trình nghiên cứu khoa học đầu tiên ở tỉnh Bình Định và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào

3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

Cung cấp luận cứ khoa học cho việc đánh giá và đưa ra những giải pháp hoàn thiện pháp luật về trình tự, thủ tục cấp GCNĐKĐT của Việt Nam nói chung và cho tỉnh Bình Định nói riêng

Xuất phát từ mục đích đó, tác giả đề ra ba nhiệm vụ chính trong quá trình nghiên cứu đề tài:

Thứ nhất, nghiên cứu cơ sở lý luận về đầu tư nói chung và trình tự thủ tục cấp GCNĐKĐT nói riêng Đồng thời tìm hiểu các quy định pháp luật có liên quan đến việc cấp GCNĐKĐT một cách

cụ thể, chi tiết, toàn diện

Thứ hai, qua đó đánh giá tính phù hợp của các quy định pháp luật, nêu ra những khó khăn vướng mắc tồn tại

Thứ ba, trên cơ sở phân tích thực tiễn từ đó đề xuất những giải pháp hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này

4.Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

4.1.Đối tượng nghiên cứu

 Hệ thống các quy phạm pháp luật về trình tự, thủ tục cấp GCNĐKĐT, cụ thể: trường hợp thực hiện thủ tục cấp GCNĐKĐT; thẩm quyền cấp GCNĐKĐT; trình tự thủ tục cấp GCNĐKĐT; lĩnh vực cấm đầu tư và đầu tư có điều kiện; hồ sơ đăng ký đầu tư…

 Thực tiễn áp dụng pháp luật về trình tự, thủ tục cấp GCNĐKĐT tại tỉnh Bình Định

4.2.Phạm vi nghiên cứu

Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu các quy định pháp luật hiện hành về trình tự, thủ tục cấp GCNĐKĐT Dựa trên những quy định của pháp luật, tác giả tiếp cận thực tiễn tại tỉnh Bình Định để tìm hiểu, phân tích đánh giá việc thực hiện và áp dụng pháp luật về trình

tự, thủ tục cấp GCNĐKĐT Từ đó kiến nghị một số giải pháp hoàn thiện trình tự, thủ tục cấp GCNĐKĐT

5.Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận: Luận văn nghiên cứu dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng của Chủ nghĩa Mác-Lênin

Trên nền tảng của phương pháp luận, tác giả vận dụng các phương pháp nghiên cứu cơ bản để thực hiện luận văn là: phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, thống kê gián tiếp, phương pháp lịch sử, phương pháp logic, phương pháp quy nạp, phương pháp diễn dịch…để tiến hành nghiên cứu làm sáng tỏ các vấn đề của

đề tài

6.Ý nghĩa lý luận vàthực tiễn của luận văn

Về mặt lý luận: Đề tài nghiên cứu làm rõ các quy định của pháp luật Việt Nam về trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Về mặt thực tiễn: Tác giả đưa ra cái nhìn thực tế về môi trường đầu tư, sự thông thoáng của pháp luật, về những hạn chế tồn tại trong quá trình cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, từ đó có những kiến nghị hoàn thiện pháp luật về về trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

7.Cơ cấu của luận văn

Ngoài các phần: Mục lục, danh mục chữ viết tắt, danh mục các bảng biểu, danh mục tài liệu tham khảo, mở đầu thì nội dung chính của Luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về trình tự, thủ tục cấp giấy

chứng nhận đăng ký đầu tư

Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn cấp giấy chứng

nhận đăng ký đầu tư tại tỉnh Bình Định

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện pháp luật và thực hiện pháp

luật về trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÌNH TỰ, THỦ TỤC CẤP

GIẤY CHỨNG NHẬN ĐĂNG KÝ ĐẦU TƯ

1.1 Cơ sở lý luận của trình tự thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

1.1.1 Khái niệm về trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư là văn bản, bản điện tử ghi

nhận thông tin đăng ký của nhà đầu tư về dự án đầu tư[22]

Có thể hiểu trình tự, thủ tục là “thứ tự, cách thức thực hiện những hành động cần thiết để hoàn thành một công việc hay để giải quyết một nhiệm vụ nào đó đặt ra theo một trình tự nhất định”

Ở góc độ khoa học pháp lý, theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08 tháng 06 năm 2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính, TTHC được quy định theo

hướng giải thích từ ngữ: “thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người

có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức”

Thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư là một trong những thủ tục hành chính trong hoạt động đầu tư Vậy trình tự, thủ

tục cấp GCNĐKĐT đó là “toàn bộ các quy tắc, chế độ pháp lý quy định về trình tự, trật tự, thực hiện thẩm quyền của cơ quan nhà nước trong việc giải quyết nhiệm vụ nhà nước và cấp GCNĐKĐT liên quan đến nhà đầu tư tạo thành hệ thống quy phạm thủ tục, có tính bắt buộc các cơ quan nhà nước cũng như các công chức nhà nước phải tuân theo trong quá trình giải quyết công việc thuộc chức năng

và thẩm quyền của mình” hay có thể hiểu là toàn bộ những công việc

cần thiết mà các chủ thể có liên quan phải thực hiện khi cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

1.1.2 Tính chất, đặc điểm của trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Thủ tục cấp GCNĐKĐT là một trong những dịch vụ hành chính công nên nó cũng mang những đặc điểm chung của dịch vụ hành chính công Ngoài ra bản thân nó còn mang một số tính chất, đặc điểm đặc thù

Nó là một hoạt động thực hiện pháp luật trong lĩnh vực đầu tư của chính các cơ quan có liên quan và cũng nhằm đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư

Thủ tục cấp GCNĐKĐT cũng giống như những quy định, nội quy, quy trình thực hiện của bất cứ hoạt động nào trong đời sống, phải đảm bảo tối thiểu những bước, những giấy tờ và thời gian nhất định

1.1.3 Nguyên tắc thực hiện thủ tục đầu tư

Chỉ có cơ quan nhà nước có thẩm quyền do pháp luật quy định mới có thẩm quyền quy định thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Khi thực hiện thủ tục đầu tư phải đảm bảo chính xác, khách quan, công bằng

Thủ tục đầu tư phải rõ ràng và công khai

Các bên tham gia thủ tục đầu tư bình đẳng trước pháp luật Thủ tục hành chính được thực hiện đơn giản tiết kiệm

1.1.4 Sự cần thiết của trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Về mặt pháp lý, Nghị định 84/2015/NĐ-CP ngày 30/09/2015

về giám sát và đánh giá đầu tư coi GCNĐKĐT cũng là căn cứ duy nhất để Nhà nước thực hiện chế độ hậu kiểm đối với dự án đầu tư Một mặt, bảo vệ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam không bị các doanh nghiệp nước ngoài thâu tóm, một mặt nhằm quản

lý chặt chẽ hơn việc bảo vệ môi trường của các cơ sở sản xuất, kinh doanh trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Ý nghĩa quan trọng hơn nữa chính là sự bảo hộ đối với nhà đầu tư, mà đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài

1.1.5 Vai trò của trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Đối với nhà nước: tạo được hành lang pháp lý từ đó thể hiện

chức năng quản lý cơ cấu các thành phần kinh tế  xã hội, kiểm soát các hoạt động kinh tế đã đặt ra

Đối với nhà đầu tư: Sau khi được cấp GCNĐKĐT nhà đầu tư

có quyền tiến hành các hoạt động đầu tư đã đăng ký

Đối với đối tác kinh doanh: GCNĐKĐT là một chứng nhận

cho các đối tác kinh doanh và họ cũng sẽ được nhà nước bảo hộ pháp

lý khi hoạt động đầu tư, kinh doanh trong phạm vi dự án đầu tư

Đối với xã hội: xác định được mức độ hấp dẫn của thị trường

đầu tư, tốc độ tăng trưởng kinh tế

1.2 Nội dung trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng

ký đầu tư

1.2.1 Các trường hợp thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Luật Đầu tư năm 2014 dựa trên quốc tịch của nhà đầu tư Ngoài ra, các trường hợp phải thực hiện thủ tục cấp GCNĐKĐT thường dựa vào sự tác động của dự án đầu tư đối với các vấn đề liên quan đến : an ninh quốc phòng, môi trường, chính trị, tài nguyên thiên nhiên…

1.2.2 Thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Thẩm quyền cấp GCNĐKĐT được quy định tùy vào từng trường hợp cụ thể Mỗi quốc gia quy định cơ quan có thẩm quyền cấp GCNĐKĐT là khác nhau, nhưng chung quy lại đó là những cơ quan quản lý trực tiếp hoạt động đầu tư

1.2.3 Trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Một cách khái quát trình tự, thủ tục cấp GCNĐKĐT được tiến hành qua các bước sau:

Bước 1 Chuẩn bị hồ sơ

Tùy theo loại dự án đầu tư mà nhà đầu tư chuẩn bị hồ sơ đầu

tư hay cả hồ sơ đầu tư và hồ sơ quyết định chủ trương đầu tư

Bước 2 Nộp hồ sơ

Hồ sơ cấp GCNĐKĐT sau khi đã được chuẩn bị đầy đủ phải được nộp tại cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận cấp GCNĐKĐT

Bước 3 Cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Phụ thuộc vào dự án đầu tư có hay không thuộc diện quyết định chủ trương đầu tư mà các cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện các công việc cụ thể theo quy định của pháp luật để cấp GCNĐKĐT

và thời hạn cấp GCNĐKĐT cũng khác nhau

1.3 Trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư tại một số nước và gợi mở kinh nghiệm cho Việt Nam

1.3.1 Trung Quốc

Tại Trung Quốc, quá trình đó bao gồm các bước:

Bước 1: Xem xét về tập trung kinh tế và an ninh quốc gia Bước 2: Xin ý kiến các cơ quan có liên quan về địa điểm thực hiện dự án

Bước 3: Xin Chấp thuận đầu tư của Ủy ban cải cách và phát triển quốc gia

1.3.2 Indonesia

Quá trình đầu tư tại Indonesia được chia làm 3 giai đoạn Tuy nhiên ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư nhà đầu tư chỉ phải xin giấy phép nguyên tắc trước khi tiến hành hoạt động đầu tư

Đối với một số lĩnh vực thuộc lĩnh vực cấm và hạn chế đầu tư, nhà đầu tư cần được phê chuẩn từ bộ quản lý trong lĩnh vực đó

1.3.3 Thái Lan

Tại Thái Lan, đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

có dự án đầu tư tại Thái Lan (bên nước ngoài chiếm trên 49%) trước hết phải làm thủ tục để được cấp Giấy phép kinh doanh nước ngoài (FBL)

1.3.4 Philippines

Để tiến hành đầu tư tại Philippines, Nhà đầu tư phải tiến hành thành lập một doanh nghiệp Sau khi doanh nghiệp được thành lập, trong một số trường hợp nhất định Nhà đầu tư phải làm thủ tục xin Chấp thuận của Ủy ban đầu tư trước khi đi vào hoạt động

Nhìn chung, dự án đầu tư muốn thực hiện được đều phải được

sự chấp thuận của cơ quan quản lý nhà nước, biểu hiện có thể dưới dạng nhiều hình thức Tuy nhiên đều phải thông qua các bước: chuẩn

bị hồ sơ; nộp hồ sơ; thẩm tra dự án đầu tư để kiểm tra năng lực của công ty và các điều kiện ràng buộc; chấp thuận đầu tư Vì vậy cần

nghiên cứu chỉ quy định cấp GCNĐKĐT trong những trường hợp thực sự cần thiết, và lợi ích của việc cấp GCNĐKĐT lớn hơn rủi ro

do việc cấp GCNĐKĐT mang lại

Kinh nghiệm của Trung Quốc có nhiều vấn đề Việt Nam có thể học hỏi Thứ nhất là Trung Quốc tách bạch việc cấp phép đầu tư vào dự án sản xuất, xây dựng cơ sở hạ tầng (nhóm 1) với dự án dịch

vụ (nhóm 2) Thứ hai là trong các nhóm dịch vụ cũng có sự phân biệt tùy vào tầm quan trọng của dịch vụ đó và phải có thời hạn xét duyệt

cụ thể.Đối với nhóm 1, mối quan tâm hàng đầu là sử dụng đất, bảo

vệ môi trường, mức tiêu hao điện, nước, nhu cầu sử dụng lao động Kinh nghiệm của Indonesia cũng cho thấy việc quản lý chủ yếu chỉ tập trung vào mức độ hạn chế sở hữu của người nước ngoài trong một số ngành nghề (gọi là negative list - danh mục loại trừ)

Kết luận chương 1

Sau khi trình bày chi tiết cụ thể về trình tự, thủ tục cấp GCNĐKĐT tác giả rút ra các kết luận sau:

Thứ nhất, thủ tục cấp GCNĐKĐT là một dạng của TTHC Do

vậy nó có những đặc điểm cơ bản của TTHC và được quy định chặt chẽ trong hệ thống pháp luật đầu tư

Thứ hai, cải cách TTHC trong đó có thủ tục cấp GCNĐKĐT

chính là cải thiện môi trường đầu tư góp phần thu hút đầu tư, phát triển kinh tế  xã hội

Thứ ba, qua việc tìm hiểu về các quy định pháp luật của một

số nước ta thấy rằng, các quốc gia và Việt Nam có thể học hỏi ở họ nhiều điểm và bằng cách tiếp cận đúng đắn, việc tiếp thu này sẽ mang lại hiệu quả cao

Chương 2 TRÌNH TỰ, THỦ TỤC CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN ĐĂNG KÝ ĐẦU TƯ THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN

Chủ thể đăng ký

Nhà đầu tư nước ngoài là cá nhân có quốc tịch nước ngoài, tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài thực hiện hoạt động đầu

tư kinh doanh tại Việt Nam [23, Điều 3]

Ngoài ra các tổ chức kinh tế trong nước có dự án đầu tư tại Việt Nam nhưng có nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ từ 51% vốn điều

lệ trở lên; Đối với công ty hợp danh có đa số thành viên hợp danh là

cá nhân nước ngoài thì khi có dự án đầu tư bắt buộc phải thực hiện thủ tục cấp GCNĐKĐT

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có đặc điểm như trên và nắm giữ 51% vốn điều lệ tại tổ chức kinh tế thì cũng phải thực hiện thủ tục cấp GCNĐKĐT

Trường hợp nhà đầu tư trong nước thực hiện các dự án thuộc trường hợp phải có chấp thuận chủ trương đầu tư thì vẫn phải thực hiện thủ tục cấp GCNĐKĐT

Ngoài những chủ thể bắt buộc trên thì đối với các nhà đầu tư khác nếu có nhu cầu xin cấp GCNĐKĐT vẫn có thể thực hiện thủ tục cấp GCNĐKĐT như đối với các nhà đầu tư đó

Các chủ thể có liên quan khác

Có thể thấy đối với một dự án đầu tư xin cấp GCNĐKĐT thì ngoài các chủ thể trên, còn có một số chủ thể khác tham gia vào quy trình cấp GCNĐKĐT Các cơ quan này cùng phối hợp cho ý kiến thuộc phạm vi quản lý của mình đối với dự án đầu tư đó đến đầu mối tiếp nhận, cấp GCNĐKĐT

2.1.1.2 Thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Theo Luật Đầu tư 2014, thẩm quyền cấp GCNĐKĐT được giao cho các cơ quan sau:

 Thẩm quyền của Sở Kế hoạch và Đầu tư

 Thẩm quyền của Ban quản lý KCN, khu chế xuất, khu công

nghệ cao, khu kinh tế

2.1.1.3 Trình tự thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng