Xuất phát từ sự đổi mới dạy và học trong nhà trường phổ thông: Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực hóa học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn ch
Trang 1I Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến
I.1 Xuất phát từ sự đổi mới dạy và học trong nhà trường phổ thông: Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ
chú ý tích cực hóa học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyệnnăng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống vànghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thựctiễn Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giữa giáo viên
và học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triểnnăng lực xã hội Để hiện thực hóa định hướng đổi mới này, các nhà nghiêncứu đã đề xuất nhiều biện pháp đổi mới khác nhau: từ việc cải tiến cácphương pháp dạy học truyền thống như thuyết trình, đàm thoại… đến cácphương pháp mới như phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề,phương pháp dự án, phương pháp đàm thoại gợi mở, phương pháp dạy họcnhóm, và các kỹ thuật dạy học hiện đại… nhằm phát huy tính tích cực,năng động, sáng tạo của người học, hình thành những năng lực chung(Năng lực làm chủ và phát triển bản thân: tự học, giải quyết vấn đề, sángtạo và quản lý bản thân; Năng lực xã hội : năng lực giao tiếp, hợp tác; nănglực công cụ: năng lực tính toán, sử dụng ngôn ngữ, ứng dụng công nghệthông tin) và năng lực đặc thù môn Hóa học (năng lực giải quyết vấn đề;năng lực tư duy sáng tạo; năng lực hợp tác; năng lực tự quản bản thân;năng lực thực hành thí nghiệm; năng lực tính toán) cho người học
I.2 Xuất phát từ ưu điểm của phương pháp dạy học dự án: Dạy
học theo dự án là một phương pháp, hay một hình thức dạy học, trong đóngười học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lýthuyết và thực tiễn, thực hành Nhiệm vụ được người học thực hiện với tính
tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập: từ việc xác định mục đích, lập kếhoạch, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình vàkết quả thực hiện Có thể nói, dạy học theo dự án là hoạt động học tập tạo
Trang 2cơ hội cho người học tổng hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực học tập và ápdụng một cách sáng tạo vào thực tế cuộc sống Kết hợp với vận dụng kiếnthức liên môn vào giải quyết một vấn đề, với phương pháp này, người họcđược phát triển năng lực tư duy, năng lực sáng tạo Đặc biệt giúp học sinhbiết vận dụng lí thuyết với thực hành, tư duy với hành động, nhà trường và
xã hội để giải quyết những vấn đề phức tạp trong đời sống
I.3 Thực tế giảng dạy bài ancol:
- Trong bộ môn Hóa học - chương trình cơ bản lớp 11, học sinh đượchọc một số kiến thức cơ bản về ancol (công thức, mô hình, tính chất vật lí,hóa học, thí nghiệm, ứng dụng)
- Ancol (rượu) còn có nhiều tác dụng sinh học, y học…, rượu còndùng để uống và không thể thiếu trên các bàn tiệc, trong mọi cuộc giao lưu,gặp gỡ Vì thế học về rượu, không chỉ học kiến thức hóa học của rượu mà
là quá trình vận dụng kiến thức tổng hợp liên môn để thưởng thức và bồiđắp những tri thức cho người học
II Thực trạng trước khi tạo ra sáng kiến
II.1 Việc học tập bộ môn Hóa học và học bài ancol nói riêng theo phương pháp truyền thống
Tổ chức giờ học giáo viên cung cấp cho học sinh những kiến thức cơbản như đồng đẳng, đồng phân, danh pháp, tính chất lí hóa, điều chế ứngdụng…dưới hình thức thuyết trình bằng bảng phẩn hoặc trình chiếupowerpoint
Học bài nào chỉ biết đến bài học đó, chưa đầu tư thời gian để tìmhiểu nghiên cứu chuyên sâu về một vấn đề, chưa biết kết hợp kiến thức liênmôn để giải quyết các vấn đề nảy sinh trong thực tiễn
Kết quả là, học sinh học xong không thấy có gì khác biệt so với họcmột bài hóa học hữu cơ nào khác Học sinh khá thụ động, máy móc, trông
Trang 3chờ vào sách để học tốt, tài liệu tham khảo, không có khả năng đánh giá, lýgiải vấn đề.
Năng lực của người học bị hạn chế, khả năng giải quyết vấn đề chưađược bồi dưỡng, khả năng sáng tạo cũng còn rất hạn chế
II.2 Cách dạy và học theo hướng tích cực, phát triển năng lực học sinh, bám sát yêu cầu đổi mới trong dạy và học và kiểm tra đánh giá của Bộ Giáo dục- Đào tạo.
- Cụ thể, chúng tôi đã tổ chức dự án học tập về ancol (rượu) cho các
em, phối kết hợp với vận dụng các kỹ thuật dạy học hiện đại: chia nhóm,đặt câu hỏi, sơ đồ tư duy, tình huống, nêu vấn đề… Trong quá trình tổchức, luôn có sự kết hợp giao thoa giữa kiến thức sách vở và kiến thức thựctiễn, giữa hóa học và các bộ môn có liên quan, giữa kĩ năng đọc sách với kỹnăng thực hành thí nghiệm, thuyết trình…
- Từ thực tiễn cách học dự án trên, học sinh đã chủ động và thực sựhứng thú hơn, năng lực tư duy được rèn luyện nhiều hơn, đặc biệt các nănglực hợp tác, năng lực thực hành, và năng lực giải quyết thực tiễn đã đượcrèn luyện
Kết quả đó cũng chính là mục đích sâu xa mà dự án giảng dạy và họctập về anocol (rượu) hướng tới, xin được trao đổi và tiếp thu những ý kiếnđóng góp quý giá của thầy cô đồng nghiệp
Đây cũng là một trong 50 đề tài đã vượt qua hơn 1500 đề tài của cácgiáo viên trong cả nước lọt vào vòng chung khảo cuộc thi: “Giáo viên sángtạo trên nền tảng công nghệ thông tin năm 2015” do Bộ Giáo dục và Đàotạo tổ chức
III Giải pháp
III.1 Về nhận thức và tư tưởng
III.1.1 Nhận thức đúng về mục tiêu dạy học
Trang 4+ Kiến thức:
Một số kiến thức cơ bản về ancol (công thức, mô hình, tính chấtvật lí, hóa học, thí nghiệm, ứng dụng) trong bộ môn Hóa học -chương trình cơ bản lớp 11
Có cái nhìn tổng thể hơn về ancol so với chương trình học trênlớp thông qua việc học sinh tìm hiểu về tác dụng, tác hại vànhững điều lí thú khác về rượu
+ Kĩ năng:
Học sinh phát triển được kỹ năng công nghệ trong việc tìm kiếm
và sử dụng thông tin thích hợp trên mạng
Học sinh có kỹ năng quan sát và làm thí nghiệm hóa học
Dùng kỹ năng tư duy độc lập và kỹ năng hợp tác để tìm hiểu vềtác dụng, tác hại và những kiến thức lí thú khác liên quan đếnrượu khi các em làm việc độc lập và làm việc nhóm
Phát triển kỹ năng nói tự tin, lưu loát trong quá trình thuyết trình
dự án, phỏng vấn
Phát triển kỹ năng viết trong quá trình chuẩn bị phần phỏng vấn,thuyết trình
III.1.2 Nhận thức đúng về phương pháp dạy học dự án
III.1.2.1 Khái niệm
Dạy học dự án (Project Work) là một phương pháp dạy học, trong
đó, người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợpgiữa lí thuyết và thực hành, tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu Nhiệm vụnày được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trìnhhọc tập, từ việc xác định mục đích, lập kế hoạch, đến việc thực hiện dự án,kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện Làm việcnhóm là hình thức cơ bản của dạy học dự án
III.1.2.2 Đặc điểm và phân loại dự án
Trang 5- Đặc điểm: định hướng thực tiễn, có ý nghĩa thực tiễn xã hội, địnhhướng hứng thú người học, tính phức hợp, định hướng hành động, tính tựlực cao của người học…
- Phân loại theo chuyên môn; theo sự tham gia của người học, theo
sự tham gia của GV, theo quỹ thời gian…
III.1.2.3 Tiến trình thực hiện
Bước 2: Xây dựng đề cương, kế hoạch thực hiện: Trong đó, cần xácđịnh những việc cần làm, thời gian dự kiến, vật liệu, kinh phí, phương pháptiến hành và phân công công việc trong nhóm
- Bước 3: Thực hiện dự án Các thành viên thực hiện theo kế hoạch
đã đề ra cho nhóm và cá nhân, thực hiện các hoạt động trí tuệ và thực tiễn,thực hành xen kẽ nhau Từ đó, sản phẩm của dự án và thông tin mới đượctạo ra
- Bước 4: Thu thập kết quả và công bố sản phẩm Kết quả có thểđược viết dưới dạng thu hoạch, báo cáo, luận văn Cũng có thể là nhữnghành động phi vật chất, như biểu diễn kịch, tổ chức một hoạt động sinhhoạt nhằm tạo ra các tác động xã hội Sản phẩm được trình bày giữa cácnhóm, hoặc trong nhà trường, ngoài xã hội…
Bước 5: Đánh giá dự án Giáo viên và học sinh đánh giá quá trìnhthực hiện và kết quả cũng như kinh nghiệm đạt được Từ đó rút ra nhữngkinh nghiệm cho việc thực hiện dự án tiếp theo
Trang 6III.1.2.4 Ưu điểm của dạy học dự án đối với người học
(Tiến hành so sánh với phương pháp dạy học truyền thống, để rút ra những
ưu điểm và khó khăn của phương pháp dạy học mới này)
- Gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội;
- Kích thích động cơ, hứng thú học tập của người học;
- Phát huy tính tự lực, tính trách nhiệm;
- Phát triển khả năng sáng tạo;
- Rèn luyện năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp;
- Rèn luyện tính bền bỉ, kiên nhẫn;
- Rèn luyện năng lực cộng tác làm việc nhóm;
- Phát triển năng lực đánh giá
III.1.2.5 Ưu điểm dạy học dự án đối với môn Hóa học
- Giúp hình thành những năng lực chuyên biệt của người học; năng lực tưduy độc lập và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực thực hành,quan sát và làm thí nghiệm …
III.1.3 Nhận thức đúng về kỹ thuật dạy học tích cực
Trong bối cảnh mới của thời đại, đổi mới cách dạy và học theohướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học là một yêucầu bức thiết đối với người giáo viên, với nhà trường và ngành giáo dục nóichung
- Quá trình học tập tích cực nói đến những hoạt động của chủ tích cực nhận thức, có khát vọng hiểu biết và không ngừng cố gắng cả vềnghị lực và trí tuệ cao để chiếm lĩnh tri thức Tính tích cực trong học tậpcủa học sinh bộc lộ ở khả năng: Hứng thú với học tập; tập trung chú ý dếnbài học; mức độ tự giác tham gia vào xây dựng bài học, trao đổi, thảoluận…; có sáng tạo trong học tập; thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao;
Trang 7thể-hiểu bài và có thể trình bày lại bài theocách thể-hiểu của mình; biết vận dụngtri thức để giải quyết vấn đề thực tiễn
- Dạy học tích cực: Hoạt động nhằm tích cực hoá hoạt động học tập
và phát triển tính sáng tạo của người học Nó đem lại cho người học hứngthú, niềm vui học tập, nuôi dưỡng khát khao sáng tạo cho người học
III.2 Giải pháp trọng tâm: Tổ chức dạy học dự án “NẾU KHÔNG CÓ
RƯỢU” cho học sinh THPT
III.2.1 Mục tiêu của dự án
III.2.1.2 Kỹ năng
Sau khi hoàn thành dự án, học sinh sẽ có khả năng:
+ Sử dụng các kiến thức đã học về ancol: Tính chất, mô hình củaancol, những câu ca dao, ngạn ngữ về rượu của người Việt và các nướckhác trên thế giới, những chuyện cười và những điều lí thú khác liênquan đến rượu trong cuộc sống, tác dụng và tác hại của rượu đối với conngười
+ Dùng kỹ năng tư duy độc lập và kỹ năng hợp tác để thực hiện sảnphẩm dự án
+ Phát triển kỹ năng nói tự tin, lưu loát trong quá trình thuyết trình
dự án, phỏng vấn, xây dựng video
Trang 8+ Biết cách vận dụng kỹ năng viết bài cùng với kỹ năng nói trongphần thuyết trình, phỏng vấn, xây dựng video.
Các kỹ năng mà học sinh được rèn luyện qua dự án:
+ Giao tiếp và hợp tác (Communication and Collaboration)
+ Tư duy độc lập và giải quyết vấn đề (critical-thinking and Problemsolving)
+ Chủ động và khả năng tự định hướng (Activity and Self –Direction)
+ Sáng tạo và đổi mới (Creativity and Innovation)
III.2.1.3 Thiết bị dạy học, học liệu
- Các thiết bị, đồ dùng dạy học, học liệu sử dụng trong dạy học dự án.
- Các ứng dụng CNTT trong việc dạy và học của dự án.
a Phần cứng:
1 Máy tính để xây dựng và nghiên cứu bài trình diễn
2 Kết nối Internet để sử dụng máy tính và liên lạc qua thư điện tử
3 Hệ thống máy projector để trình chiếu bài trình diễn
b Phần mềm:
1 Trình duyệt Internet để duyệt nội dung nghiên cứu
2 Phần mềm đa phương tiện, web để thiết kế các tài liệu quảng bá vàbài trình diễn
3 Tạo facebook của mỗi nhóm để trao đổi những thông tin khi học sinh
ở nhà
4 Những tư liệu hỗ trợ CNTT; Sử dụng phần mềm cắt phim; phần mềm
xử lý phim; Kỹ thuật xử lý ảnh với công cụ Microsoft office picture manager, Phần mềm ChemDraw Ultra 10.0; Chem3D Ultra 10.0 để vẽ công thức và mô hình phân tử ancol Cụ thể như sau:
Trang 94.1 Phần mềm cắt phim: VCD CUTTER 4.04
4.2 Phần mềm xử lý âm thanh: POWER CUTTER (MP3
CUTTER)
4.3 Xử lý ảnh với công cụ Microsoft office picture manager
4.4 Phần mềm vẽ công thức và mô hình phân tử:
ChemDraw Ultra 10.0; Chem3D Ultra 10.0
* Định hướng: Đây là khâu quan trọng, cũng là bước đầu tiên sẽ
định hướng mục tiêu cho học sinh trong toàn bộ dự án Để khơi gợi hứngthú, giáo viên sẽ đặt người học vào tình huống, dẫn dắt ý tưởng thông quanhững câu hỏi, chia nhóm làm việc theo hứng thú và theo năng lực Họcsinh không bị áp đặt và sẽ lựa chọn chủ đề, nhóm làm việc theo sự quantâm và sở trường của bản thân
Sử dụng phương pháp dạy học theo nhóm học tập là nền tảng của dạy học dự án.
Khái niệm: Hoạt động theo nhóm là một trong những phương pháp
dạy học quan trọng trong cách phương pháp dạy học tích cực nhằm mụctiêu giúp cho người học chủ động tham gia vào các hoạt động xã hội, trách
ỉ lại, thụ động trong việc tiếp nhận kiến thức Các học sinh được phân côngvào các nhóm học tập phù hợp, được giao những nhiệm vụ học tập phùhợp Học sinh thi hành các nhiệm vụ mà không cần sự giám sát trực tiếp,
Trang 10liên tục của giáo viên Có những nội dung học sinh không thể làm việc độclập thì làm việc theo nhóm sẽ giúp các em hợp tác làm việc và đạt hiệu quảcao Dạy học theo nhóm có tác dụng rất tốt đối với người học Với việc họcnày, học sinh ý thức được về khả năng của mình, nâng cao niềm tin vàoviệc học, ứng dụng xử lí hợp lí các tình huống trong học tập một cách trựctiếp Hơn nữa, việc học tập theo nhóm giúp các em tự tin hơn trong học tập,trách được mặc cảm tự ti, lo âu vì sự thất bại Đồng thời, góp phần cải thiệnmối quan hệ của cá nhân, ý thức cao về khả năng của bản thân Phù hợp với
quan niệm “giáo dục không nhằm mục tiêu nhồi nhét kiến thức mà là thắp sáng niềm tin” (W B Yeats)
+ Khi tiến hành chia nhóm, giáo viên có thể sử dụng theo các cách:Thứ nhất, chia học sinh trong lớp theo nhóm hứng thú Tức là, các em có
sở thích hoặc năng lực về nội dung học tập nào thì các em sẽ tự lựa chọnnội dung học tập đó Thứ hai, chia học sinh trong lớp theo nhóm học phụthuộc vào yêu cầu của bài học Thứ ba, chia học sinh trong lớp theo nhómphụ thuộc vào trình độ của học sinh, sao cho trong nhóm học tập có các họcsinh thuộc trình độ từ cao xuống thấp…
+ Giáo viên sẽ cắt cử đại diện nhóm, hướng dẫn các em xây dựng
các câu hỏi, công việc để hoàn thành
* Cụ thể
- Phát động dự án:
Trang 13Học sinh sẽ đóng vai là những Nhà nghiên cứu nhỏ tìm hiểu về Tínhchất, mô hình của ancol, những câu ca dao, ngạn ngữ về rượu của ngườiViệt và các nước khác trên thế giới, những chuyện cười và những điều líthú khác liên quan đến rượu trong cuộc sống của chúng ta Những Nhànghiên cứu nhỏ cũng tìm hiểu và điều tra về tác dụng và tác hại của rượuđối với con người.
Ngoài việc học sinh thiết kế bài giới thiệu ancol bằng powerpointcho mỗi phần Học sinh được chia làm 3 nhóm với vai trò cụ thể như sau:
Nhóm 1: Sưu tầm một số câu ngạn ngữ về rượu có ở khắp nơi trên
thế giới, các em đi tìm những câu ngạn ngữ của người Anh Một sốcâu chuyện hài hước, những bài thơ, những câu ca dao hay về rượu.Ngoài ra các em còn trực tiếp làm các thí nghiệm liên quan đến ancolnhư Thí nghiệm Cu(OH)2+ glixerol (C3H5(OH)3; thí nghiệm Na phảnứng với etanol (C2H5OH)
Nhóm 2: Rượu cũng có rất nhiều tác dụng đối với đời sống Trong
cuộc sống, rượu hay được sử dụng góp phần làm cho các bữa tiệcthêm khoan khoái Nó trở thành công cụ xả stress của rất nhiều người
ở mọi lứa tuổi, mọi ngành nghề khác nhau Có lẽ Etanol (hay còn gọi
là ancol etylic có công thức C2H5OH) được kể đến đầu tiên ngoài giớithiệu về mô hình phân tử với nhiều tác dụng của nó:
1 Điều chế các hợp chất hữu cơ;
2 Làm dung môi;
Trang 143 Chất khử trùng;
4 Nhiên liệu;
5 Sản xuất đồ uống Rượu tỏi, Rượu vang, Rượu etylic 70-96 độ(cồn) là những ứng dụng không thể kể đến trong cuộc sống củaEtanol
Ngoài ra còn có Clip các em tự làm giấm và phổ biến cách là giấm vớimọi người Metanol (CH3OH) và glixerol (C3H5(OH)3 cũng có nhiều ứngdụng được các em tìm hiểu kỹ
Nhóm 3: Tìm hiểu về tác hại của nó Như chúng ta biết nhiều ca tử
vong có liên quan đến chất có cồn, bệnh nhân loạn thần do rượu, cácbệnh lý nội khoa như gan chiếm hơn 33%, bệnh lý tim mạch đườngtiêu hóa, tim mạch…đều gia tăng ở những đối tượng nghiện rượu làmột trong những con số đáng lưu tâm mà nhóm đã tìm hiểu được.Clip các em đóng vai là những phóng viên nhỏ phỏng vấn bác sĩtrưởng khoa Hồi sức tích cực- chống độc của Bệnh viện Đa khoa tỉnhNam Định để tìm hiểu rõ hơn về tác hại của rượu đối với cơ thể conngười Khi uống nhiều rượu ảnh hưởng đến: 1 Não bộ; 2 Tim, huyếtáp;3 Gan; 4 Dạ Dày; 5 Phổi; 6 Tụy; 7 Thận; 8 Xương khớp; 9.Ảnh hưởng đến khả năng tình dục và sức khỏe sinh sản
Sơ đồ tư duy phân công nhiệm vụ qua việc lựa chọn chủ đề
Trang 15Sau khi nắm rõ mục tiêu bài học, nhiệm vụ của công việc, các nhómbắt đầu làm việc trong một tuần với các phần công việc xây dựng kế hoạchthực hiện dự án, bản kiểm mục quy trình thực hiện dự án Nhóm trưởng sẽphân công các thành viên nghiên cứu tìm tư liệu về rượu và tập hợp tư liệucần thiết theo đúng sự phân công trong dự án.
1 Phiếu khảo sát nhu cầu của học sinh 1
Họ và tên: ………Lớp:………
PHIẾU KHẢO SÁT NHU CẦU HỌC SINH
(Trước khi thực hiện dự án)
(Học sinh đánh dấu X vào ô lựa chọn )
Câu 1: Khi được truyền dạy những kiến thức mới, em thích được học theo kiểu:
GV giảng giải rồi tiếp thu
GV đưa ra một vấn đề, HS tự tìm hiểu rồi lĩnh hội kiến thức mới
HS tự tìm hiểu và đưa ra vấn đề cho GV giải đáp
Trang 16 Không tham gia.
Câu 3: Em có thích đứng trước tập thể để trình bày và thuyết phục mọi người về bất kỳ một vấn đề nào đó không?
Không biết rõ mình có khả năng nào
Câu 5: Khi làm việc nhóm, em thích?
Làm nhóm trưởng vì cảm thấy mình có khả năng
Không thích làm nhóm trưởng dù cảm thấy mình vẫn có khả năng
Thích làm nhóm trưởng để học được nhiều điều hơn dù không tự tin lắm
Thích làm nhóm trưởng để nói các bạn nghe
Câu 6: Theo em, đâu là chìa khóa thành công khi làm việc theo nhóm?
Đoàn kết
Lắng nghe
Tôn trọng
Đoàn kết, lắng nghe, tôn trọng
Câu 7: Em có hay ghi lại kết quả thảo luận của nhóm hay không?
Ghi chép đầy đủ
Ghi những ý chính
Trang 17 Ghi sơ lược.
Câu 12: Em thích đóng vai nào?
vai Nhà nghiên cứu
vai chuyên gia làm giấm
vai Phóng viên
Trang 18 vai Nhà Khoa học
vai Nhà ẩm thực học
Chân thành cảm ơn sự cộng tác của các em!
III.2.2.2 Xây dựng kế hoạch
Khi học sinh có cùng hứng thú ngồi cùng nhau theo nhóm, theo tiểuchủ đề đã lựa chọn Giáo viên sẽ hướng dẫn học sinh lập kế hoạch triểnkhai thông qua những gợi ý, hướng dẫn Nhóm sẽ chỉnh sửa và cử một đạidiện trình bày trước lớp
- Giáo viên hướng dẫn:
Cô Nguyễn Thị Thái (chủ nhiệm dự án và hướng dẫn nhóm 3)
Cô Phạm Thị Huyền (hướng dẫn nhóm 1)
Vai trò của giáo viên hướng dẫn sẽ là người hướng dẫn, người trợ giúp trong suốt các hoạt động dự án Ngoài máy vi tính ở thư viện của trường, giáo viên hướng dẫn sẽ khuyến khích học sinh sử dụng thêm máy
vi tính của các thành viên trong nhóm để công việc của các em vẫn được diễn ra vào ngày thứ bảy và chủ nhật
Trang 19Giáo viên hướng dẫn sẽ theo dõi và đánh giá hoạt động của các nhómvào những ngày này bằng phản hồi mà học sinh sẽ gửi cho giáo viên hướngdẫn hoặc các giáo viên cộng tác qua e-mail:
+ Khoa hồi sức tích cực- chống độc, Bệnh viện Đa Khoa Tỉnh NamĐịnh
+ Phòng thí ngiệm Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, 76- VịXuyên, phường Vị Xuyên, Thành phố Nam Định
+ Kí túc xá Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, 15- Vị Xuyên,phường Vị Xuyên, Thành phố Nam Định
+ Cửa hàng hóa chất và dụng cụ thí nghiệm Thành phố Nam định
- Trong suốt quá trình học sinh thực hiện dự án, giáo viên hướng dẫn sẽluôn thực hiện việc quản lý theo dõi các nhóm về tiến độ thực hiện dự án,các sản phẩm, đồng thời sẽ quan sát và tích hợp nhiều hình thức để đánhgiá các kỹ năng tư duy, hợp tác của học sinh cũng như của cả nhóm trongkhi các em làm việc chung với nhau Giáo viên sẽ sử dụng những kỹ thuật
xử lý tình huống của nhóm để thúc đẩy sự công tác và tham gia hoạt động
- Đối với cá nhân học sinh trong nhóm, giáo viên sẽ sử dụng bảntiêu chí, bản kiểm mục và những gợi ý tự phản hồi để giúp học sinh tự điềuchỉnh có định hướng nhằm cải thiện cho các em tham gia hoạt động học tậpngày một tốt hơn
Trang 20* Nhóm 1: (Tìm hiểu về rượu và những điều lí thú)
GV hướng dẫn HS công việc cần triển khai
- Thực hiện tìm hiểu về ngạn ngữ, truyện, thơ ca dao … về rượu
- Thực hiện làm các thí nghiệm
- Nhóm hoàn thiện kế hoạch thực hiện dự án:
KẾ HOẠCH THỰC HIỆN DỰ ÁN: TÌM HIỂU VỀ RƯỢU VÀ NHỮNG ĐIỀU LÍ THÚ
Tên thành viên Nhiệm vụ Phương
tiện
Thời hạn hoàn thành
Dự kiến sản phẩm
Phạm Huy Hào (nhóm
trưởng)
Ninh Quốc Cường
Nguyễn Minh Hiếu
Tìm thôngtin về ngạnngữ
Máytính
1 tuần Bản word,
powerpoint,video thuyếttrình
ca dao
Máytính
1 tuần Bản word,
powerpoint
Mai Thị Phương Thảo
Nguyễn Quỳnh Anh
Nguyễn Thị Lan Anh
Làm thínghiệm
1 tuần Video
* Nhóm 2: Tìm hiểu về tác dụng của rượu
-Trong cuộc sống, rượu không chỉ là một thức uống để thưởng thức
mà còn là sự phong phú về hương vị và cả một nền văn hóa về rượu Nó
Trang 21không thể thiếu trong các bữa tiệc, các cuộc gặp gỡ vui buồn Rượu có mặt
trong tất cả các gia đình với rất nhiều công dụng của nó, ngâm rượu như
rượu sâm, rượu nếp, rượu rắn, rượu tỏi… để uống rất tốt cho sức khỏe và
còn tác dụng chữa nhiều bệnh Theo nghiên cứu khoa học, thêm một ly
rượu vào thực đơn hàng ngày có tác dụng tốt cho sức khỏe Một trong các
công dụng của nó là giúp máu lưu thông dễ nên tốt cho tim mạch, chống lại
hiện tượng nghẽn mạch dẫn đến đột quỵ Từ đó, các em tìm hiểu về tác
dụng của rượu trong cuộc sống hàng ngày
- Nhóm hoàn thiện và trình bày kế hoạch
KẾ HOẠCH THỰC HIỆN DỰ ÁN: TÌM HIỂU VỀ TÁC DỤNG CỦA
RƯỢU.
Tên thành viên Nhiệm vụ Phương tiện Thời
hạn hoàn thành
Dự kiến sản phẩm
Sách giáokhoa, sáchnghiên cứu,mạng Internet
1 tuần Bài viết, hình
Sách, máytính nối mạng
1 tuần Bài viết, Hình
ảnh minh họa,đường link cácclip về ứngdụng của rượuNgô Tuấn Anh
Sách giáokhoa, sáchnghiên cứu,mạng
1tuần -Giấm thành
phẩm-Video các emhướng dẫn
Trang 22giấm đến mọingười.
Internet,người có kinhnghiệm
Tổng hợp 1tuần Bản word,
powerpoint
* Nhóm 3: (Tìm hiểu rượu và tác hại của nó)
- Giáo viên định hướng:
- Học sinh hoàn thiện kế hoạch
KẾ HOẠCH THỰC HIỆN DỰ ÁN: TÌM HIỂU TÁC HẠI CỦA
RƯỢU.
Tên thành viên Nhiệm vụ Phương
tiện
Thời hạn hoàn thành
Dự kiến sản phẩm
Máy ảnh,camera,sách, giấybút, trangphục, đạocụ…
Khoảng
1 tuần
- Hình ảnh hoặcphim về bệnhviện Khi họcsinh đến học tậpngoại khóa,phỏng vấn
- Bài viết thuhoạch sau hoạt
Trang 23động thực tế
- Bài viết về kịchbản chèo
Máy tínhkết nốimạng,máy in,camera
1 tháng Bài viết, Hình
ảnh minh họa,đường link cácclip về tác hạicủa rượu
Phạm Thị Thùy
Linh
Ngô Thị Tươi
Tìm thôngtin về ứngdụng củarượu, tổnghợp, thiết
kế bảnpowerpointcho nhóm
Sách giáokhoa, sáchnghiêncứu, mạngInternet,
1 tuần -Video
-Bản word, powerpoint
III.2.2.3 Thực hiện dự án
* Học sinh: Thực hiện dự án theo sự phân công của nhóm trưởng và
bám sát mục tiêu của cả nhóm để triển khai chủ đề
* Học sinh sẽ báo cáo tiến độ cho giáo viên: Nhóm trưởng phụ trách.
Nhóm 1, 2, 3 sẽ báo cáo 2 ngày /lần về những khó khăn, thuận lợitrong hoạt động của nhóm GV giúp học sinh tháo gỡ khó khăn khi cầnthiết
Trang 24BẢNG KWL
KWL do Donna Ogle giới thiệu năm 1986, vốn là một hình thức tổ chức dạy học hoạt động đọc hiểu Học sinh bắt đầu bằng việc động não tất cả những gì các em đã biết về chủ đề bài đọc Thông tin này sẽ được ghi nhận vào cột K của biểu đồ Sau đó học sinh nêu lên danh sách các câu hỏi về những điều các em muốn biết thêm trong chủ đề này Những câu hỏi đó sẽ được ghi nhận vào cột W của biểu đồ Trong quá trình đọc hoặc sau khi đọc xong, các em sẽ tự trả lời cho các câu hỏi ở cột W, các thông tin này sẽđược ghi nhận vào cột L
Từ biểu đồ KWL, Ogle bổ sung thêm cột H ở sau cùng, với nội dung
khuyến khích học sinh định hướng nghiên cứu Sau khi học sinh đã hoàn tất nội dung ở cột L, các em có thể muốn tìm hiểu thêm về một thông tin
Trang 25Các em sẽ nêu biện pháp để tìm thông tin mở rộng Những biện pháp này
Hạn chế:
Sơ đồ cần phải được lưu trữ cẩn thận sau khi hoàn thành hai bước K và W,
vì bước L có thể sẽ phải mất một thời gian dài mới có thể tiếp tục thực hiện
Thực hiện: Với dự án "Nếu không có rượu"
Trước khi triển khai cho HS thực hiện dự án, tôi sẽ bắt đầu phầngiảng dạy bài học theo PPCT Phần đầu của bài tôi sẽ tổ chức 1 số hoạtđộng nhỏ để tìm hiểu nhu cầu học của HS về chủ điểm bài học tôi sắp dạy.Tôi phát cho HS những tờ câu hỏi và có đính kèm sơ đồ KWL để các embắt đầu bằng việc đưa ra các ý kiến trong phần “Biết” của sơ đồ Sau đó,các em sẽ làm việc độc lập hoặc cộng tác động não đưa ra các câu hỏi vềnội dung trong phần “Muốn Học” Tôi sẽ thu lại các biểu đồ này và sẽthống kê những kiến thức mà HS muốn biết về chủ đề bài học đó Dựa vàobiểu đồ KWL, tôi sẽ có được một cái nhìn tổng quan, chính xác hơn vềnhững gì mình cần triển khai cho HS thực hiện dự án Cuối cùng, vào ngàybáo cáo sản phẩm của nhóm, tôi sẽ trả lại cho các em biểu đồ KWL để các
em điền vào cột “Học” (L) những gì các em vừa được học thêm về chủ đề
mà các em vừa thực hiện dự án
Ngoài biểu đồ KWL, tôi còn có thể đánh giá nhu cầu học sinh bằnghoạt động trò chơi động não (brainstorming)
Trang 26Từ việc tìm hiểu nhu cầu học sinh, tôi sẽ có thể định hướng toàn bộ quá trình thực hiện dự án: điều chỉnh dự án, giải đáp thắc mắc và hỗ trợ học sinh kịp thời Học sinh cũng sẽ thấy được phần nào những gì mình sẽ có được sau khi kết thúc dự án
What have you learned
alcohol?
How will you do
to learn more about alcohol?
III.2.2.3.1 Thu thập thông tin
* Dự án của nhóm 1: Tìm hiểu về rượu và những điều lí thú
- Thông tin được thu thập từ nhiều nguồn: sách vở, mạng, thực nghiệm…Tuy nhiên, học sinh cần bám sát định hướng của giáo viên trước khi sửdụng tài liệu để viết báo cáo, cần có sự thông qua, kiểm soát của giáo viên
Trang 27Có thể cần đến phương tiện hỗ trợ như phòng thí nghiệm, các dụng cụ, hóachất, máy quay video….
* Dự án nhóm 2: Tìm hiểu về tác dụng của rượu
Thông tin đến từ chính hoạt động trải nghiệm làm giấm của các emhọc sinh, do vậy nhóm trưởng cần có sự đốc thúc hài hòa, kích thích nhiệthuyết thành viên tham gia để có sản phẩm như mong muốn
* Dự án nhóm 3: Tìm hiểu tác hại của rượu
- Thông tin được thu thập từ nhiều nguồn: sách vở, mạng, phỏng vấnbác sĩ… Có thể cần đến phương tiện hỗ trợ như máy ghi âm, phỏng vấn
BIÊN BẢN LÀM VIỆC NHÓM
Thời gian: ………Ngày: ……… Tên nhóm: ………Địa điểm: ……….Thành phần tham dự: ….……….………Nội dung họp:
III.2.2.3.2 Xử lý thông tin
* Nhóm 1: Các thành viên cập nhật và trao đổi thường xuyên
Trang 28Sử dụng tài liệu sách giáo khoa làm chuẩn, từ đó lựa chọn thông tinlàm sâu sắc hơn những kiến thức đã được cung cấp
Lấy những cái chưa rõ, chưa biết về ancol của thành viên trong nhómlàm mục tiêu để tìm kiếm thông tin
* Nhóm 2: Lấy những tư liệu đã tìm hiểu được từ ancol làm tâm
điểm chọn lọc thông tin
* Nhóm 3: Thông tin cần được chính người trải nghiệm kiểm soát
và chọn lựa
Bảng câu hỏi khi họp với học sinh
Giáo viên lên kế họach cho các cuộc gặp với từng học sinh để đánh giá khảnăng suy nghĩ sâu sắc và khả năng “tư duy về tư duy” của học sinh Cáccâu hỏi dưới đây được sử dụng trong cuộc gặp nhằm theo dõi quá trình tưduy và đưa ra phản hồi trong dự án Chúng cũng có thể thúc đẩy học sinhbắt đầu theo dõi việc học của chính mình
Trước dự án
Vì sao em học điều này?
Có những gì đã biết trước đây
có thể hữu ích cho em trong dự
án này?
Em thường gặp những khó khăn
nào khi thực hiện dự án và em
định giải quyết chúng ra sao?
Trang 29 Em nên làm điều gì trước tiên?
Em có biết những gì em cần
phải biết không? Em cần hỏi
những câu hỏi nào?
Em có thể tìm lời đáp cho
những câu hỏi này ở đâu?
Em sẽ cần bao nhiêu thời gian
để làm việc này?
Em có thể làm gì trong dự án
này để thử sức mình?
III.2.2.4 Báo cáo sản phẩm
Học sinh sẽ tổng hợp và trình bày báo cáo sản phẩm.
III.2.2.4.1 Sản phẩm của nhóm 1: Tìm hiểu về rượu và những điều lí thú
Sản phẩm của nhóm 1 gồm:
- Clip sản phẩm nhóm 1: http://youtu.be/fjDcJBVqkzs
- Một số hình ảnh minh họa
Trang 30- Bài thuyết trình của nhóm 1 (Bản powerpoint):
https://drive.google.com/file/d/0B7dHt5CXUOfhbjYyQTlUNHh0MGM/view?usp=sharing
- Một số hình ảnh minh họa
Trang 32- Thí nghiệm Cu(OH)2+ glixerol (C3H5(OH)3:
http://youtu.be/ueVfnu6TlvI
- Thí nghiệm Na phản ứng với etanol (C2H5OH)
- http://youtu.be/FCkXENP5Wtk
- Một số hình ảnh minh họa:
Trang 33III.2.2.4.2 Sản phẩm của nhóm 2: Tìm hiểu về tác dụng của rượu
Sản phẩm của nhóm 2 gồm:
- Clip sản phẩm nhóm 2: http://youtu.be/FT5takd8fz8