Bài giảng Thương mại điện tử Chương 2 ThS. Thiều Quang Trung

Bài giảng Thương mại điện tử Chương 2: Các mô hình doanh thu và hình thức thanh toán trong TMĐT cung cấp cho người học các kiến thức: Khái niệm về mô hình kinh doanh, các mô hình doanh thu cơ bản trong TMĐT, quy trình mua hàng và thanh toán trực tuyến,... Mời các bạn cùng tham khảo.

C HƯƠNG 2

C ÁC MÔ HÌNH DOANH THU VÀ

HÌNH THỨC THANH TOÁN TRONG TMĐT

GV Th.S Thiều Quang Trung

Bộ môn Khoa học cơ bản Trường Cao đẳng Kinh tế Đối ngoại

• Khái niệm về mô hình kinh doanh

Mô hình kinh doanh là gì ?

• Mô hình kinh doanh -> Mô hình doanh thu

• Cách thức để doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận

và có mức lợi nhuận trên vốn đầu tư lớn hơn các hình thức đầu tư khác

Mô hình kinh doanh là gì ?

Các yếu tố của mô hình kinh doanh

1 Đối tác chính - Key Partnerships

2 Hoạt động chính - Key Activities

3 Nguồn lực chính - Key Resources

4 Mục tiêu giá trị - Value Propositions

5 Quan hệ khách hàng - Customer Relationships

6 Các kênh truyền thông và phân phối – Channels

7 Phân khúc khách hàng - Customer Segment

8 Cơ cấu chi phí - Cost Structure

9 Dòng doanh thu - Revenue Streams

Mô hình kinh doanh là gì ?

• Câu hỏi thảo luận:

Mô hình kinh doanh của Facebook ?

Mô hình kinh doanh của Facebook

Các kiểu mô hình kinh doanh trong TMĐT

• Các mô hình doanh thu chủ yếu:

1 Mô hình doanh thu bán hàng/dịch vụ

2 Mô hình doanh thu quảng cáo

3 Mô hình doanh thu đăng ký

4 Mô hình thu phí giao dịch

5 Mô hình doanh thu từ tiếp thị liên kết

6 Mô hình Freemium

Mô hình doanh thu bán hàng/dịch vụ

Mô hình doanh thu bán hàng/dịch vụ

• Ví vụ các loại doanh thu:

– Retailing/ Marketplace : Lazada, Shopee, …

– Auction commerce - sàn đấu giá: eBay

– Sharing Economy - mô hình kết nối tận dụng

nguồn lực dư thừa giữa người tiêu dùng : dịch vụ taxi Grab, Uber, …

– Group Buying - mua theo nhóm để được chiết

khấu từ người bán: Groupon, Nhóm mua

– Digital Goods: iTunes, mp3.zing.vn, …

Ví dụ mô hình doanh thu từ bán lẻ

Mô hình doanh thu từ quảng cáo

• Thu phí vì cho phép các công ty khác để link, logo, video hay banner trên website của mình

– Ví dụ: banner quảng cáo trên trang chính của

Vietnamnet.vn

Mô hình doanh thu từ quảng cáo

• Các hình thức quảng cáo:

– Display Ads: quảng cáo dưới dạng banner, hình

ảnh động, ví dụ trang tin tức vietnamnet.vn, …

– Search Ads: quảng cáo trên các search engine

như Google, Bing

– Text Ads: quảng cáo bằng text

– Video/Audio Ads: quảng cáo bằng video hay

flash động, ví dụ Youtube, …

Mô hình doanh thu từ quảng cáo

• Các hình thức quảng cáo:

– Promoted Content : quảng cáo tạo hiệu ứng lan

truyền, như Twitter, Facebook, Google +, …

– Email Ads : quảng cáo chạy trên những hộp thư

mail điện tử, như Yahoo Mail, Gmail,…

Mô hình doanh thu thu phí đăng ký

• Khách hàng trả một khoảng tiền cố định theo

tháng/năm để truy xuất thông tin trên trang

web

• Sản phẩm là các tài liệu điện tử

– Luận văn tiến sĩ, thạc sĩ

– Tin tức, báo, tập san chuyên ngành

– Công trình nghiên cứu

– File nhạc/video

• Khách hàng

– Thư viện, trường học

– Công ty, cá nhân

Mô hình doanh thu từ thu phí đăng ký

• Ví dụ: cập nhật thông tin tài chính, đăng ký

trên các website The Economist, The

NewYork Times

• Thuê bao xem các tài liệu khoa học: website

ACM Digital Library: dl.acm.org

Mô hình doanh thu thu phí giao dịch

• Công ty nhận được tiền hoa hồng dựa vào

khối lượng giao dịch

– Công ty môi giới, trung gian

– Cổng thanh toán điện tử

• Ví dụ

– Dịch vụ tài chính, ngân hàng

– Môi giới mua bán chứng khoán, cổ phiếu

– Môi giới thế chấp, bất động sản, bảo hiểm

Mô hình doanh thu thu phí giao dịch

• Ví dụ các website dạng cổng thanh toán

(payment gateway) thu phí giao dịch từ dịch

vụ thanh toán mua hàng trực tuyến:

– www.paypal.com

– www.nganluong.vn

– www.onepay.com

Mô hình doanh thu tiếp thị liên kết

• Tiếp thị liên kết là là hình thức "môi giới" bán

hàng để hưởng hoa hồng qua mỗi sản phẩm bán được

Mô hình doanh thu tiếp thị liên kết

Các bước đăng ký bán hàng tiếp thị liên kết :

 Bước 1: Chọn sản phẩm và nhà cung cấp Ví dụ:

 Amazon ( www.amazon.com/partners );

 Commission Junction ( www.cj.com );

 ClickBank - chuyên bán sản phẩm kỹ thuật số

 Ebay ( www.ebaypartnernetwork.ebay.com );

 Zalora - bán các sản phẩm thời trang

( www.zalora.vn/partner )

Mô hình doanh thu từ tiếp thị liên kết

 Bước 2: Đăng ký để trở thành đại lý tiếp thị liên kết

trên trang web của nhà cung cấp Với mỗi sản phẩm,

nhà cung cấp sẽ cho bạn 1 link nhận biết riêng

 Bước 3: Sử dụng link nhận biết và thông tin sản

phẩm để tiếp thị với khách hàng (có thể tạo trang

web riêng và làm SEO cho trang web, hoặc tiếp thị

sản phẩm trên các diễn đàn/facebook, )

Mô hình doanh thu từ tiếp thị liên kết

Bước 4: Theo dõi doanh thu và rút tiền về khi

đã đạt đủ số yêu cầu (thông qua tài khoản

Paypal hoặc tài khoản ngân hàng)

Mô hình doanh thu sản phẩm freemium

• Cho sử dụng những sản phẩm miễn phí (với tính năng giới hạn), và bắt buộc người dùng

phải nâng cấp lên phiên bản cao cấp có trả phí để được sử dụng những tính năng đầy đủ

hơn

• Ví dụ: các dịch vụ lưu trữ và chia sẻ tài liệu

trực tuyến Google Drive, OneDrive, Dropbox,

…

Các phương thức thanh toán trong TMĐT

• Các phương thức chủ yếu:

– Thanh toán trực tiếp

– Thanh toán khi nhận hàng - COD (Cash on delivery) – Thanh toán bằng thẻ tín dụng/ghi nợ (Credit/Debit Card)

– Thanh toán bằng thẻ ATM nội địa (có các logo

Smartlink, 123pay, …)

– Tích hợp với các cổng thanh toán

Ví dụ mua hàng tại trang lazada

Bước 1 Từ trang chủ, chọn danh mục sản phẩm

Bước 2 Chọn sản phẩm cần mua, bỏ vào giỏ hàng

Bước 3 Thực hiện thanh toán, chọn phương thức

thanh toán

Quy trình mua hàng và thanh toán

trực tuyến

1 Khách hàng sau khi lựa chọn sản phẩm,

quyết định mua hàng, nhập các thông tin

thẻ tín dụng tại trang web của Người bán;

2 Các thông tin thẻ tín dụng được gửi thẳng

tới Ngân hàng thanh toán (NH mở tài khoản người bán merchant account, hoặc bên cung cấp dịch vụ/cổng thanh toán trực tuyến) mà không lưu tại máy chủ của người bán;

Quy trình mua hàng và thanh toán

trực tuyến

3 Ngân hàng thanh toán gửi các thông tin thẻ

tín dụng tới Ngân hàng phát hành (NH cấp thẻ tín dụng) thông qua Mạng trao đổi và

chuyển đổi dữ liệu của Tổ chức thẻ thanh

toán như Visa, Master,… ;

Quy trình mua hàng và thanh toán

trực tuyến

4 Ngân hàng phát hành sau khi kiểm tra các

thông tin sẽ phản hồi lại cho Ngân hàng

thanh toán Phản hồi có thể là chấp nhận

thanh toán (ghi có cho tài khoản của Người bán) hoặc từ chối;

5 Dựa trên phản hồi của Ngân hàng phát

hành, Người bán sẽ thực hiện đơn hàng

hoặc từ chối

Thanh toán bằng thẻ thanh toán

• Người tiêu dùng sử dụng thẻ để thanh toán trực

tuyến trên website TMĐT

• Các nhà cung cấp thẻ nổi tiếng và được chấp nhận nhiều nhất: Visa, MasterCard, American Express

Card và EuroPay

• Hai loại thẻ phổ biến:

1 Thẻ tín dụng (credit card): thẻ cho phép chủ thẻ chi tiêu

tới một hạn mức tín dụng nhất định

2 Thẻ ghi nợ (debit card): thẻ chi tiêu dựa trên số dư tài

khoản thẻ hay tài khoản tiền gửi

Ví dụ thẻ thanh toán Visa

Cổng thanh toán Payment Gateway

• Cổng thanh toán là dịch vụ xử lý xác thực và cấp

phép giao dịch thanh toán điện tử trên môi trường Internet

• Cho phép các doanh nghiệp bán hàng trực tuyến

chấp nhận thanh toán qua thẻ thanh toán quốc tế hoặc thẻ ghi nợ nội địa của các ngân hàng thành

viên trong liên minh với cổng thanh toán

• Ví dụ: các cổng thanh toán Paypal, Smartlink,

123Pay,…

Cổng thanh toán Payment Gateway

Ví dụ thanh toán qua Paypal

Ví dụ thanh toán qua Paypal

• Cổng thanh toán

được tích hợp

trên form khai

báo thông tin

thanh toán của

website bán hàng

Ví điện tử

• Phân loại ví điện tử

– Ví điện tử cá nhân: là loại ví dùng cho khách

hàng là cá nhân, mỗi ví điện tử cá nhân gắn liền

với duy nhất một số điện thoại di động

– Ví điện tử doanh nghiệp: dùng để quản lý việc

bán hàng hóa/dịch vụ, mỗi doanh nghiệp được cung cấp tài khoản và mật khẩu để quản lý việc thanh toán trực tuyến

Ví điện tử

• Ví điện tử cá nhân Nạp tiền điện thoại

– Ngân lượng www.nganluong.vn

– Bảo Kim www.baokim.vn

– VnMart www.vnmart.vn