Ai nấy đều phấn chấn, đắm chìm trong niềm hạnh phúc riêng tư …Cái hạnh phúc ấy không chỉ giới hạn trong gia đình ấy mà nó còn lây lan sang một đám đông nữa…Vậy đó là những ai, vì sao họ
Trang 1Ngày soạn: 20/11 Ngày giảng:22 /11/2007
Tiết 46 - Đọc văn
Hạnh phúc của một tang gia
( trích" Số đỏ")
Vũ Trọng Phụng
-A Chuẩn bị
Như tiết 45
B Tiến trình dạy học
* ổn định tổ chức (1 phút)
I Kiểm tra bài cũ ( trong khi học bài mới)
II.Bài mới
* Giới thiệu bài mới
(tóm tắt nội dung cơ bản của tiết 1- chuyển sang tiết 2)
ở tiết trước chúng ta đã nhận thấy niềm hạnh phúc hân hoan ngập tràn trong gia đình cụ Cố Hồng khi cụ tổ nằm xuống Ai nấy đều phấn chấn, đắm chìm trong niềm hạnh phúc riêng tư …Cái hạnh phúc ấy không chỉ giới hạn trong gia đình ấy mà
nó còn lây lan sang một đám đông nữa…Vậy đó là những ai, vì sao họ cũng được
“sung sướng” như vậy…?
- Ngoài gia đình cố Hồng người
đầu tiên được sung sướng là
ai?
* Hạnh phúc lây lan (7phút)
- Xuân Tóc đỏ: Hắn đang từ kẻ có tội bỗng trở
thành có công Vênh vang, danh giá vì nhờ hắn
mà cụ cố Tổ lăn đùng ra chết Ngay lập tức được gia đình cố Hồng chào đón nhiệt liệt, tin cậy …
- Trước khi cố Tổ chết bọn cảnh
sát Min Đo Min Toa sống trong
cảnh tượng nào? và chúng được
gì từ đám tang này?
- Bọn cảnh sát MinĐơ MinToa đang sống trong cảnh “thất nghiệp”, buồn như nhà buôn vỡ nợ vì chả rình phạt được ai bỗng nhờ có đám tang thành thử lại có công ăn việc làm vì thế mà chúng dốc lòng phục vụ đám tang tận tình
- Đám đông bạn bè gia đình cố
Hồng được miêu tả như thế nào
trong đám tang?(Họ đến dự
đám tang làm gì với bộ dạng
như thế nào?)
- Đám đông bạn bè gia đình cố Hồng dự tang lễ đông đủ nhưng không phải là đến chia buồn chẳng qua thấy đây cũng là một cơ hội phô trương thanh thế, kheo mẽ cái mã hào nhoáng của bọn trưởng giả Vì thế mà đến dự tang các
cụ trên ngực đầy huân chương nào là Bắc Đẩu bội tinh, long bội tinh, cao niên bội tinh, Vạn tượng bội tinh Trên mép và cằm đều đủ râu ria hoặc dài hoặc ngắn hoặc đen hoặc hung hoặc lún
Trang 2phún hay rầm rậm Các cụ đến dự đám tang nhưng lòng cảm động biết bao khi trông thấy Tuyết
- GV bình:
Vũ Trọng Phụng thực sự thành công khi khắc hoạ nhân vật đám đông, những con người không tên tuổi nhưng nhân cách đều nhem nhuốc
- Còn hàng phố thì sao, họ có
vui không,vui vì điều gì?
- Hàng phố: Vui vì lâu quá rồi mới được xem một đám ma to thế
- Tại sao Vũ Trọng Phụng
hướng ngòi bút miêu tả những
niềm hạnh phúc lây lan bên
ngoài gia đình cố Hồng?
-Vũ Trọng Phụng không chỉ dừng ở vịêc miêu tả
bộ mặt hạnh phúc trong gia đình Cố Hồng mà hướng ngòi bút ra khái quát toàn bộ gương mặt
xã hội để phản ánh sự thật trong 1 xã hội 1 thời đại "chó đểu', kẻ nào nhân cách cũng nhem nhuốc Đằng sau cái vẻ ngoài là đi đưa tang, vẻ hết lòng tận tụy phục vụ đám ma, bộ đồ xô gai,
vẻ mặt đăm chiêu đều là sự giả rối …
- Hình ảnh trào phúng nào nổi
bật ở đoạn trích?
- Nhìn bao quát ta thấy đám ma
ấy như thế nào
* Hình ảnh trào phúng (Đám ma gương mẫu
-33 phút)
Đám ma gương mẫu là hình ảnh trào phúng nổi bật, gây cười
* Nhìn bao quát:
+ Nhìn bao quát đám ma trong cụ cố tổ được tổ chức to tát, linh đình nào xe, lọng, vòng hoa đủ
cả, có tới 300 câu đối, vài trăm người đưa + Đám ma lủng củng, hỗn loạn được tổ chức theo cả lối tá, Tây, tàu, đua kèn, Kiệu, bát cống, lợn quay đi lọng, lốc bốc xoảy, kèn bú dích…
- Cái tính chất tính lủng củng
linh đình ấy của đám ma khiến
nhà văn phải so sánh với hình
ảnh nào?
- Cái tính chất lủng củng linh đình ấy cùa đám
ma khiến nhà văn phải so sánh với hình ảnh một hội chợ, giả thật lẫn lộn và thật nực cười khi nó càng cố phô trương càng giống một phường chèo hay một đám rước
- Hành trình đưa tiễn của cái
đám rước ấy diễn ra như thế
nào? Câu văn nào gợi tả rõ
nhịp điệu ấy?
- Hành trình đưa tiễn của "đám cưới" ấy diễn ra chậm chạp diễn qua lần phố này lại qua phố khác Nhưng câu văn "đám cứ đi " cứ lặp đi lặp lại và những cái dấu chấm lửng gợi cho người đọc liên tưởng tới những "đám rước" thực
sự như một phường chèo bát nháo
Trang 3- Mô tả cái hành trình đưa tiễn
với vẻ chậm chạp đơn điệu nhà
văn nêu bật lên điều gì ở cái
đám tang to tát này?
Cái hành trình đưa tiễn được mô tả chậm chạp thực chất không phải vì đó là cuộc đưa tiễn linh thiêng nuối tiếc mà chẳng qua là vì nhằm phô trương, kheo mẽ
- GV nhấn mạnh: Như vậy cái vẻ to tát, lủng củng, đưa tiễn
nặng nề chậm chạp đều là cái vô hình thức giả dối nực cười vì thanh thế gia đình mà thôi Cái thực chất của hình ảnh trào phúng ấy được nhà văn quay cận cảnh kỹ lưỡng
- Nhìn cận cảnh đám ma ấy hiện
ra như thế nào?
* Nhìn cận cảnh + Người đi đưa đông nhưng đặc biệt toàn mặc kiểu quần áo tang tân thời ở tiệm may Âu Hoá thu hút mọi người xem đám
+ Họ dự đám nhưng không có những tiếng khóc, nỗi niềm ai oán, trái lại họ toàn trò chuyện với nhau, chim nhau, cười tình với nhau Cả đám tang chỉ vang lên những tiếng thì thầm về nhà cửa, vợ con, quần áo, sắc đẹp Toàn những chuyện tầm phào đại loại "thằng ấy bạc tình bỏ mẹ" , "Con bé nhà ai kháu thế - Gớm cái ngực đầm quá đi mất"
- Nhận xét gì về nghệ thuật miêu
tả của VTP? - Nhà văn sử dụng khả năng quan sát tinh tế củamột nhà phóng sự bóc trần sự thật trần trụi, cùng
với bút pháp, ngôn ngữ trào phúng tô đậm, chân dung kí hoạ trang phục nhiều hơn là thái độ người đưa mạ, lặp đi lặp lại điệp ngữ: "Những người đưa ma, rất xứng với những người đưa ma" tái hiện chân dung đám đông ối a ba phèng, toàn những người giả trá, vô tình
- Hình ảnh đám ma kết thúc ở
cảnh nào?
- Rồi đám ma cũng đến lúc hạ huyệt
- Cảnh hạ huyệt của đám ma
diễn ra gây ấn tượng bởi những
chi tiết tác phẩm nào?
+ Đám ma đến cảnh hạ huyệt càng đáng nhớ hơn:
- Cậu Tú Tân làng xăng bắt bẻ từng người này là chống gậy, gục đầu, cong lưng, lau mắt như thế này đi làm cậu chụp ảnh Bạn bè cậu quýnh lên dẫm bừa bãi lên mồ mả nhà người ta
- Cảnh hạ huyệt diễn ra nhanh chóng sau 3 tiếng
Trang 4khóc như cố nặn ra của Phán mọc sừng “Hứt Hứt hứt…” người mềm oặt ra nhưng dúi nhanh vào tay Xuân
Với những chi tiết ấy VTP đã
thực sự làm sáng tỏ điều gì ở
cái đám tang này?
- Tất cả đều là giả dối từ lúc đưa cho tới lúc hạ huyệt Sự giả dối ấy bộc lộ rõ nhất ở cảnh cuối, người ta chỉ mau chóng vùi cho xong một xác chết Mọi sự gục đâù, lau nước mắt đều để chụp ảnh, có duy nhất một tiếng khóc "Hứt hứt hứt " của Phán mọc sừng chẳng qua cũng để che khuất 1 hành động mua bán xấu xa giữa Phán và Xuân
- Hình ảnh đám tang của cụ cố
Tổ gợi cho em nhớ tới hình ảnh
đám tang nào trong một tác
phẩm của Ban Zắc?
- Hình ảnh đám tang này gợi liên tưởng tới hình ảnh đám tang của lão Gôriô trong tác phẩm Lao Gôriô của Ban Zắc
- Hãy so sánh nghệ thuật miêu
tả của nhà văn Ban Zắc và Vũ
Trọng Phọng khi dựng hình ảnh
đám tang?
- Nếu Ban Zắc sử dụng cái bi, vẽ nhanh, vẽ ít và
ít ra ở đám tang của lão Gô ri ô vẫn còn giọt nước mắt của tình người của Rastinhắc để làm nổi bật bi kịch cô độc của con người cho tới lúc chết
- Thì Vũ Trọng Phụng sử dụng cái hài, vẽ chậm,
vẽ nhiều chi tiết, và cũng có một tiếng khóc nhưng là tiếng khóc giả để tổ đậm bộ mặt rởm đời của những kẻ đang sống: Lũ con cháu bất hiếu, giả trả vô nhân đạo
- Đánh giá như thế nào về giá
trị của đoạn trích?
III Tổng kết (3 phút)
1 Nội dung
+ Qua màn bi hài kịch này nhân văn tố cáo bộ mặt quái gở, vô nghĩa lý, chó đểu toàn hạng người nhân cách nhem nhuốc hiếu danh, hủ lậu, lưu manh, hám lợi tất cả đều bất hiếu, nhẫn tâm
2 Nghệ thuật
+ Nghệ thuật trào phúng xuất sắc xây dựng được tình huống trào phúng, mâu thuẫn trào phúng, chân dung trào phúng, hình ảnh trào phúng một cách độc đáo, khiến cho tiếng cười, cái hào được
Trang 5khai sinh một cách vẻ vang bóc trần bộ mặt rởm đời của một xã hội văn minh "chó đểu"
* Củng cố
- Em suy nghĩ gì về ngôn từ
được nhà văn sử dụng xây dựng
đoạn trích?
- Sử dụng đa dạng ngôn từ:
- Ngôn từ tương phản: Bên cạnh những "tiếng kèn xuân nữ ai oán" là "ai cũng vui vẻ sung sướng, hả hê, vênh váo", bên cạnh"Những bộ mặt nghiêm chỉnh" là "người ta chim nhau, cười tình với nhau "
- Điệp ngữ : "Đám cứ đi " "những người đi đưa ma", "rất xứng với những người đi đưa ma" như gợi ra cách nói mỉa mai, châm biếm…
- Những từ gợi âm thanh kỳ cục: “Hứt Hứt ,” “lốc bóc xoảng “
- Ngôn từ ấy như những lớp sóng làm nổi bật màn hài kịch kỳ quái có thật ở xã hội tư sản nước ta trước cách mạng tháng 8
III Hướng dẫn học bài, chuẩn bị bài(2 phút)
- Tóm tắt đoạn trích, số đỏ,
- Phân tích được tình huống trào phúng, mâu thuẫn traò phúng, chân sung trào phúng được cộp tả ở những niềm hành phúc của từng cá nhân cho đến đám đông, hình ảnh một đám ma giải quyết mẫu
- Rút ra giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm
- Đọc kĩ yêu cầu của bài làm bài tập SGK