Chăm sóc người nhiễm HIV dùng chất gây nghiện

Sau bài giảng này, học viên có thể: Trình bày những hiểu lầm thường gặp giữa NVYT và người nghiện TCMT Xác định các vấn đề cần quan tâm đến người bệnh nghiện chất ma túy NCMT Mô tả cá

Chăm sóc người nhiễm HIV dùng chất gây nghiện

HAIVN Chương trình AIDS trường

Y khoa Harvard tại Việt Nam

Sau bài giảng này, học viên có thể:

Trình bày những hiểu lầm thường gặp

giữa NVYT và người nghiện TCMT

Xác định các vấn đề cần quan tâm đến người bệnh nghiện chất ma túy (NCMT)

Mô tả các mô hình điều trị và chăm sóc người bệnh NCMT

Giải thích nội dung chiến lược của phòng khám liên quan tới NVYT và gia đình

người bệnh

Mục tiêu học tập

 NVYT thường cho rằng người bệnh

NCMT:

• Hung bạo

• Luôn nói dối

• Mong muốn NVYT cung cấp thuốc cho họ

• Không quan tâm chăm sóc sức khỏe

• Không quan tâm chăm sóc gia đình họ

Những hiểu lầm thường gặp của NVYT đối với người NCMT

 Người NCMT thường cho rằng bác sĩ,

điều dưỡng (y tá):

• không quan tâm tới người bệnh NCMT

• không tin người NCMT bị đau

• không điều trị đau cho người NCMT

 Ngoài ra người NCMT còn:

• sợ bị phát hiện về tình trạng HIV

• Sợ bị ruồng bỏ (khỏi nhà, khỏi gia đình,

khỏi phòng khám) bởi vì sử dụng ma túy

Những hiểu lầm thường gặp của

người NCMT đối với NVYT

 Ứng xử của bệnh nhân

 Định kiến của nhân viên

 Hiệu quả điều trị

 Kiến thức về nghiện và sức khỏe tinh thần

 Sự kỳ thị

 Phương thức hỗ trợ của xã hội và gia đình

Những vấn đề cần lưu ý

 Sử dụng chất gây nghiện thường gặp ở:

• Người không được điều trị tâm lý và/hoặc

• Người có vấn đề sang chấn tình cảm

 HIV/AIDS làm cho vấn đề tồi tệ hơn do:

• Suy sụp tinh thần

• Suy nhược thể chất

• Độc tính của ARV

• Kỳ thị của xã hội

• Gánh nặng kinh tế cho GĐ và XH

Tìm hiểu về người bệnh NCMT

Khi chăm sóc người NCMT cần hiễu rõ:

 Tình trạng nhiễm độc và cai nghiện

 Hoàn cảnh sống:

• Không có nhà cố định, vô gia cư

 Hành động phạm tội, lạm dụng đơn thuốc

 Tâm trạng của người bệnh:

• Lo âu, thù địch, kích động

• Mất phương hướng dẫn tới những khó khăn sắp xếp thời gian, qui định

 NCMT có thể dẫn tới những vấn đề về tuân

thủ thuốc

Tìm hiểu về người bệnh NCMT (2)

Khi chăm sóc người NCMT cần hiễu rõ:

Tiến triển bệnh không khác biệt giữa

người nghiện và người không nghiện

Người nghiện thường tìm kiếm sự quan tâm chăm sóc muộn hơn diễn biến của bệnh:

• Cần các dịch vụ chăm sóc khẩn cấp cao

hơn

Người nghiện ít khả năng có các chăm sóc sức khỏe thường kỳ

Tìm hiểu về người bệnh NCMT (3)

 Chờ đợi điều trị lâu

• Điều trị ARV và

• Điều trị thay thế chất gây nghiện bằng

Methadone

 Thái độ tiêu cực và thiếu hiểu biết của nhân viên phòng khám

 Thiếu sự tin cậy

 Sợ đau

Rào cản đối với chăm sóc người NCMT

Điều trị HIV cho người NCMT

 Sắp đặt buổi họp phòng khám riêng

biệt cho người nghiện:

• Tiếp cận các đặc điểm bệnh nhân

• Giảm các tác hại chính của NCMT

• Cần khoan dung với cách ứng xử của người nghiện

• Ngăn việc thiết lập quan hệ bạn bè giữa

những người nghiện

Chiến lược phòng khám (1)

 Thiết lập cam kết hỗ trợ giữa bệnh

nhân và người chăm sóc

 Duy trì công việc chăm sóc

 Tạo sự tôn trọng giữa nhân viên và

người bệnh

 Quan tâm đến giao tiếp giữa nhân viên

và người bệnh

Chiến lược phòng khám (2)

 Có nhân viên chăm sóc sức khỏe tinh thần và nhân viên xã hội phù hợp cho

tư vấn và xúc tiến các dịch vụ

• Nhấn mạnh tư vấn về sử dụng chất gây

nghiện để đánh giá sẵn sàng điều trị

 Nỗ lực hơn trong việc hỗ trợ:

• giúp đỡ đi lại

• hỗ trợ chăm sóc trẻ đối với bà mẹ có con nhỏ

Chiến lược phòng khám (3)

 Cung cấp bất kỳ vật chất (nếu có)

nhằm khích lệ bệnh nhân đến khám

đúng lịch hẹn:

• Thức ăn?

• Hỗ trợ tiền đi lại?

• Tổ chức cung cấp dịch vụ tốt hơn?

• Tư vấn pháp lý/xã hội?

Chiến lược phòng khám (4)

 Nhân viên điều trị cai nghiện và nhân viên phòng khám cần được đào tạo

chuyên về HIV để cảm thấy thoải mái với những thách thức này của bệnh

nhân và đối với sự kỳ thị

• Kiến thức về quá trình bệnh

• Tương tác thuốc và tuân thủ điều trị

• Chẩn đoán cả HIV và bệnh về tinh thần

• Kết hợp sự hỗ trợ của gia đình và chương trình điều trị cai nghiện

• Phối hợp các hoạt động để phát triển, lồng ghép kế hoạch chăm sóc

Chiến lược phòng khám (5)

 Đào tạo nhân viên có kiến thức về bệnh nghiện sẽ giảm bớt sự lo sợ cùa NVYT khi chăm sóc người NCMT

 Việc hợp tác điều trị sẽ thúc đẩy và có thể thay đổi hành vi ứng xử ở những

người bệnh khó

 NVYT có kiến thức chẩn đoán sẽ cho

phép họ lồng ghép kế hoạch chăm sóc (các dịch vụ y tế, điều dưỡng, xã hội)

Liên quan tới nhân viên

 Động viên gia đình và bạn bè

• Chấp nhân thay vì phủ nhận

 Nỗ lực chăm sóc mà gia đình mang lại là giảm bớt sự phủ nhận về bệnh tật và nghiện

• Quan tâm đến lợi ích bệnh nhân được điều trị

 Bệnh nhân có thể dễ tiếp thu hơn nếu người bệnh biết là sẽ không bị tẩy chay

Tạo dựng sự hỗ trợ gia đình (1)

 Xây dựng lòng yêu thương mạnh mẽ, xóa khoảng cách (từ gia đình cũng như nhân viên Y tế )

• Bao gồm ứng xử ở nhà và tại phòng khám

 Tư vấn để khuyến khích gia đình đoàn kết

• Giảm sự cô đơn

• Làm tốt hơn cơ hội chăm sóc (bao gồm cả chăm sóc HIV)

Tạo dựng sự hỗ trợ gia đình (2)

 Cả NVYT và người nghiện đều có những vấn đề cần được thay đổi để tránh hiểu lầm

 NVYT cần tìm hiểu về hoàn cảnh và

tình trạng của người bệnh trước điều trị

 Ở Việt Nam có 3 mô hình quan trọng để chăm sóc người nhiễm HIV & NCMT

 Mỗi phòng khám có những chiến lược

hoạt động khác nhau nhằm chăm sóc

tốt người bệnh

Những điểm chính

Cảm ơn!

Câu hỏi ?