Quản lý nhà nước đối với khu kinh tế cửa khẩu quốc tế cầu treo (tt)

Bối cảnh quốc tế, trong nước và của tỉnh Hà Tĩnh trong thời gian tới đang đặt ra cho KKTCK này những thuận lợi và nhiều khó khăn, thách thức, cần phải có những giải pháp mới nhằm hoàn th

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

TRẦN BÁU HÀ

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KHU KINH TẾ

CỬA KHẨU QUỐC TẾ CẦU TREO

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số: 62 34 04 10

HÀ NỘI - 2017

Công trình đƣợc hoàn thành tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS.TS NGUYỄN THỊ NHƢ HÀ

2 PGS.TS NGUYỄN QUỐC THÁI

Phản biện 1: ………

………

Phản biện 2: ………

………

Phản biện 3: ………

………

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện

họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Vào hồi giờ ngày tháng năm 2017

Có thể tìm hiểu luận án tại Thư viện Quốc gia

và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Khu kinh tế cửa khẩu (KKTCK) quốc tế Cầu Treo, tỉnh Hà Tĩnh có

vị trí rất thuận lợi trong giao thương với Lào và Thái Lan, được chính thức thành lập năm 2007 Trong những năm qua, các hoạt động của KKTCK này đã đạt được những kết quả khá quan trọng, góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Tĩnh, được Chính phủ xác định là 01 trong 09 khu kinh tế cửa khẩu trọng điểm của cả nước

Tuy vậy, sự phát triển của KKTCK quốc tế Cầu Treo vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của một KKTCK trọng điểm Bối cảnh quốc

tế, trong nước và của tỉnh Hà Tĩnh trong thời gian tới đang đặt ra cho KKTCK này những thuận lợi và nhiều khó khăn, thách thức, cần phải có những giải pháp mới nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước (QLNN) đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo để phát triển đúng định hướng, đạt được các mục tiêu đã đề ra

Vì vậy, đề tài "Quản lý nhà nước đối với Khu kinh tế cửa khẩu

quốc tế Cầu Treo" được chọn nghiên cứu cho luận án tiến sĩ, chuyên ngành

quản lý kinh tế

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của

QLNN đối với KKTCK, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện QLNN đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo trong thời gian tới

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên

quan đến đề tài để tìm khoảng trống nghiên cứu; Hệ thống hóa, bổ sung làm

r cơ sở lý luận về QLNN (cấp tỉnh) đối với KKTCK trong bối cảnh hiện nay; Khảo cứu kinh nghiệm QLNN đối với KKTCK ở một số địa phương trong nước để rút ra bài học kinh nghiệm cho KKTCK quốc tế Cầu Treo; Phân tích, đánh giá thực trạng QLNN đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo giai đoạn 2008-2015, chỉ ra những thành công, những hạn chế và nguyên nhân;

Đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện QLNN đối với KKTCK quốc

tế Cầu Treo đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu: Luận án nghiên cứu hoạt động quản lý

nhà nước (cấp tỉnh) đối với khu kinh tế cửa khẩu

3.2 Phạm vi nghiên cứu: Về nội dung: Luận án nghiên cứu những

vấn đề lý luận và thực tiễn về QLNN (cấp tỉnh) đối với KKTCK; chủ thể quản lý là chính quyền cấp tỉnh và các cơ quan quản lý trực thuộc Về không gian: luận án tập trung nghiên cứu hoạt động QLNN đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo, tỉnh Hà Tĩnh; Về thời gian: luận án khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng QLNN đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo giai đoạn 2008-2015; đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện QLNN đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo giai đoạn đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, phương pháp luận nghiên cứu hiện đại chuyên ngành quản lý kinh tế và các quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, nghiên cứu sinh sử dụng phương pháp hệ thống, thống kê, so sánh, kết hợp với phân tích, tổng hợp kế thừa hợp lý những thành tựu nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn liên quan

5 Những đóng góp mới về khoa học và thực tiễn của luận án

Một là, hệ thống hoá và xây dựng được khung phân tích về QLNN

(cấp tỉnh) đối với KKTCK dưới góc nhìn quản lý kinh tế

Hai là, trên cơ sở khảo cứu kinh nghiệm QLNN đối với KKTCK ở

một số địa phương, đã chọn lọc được những kinh nghiệm có khả năng vận dụng vào QLNN đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo một cách có hiệu quả

Ba là, phân tích, đánh giá thực trạng QLNN cấp tỉnh đối với KKTCK

quốc tế Cầu Treo giai đoạn 2008-2015 trên cơ sở khung lý thuyết đã xây dựng, chỉ ra những thành công, những hạn chế, bất cập chủ yếu trong thực

tế QLNN đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo

Bốn là, luận án đề xuất được hệ thống các giải pháp nhằm hoàn thiện

công tác QLNN đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo, tỉnh Hà Tĩnh trong thời gian từ nay đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030

6 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận án gồm 4 chương, 12 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

1.1 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA NƯỚC NGOÀI

Có một số công trình điển hình như: "Toward a New Frontier, Improving the U.S - Canadian Border" (Hướng đến một biên giới mới, cải

thiện khu vực cửa khẩu Mỹ-Canada, Sands, Christopher, Viện Brookings);

"The Cross Border Economies of Cambodia, Laos, Thailand and Vietnam" (Các nền kinh tế biên giới của Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam), Viện Phát triển nguồn Campuchia, Phnom Penh; ''Regional Economic Impacts of Cross - Border Infrastructure: A General Equilibrium Application to Thailand and Lao PDR" (Tác động kinh tế của cơ sở hạ tầng

xuyên biên giới: Mô hình cân bằng với Thái Lan và Lào), của nhóm tác giả

Warr Peter, Menon Jayant, Yusuf Arief Anshory; ''Lộ trình Khu kinh tế xuyên biên giới - Phát triển các KKT xuyên biên giới giữa Trung quốc và Việt Nam" của nhóm tác giả Dinyar Lalkaka, Yuan Xiaohiu và Quan Anh Nguyen; "Phát triển thể chế và tăng cường năng lực - Dự án Phát triển các KKT xuyên biên giới giữa Trung quốc và Việt Nam" của Robert L Wallack

1.2 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA CÁC TÁC GIẢ TRONG NƯỚC

Các công trình như: Khu kinh tế tự do - Những vấn đề lý luận và thực tiễn; Xây dựng các KKT mở và đặc KKT ở Việt Nam trong điều kiện hội

nhập kinh tế quốc tế của V Đại Lược; "Kinh nghiệm thế giới về phát triển

KCX và Đặc KKT của Viện Kinh tế học; Các giải pháp quản lý nhà nước về thương mại tại khu thương mại tự do và khu kinh tế cửa khẩu của nước ta

của tác giả Hoàng Tuyết Minh;…

Một số cuốn sách tham khảo như Kỷ yếu Hội nghị Tổng kết 20 năm xây dựng và phát triển các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế ở Việt Nam của Bộ Kế hoạch và Đầu tư; Kỷ yếu hội thảo Tái cơ cấu nền kinh

tế, đổi mới mô hình tăng trưởng - những vấn đề đặt ra cho KKT, KKTCK ở Việt Nam của Ủy ban Kinh tế Quốc hội khóa XIII; Một số vấn đề về KKTCK ở Việt Nam trong thời kỳ hội nhập" của Nguyễn Minh Hiếu; Các khu kinh tế cửa khẩu biên giới Việt - Trung và tác động của nó tới sự phát triển kinh tế hàng hóa ở Việt Nam của Phạm Văn Linh; Đề án rà soát, điều

chỉnh quy hoạch phát triển các Khu kinh tế cửa khẩu Việt Nam đến năm

2020 và tầm nhìn đến năm 2030 của Viện Chiến lược phát triển - Bộ Kế

hoạch và Đầu tư;…

Một số luận án tiến sĩ như: Đặc khu kinh tế trong chiến lược phát triển quốc gia của Nguyễn Trường Sơn; Phát triển KKTCK biên giới phía Bắc Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế của Đặng Xuân Phong; Phát triển Khu kinh tế cửa khẩu với xóa đói giảm nghèo ở tỉnh Lào Cai của Giàng Thị Dung…

Một số công trình nghiên cứu có liên quan đến KKTCK quốc tế Cầu

Treo như: Đề án Phát triển Khu kinh tế cửa khẩu Quốc tế Cầu Treo giai đọan 2007-2010 và định hướng đến năm 2020 của Ủy ban nhân dân tỉnh

Hà Tĩnh; Nghiên cứu quy hoạch sử dụng đất lồng ghép yếu tố môi trường tại Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, Hà Tĩnh, luận án của Nguyễn

Văn Trị

1.3 ĐÁNH GIÁ TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.3.1 Những kết quả nghiên cứu đã đƣợc khẳng định

- Về lý luận: Các công trình đã nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển

KKTCK như: (i) Khái niệm, đặc điểm, một số mô hình về KKTCK; (ii) Vai trò, tác động của KKTCK đến phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) của khu vực, địa phương; (iii) Một số khái niệm và nội dung quản lý nhà nước đối với KKTCK

- Về thực tiễn: Luận án có thể tham khảo và kế thừa các nhận định,

các dữ liệu số liệu thứ cấp từ các nghiên cứu trước đó như: Những phân tích về phát triển khu kinh tế cửa khẩu, quản lý nhà nước đối với khu kinh

tế cửa khẩu nói chung và khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo nói riêng trên một số mặt như quản lý về quy hoạch, chính sách, quản lý xuất nhập cảnh, sự hợp tác kinh tế khu vực biên giới, ; một số kinh nghiệm về quản

lý và phát triển KKTCK ở trong và ngoài nước có thể tham khảo để nghiên cứu, bổ sung cho nội dung của luận án; Một số quan điểm, giải pháp về phát triển KKTCK

1.3.2 Các khoảng trống cần đƣợc tiếp tục nghiên cứu

- Trong các công trình nghiên cứu đã được tổng quan nêu trên, chưa

có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ để làm sáng tỏ cơ sở lý luận

về QLNN đối với KKTCK dưới góc nhìn của chuyên ngành quản lý kinh

tế Đây là khoảng trống mà luận án s tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện dưới góc nhìn chuyên ngành quản lý kinh tế (như: các khái niệm, đặc điểm, mô hình KKTCK; khái niệm, vai trò, nội dung, các nhân tố ảnh hưởng đến QLNN (cấp tỉnh) đối với KKTCK,…) để làm căn cứ cho phân tích thực tiễn QLNN (cấp tỉnh) đối với KKTCK

- Không có công trình nghiên cứu nào tập trung phân tích một cách

có hệ thống về QLNN đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo giai đoạn 2015; cũng không có công trình nào đi sâu đánh giá, chỉ ra những thành công, nhất là hạn chế cần khắc phục trong QLNN đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo Đây là khoảng trống mà tác giả s tiếp tục nghiên cứu, phát triển

2008-trong quá trình viết luận án

- Một số văn bản, quy hoạch và chính sách phát triển đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo đã đưa ra một số định hướng, giải pháp phát triển khu kinh tế cửa khẩu này nhưng chưa xuất phát từ những căn cứ thực tiễn sâu sắc và thiếu tầm nhìn cần thiết, nhất là trong các bối cảnh mới của trong và ngoài nước có ảnh hưởng đến QLNN đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo Vì vậy, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp để hoàn thiện QLNN đối với KKTCK quốc tế Cầu Treo đến năm 2020, tầm nhìn đến

năm 2030 là một khoảng trống mà luận án s thực hiện để khỏa lấp

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

CẤP TỈNH ĐỐI VỚI KHU KINH TẾ CỬA KHẨU

2.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, CÁC MÔ HÌNH KHU KINH TẾ CỦA KHẨU

2.1.1 Khái niệm khu kinh tế của khẩu

Khu kinh tế cửa khẩu là khu vực có không gian kinh tế riêng biệt, được hình thành ở khu vực biên giới đất liền có cửa khẩu quốc tế hoặc cửa khẩu chính, được thành lập bởi cấp có thẩm quyền với môi trường đầu tư và kinh doanh đặc biệt thuận lợi để phát triển sản xuất kinh doanh

và các loại hình dịch vụ, giao lưu kinh tế qua biên giới, nhằm thu lợi ích

từ hội nhập, đẩy mạnh phát triển KT-XH gắn với bảo vệ an ninh biên giới

2.1.2 Đặc điểm cơ bản của khu kinh tế cửa khẩu

Thứ nhất, cách xa các trung tâm kinh tế - chính trị - văn hóa của tỉnh,

của đất nước;

Thứ hai, có sự tương đồng về văn hóa nhưng khác biệt về trình độ

phát triển KT-XH ở hai bên biên giới;

Thứ ba, hoạt động giao lưu kinh tế qua biên giới là chủ yếu;

Thứ tư, hoạt động sản xuất kinh doanh trong KKTCK chủ yếu là hợp

tác và cạnh tranh

2.1.3 Các mô hình khu kinh tế cửa khẩu

- Mô hình KKTCK biệt lập: Là KKTCK có hàng rào cứng cách ly với

bên ngoài, không có dân sinh sống, thường là có quy mô nhỏ từ vài trăm đến vài nghìn hecta

- Mô hình KKTCK thông thường: Là KKTCK có dân cư sinh sống,

thường là có quy mô lớn đến hàng chục ngàn hecta, không có hàng rào cứng cách ly với bên ngoài

- Mô hình Khu hợp tác kinh tế biên giới: Hai KKTCK ở hai bên biên

giới hợp lại thành một khu hợp tác kinh tế biên giới, cách ly với bên ngoài (nội địa của mỗi bên) và hoạt động theo một số chính sách chung Gồm có 2 loại: Khu kinh tế xuyên biên giới; và Khu hợp tác kinh tế biên giới

2.2 QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH ĐỐI VỚI KHU KINH

TẾ CỬA KHẨU

2.2.1 Khái niệm, vai trò và tổ chức bộ máy quản lý nhà nước cấp tỉnh đối với khu kinh tế cửa khẩu

- Khái niệm quản lý nhà nước cấp tỉnh đối với khu kinh tế cửa khẩu

Quản lý nhà nước (cấp tỉnh) đối với KKTCK là tác động có tổ chức của các cơ quan nhà nước địa phương có thẩm quyền đối với KKTCK, dựa trên việc thực thi các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, các chính sách đã được các cơ quan nhà nước các cấp ban hành (theo thẩm quyền) trong khuôn khổ pháp luật quy định, hướng dẫn khai thác, sử dụng, cũng như kiểm tra giám sát việc thực thi kế hoạch nhằm phát triển bền vững các nguồn lực, từ đó mang lại hiệu quả KT-XH cao nhất cho khu kinh tế cửa khẩu trong chiến lược phát triển tổng thể của cả quốc gia

- Vai trò của quản lý nhà nước c p t nh đối với khu kinh tế cửa khẩu Một là, hình thành và định hướng phát triển các KKTCK

Hai là, điều hành, dẫn dắt sự phát triển của KKTCK theo các mục

tiêu đã đề ra thông qua việc xây dựng và ban hành và thực thi các khung pháp lý, quy hoạch, kế hoạch, các chính sách đặc thù cho KKTCK

Ba là, hỗ trợ các hoạt động, thúc đẩy sự phát triển của KKTCK

Bốn là, trọng tài giải quyết các mâu thuẫn phát sinh trong KKTCK

- Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước c p t nh đối với Khu kinh tế cửa khẩu

Thông thường, mỗi tỉnh chỉ có một Ban quản lý thực hiện chức năng quản lý nhà nước trực tiếp đối với tất cả các KCN, KCX và KKT (trong đó

có KKTCK) trên địa tỉnh Tại các cửa khẩu quốc tế và cửa khẩu chính thuộc KKTCK còn có sự quản lý của các lực lượng chức năng chuyên ngành tại cửa khẩu (Hải quan; Biên phòng; Công an; Kiểm dịch y tế, động vật, thực vật) và sự phối hợp quản lý của chính quyền địa phương (nơi có cửa khẩu) và cơ quan quản lý cửa khẩu của nước có chung biên giới Ngoài ra còn có BQLCK để điều hành các hoạt động phối hợp hoạt động của các lực lượng chức năng chuyên ngành với chính quyền địa phương và

cơ quan quản lý cửa khẩu của nước có chung biên giới điều hành các hoạt động phối hợp với chính quyền địa phương và cơ quan quản lý cửa khẩu của nước có chung biên giới…

2.2.2 Nội dung quản lý nhà nước cấp tỉnh đối với khu kinh tế cửa khẩu

- Xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển Khu kinh tế cửa khẩu

+ Xây dựng quy hoạch KKTCK, gồm: Quy hoạch phát triển KKTCK; quy hoạch chung xây dựng KKTCK; quy hoạch phân khu xây dựng các khu chức năng trong KKTCK; quy hoạch chi tiết xây dựng các khu chức năng, các dự án đầu tư xây dựng trong KKTCK

+ Xây dựng kế hoạch phát triển KKTCK, gồm: Kế hoạch tổng thể phát triển KKTCK; các kế hoạch 5 năm và kế hoạch hàng năm

+ Hợp tác quốc tế trong việc phát triển kinh tế cửa khẩu "đối xứng": Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, để phát triển các KKTCK trở thành các điểm nhấn trung tâm kinh tế của khu vực biên giới, Chính phủ các nước có xu hướng nghiên cứu thành lập, hình thành các Khu hợp tác kinh tế biên giới trên cơ sở Khu kinh tế cửa khẩu của một nước và Khu kinh tế đối xứng của nước láng giềng, có chung một số chính sách, tạo thành "một khu vực, hai quốc gia, một chính sách" Khu hợp tác kinh tế biên giới này s cho phép khai thác tiềm năng hợp tác và bổ sung lợi thế giữa các nước láng giềng về tài nguyên, điều kiện tự nhiên, con người và mở rộng thị trường, góp phần mở rộng kinh tế đối ngoại, phát

triển thương mại, đầu tư và du lịch lẫn nhau, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài từ trong và ngoài khu vực thông qua việc kết nối với thị trường quốc

+ Xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách thuộc thẩm quyền của cấp tỉnh: Chính quyền cấp tỉnh theo thẩm quyền và ủy quyền của Chính phủ cũng ban hành một số chính sách phát triển KKTCK ở địa phương mình nhưng thường chỉ là các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư trong một số lĩnh vực phù hợp với thực tiễn của địa phương như: hỗ trợ bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư; xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch; hỗ trợ đào tạo nghề; hỗ trợ xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật trong hàng rào; nhà ở cho công nhân,… nhằm tăng thêm tính hấp dẫn, thu hút đầu tư vào KKTCK

- i u hành, quản lý các hoạt động chủ yếu của khu kinh tế cửa khẩu

Là việc điều hành, quản lý của chính quyền cấp tỉnh thông qua BQL KKTCK, các lực lượng chức năng chuyên ngành trong KKTCK trong các hoạt động: XNK; XNC; thu ngân sách; đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng KKTCK; xúc tiến đầu tư, xúc tiến thương mại vào KKTCK; phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại trong khu kinh tế cửa khẩu

- Kiểm tra, giám sát và xử lý các vấn đề phát sinh trong hoạt động của khu kinh tế cửa khẩu

Chủ thể quản lý (cấp tỉnh) tại KKTCK bao gồm các cơ quan quản lý hành chính (BQL KKTCK, BQLCK), các lực lượng chức năng chuyên ngành (Hải quan, Biên phòng, Công an XNC, Kiểm dịch y tế, Kiểm dịch động vật, Kiểm dịch thực vật) và còn có cả sự quản lý của chính quyền cấp huyện nơi có KKTCK Vì vây việc kiểm tra, giám sát, kiểm soát, thanh tra

và xử lý vi phạm, xử lý các vấn đề phát sinh trong KKTCK cũng do các chủ thể nêu trên thực hiện Đối tượng được kiểm tra, giám sát, kiểm soát, thanh tra là: các tổ chức, cá nhân hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh trong KKTCK và các đối tượng là hàng hoá, người, phương tiện vận tải khi làm thủ tục XNK, XNC qua cửa khẩu và Cổng B

2.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với khu kinh tế cửa khẩu

Thứ nhất, điều kiện tự nhiên

Thứ hai, các điều kiện về kinh tế, xã hội trong nước và của quốc gia

láng giềng

Thứ ba, quan hệ đối ngoại và quan hệ kinh tế - chính trị của quốc gia

với các nước trong khu vực, đặc biệt là với nước láng giềng có chung đường biên giới

Thứ tư, là khung khổ pháp lý và chính sách của nhà nước Trung

ương đối với KKTCK

Thứ năm, việc bố trí, sắp xếp tổ chức bộ máy và nhân lực của các cơ

quan QLNN đối với KKTCK

2.3 KINH NGHIỆM VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KHU KINH TẾ CỬA KHẨU, BÀI HỌC CHO KHU KINH TẾ CỬA KHẨU QUỐC TẾ CẦU TREO

2.3.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với Khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị

Từ năm 1998, khu vực cửa khẩu Lao Bảo được hoạt động thí điểm theo Quyết định số 219/1998/QĐ-TTg về quy chế khu vực khuyến khích phát triển kinh tế và thương mại Lao Bảo Đến năm 2005, Khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo chính thức được thành lập và hoạt động theo Quyết định số

11/2005/QĐ-TTg ngày 12/01/2005 của Thủ tướng Chính phủ

- Quản lý nhà nước đối với Khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo

Về xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển; về xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện cơ chế, chính sách; về điều hành, quản lý một số hoạt động chính (XNK, XNC và thu ngân sách; xúc tiến đầu tư và thương mại; đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng; Phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại); và về kiểm tra, kiểm soát tại cửa khẩu Lao Bảo theo mô hình "Một cửa - Một lần dừng"

- Tổ chức bộ máy quản lý đối với Khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo

Ban quản lý Khu kinh tế tỉnh Quảng Trị được thành lập trên cơ sở hợp nhất Ban Quản lý các KCN tỉnh Quảng Trị với Ban quản lý Khu KT -

TM đặc biệt Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị Sau khi hợp nhất nhân sự của Văn

phòng đại diện và các phòng chuyên môn được giao theo d i, quản lý đối với Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo cơ bản được giữ nguyên từ bộ máy cũ của Ban quản lý Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo Văn phòng đại diện có con dấu, có tài khoản riêng và được giao quyền để chủ động xử

lý các vấn đề phát sinh tại Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo Do sắp xếp tổ chức bộ máy hợp lý và ít bị xáo trộn về nhân sự quản lý đối với Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo nên các hoạt động ở KKTCK này cũng ít bị ảnh hưởng và được duy trì, phát triển

2.3.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với Khu kinh tế cửa khẩu Cha Lo, tỉnh Quảng Bình

Khu kinh tế cửa khẩu Cha Lo, tỉnh Quảng Bình nằm giữa KKTCK quốc tế Cầu Treo và Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo trên đường tuyến biên giới Việt - Lào KKTCK Cha Lo được thành lập theo Quyết định số 137/2002/QĐ-TTg ngày 15/10/2002 của Thủ tướng Chính phủ

- Quản lý nhà nước đối với Khu kinh tế cửa khẩu Cha Lo

Về xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển; về xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện cơ chế, chính sách; về điều hành, quản lý một số hoạt động chính (XNK, XNC, thu ngân sách; đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng)

- Tổ chức bộ máy quản lý đối với Khu kinh tế cửa khẩu Cha Lo

Cũng như ở Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo, mặc dù đã hợp nhất hai Ban quản lý nhưng nhân sự trực tiếp theo d i, quản lý KKTCK Cha Lo được phân công lại nhiệm vụ cơ bản vẫn được giữ nguyên từ bộ máy cũ của Ban quản lý KKTCK Cha Lo; Văn phòng đại diện tại KKTCK Cha Lo

có tài khoản, có con dấu riêng và được giao quyền chủ động xử lý các vấn

đề phát sinh tại KKTCK

2.3.3 Bài học kinh nghiệm rút ra cho quản lí nhà nước đối với Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo

Một là, khai thác lợi thế chiến lược

Hai là, về xây dựng, ban hành chính sách phát triển

Ba là, về quản lý các hoạt động của KKTCK (các bài học kinh

nghiệm về quy hoạch và đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng; về thu hút đầu tư

và phát triển doanh nghiệp; về hoạt động xuất nhập khẩu (XNK), xuất nhập cảnh (XNC) và thu ngân sách; về dân số và lao động trên địa bàn)

Bốn là, về kiểm tra, kiểm soát tại cửa khẩu

Năm là, về tổ chưc bộ máy quản lý đối với KKTCK

Chương 3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KHU KINH TẾ CỬA KHẨU QUỐC TẾ CẦU TREO

3.1 TỔNG QUAN VỀ KHU KINH TẾ CỬA KHẨU QUỐC TẾ CẦU TREO

3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển

Từ năm 1998 trở về trước, khu vực cửa khẩu Cầu Treo còn là khu vực rất hoang sơ, điều kiện tự nhiên hết sức khó khăn, hạ tầng kỹ thuật hết sức yếu kém; trình độ dân trí và mức thu nhập trên đầu người của nhân dân còn thấp, chủ yếu sinh sống dựa vào sản xuất nông nghiệp và lâm nghiệp

Năm 1998, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 177/1998/QĐ-TTg cho phép áp dụng thí điểm một số chính sách tại khu vực cửa khẩu quốc tế Cầu Treo với một số chính sách ưu đãi Giai đoạn 1999-2007, mức tăng trưởng kinh tế bình quân đạt trên 14%; thu ngân sách chiếm gần 40% tổng thu ngân sách tỉnh; dân số từ 1,3 vạn người (năm 1998), đến 2007 đã tăng lên trên 2,1 vạn người Nhiều công trình hạ tầng thiết yếu đã được xây dựng, góp phần đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa, bước đầu tạo ra diện mạo đô thị miền núi tương đối khang trang

Năm 2007, KKTCK quốc tế Cầu Treo chính thức được thành lập Theo quyết định số 162/2007/QĐ-TTg ngày 19/10/2007 của Thủ tướng Chính phủ, bao gồm toàn bộ ranh giới hành chính: xã Sơn Kim 1, xã Sơn Kim 2, xã Sơn Tây và thị trấn Tây Sơn thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh với tổng diện tích tự nhiên là 56.685 ha; cùng với đó là nhiều chính sách ưu đãi về đất đai, thuế, tín dụng, xuất - nhập khẩu, xuất nhập cảnh Từ năm 2008 đến nay, KKTCK quốc tế Cầu Treo đã có những bước phát triển khá nhanh; kinh tế- xã hội có nhiều khởi sắc, bước đầu đã hình thành nên các khu đô thị, khu công nghiệp, thương mại, du lịch; thu ngân sách tăng theo hàng năm, góp phần vào sự phát triển KT-XH của tỉnh, đảm bảo quốc phòng an ninh khu vực biên giới KKTCK quốc tế Cầu Treo trở thành 01 trong 09 KKTCK trọng điểm của cả nước được ưu tiên đầu tư từ nguồn vốn ngân sách trong giai đoạn 2015-2020

3.1.2 Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo

- Điều kiện tự nhiên

Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo nằm ở phía Tây của tỉnh Hà Tĩnh, trên địa hình núi cao 300m800m, cửa khẩu là điểm cuối của Quốc