Điều Tra Và Xử Lý Ổ Dịch Cúm A(H5N1) Ở Người

Giới hạn nhiễm ở gia cầm • Giới hạn tiếp xúc giữa chim hoang dại và gia cầm • Loại bỏ ngay những gia cầm nhiễm và tiêp xúc với nguồn nhiễm • Chủng cho gia cầm để giới hạn nhiễm và lây tr

ĐIỀU TRA VÀ XỬ LÝ Ổ DỊCH

CÚM A(H5N1) Ở NGƯỜI

TRUNG TÂM Y TẾ DỰ PHÒNG - 2012

Tình hình dịch

 Từ đầu năm đến nay cả nước ghi nhận 7 trường hợp nhiễm virus cúm A/H5N1, trong đó 2 trường hợp đã tử vong tại Tiền Giang và Bình Dương.

 Đặc điểm của cúm A/H5N1 ở VN vẫn mang tính tản phát từng ca bệnh riêng lẻ, không mang tính chùm cụm

 Dịch cúm gia cầm đang trở lại Nam Định, Nghệ An, Hà Tĩnh Quãng Trị sẽ là điều kiện thuận lợi để cúm A/H5N1 lây lan sang người Cục Thú y (Bộ NN-PTNN) đã phát hiện tỉ lệ đàn vịt có lưu hành virus cúm gia cầm trung bình là 4,2% trong khi đàn gia cầm năm nay tăng nhanh tới 16%, khiến cho nguy cơ bùng phát dịch

sẽ cao hơn mọi năm.

 Thực hiện Chỉ thị số 04/CT-UBND ngày 18/01/2012 của UNND

tỉnh Thừa Thiên Huế về việc tăng cường công tác phòng chống dịch bệnh, kiểm dịch, kiểm soát giết mổ, kiểm tra vệ sinh thú y

động vật và sản phẩm động vật

 Gây bệnh nặng hơn đối với trẻ em và người trẻ tuổi

 Thời gian ủ bệnh: 2-7 ngày

 Triệu chứng lâm sàng: sốt, ho, thở gấp, tiêu chẩy

 Biến chứng viêm phổi, suy giảm hô hấp dẫn đến suy

giảm toàn diện

Tại 15 quốc gia.

Tại Viêt nam có:

119 ca mắc trong đó có 59 ca tử vong

tại 33 tỉnh và thành phố

CAC CON ĐƯỜNG VẬN CHUYỂN VIRUS H5N1

• Buôn bán gia cầm

• Buôn bán gia cầm và chim

hoang dại lậu

• Sử dụng phân bón không

qua xử lý

• Chim di cư

• Người bị nhiễm bệnh

– Trẻ em và người già là người bị nặng nhât.

– Kết quả của những đột biến

– Kết quả của tái tổ hợp lại gen

SO SÁNH DỊCH CÚM MÙA VÀ ĐẠI DỊCH

CÁC ĐIỀU KIỆN ĐỂ CÓ ĐẠI DỊCH

– Một phân tip cúm loại A mới có thể gây lây nhiễm ở người

– Có độc lực cao và gây ốm nặng và có thể dẫn đến tử vong

– Lây truyền dễ dàng từ người sang người

CÁC GIAI ĐOẠN CỦA ĐẠI DỊCH CÚM (WHO)

Thời kỳ giữa các đại dịch

Giai đoạn 1: Không có phân tip virus cúm mới ở người

Giai đoạn 2: Không có phân tip virus cúm mới ở người nhưng phân tip virus cúm ở động vật có thể là nguy cơ cho người

Thời kỳ cảnh báo đại dịch cúm

Giai đoạn 3: Người nhiễm cúm với chủng virus mới nhưng chưa

có hiên tượng lây lan từ người sang người

Giai đoạn 4: Có hiện tượng lây lan từ người sang người nhưng

ở diện hẹp tại một số địa phương.

Giai đoạn 5: Tình hình lây nhiễm lan rộng hơn nhưng vẫn ở

mưc địa phương, virus đã thích ứng với người

CÁC GIAI ĐOẠN CỦA ĐẠI DỊCH CÚM (WHO)

Thời kỳ đại dịch

Giai đoạn 6: Lây truyền từ người sang người ngày môt tăng trên quy mô toàn cầu mỗi đợt dịch kéo dài từ 8 – 12 tuần

Thời kỳ sau đại dịch

Giai đoạn hồi phục

CÁC GIAI ĐOẠN CỦA ĐẠI DỊCH CÚM (WHO)

Giới hạn nhiễm ở gia cầm

• Giới hạn tiếp xúc giữa chim hoang dại và gia cầm

• Loại bỏ ngay những gia cầm nhiễm và tiêp xúc với nguồn nhiễm

• Chủng cho gia cầm để giới hạn nhiễm và lây truyền

Giới hạn nhiễm ở người

• Sử dụng những phương tiện bảo vệ khi làm việc với gia cầm

• Cách ly và xử lý các trường hợp nhiễm bệnh

• Vận động tuyên truyền quần chúng về đại dịch cúm và tác hại của đại dịch cúm

Phối hợp chủ động sãn sàng và đáp ứng vối đại dịch

• Có phương án chuẩn bị sãn sàng và phối hợp chống cúm

• Dự trữ thuốc men phương tiên, phương án sãn sàng, tiêm chủng cho gia cầm

NHỮNG CỐ GẮNG CỦA CHÍNH PHỦ

CHỐNG ĐẠI DỊCH CÚM

Thực tế chăn nuôi ở môt số nơi gây khó khăn cho viêc kiểm soat dịch

Lây nhiễm dễ dàng giữa người với người

Mỗi một người bị nhiễm là một cơ hội cho virus

biến đổi

 ổ dịch: là nơi có từ 1 bệnh nhân trở lên đ ợc chẩn

đoán xác định là mắc bệnh do vi rút cúm A/H5N1

 Địa điểm ổ dịch: là nơi bệnh khởi phát (nơi đang

sinh sống, làm việc hoặc nơi điều trị bệnh nhân nếu có).

 Đơn vị ổ dịch: đ ợc qui theo nhà ở của hộ gia đình

bệnh nhân để điều tra, xử lý theo từng hộ gia

1 ĐIỀU TRA DỊCH TỄ CA BỆNH

 Điều tra càng sớm càng tốt, tốt

nhất trong vòng 24 giờ kể từ khi

nhận được thông tin.

 Điều tra theo phiếu điều tra đã quy

định

 Qua hỏi trực tiếp, hỏi người nhà,

hỏi nhân viên y tế v.v…

 Điều tra tại cả cơ sở điều trị và tại

gia đình

2 TÌM KIẾM CA NGHI MẮC MỚI

sinh sống

hợp tử vong vì bệnh đường hô hấp chưa rõ nguyên nhân trong khu vực ổ dịch

Đưa ngay bệnh nhân nghi ngờ mắc mới đến cơ sở điều trị để cách ly và lấy mẫu làm các xét nghiệm chẩn đoán

3 XÁC ĐỊNH CHÙM CA BỆNH

Khi có từ 2 bệnh nhân trở lên có biểu hiện nghi nhiễm cúm A/H5, hoặc tử

vong vì bệnh đường hô hấp không rõ

nguyên nhân, khởi phát bệnh trong

khoảng thời gian 2 tuần có liên quan

với nhau như: cùng hộ gia đình, họ

hàng gần gũi, cùng phòng điều trị, tập thể cơ quan, doanh trại, khu nghỉ v.v…

Đánh giá khả năng lây truyền người – người

4 NẮM BẮT TÌNH HÌNH DỊCH Ở

GIA CẦM

 Phối hợp với cơ quan thú y

 Qua khai thác người dân

 Qua các đoàn thể

 Qua chính quyền địa phương

5 XÁC ĐỊNH ĐIỂM LIÊN QUAN

DỊCH TỄ TẠI CỘNG ĐỒNG

 Nơi khởi phát bệnh

 Nơi nghi ngờ bị phơi nhiễm

 Nơi cung cấp hoặc có gia cầm nghi

mắc bệnh

 Các cơ sở điều trị tại xã nơi bệnh

nhân đến khám và điều trị

 Nơi bệnh nhân đã đi đến, tiếp xúc,

ngủ lại trong vòng 7 ngày trước khi khởi phát

6 XÁC ĐỊNH NGƯỜI CÓ LIÊN

QUAN DỊCH TỄ TẠI CỘNG

ĐỒNG

 Những người cùng tiếp xúc với

nguồn gia cầm nghi ngờ mắc bệnh

 Những người trong gia đình, hàng

xóm có tiếp xúc gần (<=1 mét) với bệnh nhân trong thời gian 7 ngày trước khi khởi phát và trong quá

trình mắc bệnh

7 XÁC ĐỊNH ĐIỂM LIÊN QUAN

8 XÁC ĐỊNH NGƯỜI LIÊN QUAN

DỊCH TỄ TẠI CÁC CƠ SỞ ĐIỀU TRỊ

 Các nhân viên y tế các tuyến trực

tiếp thăm khám và điều trị cho

9 LẬP DANH SÁCH THEO DÕI

NGƯỜI LIÊN QUAN DỊCH TỄ

(1)

Lập danh sách, theo dõi nhiệt độ , tình trạng sức khoẻ hàng ngày tất cả những người liên quan Dịch tễ tại cộng đồng và tại các cơ sở điều trị

Nếu có thể, yêu cầu cách ly tự nguyện tại nhà đối với tất cả những người có tiếp xúc gần mà không có phòng hộ trong vòng ít nhất 7 ngày

9 THEO DÕI NGƯỜI LIÊN QUAN

DỊCH TỄ (2)

14 ngày ở người lớn, 21 ngày ở trẻ

dưới 15 tuổi kể từ ngày tiếp xúc lần

cuối với bệnh nhân

(Nếu thấy sốt >38 độ C hoặc có triệu chứng viêm

đường hô hấp phải đưa ngay đến cơ sở y tế)

Phòng chống dịch cúm A/H5N1 lây sang người BYT, 2006 tr 29

Theo dõi trực tiếp hoặc gọi điện thoại

ít nhất 2 lần/ngày Hướng dẫn cách tự theo dõi và báo cáo khi có triệu chứng Thời gian theo dõi:

10 LẤY MẪU BỆNH PHẨM NGƯỜI

LIÊN QUAN DỊCH TỄ

Loại bệnh phẩm: Dịch ngoáy họng

 Lấy mẫu bệnh phẩm của tất cả những

người có biểu hiện triệu chứng nghi ngờ đang mắc cúm A/H5 tại ổ dịch (sốt kèm theo triệu chứng hô hấp v.v…)

 Lấy mẫu chọn lọc một số người có liên

quan Dịch tễ gần nhất với bệnh nhân

và gia cầm

11 LẤY MẪU BỆNH PHẨM GIA

12 CHỈ ĐỊNH UỐNG TAMIFLU DỰ

PHÒNG (1)

 Những người có tiếp xúc gần mà không

sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân

 Nhân viên y tế các tuyến có tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân, bệnh phẩm mà

không sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân

 Người tiếp xúc trực tiếp hoặc xử lý, tiêu hủy gia cầm mắc hoặc chết do cúm

A/H5N1 mà không sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân

Chỉ dùng cho nhóm đối tượng nguy cơ cao và trung bình

13 XỬ LÝ MÔI TRƯỜNG

 Khu vực nhà bệnh nhân, khu vực

chuồng trại

 Các gia đình xung quanh nhà bệnh

nhân, gia đình có gia cầm ốm

 Khu vực buồng bệnh nơi bệnh nhân

đã và đang điều trị

Phun dung dịch Cloramin B nồng độ 0,5% clo hoạt tính tại các địa điểm có liên quan dịch tễ:

2 ngày/1 lần x 3 lần

14 XỬ LÝ TẠI BỆNH VIỆN (1)

 Điều trị cách ly BN tại phòng cách ly

 đặc biệt ngay lập tức

 Xử lý chất thải của BN đúng quy định

(trong bô có nắp đậy và dung dịch cloramin B 1,25% clo hoạt tính)

 Thực hiện phòng hộ cá nhân cho tất cả

nhân viên y tế, người nhà chăm sóc BN (đeo khẩu trang, rửa tay bằng dung dịch cloramin B 1,25% clo hoạt tính, súc họng, nhỏ mũi )

14 XỬ LÝ TẠI BỆNH VIỆN (2)

 Trước cửa buồng bệnh đặt chậu dung

dịch cloramin B 1,25% clo hoạt tính

 để cho thầy thuốc và người nhà rửa tay.

 Trước cửa buồng bệnh đặt tấm thảm

tẩm dung dịch cloramin B 1,25% clo hoạt tính để khử trùng đế giầy, dép mỗi khi ra khỏi buồng bệnh

 Lau nền buồng bệnh thường xuyên bằng

vải tẩm dung dịch cloramin B 1,25% clo hoạt tính.

14 XỬ LÝ TẠI BỆNH VIỆN (3)

 Lập danh sách theo dõi, lấy mẫu

bệnh phẩm người có liên quan dịch

tễ và cho uống thuốc Tamiflu dự

phòng đúng quy định (cả nhân viên

y tế và người tiếp xúc gần không

14 XỬ LÝ TẠI BỆNH VIỆN (4)

 Điều trị cách ly BN tại phòng cách ly

 đặc biệt ngay lập tức

 Thực hiện Phòng hộ cá nhân cho tất

cả nhân viên y tế, người nhà chăm sóc BN.

 Xử lý chất thải của BN đúng quy

định

 Lập danh sách theo dõi, lấy mẫu

bệnh phẩm người có liên quan

15 HƯỚNG DẪN XỬ LÝ GIA CẦM

 Đào hố, đốt, lấp đất

 Đào hố, đáy lót ni lông, gia cầm đựng

trong bao có thuốc khử trùng, phun dung dịch cloramin B 1,25% clo hoạt tính đẫm lên trên các bao Lấp đất tối thiểu cách mặt đất 1 mét.

Khuyến nghị tiêu hủy ngay toàn bộ

đàn gia cầm trong ổ dịch nghi mắc

bệnh (phối hợp với cơ quan thú y):

16 HƯỚNG DẪN TUYÊN TRUYỀN

TẠI CỘNG ĐỒNG

 Vệ sinh cá nhân phòng bệnh

 Tuyệt đối không giết mổ và ăn thịt

gia cầm ốm, chết

 Hạn chế tiếp xúc với người bệnh

 Thông báo ngay cho cơ quan y tế

khi có ca nghi ngờ

 Tránh gây hoang mang, mất trật tự

an ninh xã hội tại địa phương

17 THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM

SÁT BỆNH CHẶT CHẼ TẠI Ổ DỊCH VÀ BÁO CÁO DỊCH

18 MAI TÁNG BỆNH NHÂN TỬ

VONG DO CÚM A/H5N1 (NẾU CÓ) ĐÚNG QUY ĐỊNH

 Đảm bảo nguyên tắc an toàn.

 Khâm liệm tại chỗ, khử khuẩn bằng các

hoá chất Cloramin B 1,25% clo hoạt

tính.

 Chuyển người bệnh tử vong đến nơi

chôn cất hay hoả táng bằng xe riêng và đảm bảo đúng quy định phòng lây

nhiễm.

 Trong thời gian 24 giờ sau khi tử vong

phải được chôn cất hoặc hoả táng.

19 KIỂM TRA, GIÁM SÁT VIỆC

THỰC HIỆN CÁC BIỆN PHÁP CHỐNG DỊCH

 Phải có kế hoạch kiểm tra, giám sát

việc thực hiện các biện pháp chống dịch tại ổ dịch cho đến khi hết dịch.

 Phân công cán bộ với trách nhiệm cụ

thể trong công tác kiểm tra, giám sát Có báo cáo hàng.

Đây là khâu rất quan trọng góp phần

cho chống dịch thành công

20 XÁC ĐỊNH Ổ DỊCH CHẤM DỨT

 Sau 21 ngày không có bệnh nhân

mắc mới

 Xét nghiệm các đối tượng nguy cơ

cao trong khu vực ổ dịch đều âm tính với vi rút cúm A/H5.

 Môi trường xung quanh đã được

xử lý triệt để bằng cloramin B hoặc các hóa chất khử trùng khác

Phòng chống dịch cúm A/H5N1 lây sang người BYT, 2006

tr 27

Triển khai các biện pháp tăng cường phòng, chống dịch cúm gia cầm và cúm A (H5N1) ở người như sau :

 - TTYT Huyện, TX, TP phối hợp thú y tham mưu triển

khai họp Ban chỉ đạo ngay để có phương án phòng chống dịch cụ thể.Huy động sự phối hợp chặt chẽ và đồng bộ của các ngành đóng trên địa bàn và của địa phương để triên khai có hiệu quả các biện pháp phòng chống dịch viêm phổi do vi rút cúm A H5N1.

 - Giám sát dịch phát hiện kịp thời ngay từ ca bệnh đầu

tiên và tổ chức cách ly và xử lý ca bệnh dịch trịêt để

 Phối hợp chặt chẽ với cơ quan thú y, các đơn vị có liên

quan và đặc biệt chỉ đạo y tế cơ sở , nhất là lực lượng

y tế thôn/bản phối hợp với ngành thú y địa phương theo dõi và giám sát và giám sát chặt chẽ diễn biến dịch cúm gia cầm, trọng điểm các ổ dịch cũ.

 - Tăng cường giám sát, theo dõi những người tiếp xúc với bệnh nhân cúm A(H5N1), đặc biệt các trường hợp có sốt cao, ho, khó thở có tiền sử tiếp xúc với gia cầm bị bệnh để có biện pháp điều trị, cách ly, xử lý kịp thời

 - Cũng cố hệ thống tổ chức thu dung điều trị, sàng lọc, cách ly bệnh nhân và cũng cố đội xử lý cơ động tại các tuyến về hậu càn, phương tiện dụng cụ, bảo

hộ, máy móc, hoá chất xử lý ổ dịch.

 - Tăng cường công tác kiểm dịch y tế biên giới.

 - Thông tin giáo dục truyền thông về nguy cơ dịch bệnh, các biện pháp phòng chống và 4 biện pháp của Bộ Y tế

về phòng dịch cúm gia cầm lây sang người đến từng hộ gia đình

 - Phối hợp Chi cục thú y tăng cường giám sát, theo dõi,

đề phòng cúm gia cầm lây sang người, thông tin cho

XIN CẢM ƠN