Ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ tiên tiến trên thế giới và những đặc điểm, lợi thế khác; mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế đã trở thành một xu thế tất yếu trong sự phát triển kinh tế mỗi nước. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế đó. Mở rộng và phát triển quan hệ kinh tế quốc tế là một trong ba nhiệm vụ kinh tế cơ bản trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay.
Trang 1MỞ RỘNG, PHÁT TRIỂN QUAN HỆ KINH TẾ QUỐC TẾ TRONG THỜI KỲ
QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
LỜI NÓI ĐẦU
Ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ tiên tiến trên thế giới và những đặc điểm, lợi thế khác; mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế đã trở thành một xu thế tất yếu trong sự phát triển kinh tế mỗi nước Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế đó Mở rộng và phát triển quan hệ kinh tế quốc tế là một trong ba nhiệm vụ kinh tế cơ bản trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay
Nghiên cứu và nắm vững những nội dung của quan hệ kinh tế quốc tế đồng thời hiểu rõ quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vấn đề này là
cơ sở giúp người học có nhận thức đúng đắn vận dụng vào thực tiễn hoạt động công tác, tránh được sự mơ hồ, chủ quan, mất cảnh giác trong thực hiện các nhiệm vụ
1 TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA VIỆC MỞ RỘNG, PHÁT TRIỂN QUAN HỆ KINH TẾ QUỐC TẾ TRONG THỜI ĐẠI NGÀY NAY
1.1 Quan hệ kinh tế quốc tế và đặc điểm chung của quan hệ kinh tế quốc tế
Quan hệ kinh tế quốc tế là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa các quốc gia và nhóm quốc gia, các tổ chức kinh tế (nền kinh tế và khu vực), vùng lãnh thổ dựa trên cơ sở phân công lao động xã hội và hợp tác quốc tế, bảo đảm thực hiện bằng luật pháp quốc tế và được thể hiện trên những hình thức, cấp
độ khác nhau
Quan hệ kinh tế quốc tế là một bộ phận của quan hệ quốc tế (kinh tế, chính trị, ngoại giao, văn hoá,…) hình thành do mối quan hệ về mặt kinh tế giữa các quốc gia, vùng lãnh thổ (nền kinh tế), dân tộc Nó được quyết định bởi sự phân công lao động quốc tế và hình thức xã hội hoá của sản xuất Quan
hệ kinh tế quốc tế biểu hiện ở nhiều hình thức như hoạt động xuất nhập khẩu, chuyển giao khoa học công nghệ, kỹ thuật, lao động, đầu tư vốn,… giữa hai hay nhiều quốc gia, tổ chức kinh tế với nhau
Trang 2Trong thời đại ngày nay, quan hệ kinh tế quốc tế phát triển mạnh mẽ cả chiều rộng và chiều sâu, trở thành một xu thế tất yếu khách quan, không một quốc gia nào có thể phát triển nếu đứng ngoài xu thế đó Có thể nói, quan hệ kinh tế quốc tế trở thành một trong những đặc trưng mang tính phổ biến của thời đại công nghiệp hiện đại với những đặc điểm chung là:
- Phân công lao động và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong nước quy định quy mô, khả năng và nội dung vật chất của quan hệ kinh tế quốc tế ở mỗi nước
Quan hệ kinh tế quốc tế là hình thức biểu hiện của phân công lao động quốc tế nhưng phân công lao động quốc tế lại phụ thuộc vào trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động trong nước Nếu sự phân công lao động trong nước hợp lý, mở rộng nhiều ngành nghề với sự phát triển của lực lượng sản xuất ngày càng cao thì quan hệ kinh tế quốc tế sẽ có quy
mô, khả năng và nội dung vật chất lớn hoặc ngược lại Tuy nhiên, trong mối quan hệ giữa quan hệ kinh tế quốc tế với quan hệ kinh tế trong nước thì quan
hệ kinh tế quốc tế không chỉ đóng vai trò thụ động, mà nó còn làm sâu sắc, phong phú thêm quan hệ kinh tế trong nước Quan hệ kinh tế quốc tế xuất hiện là tất yếu do sự phát triển lực lượng sản xuất và phân công lao động trong nước vượt ra khỏi biên giới quốc gia, dân tộc hình thành phân công lao động trong nước và quốc tế Đồng thời nó lại thúc đẩy tính chất đặc thù về trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động trong nước
Đó là quan hệ biện chứng giữa phân công lao động trong mỗi một nước với phân công lao động quốc tế, giữa nền kinh tế thế giới với nền kinh tế của mỗi quốc gia
Với ý nghĩa đó, từ trước đến nay Đảng Cộng sản Việt Nam luôn chủ trương đẩy mạnh phân công lao động trong nước, chú trọng phát triển và đầu
tư một số ngành nghề, lĩnh vực mà sản phẩm có chất lượng cao trên cơ sở các thế mạnh của nền kinh tế Việt Nam để tham gia hợp tác và phân công lao động quốc tế, thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế đất nước
- Bản chất kinh tế xã hội của các quan hệ kinh tế quốc tế của mỗi nước
do bản chất của các quan hệ sản xuất thống trị trong nước chi phối
Trang 3Đặc điểm này xác định rõ mối quan hệ kinh tế trong nước với quan hệ kinh tế quốc tế và quyết định ở mỗi hình thái kinh tế xã hội có một loại hình quan hệ kinh tế quốc tế tương ứng Bởi vì, sự phát triển của sản xuất và phân công lao động trong nước vận động phát triển trong quan hệ sản xuất thích ứng với nó Xuất phát từ đó, bản chất kinh tế xã hội của quan hệ kinh tế quốc
tế cũng do bản chất quan hệ sản xuất thống trị trong nước quy định Với các nước tư bản chủ nghĩa, bản chất quan hệ kinh tế quốc tế do quan hệ sản xuất
tư bản chủ nghĩa dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất chi phối; với các nước xã hội chủ nghĩa, bản chất quan hệ kinh tế quốc tế do quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu chi phối
- Các quan hệ kinh tế quốc tế ngày càng mang nội dung chính trị sâu sắc Trong quan hệ kinh tế trên thế giới hình thành hai khuynh hướng chính
là kinh tế hoá các hoạt động chính trị quốc tế hoặc chính trị hoá các hoạt động kinh tế quốc tế
Tuy nhiên, trong quan hệ kinh tế quốc tế cần phải chống quan điểm chỉ thấy lợi ích kinh tế trước mắt mà mơ hồ, mất cảnh giác, hoặc quá nhấn mạnh
về chính trị nên kìm hãm sự phát triển kinh tế và không dám mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế
1.2 Sự cần thiết phải mở rộng và phát triển các quan hệ kinh tế quốc tế trong thời đại ngày nay
Quan hệ kinh tế quốc tế xuất hiện từ rất sớm Lịch sử đã ghi nhận “Con đường tơ lụa” đó chính là thương mại quốc tế - một hình thức chủ yếu của quan hệ kinh tế quốc tế tồn tại cho đến ngày nay Mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế đã và đang là xu thế tất yếu đối với tất cả các nước trong thời đại ngày nay xuất phát từ những nguyên nhân cơ bản sau:
- Sự phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội cả về chiều rộng và chiều sâu thúc đẩy sự cần thiết mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế
Nền đại công nghiệp đã làm cho lực lượng sản xuất của mỗi nước phát triển mạnh mẽ và vượt ra khỏi biên giới quốc gia, làm cho sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nước trên thế giới ở tất cả các lĩnh vực ngày càng lớn Hơn nữa, với sự bùng nổ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại, đặc biệt
Trang 4trong giai đoạn hiện nay đã tạo ra bước nhảy vọt nhanh chóng trong lực lượng sản xuất, thúc đẩy phân công lao động xã hội phát triển, chuyên môn hoá, hợp tác hoá trong sản xuất kinh doanh ngày càng phát triển cả về chiều sâu và chiều rộng
- Dưới tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ tiên tiến trên thế giới với nội dung tự động hoá, công nghệ sinh học, các vật liệu mới, điện tử, tin học và sự áp dụng nhanh chóng các thành tựu khoa học công nghệ vào sản xuất kinh doanh để nâng cao hiệu quả kinh tế Điều này đã đặt
ra hàng loạt vấn đề cần có sự hợp tác về vốn, lực lượng khoa học, kỹ thuật công nghệ, thông tin, viễn thông… giữa các quốc gia, dân tộc Việc giải quyết các vần đề toàn cầu như bảo đảm môi trường sinh thái, tái sản xuất môi trường, đảm bảo nguyên vật liệu, lương thực, thực phẩm cho sản xuất và đời sống, giải quyết vấn đề bệnh tật, chiến tranh, hoà bình… cũng đòi hỏi sự hợp tác giữa các quốc gia với nhau Tất cả những điều đó làm tăng thêm sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế của mỗi nước
- Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường hiện đại với sự trao đổi mua bán diễn ra với quy mô ngày càng rộng lớn đã tạo ra sự gắn kết thị trường trong nước với thị trường khu vực và thế giới Nền kinh tế thị trường càng phát triển thì sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia ngày càng lớn, đặc biệt thông qua các hiệp định song phương và đa phương
Ngược dòng lịch sử chúng ta đều biết: cùng với sự phát triển của phân công lao động là sự ra đời của sản xuất hàng hoá, phá vỡ vòng tuần hoàn khép kín của kinh tế tự nhiên, tự cấp, tự túc Chính kinh tế hàng hoá đã dần dỡ bỏ tính cát cứ của vùng, miền trong từng quốc gia, dân tộc và đến một mức độ nhất định vượt ra khỏi biên giới quốc gia Các quan hệ kinh tế thương mại giữa các nước được khởi động và ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của kinh tế hàng hoá, việc hình thành “Con đường tơ lụa” từ Trung Quốc xuyên qua vùng Trung Á đến Trung Cận Đông Việc giao lưu buôn bán giữa các dân tộc Châu Âu, Châu Á đã nói lên điều đó Khi chủ nghĩa tư bản ra đời, cùng với đại công nghiệp và việc đưa các đội quân viễn chinh đi xâm chiếm, cướp bóc thuộc địa đã đẩy nhanh hơn quá trình giao lưu hàng hoá trên thế giới Với đà phát triển của chủ nghĩa tư bản, thương mại toàn cầu ngày càng
Trang 5được đẩy mạnh Cùng với sự phát triển của thương mại thế giới là sự thay đổi
cơ cấu thị trường quốc tế; thị trường tài chính ngày càng có vai trò quan trọng tạo ra một nền kinh tế ảo mà những biến động của nó tác động trực tiếp đến nền kinh tế toàn cầu
Phân công lao động xã hội và nền sản xuất vật chất phát triển cùng với
sự phát triển của khoa học công nghệ và thị trường Một sản phẩm sản xuất ra
có sự góp mặt của nhiều công ty trên thế giới Sự ra đời và phát triển của các công ty xuyên quốc gia cũng làm cho nền kinh tế thế giới ngày càng mang tính quốc tế hoá cao
Đối với Việt Nam hiện nay, sự cần thiết phải mở rộng, phát triển quan
hệ kinh tế quốc tế còn xuất phát từ chính vai trò, tác dụng của việc mở rộng phát triển quan hệ kinh tế quốc tế trong sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
Việc mở rộng phát triển quan hệ kinh tế quốc tế sẽ tạo điều kiện cho Việt Nam mở rộng và khai thông thị trường nội địa với các nước trong khu vực và thế giới Thông qua các hiệp định đa phương và song phương, qua việc tham gia vào các tổ chức kinh tế, thương mại trong khu vực và thế giới
sẽ góp phần mở rộng thị trường, tạo khả năng thu hút các nguồn lực nước ngoài như vốn, kỹ thuật công nghệ, kinh nghiệm quản lý tiên tiến… trên thế giới hình thành các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, các vùng kinh tế trọng điểm… đẩy mạnh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
Mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực ở Việt Nam hiện nay Việt Nam là một nước
có lực lượng lao động dồi dào, thông minh, khéo léo, nhưng số lao động đã được đào tạo nghề, chuyên môn kỹ thuật còn thấp Do đó, tình trạng thừa lao động phổ thông nhưng lại thiếu lao động có tay nghề cao và các chuyên gia
kỹ thuật công nghệ còn phổ biến Quá trình toàn cầu hoá kinh tế sẽ tạo môi trường mở rộng giao lưu, khai thông nguồn nhân lực giữa nước ta và thế giới Thông qua hình thức hợp tác đào tạo, trao đổi chuyên gia, xuất khẩu lao động… sẽ góp phần nâng cao trình độ tay nghề, tiếp thu kỹ thuật công nghệ mới, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người lao động…
Trang 6Thông qua mở rộng và phát triển quan hệ kinh tế quốc tế tạo điều kiện đẩy lùi nguy cơ tụt hậu về kinh tế, nâng cao sức cạnh tranh của các doanh nghiệp và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, từng bước hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý, giải phóng năng lực sản xuất ở mọi thành phần kinh tế, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, góp phần ổn định và phát triển kinh tế
-xã hội, tăng thu nhập, cải thiện đời sống nhân dân theo mục tiêu “dân giàu,
nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Đồng thời, tăng cường
khả năng củng cố quốc phòng - an ninh, tạo thế và lực cho công cuộc xây dựng, bảo vệ đất nước…
Những tác động tích cực trên chỉ được phát huy hiệu quả khi có sự nỗ lực rất cao của Nhà nước và nhân dân ta trong việc nhận thức và chuẩn bị những điều kiện để chủ động mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế
Ngày nay, mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế mặc dù là xu thế chung của thời đại, sự cạnh tranh diễn ra ngày càng gay gắt trong khi đó, tiềm lực kinh tế của Việt Nam còn có hạn, chất lượng lao động, trình độ công nghệ, năng lực quản lý, sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam còn yếu… Vai trò to lớn của quan hệ kinh tế quốc tế chỉ có thể đạt được khi hoạt động kinh tế quốc tế vượt qua được những thách thức của toàn cầu hoá và giữ đúng định hướng xã hội chủ nghĩa Quá trình mở rộng và phát triển quan hệ kinh tế quốc tế cần chú ý đến những tác động tiêu cực đó là: tính lệ thuộc vào nền kinh tế thế giới
về vốn, kỹ thuật, công nghệ, thị trường,… hay nguy cơ trở thành thị trường tiêu thụ, bãi thải công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường hiện nay đang là một thực tế đặt ra Ngoài ra, mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế cũng cần chú ý đến sự phân hoá giàu nghèo giữa các vùng, các tầng lớp trong xã hội sẽ có nguy cơ tăng nhanh, nguy cơ bị chèn ép, áp đặt, thôn tính do cạnh tranh không cân sức với các công ty lớn của nước ngoài, tệ nạn xã hội cũng như vấn
đề văn hoá dân tộc, độc lập, chủ quyền, an ninh quốc gia đứng trước những thách thức to lớn do tác động của toàn cầu hoá kinh tế…
Hội nhập kinh tế quốc tế là mở rộng và đa dạng hoá các mối quan hệ với bên ngoài, do đó các thế lực thù địch có thêm điều kiện để thực hiện mục tiêu chống phá sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, cần cảnh giác phát hiện và kiên quyết đấu tranh
Trang 7làm thất bại các âm mưu và thủ đoạn thực hiện chiến lược “Diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch, lấy kinh tế tác động vào chính trị, làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Đảng, chia rẽ Đảng với Nhà nước và nhân dân Giữ vững độc lập, chủ quyền và bảo vệ lợi ích quốc gia, độc lập dân tộc trong quan hệ kinh tế quốc tế là yêu cầu xuyên suốt trong mọi hoạt động kinh tế quốc tế đảm bảo cho nền kinh tế nước ta phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa
2 NHỮNG QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN MỞ RỘNG, PHÁT TRIỂN QUAN HỆ KINH TẾ QUỐC TẾ HIỆN NAY CỦA ĐẢNG TA
2.1 Chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế
Đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng quyết định thành công của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta hiện nay Xuất phát từ tình hình trên thế giới, hoà bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn Quá trình toàn cầu hoá đang được đẩy nhanh hơn, tạo ra cơ hội phát triển cho các quốc gia, dân tộc Hơn nữa, cuộc cách mạng khoa học công nghệ tiên tiến trên thế giới đã
và đang có những bước tiến nhảy vọt, những đột phá lớn mở ra triển vọng mới cho mỗi nền kinh tế tham gia phân công lao động toàn cầu Tuy nhiên, những diễn biến phức tạp và mâu thuẫn lớn của thời đại trên thế giới vẫn rất gay gắt; toàn cầu hoá kinh tế tạo ra cơ hội phát triển nhưng cũng chứa đựng nhiều yếu tố bất bình đẳng gây khó khăn, thách thức lớn cho các quốc gia nhất là các nước đang phát triển; nhiều vấn đề toàn cầu bức xúc đòi hỏi các quốc gia và tổ chức quốc tế phối hợp giải quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc
lần thứ X Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Thực hiện nhất quán đường
lối đối ngoại độc lập tự chủ, hoà bình hợp tác và phát triển, chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hoá, đa dạng hoá các quan hệ kinh tế quốc tế Chủ động tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực khác Việt Nam là bạn, đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế, tham gia tích cực vào tiến trình hợp tác khu vực và quốc tế ”1
Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình mở rộng giao lưu kinh tế và khoa học công nghệ giữa các nước trên quy mô toàn cầu; là quá trình tham gia giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội có tính chất toàn cầu như vấn đề dân số, tài
1 Đảng CSVN: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, H, 2006, tr.112
Trang 8nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường sống…; là quá trình tham gia loại bỏ dần các hàng rào thương mại, thanh toán quốc tế và việc di chuyển các nhân
tố sản xuất giữa các nước Thực chất hội nhập kinh tế quốc tế chính là quá trình mở cửa nền kinh tế nhằm kết hợp các nguồn lực trong nước với các nguồn lực nước ngoài để phát triển và xác lập vị thế của mình trong quan hệ kinh tế quốc tế Đó là quá trình thực hiện những điều chỉnh về chính sách, luật
lệ ở trong nước cho thích ứng với tình hình và thông lệ quốc tế, đồng thời thực hiện sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế nhằm phát huy lợi thế so sánh, nâng cao sức cạnh tranh của mình trong quan hệ kinh tế quốc tế Hội nhập kinh tế quốc tế là đòi hỏi tất yếu trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước
ta hiện nay Tuy nhiên, cần nhận rõ những bất lợi, thách thức khi tham gia hội nhập nhằm bảo vệ độc lập chủ quyền, định hướng xã hội chủ nghĩa và chuẩn
bị đầy đủ các điều kiện để hội nhập kinh tế quốc tế một cách hiệu quả
Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế là hành động có ý thức tự giác của Nhà nước, doanh nghiệp trong việc xây dựng và thực hiện các chiến lược kinh
tế xã hội, chiến lược đầu tư, sản xuất kinh doanh trên cơ sở lộ trình, hình thức
và bước đi đã lựa chọn nhằm phát triển có hiệu quả những lợi thế của đất nước và tránh được những tác động tiêu cực trong quá trình hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới
Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi phải tích cực trong công tác chuẩn bị các điều kiện, có kế hoạch cụ thể với lộ trình, bước đi phù hợp, không nóng vội, giản đơn, nhưng cũng không chần chừ do dự, bỏ lỡ thời cơ Kết hợp chặt chẽ giữa nội lực với ngoại lực tạo nên sức mạnh tổng hợp trong
đó nội lực có vai trò quyết định Quá trình hội nhập cũng là quá trình chủ động đẩy nhanh các cuộc đàm phán song phương, đa phương để gia nhập vào các liên kết kinh tế khu vực và toàn cầu, tạo ra thế và lực mới để hội nhập có
hiệu quả hơn Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng chỉ rõ: “Chủ
động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế theo lộ trình phù hợp với chiến lược phát triển đất nước từ nay đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020”1
Theo tinh thần đó, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế được hiểu là chúng ta hoàn toàn chủ động quyết định đường lối, chính sách phát triển kinh
1 Đảng CSVN: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, H,2006, tr.114
Trang 9tế - xã hội nói chung, chủ trương chính sách hội nhập kinh tế quốc tế nói riêng Chủ động là nắm vững quy luật, tính tất yếu của sự vận động kinh tế toàn cầu, phát huy đầy đủ năng lực nội sinh, xác định lộ trình, nội dung, quy
mô, bước đi phù hợp, đa dạng hoá, đa phương hoá các quan hệ kinh tế quốc
tế Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế là sáng tạo, phân tích, lựa chọn phương thức hành động đúng, dự báo được những thuận lợi, khó khăn khi hội nhập
Tích cực hội nhập kinh tế quốc tế là khẩn trương chuẩn bị, điều chỉnh đổi mới bên trong, từ phương thức lãnh đạo, quản lý đến hoạt động thực tiễn,
từ trung ương đến địa phương, doanh nghiệp; khẩn trương xây dựng lộ trình
kế hoạch, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới cơ chế quản lý, hoàn chỉnh hệ thống luật pháp… Tích cực là không duy trì quá lâu các chính sách bảo hộ của Nhà nước, khắc phục nhanh tình trạng trông chờ, ỷ lại ở sự bao cấp của Nhà nước Tích cực nhưng phải thận trọng, vững chắc
Thực hiện đường lối của Đảng đến nay trong quan hệ song phương Việt Nam đã ký trên 80 hiệp định thương mại, 47 hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư với các nước, có quan hệ buôn bán với 170 nước và vùng lãnh thổ, đã có trên 70 quốc gia và nền kinh tế có dự án đầu tư ở Việt Nam Gia nhập ASEAN, AFTA, APEC, đặc biệt việc gia nhập WTO là mốc quan trọng trong quá trình đổi mới và hội nhập kinh tế của nước ta Với những bước đi
đó Việt Nam đã và đang chủ động hội nhập sâu hơn vào một khu vực thị trường rộng lớn có tính cạnh tranh cao và gồm những đối tác có năng lực cạnh tranh rất mạnh Đó là những bước đi quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta, diễn ra đồng thời trên cả cấp độ song phương và khu vực Thực tiễn thời gian qua đã chứng tỏ việc chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta là đúng đắn, phù hợp với xu thế phát triển chung của thế giới
Biện pháp chủ yếu để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế:
Tiến hành công tác tư tưởng, tuyên truyền giải thích trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân… về chủ trương chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế của Đảng nhằm đạt tới sự thống nhất về nhận thức và hành động, nâng cao niềm tin và quyết tâm trong tổ chức thực hiện
Trang 10Khẩn trương xây dựng chiến lược tổng thể về hội nhập với lộ trình hợp
lý và chương trình kế hoạch hành động cụ thể, phù hợp
Chủ động và khẩn trương đổi mới công nghệ và quản lý, chuyển dịch
cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá nhằm khai thác tối
đa mọi tiềm năng, thế mạnh của đất nước, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế Từng bước hiện đại hoá nền kinh tế quốc dân, gắn thị trường trong nước với thị trường thế giới, tập trung phát triển những ngành hàng có sức cạnh tranh cao, có lợi thế so sánh lớn Đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đầu tư, phát triển thị trường mới, sản phẩm mới, củng cố thương hiệu, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm Phát huy vai trò chủ thể của doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế trong hội nhập kinh tế quốc tế, khuyến khích các doanh nghiệp Việt Nam hợp tác liên doanh với doanh nghiệp nước ngoài và mạnh dạn đầu tư ra nước ngoài
Tích cực tạo lập đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trước hết hình thành đồng bộ khuôn khổ pháp lý cho việc phát triển đồng bộ các loại thị trường, giải phóng mọi tiềm năng, phát huy tối đa mọi tiềm lực tạo động lực cho sự phát triển, …
Đẩy mạnh công tác đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, trong đó chú ý đào tạo và đào tạo lại đội ngũ cán bộ có đủ năng lực, trình độ, bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp để tham gia có hiệu quả vào quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
Tích cực đổi mới thể chế, chính sách và bộ máy quản lý phù hợp với cam kết của tổ chức thương mại thế giới WTO, gắn kết với quá trình đổi mới toàn diện về kinh tế của đất nước
Kết hợp chặt chẽ hoạt động chính trị đối ngoại với kinh tế đối ngoại, gắn kết chủ trương hội nhập với nhiệm vụ an ninh - quốc phòng ngay trong quá trình xây dựng kế hoạch, xác định lộ trình cũng như trong quá trình thực hiện nhằm giảm thiểu những tác động tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc tế với nhiệm vụ bảo vệ an ninh, chủ quyền quốc gia và an toàn xã hội Theo đó, các lực lượng vũ trang nhân dân cần phát huy vai trò, trách nhiệm của mình cùng với toàn Đảng, toàn dân bảo vệ vững chắc an ninh, chủ quyền quốc gia
và tạo môi trường thuận lợi để chủ động hội nhập kinh tế quốc tế có hiệu quả