Thời đại là một phạm trù cơ bản, quan trọng của chủ nghĩa xã hội khoa học. Nghiên cứu và nhận thức khoa học về thời đại hiện nay có ý nghĩa to lớn về lý luận và thực tiễn. Nó là cơ sở để các Đảng Cộng sản và giai cấp công nhân định ra đường lối chiến lược, sách lược cách mạng đúng đắn, sáng tạo, đảm bảo thắng lợi cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Trang 1MỤC LỤC
Trang
1 NỘI DUNG VÀ ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA THỜI ĐẠI HIỆN NAY 3 1.1 Quan niệm về thời đại và nội dung cơ bản của thời đại hiện nay 3 1.2 Những đặc điểm của thời đại trong giai đoạn hiện nay 7
2 TÍNH CHẤT VÀ MÂU THUẪN CỦA THỜI ĐẠI HIỆN NAY 11
2.2 Những mâu thuẫn cơ bản của thời đại hiện nay 13 2.3 Mục tiêu và lực lượng cách mạng của thời đại hiện nay 16
Trang 2LỜI NÓI ĐẦU
Thời đại là một phạm trù cơ bản, quan trọng của chủ nghĩa xã hội khoa học Nghiên cứu và nhận thức khoa học về thời đại hiện nay có ý nghĩa to lớn
về lý luận và thực tiễn Nó là cơ sở để các Đảng Cộng sản và giai cấp công nhân định ra đường lối chiến lược, sách lược cách mạng đúng đắn, sáng tạo, đảm bảo thắng lợi cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
1 NỘI DUNG VÀ ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA THỜI ĐẠI HIỆN NAY
1.1 Quan niệm về thời đại và nội dung cơ bản của thời đại hiện nay
- Quan niệm về thời đại
Trong sự phát triển của lịch sử tư tưởng nhân loại có nhiều quan điểm khác nhau về thời đại Nhà xã hội chủ nghĩa không tưởng Pháp là Phuriê (1772 - 1837) chia lịch sử phát triển của xã hội loài người thành 4 giai đoạn: mông muội, dã man, gia trưởng, văn minh
Nhà nhân chủng học Mỹ là Moóc gan (1818 - 1881) lại phân chia thời đại thành 3 giai đoạn: mông muội, dã man và văn minh
Nhà tương lai học người Mỹ là An vin Tốp lơ lại dựa vào trình độ phát triển công cụ sản xuất, chia lịch sử phát triển nhân loại thành 3 nền văn minh: văn minh nông nghiệp, văn minh công nghiệp và văn minh hậu công nghiệp
Như vậy, tuỳ theo cách tiếp cận hoặc do lập trường giai cấp, người ta
đã đưa ra quan điểm khác nhau về thời đại Nhìn chung, những quan điểm trên còn mang tính phiến diện, song, từng quan điểm lại chứa đựng những yếu
tố hợp lý, có ý nghĩa nhất định trong nghiên cứu, xem xét vấn đề thời đại Chủ
nghĩa Mác - Lênin đã khẳng định: Thời đại là một khái niệm khoa học dùng
để phân kỳ lịch sử xã hội, phân biệt những nấc thang phát triển của xã hội loài người.
- Cơ sở để xác định và phân chia về thời đại
Chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ ra cơ sở khách quan để xem xét về vấn
đề thời đại là sự ra đời của một hình thái kinh tế - xã hội nhất định Lý luận về hình thái kinh tế - xã hội của chủ nghĩa Mác - Lênin cho chúng ta có cơ sở khoa học để xem xét, phân chia thời đại lịch sử Nó nói tới sự phát triển của lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất, cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng,
Trang 3tức là toàn bộ các yếu tố cấu thành nội dung của thời đại từ kinh tế, chính trị,
xã hội đến văn hoá, khoa học kỹ thuật
Lý luận về hình thái kinh tế - xã hội còn cho thấy, đối với xã hội có giai cấp, giai cấp nào là giai cấp đứng ở vị trí trung tâm của một thời đại, là động lực
xã hội chủ yếu sẽ chi phối đến sự vận động và phát triển của chính thời đại đó
Sự vận động từ hình thái kinh tế - xã hội thấp lên hình thái kinh tế - xã hội cao hơn, tiến bộ hơn không diễn ra một cách tự phát mà tuân theo những quy luật khách quan của xã hội và vai trò to lớn của con người, đó là hoạt động của giai cấp tiên tiến và những lực lượng cách mạng Giai cấp đứng ở vị trí trung tâm của thời đại phải là giai cấp tiên tiến đại diện cho xu hướng vận động phát triển của lịch sử, có khả năng tập hợp các tầng lớp nhân dân lao động khác trong cuộc đấu tranh xoá bỏ chế độ cũ, thiết lập xã hội mới Giai cấp đứng ở vị trí trung tâm của thời đại có vai trò quyết định xu hướng vận động của lịch sử thời đại đó (Ví dụ: giai cấp địa chủ trong xã hội phong kiến, giai cấp tư sản trong xã hội tư bản chủ nghĩa)
C.Mác và Ph.Ăngghen xác định thời đại tư bản chủ nghĩa là thời đại của giai cấp tư sản Các cuộc cách mạng tư sản ở Tây Âu thế kỷ XVII - XVIII
mà cuộc đại cách mạng tư sản Pháp năm 1789 là điển hình, đã phá bỏ trật tự phong kiến chuyên chế trung cổ, mở đường cho sức sản xuất phát triển và thiết lập trật tự mới tư bản chủ nghĩa, mở ra thời đại mới, thời đại quá độ từ
xã hội phong kiến lên xã hội tư bản chủ nghĩa Vào lúc này, giai cấp tư sản đại diện cho sức sản xuất tiên tiến, nó là một giai cấp đang lên và đóng vai trò
là một giai cấp cách mạng đứng ở trung tâm của cuộc cách mạng tư sản để lật
đổ chế độ phong kiến, khẳng định thời đại tư bản chủ nghĩa Lênin đã xác định, trong quá trình đi lên của chủ nghĩa tư bản, “giai cấp tư sản là giai cấp chủ yếu, đang đi lên và là giai cấp duy nhất có thể có một sức mạnh áp đảo đấu tranh chống lại những thiết chế phong kiến và chuyên chế”1
Như vậy, thời đại tư bản chủ nghĩa mở ra lịch sử hình thành và phát triển của chủ nghĩa tư bản với sự ra đời của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa,
sự xác lập thể chế chính trị và quyền lực nhà nước của giai cấp tư sản Nó đánh dấu một bước tiến căn bản của lịch sử thế giới cận đại Nhưng giai cấp tư sản
1 V.I.Lênin: Toàn tập, t.26, Nxb Tiến bộ, Matxcơva, 1980, tr.177.
Trang 4chỉ đóng vai trò là một giai cấp cách mạng khi nó chống lại chế độ phong kiến
và phát triển sức sản xuất tư bản chủ nghĩa Khi trở thành giai cấp thống trị, giai cấp tư sản tiến hành bóc lột và áp bức giai cấp vô sản và quần chúng lao động, giai cấp tư sản không còn là giai cấp cách mạng nữa Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa dựa trên chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất mà giai cấp tư sản là
kẻ chiếm hữu đã ngày càng trở thành yếu tố kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất mang tính xã hội hoá ngày càng cao Nhất là khi chủ nghĩa tư bản chuyển thành chủ nghĩa đế quốc, Lênin cho rằng đã xuất hiện những điều kiện khách quan cho việc xoá bỏ hình thái kinh tế xã hội tư bản chủ nghĩa, thiết lập hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa Giai cấp vô sản đại công nghiệp xuất hiện dưới nền sản xuất tư bản chủ nghĩa đã được tôi luyện, dần dần trưởng thành, đó là một giai cấp cách mạng, tiêu biểu cho xu thế phát triển của một thời đại lịch sử mới
Nghiên cứu phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, đặc biệt là cơ cấu kinh tế - xã hội của chủ nghĩa tư bản thế kỷ XIX C.Mác và Ph.Ăngghen đã phát hiện ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản Các ông đã chỉ rõ cuộc đấu tranh giai cấp giữa vô sản và tư sản tất yếu sẽ dẫn tới cách mạng vô sản, dẫn tới sự diệt vong của giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản, thắng lợi của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản Một thời đại mới sẽ thay thế thời đại tư bản chủ nghĩa
- Nội dung cơ bản của thời đại hiện nay
Hội nghị đại biểu các Đảng Cộng sản và công nhân quốc tế năm 1957,
1960 họp ở Mátxcơva đã xác định: thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới mở đầu bằng thắng lợi của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga năm 1917 Cơ sở khoa học xác định nội dung, tính chất quá độ của thời đại hiện nay, trước hết là do bản chất, quy luật vận động, phát triển, thay thế của hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa đối với hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa Sự ra đời, tồn tại chủ nghĩa tư bản là một tiến bộ của lịch sử, nhưng bản chất của chế độ kinh tế, xã hội tư bản làm cho mâu thuẫn kinh tế - xã hội và đối kháng giai cấp ngày càng tăng và không thể điều hoà, tất yếu dẫn tới cách mạng xã hội chủ nghĩa và sự diệt vong của chủ nghĩa tư bản Một xã hội có bản chất ưu việt phù hợp với
Trang 5tiến hoá của lịch sử là chủ nghĩa cộng sản sẽ thay thế chủ nghĩa tư bản Nhưng trước thắng lợi của chủ nghĩa xã hội, các lực lượng cách mạng, chủ nghĩa tư bản không dễ dàng chịu khuất phục Hiện nay chủ nghĩa tư bản còn
có khả năng phát triển, có những điều chỉnh thích nghi Tuy nhiên, chủ nghĩa
tư bản không thể giải quyết được những mâu thuẫn cũ và mới vốn đã, đang phát sinh trong lòng nó Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa đã xuất hiện trên thực tế, vượt khỏi phạm vi quốc gia và mang tính quốc tế với bản chất ưu việt, nó đã, đang từng bước phát triển thay thế cho hình thái kinh tế
-xã hội tư bản chủ nghĩa Mốc đánh dấu thời đại lịch sử mới là cuộc cách mạng
xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga năm 1917 “đã làm rung chuyển thế giới”,
đã phá tung một khâu yếu nhất của sợi dây chuyền đế quốc chủ nghĩa mở đầu cho một thời đại mới, để hình thành một hình thái kinh tế - xã hội mới hoàn toàn khác với hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa Cách mạng Tháng Mười đã khẳng định thắng lợi quan trọng của chủ nghĩa xã hội trên thực tiễn Lênin đã viết: “Một kỷ nguyên mới đã mở ra trong lịch sử thế giới Nhân loại đang vứt bỏ hình thức cuối cùng của chế độ nô lệ làm thuê Thoát khỏi chế độ
nô lệ đó, lần đầu tiên nhân loại sẽ bước vào chế độ tự do chân chính”1
Song sự vận động phát triển của chủ nghĩa xã hội trên thực tế không đơn giản mà phải trải qua quá trình đấu tranh gay go, quyết liệt, phức tạp, lâu dài Trong cuộc đấu tranh đó không phải lúc nào và ở đâu chủ nghĩa xã hội cũng giành được thắng lợi
Hình thái chung của thế giới từ sau cách mạng Tháng Mười Nga đến nay có
sự đan xen, đấu tranh giữa cái mới và cái cũ, giữa chủ nghĩa xã hội đã và đang phát sinh, phát triển với chủ nghĩa tư bản, giữa giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong tất cả các nước chống lại ách thống trị của giai cấp tư sản vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ; xây dựng một xã hội văn minh không còn chế độ áp bức bóc lột người, bất bình đẳng giữa người với người Giai cấp công nhân với địa vị kinh tế
-xã hội và bản chất cách mạng, luôn đóng vai trò trung tâm, động lực chủ yếu quyết định xu hướng phát triển của thời đại Song, sự vận động của lịch sử là quanh co và phức tạp, khi tiến, khi lùi Do vậy, hiện nay mặc dù tình hình quốc tế đang có những diễn biến vô cùng phức tạp, đặc biệt từ sau khi chế độ xã hội chủ nghĩa đổ vỡ ở
1 V.I.Lênin: Toàn tập, t.38, bản Tiếng Việt, Nxb Tiến bộ, Matxcova, 1978, tr.364.
Trang 6Liên Xô và Đông Âu, chủ nghĩa xã hội tạm thời lâm vào một thời kỳ thoái trào Song, không vì thế mà tính chất và nội dung của thời đại thay đổi Chính vì vậy, trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Đảng ta vẫn khẳng định: “Chủ nghĩa xã hội hiện đứng trước nhiều khó khăn, thử thách Lịch sử thế giới hiện trải qua những bước quanh co, song, loài người cuối cùng nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội vì đó là quy luật tiến hoá của lịch sử”1
Trong quá trình nghiên cứu thời đại lịch sử chúng ta cần lưu ý một số vấn đề:
Mỗi ngành khoa học có thời đại riêng của nó, được đánh dấu bằng những bước ngoặt trong lĩnh vực khoa học đó, chẳng hạn thời đại đồ đồng, thời đại đồ đá, thời đại nguyên tử Nghiên cứu thời đại lịch sử, chúng ta dựa vào những bước tiến trong lịch sử phát triển nhân loại Việc phân chia thời đại lịch sử dựa trên cơ sở khác nhau, có sự phân chia khác nhau
Trong cùng một thời đại lịch sử đồng thời tồn tại cả hình thái kinh tế - xã hội cũ, lạc hậu, hình thái kinh tế - xã hội mới đang lên, đang phát triển, chúng tác động lẫn nhau, chi phối lẫn nhau, đấu tranh với nhau Thời đại hiện nay là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, đang tồn tại hình thái kinh tế - xã hội phong kiến, hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa; hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa Chúng đang tác động lẫn nhau, chi phối lẫn nhau và đấu tranh với nhau vô cùng quyết liệt Cần thấy được sự vận động phức tạp của lịch sử để có nhận thức đúng đắn những vấn đề của thời đại, có sự bình tĩnh, vững vàng trước những biến động phức tạp đang diễn ra trên thế giới hiện nay Mạnh dạn đấu tranh, phê phán những nhận thức không đúng, những quan điểm sai trái của các thế lực thù địch và bọn phản động quốc tế đang xuyên tạc nội dung cơ bản của thời đại hiện nay
1.2 Những đặc điểm của thời đại trong giai đoạn hiện nay
- Cuộc đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc diễn ra gay go, quyết
liệt, phức tạp, lâu dài giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản trên phạm vi toàn thế giới, chi phối toàn bộ quá trình vận động của lịch sử nhân loại
Cuộc đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc vẫn diễn ra gay go, quyết liệt, giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản trên phạm vi thế giới Chủ nghĩa xã hội
Nội, 1991, tr.8.
Trang 7vẫn là đối trọng chính của chủ nghĩa tư bản Do vậy, sau khi chế độ xã hội chủ nghĩa sụp đổ ở Liên Xô và Đông Âu, các nước tư bản chủ nghĩa tìm mọi cách xoá
bỏ chủ nghĩa xã hội cả trên lĩnh vực lý luận và thực tế Giai cấp tư sản tìm nhiều biện pháp để chia rẽ, phá hoại phong trào công nhân Cuộc đấu tranh giữa hai chế
độ xã hội khác nhau về bản chất đã và đang chi phối toàn bộ quá trình vận động của lịch sử nhân loại “đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp tiếp tục diễn ra gay gắt”1
Đây là cuộc đấu tranh giữa một chế độ mới ra đời, đang trưởng thành, nhưng còn có hạn chế về nhiều mặt với một chế độ xã hội dù đã lạc hậu về mặt lịch sử, nhưng đang có ưu thế nhất định về kinh tế, quân sự Cuộc đấu tranh giữa hai chế độ xã hội đối lập về bản chất đã và đang diễn ra theo những điều kiện mới, nội dung mới, hình thức mới với biểu hiện đa dạng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội: kinh tế, chính trị, tư tưởng văn hoá, quân sự, đối ngoại… Hình thức mới của cuộc đấu tranh giai cấp đó là, vừa hợp tác và vừa đấu tranh giữa các nước có chế độ chính trị - xã hội khác nhau Điều kiện mới là cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, phát triển mạnh mẽ, sự thoái trào của hệ thống xã hội chủ nghĩa hiện thực, sự tụt hậu
về kinh tế, nạn nghèo đói…
Cùng với cuộc đấu tranh giai cấp, thế giới đang xảy ra những xung đột sắc tộc, tôn giáo dưới nhiều màu sắc khác nhau, những xung đột đó cùng diễn
ra gay go, quyết liệt, phức tạp đã và đang gây ra hậu quả rất lớn tổn thất về người và của cho nhiều dân tộc Đúng như nhận định của Đảng ta: “Những cuộc chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, xung đột dân tộc, tôn giáo, hoạt động can thiệp, lật đổ, ly khai, hoạt động khủng bố, những tranh chấp về biên giới, lãnh thổ, biển đảo và các tài nguyên thiên nhiên tiếp tục diễn ra ở nhiều nơi với tính chất ngày càng phức tạp”2
- Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đang diễn ra mạnh mẽ,
cuốn hút tất cả các nước ở mức độ khác nhau
Tri thức khoa học đã xâm nhập vào mọi mặt đời sống xã hội và trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đã tác động đến các quá trình kinh tế - xã hội và đem lại những thành tựu to lớn, nền sản xuất vật chất và đời sống xã hội đang trong quá trình quốc tế hoá sâu
Trang 8sắc, ảnh hưởng tới nhịp độ phát triển của lịch sử và cuộc sống các dân tộc, tạo điều kiện đầy đủ để xây dựng một xã hội mới: “khoa học và công nghệ sẽ có bước tiến nhảy vọt và những đột phá lớn”1 Song, mặt khác cách mạng khoa học
và công nghệ cũng đặt ra những thách thức gay gắt đối với các nước chậm phát triển, nếu tiếp nhận được khoa học - công nghệ hiện đại thì sẽ phát triển nhanh, rút ngắn được khoảng cách giữa các nước đó với thế giới văn minh và ngược lại
sẽ càng tụt hậu xa hơn Sự tác động của cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại làm cho thế giới có sự phân hoá mới, tạo nên cục diện kinh tế và chính trị mới đó là vừa đấu tranh, vừa hợp tác, hoà hoãn để ổn định, tồn tại và phát triển
- Chủ nghĩa xã hội hiện thực đạt được những thành tựu về nhiều mặt, nay lâm vào thoái trào, các nước xã hội chủ nghĩa còn lại tiếp tục đổi mới để phát triển
Chủ nghĩa xã hội hiện thực đã đạt được những thành tựu to lớn về nhiều mặt, đã từng là chỗ dựa cho phong trào cách mạng và hoà bình, đẩy lùi nguy cơ chiến tranh hạt nhân, góp phần quan trọng vào công cuộc đấu tranh
vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội Quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, những người cộng sản ở một số nước đã mắc phải những sai lầm, cùng với sự chống phá và những thủ đoạn thâm hiểm của chủ nghĩa đế quốc cũng như các thế lực thù địch làm cho hệ thống xã hội chủ nghĩa dẫn đến khủng hoảng, các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô sụp đổ
đã tác động sâu sắc đến toàn bộ thế giới hiện nay Sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở một số nước, không phải là tất yếu khách quan thuộc bản chất của chủ nghĩa xã hội khoa học, của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa mà chủ yếu do sai lầm về nhận thức và lãnh đạo, quản lý đất nước của một số Đảng Cộng sản cầm quyền Đó là bước lùi tạm thời trong quá trình phát triển
và nhất định sẽ được khắc phục Đảng ta khẳng định: sự sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu không có nghĩa là sự sụp đổ của chủ nghĩa
xã hội với tính cách là một xu hướng phát triển tất yếu của xã hội, một học thuyết cách mạng và khoa học
Sự nghiệp đổi mới về nhận thức và phương pháp xây dựng chủ nghĩa
xã hội ở các nước xã hội chủ nghĩa còn lại đã và đang đạt được nhiều thành
Trang 9tựu quan trọng Chủ nghĩa xã hội vẫn đang tồn tại ở những nước đã đứng vững trong cơn thử thách vừa qua với trên 1 tỷ người trên trái đất Những nhân tố tích cực ở các nước xã hội chủ nghĩa vẫn tiếp tục được củng cố và phát triển, kể cả ở những nước đã sụp đổ Những giá trị của chủ nghĩa xã hội
đã mang lại cho con người vẫn là niềm tin, hi vọng của nhân loại ngày nay
- Chủ nghĩa tư bản có sự điều chỉnh thích nghi tạm thời, tạo được thế
ổn định và phát triển nhất định Nhưng không thể khắc phục được mâu thuẫn
cơ bản vốn có và không tránh khỏi được sự diệt vong
Chủ nghĩa tư bản trước mắt còn có khả năng phát triển, nhờ những ứng dụng những thành tựu mới của khoa học - công nghệ, cải tiến phương pháp quản lý, thay đổi cơ cấu sản xuất, điều chỉnh các hình thức sở hữu và chính sách xã hội để thích nghi với thời đại Tuy vậy, từ địa vị thống trị và lợi ích của các bộ phận, các lực lượng, các tập đoàn khác nhau nên chúng luôn luôn đấu tranh quyết liệt với nhau Hạn chế lớn nhất và không thể khắc phục được dưới chủ nghĩa tư bản đó là mâu thuẫn cơ bản không hề mất đi, trong khi mâu thuẫn mới xuất hiện ngày càng phát triển sâu sắc Sự vận động tổng hợp của các mâu thuẫn ấy trong xã hội tư bản ngày càng gay gắt, suy đến cùng quyết định số phận của chế độ tư bản chủ nghĩa
- Các nước độc lập dân tộc và các nước đang phát triển đã thu được nhiều thành tựu to lớn, hiện đang gặp nhiều khó khăn, phức tạp trong cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập chủ quyền và lựa chọn con đường phát triển
Phong trào giải phóng dân tộc và độc lập dân tộc đã thu được những thành tựu to lớn Hiện đang nổi lên xu thế nâng cao ý thức độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, chống lại sự áp đặt, can thiệp của nước ngoài, chống chủ nghĩa thực dân mới với mọi hình thức, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, độc lập dân tộc thực sự, phát triển đất nước theo hướng giàu mạnh, hạnh phúc, văn minh
Hiện nay, các nước độc lập dân tộc và giải phóng dân tộc đang gặp nhiều khó khăn thử thách do chính sách áp đặt của chủ nghĩa đế quốc và các cuộc xung đột, nội chiến đẫm máu do mâu thuẫn dân tộc, sắc tộc, tôn giáo, phe phái xảy ra ở các nước Các dân tộc hiện vận dụng cơ hội quốc tế thuận lợi, chủ động điều chỉnh chiến lược, sách lược của mình, xác định đúng hướng để đạt được mục tiêu, nguyện vọng của mình
Trang 10- Cùng với sự phân cực sâu sắc về kinh tế và xã hội, tính chỉnh thể của thế giới tăng lên
Sự tích tụ, tập trung tư bản trên nền tảng mới được đẩy đến cực điểm về kinh tế, một số nước giàu lên, tạo ra thiên đường cho một số nhóm tư bản Bên cạnh đó một loạt nước nghèo đi ngày càng kiệt quệ, nợ nần chồng chất
Cùng với đó, xu hướng xích lại gần nhau, hợp tác liên minh giữa các nhóm, các khu vực, các nước có chế độ chính trị - xã hội khác nhau để giải quyết những vấn đề toàn cầu như: đói nghèo, nợ nần, môi trường sinh thái, dịch bệnh, hợp tác phát triển kinh tế, văn hoá, quân sự, vấn đề chiến tranh, xung đột dân tộc, sắc tộc…
Những đặc điểm trên luôn tác động lẫn nhau trên nhiều cấp độ, phản ánh tính chất phức tạp của thời đại Trong đó đặc điểm đầu tiên là đặc điểm nổi bật bao trùm xuyên suốt trong thời đại hiện nay Vì vậy các Đảng Cộng sản và lực lượng cách mạng cần kiên định con đường đi của mình nắm vững những đặc điểm của thời đại, định ra đường lối chiến lược, sách lược phù hợp với điều kiện cụ thể; thúc đẩy sự nghiệp cách mạng tiến lên
Nắm vững nội dung và đặc điểm của thời đại, mặc dù hiện nay trên thế giới có những diễn biến phức tạp nhưng Đảng ta và nhân dân ta kiên định con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội là phù hợp với quy luật lịch sử và xu thế thời đại Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội của dân tộc là con đường chung của thời đại, của lịch sử không ai ngăn cản nổi”1 Chỉ có chủ nghĩa xã hội mới đem lại độc lập, tư do, hạnh phúc thực
sự cho dân tộc ta
2 TÍNH CHẤT VÀ MÂU THUẪN CỦA THỜI ĐẠI HIỆN NAY
2.1 Tính chất của thời đại hiện nay
Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga năm 1917 đã tạo nên bước ngoặt vĩ đại cho sự phát triển của xã hội loài người, đã mở ra thời đại mới, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới, đồng thời, cũng nảy sinh nên tính chất chính trị - xã hội của thời đại hiện nay Đó là:
1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, T7, Nxb Sự thật, H, 1987, tr.735.