Chuyên Đề Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học – Bàn Tay Nặn Bột

2 Đặc điểm của PPBTNB *Một số đặc điểm quan trọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các phương pháp dạy học khác : 3 Một số lưu ý khi dạy PP : Bàn tay nặn bột.. Tiếng Pháp “La main à pâ

“Bµn tay nÆn bét”

NGƯỜI TRIỂN KHAI : Trần Văn Hưng

N ỘI DUNG TẬP HUẤN I DUNG T P HU N ẬP HUẤN ẤN

Phần thứ nhất: Giới thiệu chung về phương pháp”Bàn tay

nặn bột”

1 Thế nào là “Bàn tay nặn bột” ?

2 Đặc điểm của PPBTNB

*Một số đặc điểm quan trọng để phân biệt Bàn tay nặn bột

với các phương pháp dạy học khác :

3 Một số lưu ý khi dạy PP : Bàn tay nặn bột.

4 Những ưu điểm của phương pháp: Bàn tay nặn bột.

Phần thứ hai: Tiến trình dạy học theo phương pháp “Bàn

tay nặn bột”

1 Giới thiệu tổng thể 5 bước của tiến trình.

2 Giới thiệu chi tiết từng bước có lấy ví dụ minh họa làm

rõ.

(Tiếng Pháp “La main à pâte”; Tiếng Anh : Hand on)

Phương pháp “Bàn tay nặn bột” là phương pháp dạy

học tích cực dựa trên thí nghiệm nghiên cứu, áp dụng

cho dạy các môn Khoa học tự nhiên.

“Bàn tay nặn bột” chú trọng đến việc hình thành kiến thức cho học sinh bằng các thí nghiệm tìm tòi nghiên cứu để chính các em tìm ra câu trả lời cho các vấn đề được đặt ra trong cuộc sống thông qua tiến hành thí nghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệu hay điều tra…

1.2 Đ c đi m c b n c a ph ặc điểm cơ bản của phương ph ểm cơ bản của phương ph ơ bản của phương ph ản của phương ph ủa phương ph ươ bản của phương ph ng ph áp

Bàn tay nặn bột ?

- Đặc điểm cơ bản của phương pháp Bàn tay nặn bột là phương pháp giảng dạy dựa trên sự tìm tòi - nghiên cứu Cũng như các phương pháp dạy học tích cực khác, học sinh đóng vai trò trung tâm trong quá trình dạy – học, tích cực, chủ động lĩnh hội kiến thức Giáo viên là người

hướng dẫn, cố vấn, giúp đỡ học sinh trong quá trình lĩnh hội kiến thức thông qua các hoạt động Phương pháp này ngoài việc giúp học sinh lĩnh hội kiến thức còn rèn luyện các kĩ năng và phát triển ngôn ngữ( nói và viết) cho học sinh

* Một số đặc điểm quan trọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các phương pháp dạy học khác :

-Phương pháp Bàn tay nặn bột chú trọng quan

niệm ban đầu của học sinh trước khi tiếp cận kiến

thức mới

- Sự tiếp thu kiến thức của học sinh thông qua việc

giáo viên giúp học sinh tự đi lại chính con đường

mà các nhà khoa học đã tìm ra chân lí(kiến thức):

đặt giả thuyết ( quan niệm ban đầu), đặt câu hỏi

khoa học, đề xuất phương án nghiên cứu và làm thí nghiệm để kiểm chứng giả thuyết, đưa ra kết luận

1.3 Một số lưu ý khi dạy pp : Bàn tay nặn bột.

- Người học phải tự nhiên như quá trình tìm ra chân lý

hoạt động tự nhiên.Với PPBTNB thì kể cả việc hs đọc sách trước, học thêm trước, biết trước kiến thức thì

khi đề xuất ra các thí nghiệm để chứng minh,hs sẽ

lúng túng khi hỏi lại : Vì sao em biết điều đó? Làm sao

em chứng minh được kết luận của em là đúng ? Và

nếu dạy trước thì tiết học sẽ không tốt cho lắm.

-Sử dụng phương pháp bàn tay nặn bột không được

nhận xét quan điểm của ai đúng, ai sai ( Đây là một

điều mà chúng ta đặc biệt chú ý khi sử dụng

phương pháp này và thông qua thí nghiệm thì chính

hs sẽ tự đánh giá mình đúng hay sai.(Tức là hoàn

toàn hs tự mình rút ra điều đó).

- Chúng ta là những người gv thì không được nhận xét là ý kiến nào là đúng, ý kiến nào là sai và thông qua thí nghiệm thì chính hs sẽ tự đánh giá mình

đúng hay sai.(Tức là hoàn toàn hs tự mình rút ra điều đó).

- PPBTNB chủ yếu dạy ở các môn Khoa học, môn

Tự nhiên, môn Công nghệ ở các chủ đề gắn với đời sống của hs PPBTNB rất phù hợp môn Tự nhiên &

xã hội, môn khoa học bởi vì nó liên quan đến quan

sát, liên quan đến thí nghiệm nhiều do đó mà nó rất phù hợp với bộ môn nói trên.

- Trong chương trình hiện nay thì có những bài áp

dụng được cả quy trình của PPBTNB, nhưng có

những bài chỉ áp dụng một phần.

1.4 Ưu điểm của phương pháp: Bàn tay nặn bột.

- Trong dạy học theo phương pháp BTNB, học

sinh là người chủ động học tập, tự xây dựng kiến

thưc thông qua khám phá, thử nghiệm, thảo luận, hợp tác với bạn với sự định hướng giúp đỡ của giáo viên.Qua đó, học sinh nắm được kiến thức, phát

triển năng lực nhận thức và tư duy sáng tạo; phát triển năng lực quan sát, thực hành; kĩ năng làm việc hợp tác theo nhóm; … Góp phần phát triển năng

lực của học sinh.

- BTNB còn chú ý nhiều tới rèn kĩ năng diễn đạt thông qua ngôn ngữ nói và viết để hs phát triển khả năng diễn đạt, ngôn ngữ khoa học.

- Qua việc tích cực tham gia các hoạt động, qua các bước của phương pháp BTNB, học sinh hình thành các tác phong và thói quen

làm việc khoa học, thói quen độc lập suy nghĩ, sáng tạo trong hành động, có lợi cho việc học tập và nghiên cứu sau này.HS cũng dần được hình thành, bồi dưỡng óc tò mò, ham muốn

khám phá, lòng yêu thích và say mê khoa học.

Bước 2 : Làm bộc lộ biểu tượng ban đầu của học sinh.

Bước 3 : Đề xuất câu hỏi(dự đoán/ giả thuyết) và phương án tìm tòi ( Đây là bước hoàn toàn mới ).

Bước 4 : Tiến hành thực nghiệm tìm tòi.

Bước 5 : Kết luận kiến thức.

Bước 1: Đưa ra tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề

Gv đưa ra một số cái cốc và giấy?

? Làm thế nào để chiếc cốc đúng trên tờ giấy giữa hai cái cốc.

Dùng phương pháp Bàn tay nặn bột để

Nghiên cứu hiện tượng

LÀM THẾ NÀO ĐỂ CHIẾC CỐC ĐÚNG TRÊN TỜ GIẤY GIỮA HAI CÁI CỐC

(Dành cho giáo viên)

Bước 2 : Làm bộc lộ biểu tượng ban đầu của

học sinh.( Người nghiên cứu)

Bước này là bước thường là chúng ta không để ý.

- Ở bước này hs (GV) phải bộc lộ được quan điểm ban đầu của mình.

-VD : Làm bộc lộ quan điểm ban đầu của hs thì gv giao

nhiệm vụ : Ta làm như thế nào? Có cần dụng cụ khác hỗ trợ không? Hãy nghĩ và có thể viết, vẽ ra giấy hoặc nói…

Bước 3 : Đề xuất câu hỏi(dự đoán/ giả thuyết)

và phương án tìm tòi ( Đây là bước hoàn toàn mới ).

Đây là bước tự hs đề xuất ý kiến chứ không phải là giáo viên.

- Đây là bước khác với các PP mà hiện nay chúng

- Để ý thấy rằng các câu hỏi câu ghi vấn là điểm khác biệt của những biểu tượng ban đầu Hs phải đặt câu hỏi nghi vấn Đây là vấn đề hoàn toàn hs tự làm chứ

cô giáo không có hướng dẫn ở đây Và khi đặt ra câu hỏi đó thì hs đề xuất phương án thực hiện Khi đặt ra câu hỏi rồi, khi đề ra hình vẽ rồi thì bây giờ hs phải đề

ra cách thực hiện để kiểm chứng xem giả thuyết của mình có đúng không Nhóm 1,2,3 đưa ra giả thuyết như vậy, bây giờ : Phải đề xuất phương án kiểm tra thực hành thí nghiệm xem những phương án nào là phương án đúng.

Bước 4 : Tiến hành thực nghiệm tìm tòi :

- Trong các phương án đưa ra thì chúng ta thấy là

phương án … là tối ưu nhất

Tóm lại : Giáo viên đưa ra hình ảnh chính

xác nhất để cho học sinh so sánh với ý kiến của mình Sau đó hs tự điểu chỉnh các

thuật ngữ khoa học cần ghi chú thích trong hình vẽ mà các em đã làm chưa đúng

(Tức là giáo viên đưa ra một kiến thức

chuẩn để học sinh tự điều chỉnh )

- Sau khi học sinh đã tự đưa ra kiến thức, giáo

viên đưa ra kiến thức chuẩn thì bước 5 là bước kết luận và hợp thức hóa kiến thức.

Bước 5 : Kết luận kiến thức.

Một số lưu ý khi soạn bài, vận dụng các bước của phương pháp BTNB:

1.Đối với môn khoa học thì hiện nay chúng ta đang dạy theo chủ đề

Có 3 chủ đề cơ bản : Sức khỏe và con người, Thực vật, động vật, …Đặc điểm của môn khoa học, TN&XH là

thiết kế theo chủ đề do đó vấn đề là chúng ta dạy như thế nào trong một chủ đề đó Và đối với môn khoa học

và môn TN&XH này thì tinh thần là giáo viên hoàn toàn

có quyền tự chủ trên cơ sở sách giáo khoa, trên cơ sở chương trình quy định và sách giáo khoa chỉ là một

kênh tham khảo Giáo viên có quyền thiết kế lại trật tự của sách giáo khoa đó theo một chủ đề để phục vụ cho việc dạy học theo PPBTNB.

2 Trên đây là 5 bước của tiến trình dạy học theo PPBTNB Trong một tiết học không nhất thiết phải thực hiện đầy đủ theo 5 bước (mà trong 1 tiết học có thể thực hiện theo 1 bước hoặc 2 bước hoặc 3 bước tùy theo từng bài )