Vấn Đề Tư Cách Pháp Nhân Của Các Tổ Chức Cộng Đồng Trong Phòng Chống Hiv/Aids Tại Việt Nam

Mục tiêu nghiên cứu 3... ĐỐI TƯỢNG VÀ PP NGHIÊN CỨU• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả dựa trên phỏng vấn sâu trực tiếp... Chia sẻ kết quả và nhận phản hồi điều chỉnh...

HỘI NGHỊ KHOA HỌC QUỐC GIA VỀ PHÒNG, CHỐNG HIV/AIDS LẦN THỨ VI

VẤN ĐỀ TƯ CÁCH PHÁP NHÂN CỦA CÁC TỔ CHỨC CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG CHỐNG HIV/AIDS TẠI VIỆT NAM

Trần Thị Ngọc Mai 1 ; Phạm Phương Mai 1 ; Trần Minh Hoàng 1 ;

Phạm Nguyên Hà 2 ; Lê Minh Giang 1

1 Đại học Y Hà Nội 2 Dự án Quỹ Toàn Cầu - VUSTA

Nội dung

1 Đặt vấn đề

2 Mục tiêu nghiên cứu

3 Đối tượng & Phương pháp nghiên cứu

4 Kết quả & Bàn Luận

5 Kết luận

6 Khuyến nghị

ĐẶT VẤN ĐỀ

- Sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của các tổ chức cộng đồng trong công cuộc phòng chống HIV/AIDS tại Việt Nam đặc biệt trong giai đoạn những năm 2000

- Đóng góp tích cực của các tổ chức quốc tế cho sự trưởng thành và lớn mạnh của các tổ chức cộng đồng mà tiền thân là nhóm tự lực, nhóm NCH, IDU, MSM và FSW

- Bối cảnh cắt giảm nguồn ngân sách, khó khăn và thách thức về cơ chế pháp lý để duy trì và phát triển của các tổ chức cộng đồng

MỤC TIÊU NGHIÊN CƯÚ

• Mô tả vai trò và nhu cầu đăng ký Tư cách pháp nhân (TCPN) của các tổ chức cộng đồng (CBOs).

• Mô tả rào cản trong đăng ký và sử dụng TCPN của các tổ chức cộng đồng tham gia phòng chống HIV/AIDS tại Việt Nam.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PP NGHIÊN CỨU

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả dựa trên phỏng vấn

sâu trực tiếp.

• Đối tượng nghiên cứu: 21 người cung cấp tin chính (đại diện

của các mạng lưới, và các chuyên gia làm việc lâu năm trong lĩnh vực HIV/AIDS) và 40 người của 8 tổ chức cộng đồng tiêu biểu (lãnh đạo, nhân viên, khách hàng, người có uy tín ở địa phương và đối tác của tổ chức).

• Thời gian và địa điểm nghiên cứu: Từ tháng 11/2014 đến

tháng 6/2015 tại 4 tỉnh Hà Nội, Thái Nguyên, Cần Thơ, tp Hồ Chí Minh.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PP NGHIÊN CỨU

• Xử lý và phân tích số liệu: Phân tích theo chủ đề, số liệu được

quản lý và phân tích bằng phần mềm ATLAS ti 6.2 Thông tin định tính được xử lý như sau:

1 Đọc kỹ các PVS và xây dựng bộ mã sơ bộ.

2 Mã hóa thử 5 phỏng vấn đầu tiên => nhóm nghiên cứu điều

chỉnh bộ mã.

3 Mã hóa các bản ghi

4 Gộp các mã thông tin tạo thành các chủ đề chính của câu hỏi nghiên cứu

5 Chia sẻ kết quả và nhận phản hồi điều chỉnh

• Đạo đức nghiên cứu

Nghiên cứu đã được Hội đồng đạo đức trong nghiên cứu y sinh trường Đại Học Y Hà Nội thông qua (Số

KẾT QUẢ

VAI TRÒ CỦA TƯ CÁCH PHÁP NHÂN

Tư cách pháp nhân là m t trong những giải pháp để đ c l p về ột trong những giải pháp để độc lập về ột trong những giải pháp để độc lập về ập về

kinh tế và khẳng định tiếng nói bảo v c ng đồng NCH và các nhóm ệ cộng đồng NCH và các nhóm ột trong những giải pháp để độc lập về nguy cơ trong bối cảnh cắt giảm ngân sách

“Có TCPN thì tổ chức dựa vào cộng đồng (CBO) sẽ dễ dàng hoạt

đ ng, coi như là nếu tổ chức hoạt đ ng thì không bị cho là hoạt

đ ng tự phát, trái phép, không bị bắt” (Đại di n tổ chức c ng đồng ện tổ chức cộng đồng nhóm phụ nữ bán dâm, thành phố Hồ Chí Minh).

“Có TCPN thì mới bu c anh phải hoạt đ ng đ c l p, có trách ập, có trách

nhi m Vì anh (CBO) còn phải có trách nhi m đóng thuế cho nhà ện tổ chức cộng đồng ện tổ chức cộng đồng nước Địa phương thì cũng mới quản lý được họ làm cái gì, ai là

người chịu trách nhi m quản lý họ.” (Người có uy tín trong chính ện tổ chức cộng đồng quyền địa phương của CBO)

KẾT QUẢ

VAI TRÒ CỦA TƯ CÁCH PHÁP NHÂN

“TCPN không có thì rất khó thu hút được người tài vào trong nhóm của chúng ta Chưa có TCPN nghĩa là chưa đ c l p, vẫn còn phụ ập, có trách thu c, sẽ không có khả năng liên kết với nhóm khác để có tiếng nói chung Tại Vi t Nam, vẫn chưa có nhiều cơ quan đoàn thể địa ện tổ chức cộng đồng

phương hiểu đươc tổ chức xã h i dân sự là gì và vai trò của những

tổ chức này.” (PVS chuyên gia đ c l p) ập, có trách

KẾT QUẢ

VAI TRÒ CỦA TƯ CÁCH PHÁP NHÂN

TƯ CÁCH PHÁP NHÂN

QUAN NI M XÃ H I, ỆM XÃ HỘI, ỘI, HỖ TRỢ XÃ H I ỘI,

( T nạn, gánh n ng ệ cộng đồng NCH và các nhóm ặng

XH)

CÁC TỔ CHỨC C NG ĐỒNG ỘI,

-H i họp chia sẻ thông tin ột trong những giải pháp để độc lập về

- Đ c l p, tăng cường v n ột trong những giải pháp để độc lập về ập về ập về

đ ng chính sách ột trong những giải pháp để độc lập về

-Mở r ng nhân lực, hoạt ột trong những giải pháp để độc lập về

đ ng ột trong những giải pháp để độc lập về

-Tăng cường kinh phí

NCH VÀ ĐỐI TƯỢNG NGUY CƠ

-Công vi c ệ cộng đồng NCH và các nhóm -Đóng góp xã h i ột trong những giải pháp để độc lập về

-Niềm tin

KẾT QUẢ

THÁCH THỨC TRONG ĐĂNG KÝ TCPN

“Mình đã đi g p hỗ trợ pháp lý của tỉnh rồi nhưng mà rất khó ặp hỗ trợ pháp lý của tỉnh rồi nhưng mà rất khó khăn…Khó khăn về thủ tục đăng ký, ngoài yêu cầu vốn, văn phòng còn những quy định về số lượng người có trình đ đại học Những nhóm c ng đồng như mình lấy đâu ra” (Đại di n ện tổ chức cộng đồng

tổ chức c ng đồng nhóm nghi n chích ma túy) ện tổ chức cộng đồng

“ Đăng ký tư cách pháp nhân với những người bình thường có thể đơn giản, nhưng với những người có H, và các nhóm FSW hay IDU thì không dễ Sức khỏe thì không tốt, hoàn cảnh khó khăn lại văn hóa thấp mà chạy qua chạy lại ba cái giấy tờ thủ tục chắc bỏ luôn Không phải ai cũng muốn có (TCPN) là làm được” (Đại di n tổ chức c ng đồng tại TP Hồ Chí Minh) ện tổ chức cộng đồng

KẾT QUẢ

THÁCH THỨC TRONG ĐĂNG KÝ TCPN

YÊU CẦU

-Chứng minh kinh tê ́

(văn phòng, vốn)

-Chứng minh tiêu

chuẩn năng lực (thành

viên có bằng đại học)

NĂNG LỰC TỔ CHỨC

-Thiếu vốn và cơ sở

v t chất ật chất

-Trình đ học vấn hạn ộ học vấn hạn

chế

-Sức khỏe hạn chế

KẾT QUẢ

THÁCH THỨC KHI CÓ TCPN – H I NH P VÀ PHÁT TRIỂN ỘI, ẬP VÀ PHÁT TRIỂN

“Có TCPN thì các hoạt đ ng kinh doanh của nhóm cũng có thu n ập, có trách lợi hơn, mọi người yên tâm tin tưởng Nhưng chắc chắn vất vả hơn trước rất nhiều vì tự phải lo làm sao cho các thành viên đủ sống Những công vi c c ng đồng thì không thể nào thực hi n ện tổ chức cộng đồng ện tổ chức cộng đồng được như trước có dự án…Có tham gia v n đ ng chính sách chỉ ập, có trách

là khi được mời đi họp thì mình có đóng góp, còn bình thường chắc không nghĩ tới…Lâu lắm cũng chưa có cu c họp nào” (Đại

di n nhóm MSM) ện tổ chức cộng đồng

“Trước mỗi thành viên nhóm nh n được khoảng 50$/tháng cho ập, có trách

vi c tìm đối tượng đưa đi xét nghi m, nay tắt dần không có gì, ện tổ chức cộng đồng ện tổ chức cộng đồng các anh phải tự duy trì thì chất lượng chắc chắn là không bằng…

V n đ ng chính sách thì trước khó m t nay khó gấp mười…Khó ập, có trách khăn là vi c làm sao để các anh t p hợp nhau lại” (Ý kiến chuyên ện tổ chức cộng đồng ập, có trách

KẾT QUẢ

THÁCH THỨC KHI CÓ TCPN – H I NH P VÀ PHÁT TRIỂN ỘI, ẬP VÀ PHÁT TRIỂN

Mong muốn phát triển đ c l p Khả năng phát triển đ c ộ học vấn hạn ật chất ộ học vấn hạn

l p ật chất

Bên trong

(Ổn định nhân sự)

Bên ngoài

( đóng thuế, tạo thu

nh p, chứng minh ập về năng lực…)

Giảm hoạt đ ng c ng đồng ộ học vấn hạn ộ học vấn hạn

(Tuyên truyền, v n đ ng chính ập về ột trong những giải pháp để độc lập về

sách)

không? Tôi thấy rất nhiều hoạt đ ng nhà nước thực hi n lãng phí ện tổ chức cộng đồng không hi u quả như ngày 1/12, nhà nước tốn không biết bao nhiêu ện tổ chức cộng đồng tiền làm khẩu hi u dán đầy đường nhưng mà chẳng ai quan tâm ện tổ chức cộng đồng

hi u quả của nó thế nào Nếu để chúng tôi làm hi u quả sẽ khác” ện tổ chức cộng đồng ện tổ chức cộng đồng (Đại di n m t tổ chức c ng đồng, khu vực phía Bắc) ện tổ chức cộng đồng

bộ ngành ngày trước.” (Đại di n m t cơ quan phòng chống ện tổ chức cộng đồng

HIV/AIDS khu vực phía nam)

“Trong những h i thảo gần đây mà nhóm mình tổ chức, bọn mình còn mời được cả phó chủ tịch phường tới tham dự Khi tham dự thì các anh chị hiểu hơn về những vi c bọn mình đang làm và cũng rất ện tổ chức cộng đồng ủng h , khen ngợi…Như thế là tốt lắm rồi” (Đại di n m t tổ chức ện tổ chức cộng đồng

c ng đồng khu vực phía nam)

KẾT QUẢ

THÁCH THỨC KHI CÓ TCPN – TIẾP C N NGUỒN LỰC TRONG ẬP VÀ PHÁT TRIỂN

NƯỚC

“Các bạn (thành viên các tổ chức c ng đồng) ấy làm vi c muốn ện tổ chức cộng đồng

được hỗ trợ, nhưng khi cho mượn h i trường để có văn phòng làm

vi c các bạn cũng không đến…Trong khi muốn được hỗ trợ thì nhà ện tổ chức cộng đồng nước luôn phải biết anh làm gì, làm thế nào, nhưng có vẻ các bạn ấy lại không thích thế” (Đại di n m t cơ quan nhà nước tại thành ện tổ chức cộng đồng phố Hồ Chí Minh)

KẾT QUẢ

THÁCH THỨC TIẾP C N ẬP VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN LỰC TRONG NƯỚC

Hoạt đ ng chưa ộ học vấn hạn

được biết đến

Được biết đến nhưng khoảng cách cơ chế

Bản thân tổ chức muốn hoạt đ ng ộ học vấn hạn

đ c l p ộ học vấn hạn ật chất

KẾT QUẢ

NHU CẦU ĐĂNG KÝ TƯ CÁCH PHÁP NHÂN

“Bây giờ mình cứ xây dựng tổ chức của mình để nó ổn định đã,

vững đã, như m t cái móng đã, có cái móng nhà đã xong thì mình mới đi được chứ còn v i thành l p cái TCPN xong thì cũng không ập, có trách làm được cái gì” (Đại di n c ng đồng MSM chưa đăng ký TCPN) ện tổ chức cộng đồng

“Có TCPN không khó, ví dụ như công ty là có TCPN rồi nhưng vai trò sau đó như thế nào Không cần thiết phải có TCPN cho tất cả các nhóm.” (Đại di n cán b h i phòng chống AIDS) ện tổ chức cộng đồng

KẾT QUẢ

NHU CẦU ĐĂNG KÝ TƯ CÁCH PHÁP NHÂN

“Bây giờ mình cứ xây dựng tổ chức của mình để nó ổn định đã,

vững đã, như m t cái móng đã, có cái móng nhà đã xong thì mình mới đi được chứ còn v i thành l p cái TCPN xong thì cũng không ập, có trách làm được cái gì” (Đại di n c ng đồng MSM chưa đăng ký TCPN) ện tổ chức cộng đồng

“Có TCPN không khó, ví dụ như công ty là có TCPN rồi nhưng vai trò sau đó như thế nào Không cần thiết phải có TCPN cho tất cả các nhóm.” (Đại di n cán b h i phòng chống AIDS) ện tổ chức cộng đồng

KẾT QUẢ

NHU CẦU ĐĂNG KÝ TƯ CÁCH PHÁP NHÂN

“Hi n nay, những người có thời gian và tâm huyết tham gia vào ện tổ chức cộng đồng các hoạt đ ng xã h i tại địa phương là rất hiếm Bản thân cô phải kiêm nhi m rất nhiều vi c:cán b khu phố, chi h i trưởng phụ nữ, ện tổ chức cộng đồng ện tổ chức cộng đồng phó m t tr n khu phố…Gái mại dâm, người sử dụng ma túy hay ặp hỗ trợ pháp lý của tỉnh rồi nhưng mà rất khó ập, có trách nhiễm HIV ít muốn tiếp xúc với những người như cô, nhưng mà họ lại dễ nói chuy n với nhóm này (tổ chức c ng đồng) Nên thường ện tổ chức cộng đồng khi có thông tin của những người này là cô nhờ các bạn ở đây và giới thi u họ tới các nhóm c ng đồng như thế này…Nên cho họ cái ện tổ chức cộng đồng TCPN để họ hoạt đ ng” (Người có uy tín tại c ng đồng CBO, tp Hồ Chí Minh)

BÀN LUẬN

Nhà nước có cần hỗ trợ TCPN cho các CBOs hay không?

-Vai trò của các tổ chức cộng đồng trong tiến trình phòng

chống HIV/AIDS tại Việt Nam

-Năng lực và đóng góp của các tổ chức cộng đồng trong bối cảnh cắt giảm nguồn ngân sách

-Đa dạng nhu cầu đăng ký TCPN

TCPN có tạo thuận lợi cho sự phát triển của các tổ chức xã hội?

-Vai trò vận động chính sách của các tổ chức xã hội

-Độc lập và phát triển – đóng góp cho quyền lợi của một số nhóm người trong xã hội

Tập hợp, đoàn kết các tổ chức để giảm chi phí, tận dụng

nhân lực và tạo tiếng nói chung

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN!