Bài giảng theo chủ đề liên môn - Lạng sơn quê hương em

Nhân dân Lạng Sơn có nhiều đóng góp quan trọng trong các phong trào đấu tranh chống giặc ngoại xâm, giải phóng dân tộc... * Nhân dân Lạng Sơn đóng góp vào phong trào đấu tranh của dân tộ

Bài giảng theo chủ đề liên môn

Lạng sơn quê hương em

GV: Nông Thị Kim Xuân

Lạng Sơn là một tỉnh miền núi biên giới phía Bắc của tổ quốc, là địa đầu, cửa ngõ chính của đất nước Lạng Sơn là vùng đất

có vị trí chiến lược quan trọng về chính trị, quân sự, ngoại giao Nhân dân Lạng Sơn có nhiều đóng góp quan trọng trong các phong trào đấu tranh chống giặc ngoại xâm, giải phóng dân tộc

Bản đồ hành chính tỉnh Lạng Sơn

Cho biết vị trí địa lý của tỉnh Lạng Sơn?

*Vị trí: Lạng Sơn là tỉnh nằm ở phía bắc của

tổ quốc có đường biên giới chung với Trung Quốc dài 253 km Phía Bắc giáp với tỉnh Cao Bằng, phía Nam giáp với tỉnh Bắc Giang, phía Đông giáp tỉnh Quảng Tây ( TQ), phía Đông Nam giáp tỉnh Quảng Ninh, phía Tây giáp

tỉnh Bắc Cạn và phía Tây Nam giáp tỉnh Thái Nguyên

* Địa hình: Chủ yếu là đồi núi Hệ thống sông suối tương đối dày đặc tạo nên những cánh

đồng thung lũng màu mỡ thuận lợi cho phát triển kinh tế nông nghiệp

Địa hình của Lạng Sơn như

thế nào?

Núi Mẫu Sơn Vùng núi đá vôi

 Dạng địa hình phổ biến ở Lạng Sơn là:

núi thấp và đồi, độ cao trung bình 252 m so với mặt nước biến, nơi thấp nhất là 20 m ở phía nam huyện Hữu Lũng và nơi cao nhất là núi Mẫu Sơn 1541 m

Đồi núi chiếm 80% diện tích cả tỉnh

+ Nhiệt độ trung bình năm: 17 - 22oC

+ Lượng mưa trung bình hàng năm từ 1200- 1600 mm + Độ ẩm tuơng đối trung bình năm 80 - 85%

* Khí hậu: Ôn hòa mát mẻ

* Hệ thống giao thông: Đường giao thông nội địa đi tới nhiều tỉnh phía Bắc Việt Nam như: Quảng Ninh, Cao Bằng, Thái Nguyên…

Khí hậu ở Lạng Sơn ra

sao?

Em có biết gì về hệ thống giao thông ở

Lạng Sơn?

+ Quốc lộ 1A: Là tuyến quốc lộ xuyên Việt, từ cửa khẩu Hữu Nghị Quan qua địa phận Lạng Sơn về Hà Nội

+ Quốc lộ 1B: Lạng Sơn đi Thái Nguyên

+ Quốc lộ 4A: Lạng Sơn đi Cao Bằng

+ Quốc lộ 4B: Lạng Sơn qua Tiên Yên đến thị

xã Móng Cái tỉnh Quảng Ninh.

+ Quốc lộ 31: Đình Lập - Bắc Giang.

+ Quốc lộ 279: Bắc Kạn - Bình Gia ( Tỉnh

Lạng Sơn ) - Lục Ngạn ( Tỉnh Bắc Giang ).

Sơn, Đình Lập, Văn Quan

-Dân số 831.887 người(điều tra dân số

01/04/2009);

- có 7 dân tộc anh em, trong đó người dân tộc

Nùng chiếm 42,97%, Tày chiếm 35,92% ;16,5% còn lại là các dân tộc Dao, Hoa, Sán Chay,

* Nơi chứng kiến nhiều cuộc chiến tranh, nhiều trận đánh lịch sử, chứng kiến các

đoàn sứ qua lại giữa nước Đại Việt và

phong kiến phương Bắc.

* Vùng đất có nhiều phong cảnh đẹp, nơi hội tụ, đoàn kết của nhiều dân tộc anh em chung sống từ lâu đời.

3 Lạng Sơn qua các thời kỳ lịch sử

3.1 Lạng Sơn thời kỳ đầu dựng nước và giữ nước

* Lạng Sơn là vùng đất nằm giữa cái nôi của loài

người từ buổi bình minh của lịch sử.

+ Di cốt người vượn hóa thạch ở hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai…

+ Công cụ đá tiêu biểu của văn hóa Bắc Sơn

+ Di chỉ khảo cổ Mai Pha

Hãy kể tên các

di chỉ khảo cổ trên đất Lạng

Sơn?

Một số di cốt người vượn hóa thạch ở hang

Thẩm Khuyên, Thẩm Hai

* Nhân dân Lạng Sơn đóng góp vào phong trào đấu tranh của dân tộc từ thời các vua Hùng đến thế kỷ X.

* Nhân dân Lạng Sơn đóng góp vào phong trào đấu

tranh của dân tộc từ thời các vua Hùng đến thế kỷ X như thế nào?

Thời

gian

Phong trào đấu tranh trong lịch sử dân tộc

Đóng góp của nhân dân Lạng Sơn

* Nhân dân Lạng Sơn đóng góp vào phong trào đấu tranh của dân tộc từ thời các vua Hùng đến thế kỷ X

Thời Hùng

Vương

Chống quân Tần xâm lược Là vùng đất đầu tiên tham gia k/c

Năm 40 Khởi nghĩa Hai Bà Trưng Nhiều tướng lĩnh tham gia: Bà chúa dưỡng, ông tướng Nhu,

tướng Tuấn…

Năm 542 Khởi nghĩa Lý Bí

Thủ lĩnh dân tộc Tày, Nùng như: Quán Sơn, Khoan Khoáng… tham gia góp phần không nhỏ vào kn Lý

Bí thành lập nước Vạn Xuân Năm 791 Khởi nghĩa Phùng Hưng Tù trưởng Đỗ Anh Hân tham gia

vây hãm thành Tống Bình

3 2 Lạng Sơn từ thế kỷ X đến thế kỷ XVIII

a Thời Đinh - Tiền Lê: Chống giặc Tống lần thứ nhất

- Sau khi Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân thống

nhất đất nước đã đặt tên nước là Đại Cồ Việt Lạng Sơn lúc đó gọi là Lạng Châu

- Khi quân Tống xâm lược nước ta Thái hậu Dương Vân Nga đã trao áo bào cho Lê Hoàn để lãnh đạo

nhân dân chống giặc.

- Khi nghe tin quân Tống sắp sang nhân dân Lạng Sơn đã làm tấu trình lên Thái Hậu để sai cho dũng sĩ chống cự Tích cực hăng hái tham gia góp phần vào thắng lợi của cuộc k/c

Lạng Sơn thời Đinh – Tiền Lê được gọi là gì?

Đóng góp của nhân dân Lạng Sơn ở thời Đinh-

Tiền Lê?

b Thời Lý:

- Với chính sách đoàn kết của vương trìêu Lý các

tù trưởng Lạng Sơn tuyệt đối trung thành với

quốc gia Đại Việt Nhiều tù trưởng là con rể vua

Xứ Lạng luôn được các vua triều Lý quan tâm.

- Nhân dân Lạng Sơn tham gia đánh Châu Ung, châu Khâm, châu Liêm theo kế sách của Lý Thường Kiệt

-Vây hãm chặn địch trên đường chúng tiến công.

- Các tù trưởng như Thân Cảnh Phúc, Thân Thiệu

Thái tích cực tham gia lãnh đạo dân binh đánh địch góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc

ngờ, đội hình rối loạn Tên Việt gian bán nước là Trần Kiện bị Địa

Lô bắn trúng tên độc khiến hắn ngã gục trên lưng ngựa Quân

Nguyên rút chạy về Khâu Ôn( Lạng Sơn), trận Ma Lục toàn thắng.

Thời Trần dân tộc ta chống quân xâm lược

nào?

Em hiểu gì về đế quốc Mông - Nguyên?

Đây là đế quốc hùng mạnh nhất từng làm rung chuyển châu Âu và châu Á với các cuộc chiến tranh xâm lược bằng đội kỵ binh hùng mạnh Triều đại nhà Trần

đã ba lần đánh bại quân Mông - Nguyên tạo nên hào khí Đông A trong đó có sự đóng góp của nhân dân

Lạng Sơn

Nhân dân Lạng Sơn có đóng góp gì vào cuộc k/c này?

d Thời Lê

- Thủ lĩnh Đại Huề cùng đồng bào các dân tộc lập

công lớn trong trận Chi Lăng

* Bình Ngô đại cáo là bài cáo của Nguyễn Trãi viết

bằng chữ Hán vào mùa xuân năm 1428, thay lời Bình Định vương Lê Lợi để tuyên cáo kết thúc cuộc kháng

chiến chống Minh, giành lại độc lập cho Đại Việt.

Về mặt văn chương, tác phẩm được người đương thời, ngay cả hậu thế, đều rất thán phục và coi là áng thiên

cổ hùng văn Có nhiều ý kiến cho rằng: đây được coi là bản tuyên ngôn độc lập thứ 2 của Việt Nam (sau bài thơ Thần của Lý Thường Kiệt và trước bản Tuyên ngôn

độc lập năm 1945 của Hồ Chí Minh).

Thời Lê nhân dân

ta có cuộc khởi nghĩa nào để chống quân Minh xâm

lược?

Nhân dân Lạng Sơn tham gia gì trong khởi nghĩa Lam

Sơn?

“Thằng nhãi con Tuyên Đức động binh không ngừng

Đồ nhút nhát Thạnh, Thăng đem dầu chữa cháy

Đinh mùi tháng chín,

Liễu Thăng đem binh từ Khâu Ôn kéo lại

Năm ấy tháng mười,

Mộc Thạnh chia đường từ Vân Nam tiến sang

Ta trước đã điều binh thủ hiểm,

Chặt mũi tiên phong

Sau lại sai tướng chẹn đường

Tuyệt nguồn lương thực

Ngày mười tháng tám, trận Chi Lăng, Liễu Thăng thất thế Ngày hai mươi, trận Mã Yên, Liễu Thăng cụt đầu

Ngày hăm lăm, bá tước Lương Minh đại bại tử vong

Ngày hăm tám, thượng thư Lý Khánh cùng kế tự vẫn

Thuận đà ta đưa lưỡi dao tung phá

Bí nước giặc quay mũi giáo đánh nhau

e Tham gia kháng chiến chống quân Thanh

- Mai phục, chặn đánh quân Thanh khi chúng

trên đường rút chạy

* Thảo luận nhóm: 3 nhóm ( Thời gian 6 phút)

Lập bảng thống kê lại tên các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược và những đóng góp của

nhân Lạng Sơn từ thế kỷ X đến TK XVIII theo

mẫu sau.

Nhân dân Lạng Sơn tham gia chống quân Thanh xâm lược

ra sao?

Khi đám tàn quân Thanh rút chạy về nước khi qua Lạng Sơn đã bị quân của hai tướng Tây Sơn là

Nguyễn Văn Diễm và Phan Khải Đức phối hợp cùng các đội dân binh Tày, Nùng chặn đánh mai phục.

Triều đại PK

Việt Nam

Chống giặc ngoại xâm

Sự tham gia của nhân dân Lạng Sơn

Triều đại

PK Việt

Nam

Chống giặc ngoại xâm

Sự tham gia của nhân dân Lạng Sơn

-Nhân dân Lạng Sơn tích cực đánh địch trong đạo

quân của Nguyễn Thế Lộc,Nguyễn Lĩnh, Nguyễn Địa Lô.

-Tham gia các trận đánh nổi tiếng Ma Lục, Khâu

Ôn, Khâu Cấp.

Nhà Lê Minh Thủ lĩnh Đại Huề cùng đồng bào các dân tộc lập

công lớn trong trận Chi Lăng Nhà Tây Sơn Thanh - Mai phục, chặn đánh quân Thanh khi chúng

trên đường rút chạy

3 3 Tình hình chính trị xã hội Lạng Sơn từ thế kỷ X đến thế kỷ XVIII

- Dưới các triều đại PK Lạng Sơn có nhiều thay đổi về tên gọi và khu vực hành chính, được quản lý theo chế độ các châu ki mi của triều đình PK trung ương.

Lộ Lạng Châu( Thời Lý) Lạng Châu, trấn Lạng Giang, trấn Lạng Sơn( Thời Trần); phủ Lạng Sơn( Nhà Minh); Lạng Sơn thừa tuyên( Thời Lê sơ); trấn Lạng Sơn( thời

Lê Trung Hưng đến đầu đời Nguyễn); tỉnh Lạng

Sơn(1831)

Cho biết tình hình chính trị xã hội ở Lạng Sơn thế kỷ X

đến XVIII?

3 4 Phong trào kháng chiến chống Pháp của nhân dân Lạng Sơn ( Từ giữa Thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX)

* Nhân dân Lạng Sơn đã hưởng ứng Chiếu Cần Vương kháng chiến chống Pháp

* Nhiều cuộc k/n nổ ra liên tục, mạnh mẽ như:

+ K/N của Lộc Thanh Chương và Chung Di Phương

( Ôn Châu- Chi Lăng)

+ Đặng Duy Mẫn và Nguyễn Thượng Can vận động lính dõng nổi dậy tấn công đồn địch ở Đồng Đăng và Pắc Luống…

+ Phong trào hội kín Tam Điểm tham gia đông đảo ở Lộc Bình + Hoàng Trung Sơn , Nông Hữu Trinh và Lương Đồng Vu đánh đồn binh Pháp ở văn Uyên( Văn Lãng)

+ Đội Ấn và nghĩa quân đánh trại lính khố xanh ở Đông Kinh

Lạng Sơn + Phu làm đường sắt, đường bộ Hà Nội – Lạng Sơn và công nhân mỏ than Na Dương, mỏ vàng Thạch Khuyên nổi dậy đấu tranh… Tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Cai Kinh

Nhân dân Lạng Sơn chống Pháp xâm lược như thế

nào từ giữa TKXIX đến đầu

TKXX?

Hoàng Đình Kinh tên hồi nhỏ là Hoàng Đình

Cử con ông Hoàng Đình Khoa- cai tổng thuốc Sơn( Hữu Lũng là người khỏe mạnh lanh lợi thông minh Khi bố mất ông thay bố làm Cai tổng do đó được gọi là Cai Kinh Ông đã lãnh đạo khởi nghĩa từ năm 1883- 1888 dựa vào vùng núi đá hiểm trở từ Hữu Lũng, Chi Lăng, Bắc Sơn, nghĩa quân xây dựng căn cứ hoạt

động chống Pháp Với các chiến thuật du kích linh hoạt sáng tạo như bẫy đá, rắc vôi bột,

cướp vũ khí địch…gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề Ông bị Pháp bắt về Lạng Sơn và xử

tử ngày 06/7/1888 Để tưởng nhớ công ơn của ông nhân dân địa phương lấy tên ông đặt tên cho dãy núi đá vôi vùng Hữu Lũng, Chi Lăng ( Lạng Sơn)là dãy núi Kai Kinh

Em hiểu gì

về nhân vật

Hoàng Đình

Kinh?

3 5 Lạng Sơn từ đầu khế kỷ XX đến nay

- Các chi bộ Đảng ở Lạng Sơn ra đời trực tiếp lãnh đạo phong

trào cách mạng ở địa phương như chi bộ Đảng Thụy Hùng

( Văn Uuyên), Chi bộ Đảng Bắc Sơn ( Bó Tát- Vũ Lăng- Bắc

Sơn), chi bộ Đảng Tràng Định( thôn Nà Han- xã Phi Mỹ ( nay là Tri Phương - Tràng Định)

- Phong trào cách mạng có bước phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là k/n Bắc Sơn.

* Dưới sự lãnh đạo của các chi bộ Đảng và các ban Việt Minh từ tháng 4 đến tháng 9/1945 cách mạng đã nổi dậy giành chính

quyền trong toàn tỉnh.

* Nhân dân Lạng Sơn tiêu diệt, chiến thắng địch trên đường số 4

và chiến dịch Biên giới 1950

Cho biết sự ra đời của các chi bộ Đảng đầu tiên ở Lạng

Sơn?

Sự ra đời của các chi bộ Đảng có vai trò như thế nào với phong trào

CM ở Lạng Sơn?

* Từ 1986 đến nay Đảng Bộ tỉnh Lạng Sơn đã lãnh đạo

nhân dân thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị, KT,

XH của địa phương.

II Kinh tế

- Các loại cây trồng đa dạng, phong phú như:

lúa, ngô, khoai, sắn…các loại cây ăn quả như:

chuối, đào, hồng, na…

- Chăn nuôi gia súc, gia cầm

-Thủ công truyền thống tiêu biểu như đan chiếu

nan, nghề gốm( Tràng Định); làm bàn ghế trúc, tràng kỷ, giường( Cao Lộc).

-Trồng bông dệt vải, nhuộm tràm, thổ cẩm

- Chế biến lâm thổ sản như chế biến dầu hồi, dầu lạc, mía đường…

ở Lạng Sơn phát triển những ngành

KT nào?

1 Nông nghiệp:

2 Thủ công nghiệp

Nông nghiệp phát triển như

thế nào?

Có những ngành thủ công nghiệp nào

ở Lạng Sơn?

Ở Hữu Lũng

có ngành thủ công nghiệp

nào?

3 Thương mại

- Lạng Sơn hình thành sớm các quan

hệ buôn bán ở dọc các chợ dọc theo biên giới với Trung Quốc và nhiều

nước.

- Hình thức trao đổi, buôn bán: trao đổi bằng tiền và hiện vật.

Vì sao Lạng Sơn sớm hình thành các quan hệ buôn bán?

Có những hình thức trao đổi buôn bán?

Lạng Sơn có 2 cửa khẩu quốc tế: Cửa

khẩu đường sắt Đồng Đăng và cửa Khẩu đường bộ Hữu Nghị Có 4 cửa khẩu quốc gia Chi Ma ( Lộc Bình); Bình Nghi

( Tràng Định); Tân Thanh( Văn Lãng); Cốc Nam

( Cao Lộc) và 7 cặp chợ biên giới với

Trung Quốc rất thuận lợi cho việc buôn bán trao đổi hàng hóa.

CỬA KHẨU TÂN THANH

CỬA KHẨU HỮU NGHỊ

CỦA KHẨU HỮU NGHỊ

Lạng Sơn có tiềm năng về khoáng sản, nông lâm sản mà nổi bật là hoa hồi, tiềm năng du lịch và

thương mại

Trong quá trình phát triển

KT hiện nay để mang tính phát triển bền vững theo em cần có những giải pháp gì?

* Để phát triển bền vững cần:

- Sử dụng tài nguyên hợp lý, tiết kiệm, có hiệu quả.

- Chống ô nhiễm môi trường

4 Giáo dục - văn học

- Chế độ tuyển chọn quan lại ở Lạng Sơn qua các triều đại PK là không qua thi cử

- Có chữ viết riêng khá sớm: Chữ Nôm Tày(chữ Nôm Thổ)

-Văn học dân gian: hết sức phong phú và đa dạng:

Truyện cổ tích ( Tô Thị Vọng Phu); thần tích về công

chúa Liễu Hạnh( Cao Lộc, Văn Lãng); Truyện cổ

Tày, Nùng; Giai thoại Xứ Lạng, ca dao, tục ngữ, dân

ca, câu đố, hát giao duyên…

- Văn học viết: Nguyễn Du có tác phẩm: Núi Vọng

Phu, Quỷ Môn Quan, Đường qua Lạng Sơn; Lê Quý

Đôn có “Tỷ muội sơn”; Phạm Sư Mạnh có “ Lạng

Sơn đạo trung”, Nhắn bạn ( Hoàng Văn Thụ)…

* Những tác phẩm văn học được học trong

chương trình THCS

1.Văn bản: Vành tai cụt và thủ lĩnh nghĩa quân 2.Ca dao dân ca tình yêu quê hương Xứ Lạng 3.Văn bản: Nhắn bạn

4.Văn bản: Kho báu của 7 nàng tiên

Hãy kể tên một số tác phẩm văn học được học trong chương trình THCS?

1 Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa

Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh.

Ai lên xứ Lạng cùng anh

Bõ công Bác, Mẹ, sinh thành ra em.

Tay cầm bầu rượu nắm nem,

Mải vui quên hết lời em dặn dò.

Gánh vàng đi đổ sông Ngô,

Đêm nằm mơ tưởng, đi mò sông Thương Vào chùa dâng một tuần hương,

Miệng khấn, tay vái bốn phương trời này Tôi đi tìm bạn tôi đây,

Bạn cũ chẳng thấy, bạn nay không chào.

* Ca dao dân ca ở Lạng SơnHãy đọc một số bài ca

dao, tục ngữ viết về Lạng Sơn mà em được

học và đọc

2 Đền Sòng linh nhất xứ Thanh

Ở trên tỉnh Lạng có thành tiên xây.

3 Đường lên xứ Lạng bao xa,

Cách một trái núi với ba quãng đồng.

Ai ơi đứng lại mà trông,

Kìa núi thành Lạng, kìa sông Tam Cờ

4 Đồn rằng kẻ Lạng vui thay,

Đi ba bốn ngày kể đã lắm công.

Bên dưới có sông, bên trên có chợ

Anh lấy em về làm vợ nên chăng?

Em hãy nêu ý nghĩa chung của

4 bài ca dao

trên?

=> Cả 4 bài ca dao đều ca ngợi vẻ đẹp cảnh trí, non nước tuyệt vời và những lễ hội phong phú đặc sắc của quê hương Xứ Lạng.

5 Văn hóa, nghệ thuật.

+ Nhà có 2 loại: Nhà sàn và nhà đất (Có hai kiểu nhà sàn: kiểu nhà sàn bốn mái (tứ thiết) và kiểu nhà sàn

hai mái

+ Hệ thống đền chùa phong phú, có giá trị về mặt kiến trúc và nghệ thuật cao như Chùa Thành( Diên Khánh Tự); đình Nông Lục ( Hưng Vũ –Bắc Sơn) các mảng trạm khắc với các đề tài phong phú( Trúc hóa rồng, tứ linh, mặt hổ phù…)

* Mĩ thuật: Tranh dân gian đa dạng, nhiều loại như bộ tranh “ Thập điện diên Vương” Tam Thanh - Ngọc

Hoàng - Thượng đế”, tranh vẽ bằng bột màu trên giấy bồi Gam màu chủ đạo của các bức tranh là đen đỏ

trắng…

nhà ở và đền chùa ở Lạng Sơn có

gì độc đáo ?

Hát sli ( dân ca dao duyên của dân tộc Nùng

thường dùng trong các ngày hội, ngày chợ,

ngày cưới hay vào nhà mới) hát lượn ( dân ca của dân tộc Tày Có lượn cọi ở Điềm He - Văn Quan, Lượn nàng Hai ( Tràng Định) và dân ca nghi lễ ( hát then, pụt )

*Ca hát và âm nhạc: Kể tên một số

làn điệu dân ca

ở Lạng Sơn mà

em biết?

Nhạc cụ dân tộc phổ biến ở Lạng Sơn là

gì?

- Nhạc cụ phổ biến là cây đàn tính