Bài giảng TỔNG QUAN THÔNG KHÍ CƠ HỌC

CÁC KHÁI NIỆM TRONG TKCHVt – thể tích khí lưu thông • Vt: thể tích khí lưu thông mL – Lượng khí vào hoặc ra trong 1 lần thở vào hoặc thở ra bình thường – Vt phụ thuộc vào chiều cao cân n

TỔNG QUAN THÔNG KHÍ CƠ HỌC

ThS BS Bùi Nghĩa Thịnh

Bộ môn CCHS&CĐ Trường Đại Học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch

<Soc Trang version – updated 29/01/10>

ĐỐI TƯỢNG

• Bác sỹ công tác tại bệnh viện tỉnh Sóc Trăng

– Khoa HSCC: đã tiếp xúc với máy thở

– Khoa khác trong bệnh viện: ít tiếp xúc với máy thở

• Bác sỹ tại các bệnh viện khác thuộc tỉnh Sóc Trăng

• Bác sỹ tại các bệnh viện tỉnh bạn

MỤC TIÊU

• Nêu được các khái niệm cơ bản trong TKCH

– Vt, flow, PIP, PEEP, Pplateau, trigger, Ti, Te, I/E

• Phân biệt được sự khác biệt giữa TKCH và TKTN

CÁC KHÁI NIỆM TRONG TKCH

(Vt – thể tích khí lưu thông)

• Vt: thể tích khí lưu thông (mL)

– Lượng khí vào hoặc ra trong 1 lần thở vào hoặc thở ra bình thường

– Vt phụ thuộc vào chiều cao (cân nặng lý tưởng)

– Vt thay đổi theo nhu cầu của từng người (pCO2, pO2)

CÁC KHÁI NIỆM TRONG TKCH

(Flow rate – tốc độ dòng khí)

• Flow rate: tốc độ dòng,

lưu tốc (L/ph)

– Tốc độ dòng khí đo được khi

bệnh nhân hít vào (thở ra) ->

thay đổi theo thời gian

CÁC KHÁI NIỆM TRONG TKCH

(Flow rate – tốc độ dòng khí)

• Flow rate: tốc độ dòng, lưu tốc (L/ph)

– Bình thường 28-32 L/ph; Suy hô hấp ( O2 máu): >120L/ph

• Trong TKCH:

– Kiểm soát thể tích: máy thở chỉ kiểm soát dòng khí thở vào

• Dòng vuông, không đổi

• Dòng hình sin

• Dòng giảm dần

• Dòng tăng dần– Kiểm soát áp lực: tốc độ dòng biến đổi theo nhu cầu BN

CÁC KHÁI NIỆM TRONG TKCH

(Flow rate – tốc độ dòng khí)

Đồ thị các loại kiểu dòng thở vào dùng trong TKCH

CÁC KHÁI NIỆM TRONG TKCH

(Pressures – Các áp lực)

• Chênh lệch áp lực ( P) => thông khí

• TKCH áp lực (+) tạo ra bởi chênh lệch áp lực (+)

• Đo áp suất trong đường thở theo thời gian:

– Áp lực nền (CPAP/PEEP)

– Áp lực cao nhất, áp lực đỉnh (thì thở vào) (PIP)

– Áp lực cao nguyên (áp lực bình nguyên, Pplateau) (Pplat) – Áp lực thấp nhất (áp lực trigger)

CÁC KHÁI NIỆM TRONG TKCH

(Pressures – Các áp lực)

PEEP

CÁC KHÁI NIỆM TRONG TKCH

(Trigger – khởi động thì thở vào)

3 Kết luận: máy thở hồi sơ khai sử dụng trigger thời gian

5 giây

t

CÁC KHÁI NIỆM TRONG TKCH

(Trigger – khởi động thì thở vào)

Trigger thời gian

t

p

Nỗ lực khởi động nhịp thở của bệnh nhân bị bỏ qua

Nỗ lực khởi động nhịp thở của bệnh nhân không bị bỏ qua

Trigger áp lực

Hệ thống Flowby

CÁC KHÁI NIỆM TRONG TKCH

(Trigger – khởi động thì thở vào)

Giảm công hô hấp khởi động thì thở vào

• Không thấy sụt giảm áp lực trước nhịp thở

• Khi hít vào có BN được đáp ứng ngay

Trigger dòng

CÁC KHÁI NIỆM TRONG TKCH

(Ti-Te và tương quan với tỷ lệ I/E)

• Trong TKCH, máy thở chỉ kiểm soát thời kỳ thở vào

• Đối với kiểm soát thể tích

– Cài đặt Ti (giây): dòng máy châu Âu

– Cài đặt dòng (L/ph): dòng máy Mỹ

– Cài đặt tỷ lệ I/E: dòng máy Nhật

• Đối với kiểm soát áp lực:

– Cài đặt Ti (giây)

CÁC KHÁI NIỆM TRONG TKCH

(Ti – Te và tương quan với tỷ lệ I/E)

• Khi điều chỉnh Ti

– Thay đổi Te

– Thay đổi tỷ lệ I/E

• Rút ngắn Ti – kéo dài Te (và ngược lại)

– Tăng tốc độ dòng đỉnh

– Đặt Ti ngắn

  I/E

• Thay đổi tần số (f)

– Thay đổi Te ( f =>  Te và ngược lại)

• Không để I/E đảo ngược

TK CƠ HỌC – TK TỰ NHIÊN

• Thông khí tự nhiên

– Cuối thì thở vào áp suất trong lồng ngực thấp nhất

• Khí vào phổi nhiều nhất

• Máu lên phổi nhiều nhất

• Hiệu quả trao đổi khí tốt nhất

• Thông khí cơ học áp suất dương

– Cuối thì thở vào áp suất trong lồng ngực cao nhất

• Khí vào phổi nhiều nhất

• Máu lên phổi ít nhất

• Hiệu quả trao đổi khí kém (V/Q mismatch)

PHÂN BIỆT TK CƠ HỌC – TK TỰ NHIÊN

áp suất dương

MỤC ĐÍCH CỦA TKCH

• Phục hồi tạm thời về

– Thông khí (Vt, P, f)

– Oxy hoa máu (FiO2, PEEP)

Khi có các rối loạn về Thông khí, giảm oxy máu hoặc phối hợp

• Kiểm soát thông khí chủ động

– Gây mê, an thần

– Can thiệp thủ thuật

– Giảm áp lực nội sọ

5 Chủ động kiểm soát thông khí

6 Giảm nhu cầu tiêu thụ oxy, giảm công thở

7 Ổn định thành ngực (mảng sườn di động), dự

phòng và điều trị xẹp phổi

TKCH VỚI HỆ HÔ HẤP

1 Tổn thương đường thở

– Hậu quả của thủ thuật kiểm soát đường thở

• Tổn thương dây thanh âm, phù nề thanh môn

• Chấn thương khí quản

• Chảy máu mũi

– Hậu quả của việc lưu ống nội khí quản:

• Chấn thương niêm mạc do hút đàm

• Loét thông khí quản – thực quản (bóng chèn)

• Lóet mũi miệng

TKCH VỚI HỆ HÔ HẤP

2 Shunt Phải – Trái: có tưới máu mà không có thông khí

– Shunt giải phẫu:

TKCH VỚI HỆ HÔ HẤP

2 Shunt Phải – Trái: có tưới máu mà không có thông khí

– TKCH cải thiện shunt mao mạch và hiệu ứng shunt

– TKCH làm nặng thêm shunt giải phẫu

3 Thông khí khoảng chết: có thông khí mà không có tưới

TKCH VỚI HỆ HÔ HẤP

4 Xẹp phổi

– TKCH gây xẹp phổi do tắc đàm, nhiễm trùng– Hạn chế bằng thôi thở máy sớm, PEEP, Vt cao

5 Viêm phổi liên quan tới thở máy

6 Tổn thương phổi do thở máy

– Tổn thương phổi do autoPEEP

– Tổn thương phổi do áp lực

– Tổn thương phổi do thể tích

– Tổn thương phổi do xẹp phổi

– Tổn thương phổi do oxy cao

– Tổn thương phổi do sinh học

TKCH VỚI HỆ HÔ HẤP

TKCH VỚI HỆ HÔ HẤP

TKCH VỚI HỆ CƠ QUAN KHÁC

1 Tim mạch:

– Tăng áp lực lồng ngực

• Giảm tuần hoàn trở về

• Giúp tim bóp tốt hơn– Làm nặng thêm các shunt giải phẫu

2 Não

– Tăng áp lực nội sọ do áp lực dương

– Giảm áp lực nội sọ do tăng thông khí

3 Tạng khác