Để cho việc thực hiện dân chủ cơ sở trở thành phương thức, nguyên tắc tổ chức xã hội và để quyền làm chủ của nhân dân trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội trở thành hiệ
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH QUẢNG NINH
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Trang 2TT HTCĐ THỊ XÃ ĐÔNG TRIỀU
TT HTCĐ PHƯỜNG MẠO KHÊ
I THỰC HIỆN DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ
1.Khái niệm về dân chủ
2 Nội dung thực hiện dân chủ ở cơ sở
II NỘI DUNG PHÁP LUẬT THỰC HIỆN DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ
1.Khái niệm pháp luật thực hiện dân chủ ở
cơ sở 2.2 Nội dung pháp luật thực hiện dân chủ
ở cơ sở
Trang 3I THỰC HIỆN DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ
1 Khái niệm về dân chủ
•Dân chủ là chính quyền thuộc về nhân dân Nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước Nhà nước dân chủ là nhà nước thừa nhận, bảo đảm các quyền tự do và bình đẳng của công dân.
2 Quan điểm thực hiện dân chủ cơ sở
•Mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở là một quá trình hoàn thiện, từ thấp lên cao từ chưa được cụ thể hoá đến cụ thể hoá toàn diện đầy đủ và thể chế hoá thành pháp luật Để cho việc thực hiện dân chủ cơ sở trở thành phương thức, nguyên tắc tổ chức xã hội và để quyền làm chủ của nhân dân trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội trở thành hiện thực, dân chủ cơ sở cần phải được quy định trong pháp luật Quan điểm chỉ đạo việc xây dựng quy chế dân chủ cơ sở đã được Đảng ta chỉ rõ trong Chỉ thị số 30-CT/TW ngày 18-02-1998 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở Các quan điểm đó là:
Trang 4• Một là, đặt việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở trong cơ chế tổng thể của hệ thống chính trị "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ" Coi trọng cả ba mặt nói trên, không vì nhấn mạnh một mặt mà coi nhẹ, hạ thấp các mặt khác
• Hai là, vừa phát huy tốt chế độ dân chủ đại diện, nâng cao chất lượng và hiệu lực hoạt động của Quốc hội, Chính phủ, Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân các cấp vừa thực hiện tốt chế độ dân chủ trực tiếp ở cấp
cơ sở để nhân dân bàn bạc và quyết định trực tiếp những công việc quan trọng, thiết thực, gắn liền với lợi ích của mình
• Ba là, phát huy dân chủ phải gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao dân trí, tạo điều kiện mở rộng dân chủ có chất lượng và hiệu quả
• Bốn là, nội dung và các quy chế dân chủ cơ sở phải phù hợp với Hiến pháp, pháp luật, thể hiện tinh thần dân chủ đi đôi với kỷ cương, trật tự, quyền hạn gắn với trách nhiệm, lợi ích đi đôi với nghĩa vụ; chống quan liêu, mệnh lệnh, đồng thời chống tình trạng vô chính phủ, lợi dụng dân chủ vi phạm pháp luật
• Năm là, gắn quá trình xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ với công tác cải cách hành chính sửa đổi những cơ chế, chính sách và thủ tục hành chính không phù hợp
Trang 52 Nội dung thực hiện dân chủ ở cơ sở
•Nội dung thực hiện dân chủ ở cơ sở là những công việc của Nhà nước và của xã hội, nhân dân phải được biết, những việc nhân dân được tham gia vào quản lý nhà nước, và những nội dung nhân dân giám sát hoạt động của chính quyền cơ sở
Những việc nhân dân được biết, được bàn được kiểm tra ở
các đơn vị cơ sở như: cơ quan, trường học, bệnh viện, viện
nghiên cứu và doanh nghiệp nhà nước, v.v Các cơ quan nhà nước, đơn vị, tổ chức cơ sở phải có trách nhiệm thực hiện và
tổ chức cho nhân dân thực hiện các quyền dân chủ Nội dung dân chủ cơ sở còn bao hàm cả hình thức, thủ tục, trình tự thực hiện việc dân biết, dân bàn, dân kiểm tra.
•Ngay từ năm 1998 (Chỉ thị số 30-CT/TW ngày 18-02-1998
của Ban Chấp hành Trung ương) Đảng ta đã chỉ ra định
hướng về mở rộng nội dung dân chủ cơ sở như sau:
Trang 62 Nội dung thực hiện dân chủ ở cơ sở
•Thứ nhất, quy định quyền của mọi người dân ở cơ sở được thông tin về pháp luật, các chủ trương, chính sách của Nhà nước, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống và lợi ích hàng ngày của nhân dân tại cơ sở;
có chế độ và hình thức báo cáo công khai trước dân công việc của chính quyền, cơ quan, đơn vị về sản xuất và phân phối, về việc sử dụng công quỹ, tài sản công, về thu, chi tài chính, các khoản đóng góp của nhân dân, quyết toán các công trình xây dựng cơ bản, chế độ thu và sử dụng học phí, viện phí
•Thứ hai, có quy chế và các hình thức để nhân dân, cán bộ, công chức ở cơ
sở được bàn bạc và tham gia ý kiến vào các chủ trương, chính sách, nhiệm
vụ công tác chuyên môn, công tác cán bộ, v.v của chính quyền, cơ quan, đơn vị; kết quả ý kiến đóng góp phải được xem xét, cân nhắc khi chính quyền hoặc thủ trưởng ra quyết định
•Thứ ba, có quy định về việc để nhân dân bàn và quyết định dân chủ đối với những loại việc liên quan trực tiếp đến đời sống của nhân dân trên địa bàn (như chủ trương huy động sức dân để xây dựng kết cấu hạ tầng và các công trình phúc lợi, các khoản đóng góp và lập các loại quỹ trong khuôn khổ pháp luật); chính quyền, thủ trưởng cơ quan, đơn vị tổ chức thực hiện theo ý kiến của đa số nhân dân, có sự giám sát, kiểm tra của nhân dân
Trang 72 Nội dung thực hiện dân chủ ở cơ sở
•Thứ tư, hoàn thiện cơ chế để nhân dân, công dân, cán bộ, công chức ở cơ sở trực tiếp và thông qua Mặt trận, các đoàn thể, ban thanh tra nhân dân kiểm tra, giám sát hoạt động của chính quyền, thủ trưởng cơ quan, đơn vị; kết quả thanh tra, kiểm tra giám sát của nhân dân phải được tiếp thu nghiêm túc.
•Thứ năm, mở rộng các hình thức tổ chức tự quản để nhân dân, công nhân, cán
bộ, công chức tự bàn bạc và thực hiện trong khuôn khổ pháp luật những việc mang tính xã hội hoá, có sự hỗ trợ của chính quyền, cơ quan, đơn vị (như việc xây dựng hương ước, quy ước làng văn hoá, xây dựng tổ hoà giải, tổ an ninh, phong trào vệ sinh - môi trường, đền ơn đáp nghĩa, giúp đỡ người nghèo, v.v.).
•Thứ sáu, xác định rõ trách nhiệm và tổ chức tốt việc tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và trả lời thắc mắc của nhân dân, công nhân, công chức ở cơ sở, chính quyền cơ quan đơn vị mình Nghiên cứu mọi hành vi trù dập người khiếu nại, tố cáo
•Thứ bảy, xác định trách nhiệm của tổ chức chính quyền, thủ trưởng cơ quan, đơn vị cơ sở định kỳ (03 tháng, 06 tháng, 01 năm) báo cáo công việc trước dân, phải tự phê bình và tổ chức để nhân dân, công nhân, cán bộ, công chức góp ý kiến, đánh giá phê bình; nghiêm túc tiếp thu những ý kiến đóng góp đó.
•Trên đây là những nội dung cơ bản, khái quát nhất của dân chủ cơ sở (của các loại hình cơ sở) mà Đảng ta đã đề ra Đó là cơ sở để xây dựng quy chế dân chủ
cơ sở và xây dựng hoàn thiện pháp luật dân chủ cơ sở ở nước ta.
Trang 8II NỘI DUNG PHÁP LUẬT THỰC HIỆN DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ 1.Khái niệm pháp luật thực hiện dân chủ ở cơ sở
•Pháp luật thực hiện dân chủ ở cơ sở là hệ thống các quy phạm pháp luật do Nhà nước quy định và thừa nhận các hình thức dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp của nhân dân ở cơ
sở Trong đó quy định những nội dung phải công khai để nhân dân biết; những nội dung nhân dân bàn và quyết định; những nội dung nhân dân tham gia ý kiến trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định; những nội dung nhân dân giám sát, trách nhiệm của chính quyền, cán bộ, công chức cấp xã, cán bộ thôn, tổ dân phố và trách nhiệm của cơ quan, của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên của Mặt trận, các tổ chức cá nhân có liên quan và nhân dân trong thực hiện dân chủ cơ sở.
Trang 92 Nội dung pháp luật thực hiện dân chủ ở cơ sở
•Tùy từng loại hình cơ sở mà pháp luật thực hiện dân chủ có những nội dung riêng Sau đây là nội dung pháp luật thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan, trong doanh nghiệp nhà nước và ở chính quyền cấp xã.
a Pháp luật thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn
•Theo Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn của
Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (số 34/2007/PL-UBTVQH11)
ngày 20-4-2007; nội dung pháp luật dân chủ ở xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã) gồm có các nội dung chủ yếu sau đây:
- Những nội dung công khai để nhân dân biết (Điều 5)
- Những nội dung nhân dân bàn và quyết định (Điều 10)
- Những nội dung nhân dân bàn, biểu quyết (Điều 14)
- Những nội dung nhân dân tham gia ý kiến (Điều 19)
- Những nội dung nhân dân giám sát (Điều 23)
Trang 10b Pháp luật thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước
•Theo Quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan (ban hành kèm theo Nghị định số 04/2015/NĐ-CP ngày 09 tháng 01năm 2015 của Chính phủ cho thấy pháp luật dân chủ cơ sở trong hoạt động của cơ quan bao gồm các nội dung chính sau đây:
- Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị (Điều 4)
- Trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức (Điều 6)
- Những việc phải công khai để cán bộ công chức, viên chức biết (Điều 7)
- Những việc cán bộ, công chức, viên chức tham gia ý kiến (Điều 9)
- Những việc cán bộ, công chức, viên chức giám sát, kiểm tra (Điều 11)
- Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị (Điều 13)
- Trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức (Điều 14)
- Quan hệ giữa người đứng đầu cơ quan, đơn vị với cơ quan, đơn vị cấp trên (Điều 15)
- Quan hệ giữa người đứng đầu cơ quan, đơn vị với cơ quan, đơn vị cấp dưới (Điều 16)
Trang 11c Pháp luật thực hiện dân chủ ở doanh nghiệp nhà nước
•Theo Quy chế thực hiện dân chủ ở doanh nghiệp nhà nước (ban hành kèm theo Nghị định số NĐ số 60/2013/NĐ-CP Quy định chi tiết K3 Đ63 của Bộ luật Lao động về thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc (19/6/2013), bao gồm những nội dung chủ yếu sau đây:
- Nội dung người sử dụng lao động phải công khai (Điều 6)
- Nội dung người lao động tham gia ý kiến (Điều 7)
- Nội dung người lao động quyết định (Điều 8)
- Nội dung người lao động kiểm tra, giám sát (Điều 9)
- Trách nhiệm tổ chức đối thoại định kỳ tại nơi làm việc (Điều 10)
Trang 12Câu hỏi thảo luận:
•Câu 1 Trình bày khái niệm, quan điểm
và nội dung thực hiện dân chủ ở cơ sở?
•Câu 2 Trình bày nội dung thực hiện
pháp luật dân chủ ở cơ sở? Liên hệ
thực tiễn?
Trang 13TT HTCĐ THỊ XÃ ĐÔNG TRIỀU
TT HTCĐ PHƯỜNG MẠO KHÊ