Nghiên cứu và đề xuất mô hình chuẩn trao đổi thông tin về quản lý đối tượng nghèo (hộ nghèo) điện tử

Trường đại học bách khoa Hà Nội Viện Công Nghệ Thông Tin Và Truyền Thông ----Bài tập 1 Nghiên cứu tổng quan, phân tích và thiết kế hệ thống thông tin Đề Tài: Nghiên cứu và đề xuất mô

Trường đại học bách khoa Hà Nội Viện Công Nghệ Thông Tin Và Truyền Thông

 Bài tập 1 Nghiên cứu tổng quan, phân tích và

thiết kế hệ thống thông tin

Đề Tài: Nghiên cứu và đề xuất mô hình chuẩn trao đổi

thông tin về quản lý đối tượng nghèo (hộ nghèo) điện tử

Hà Nội 2-2017

M c l c ục lục ục lục

Mở Đầu 3

Chương I Tổng quan về đối tượng nghèo (hộ nghèo)……….5

Chương II Tiêu chí đánh giá hộ nghèo và thực trạng tỉ lệ hộ nghèo ở Việt Nam hiện nay……… 6

Chương III.Đề xuất mô hình chuẩn trao đổi thông tin về quản lý đối tượng

nghèo (hộ nghèo) điện tử………8

Chương IV Kết Luận……….9

Tài Liệu Tham Khảo………10

Chuyên đề 6.7.23

Nghiên cứu và đề xuất mô hình chuẩn trao đổi

thông tin về quản lý đối tượng nghèo (hộ nghèo) điện tử

1

M Đ U Ở ĐẦU ẦU

Ngày nay, trong khi nền văn minh thế giới đã đạt được những thành tựu hiển nhiên về tiến bộ khoa học kĩ thuật–công nghệ, làm tăng đáng kể của cải vật chất xã hội, tăng thêm vượt bậc sự giàu có cho con người, thì vẫn còn đó sự nghèo đói.

Chuyên đề nghiên cứu và đề xuất mô hình chuẩn trao đổi thông tin về quản lý đối tượng nghèo (hộ nghèo) điện tử góp thần không nhỏ vào công cuộc xóa đói giảm nghèo.Các quốc gia trên thế giới có nhiều cách tiếp cận và quản lý người nghèo giúp họ vượt qua đói nghèo một cách bền vững Một trong những biện pháp áp dụng quản lý người nghèo là sử dụng các hệ thống thông tin về đối tượng nghèo (hộ

nghèo)

Những công việc và quá trình thực hiện:

- Tổng quan về đối tượng nghèo, hộ nghèo.

- Các hệ thống thông tin về đối tượng nghèo (hộ nghèo) trên thế giới.

- Kết luận rút ra.

Mục đích cần đạt:

- Hiểu rõ hơn được về các hệ thống thông tin quản lý hộ nghèo trên thế giới cũng như ở Việt Nam.

- Đánh giá rút kinh nghiệm phù hợp với hệ thống thông tin quản

lý hộ nghèo ở nước ta.

Chương I Tổng quan về đối tượng nghèo (hộ nghèo)

Nghèo diễn tả sự thiếu cơ hộ để có thẻ sống một cuộc sống tương ứng với các tiêu chuẩn tối thiếu nhất định Thước đo các tiêu chuẩn này và các nguyên nhân dẫn đến nghèo nàn thay đổi tuỳ theo địa phương và theo thời gian Tổ chức Y tế thế giưới định nghĩa nghèo theo thu nhập Theo đó một người là nghèo khi thu nhập hàng năm ít hơn một nửa mức thu nhập bình quân đầu người hàng năm (Per Capita Incomme, PCI) của quốc gia

1.Thế nào là nghèo?

Trên thế giới có rất nhiều khái niệm khác nhau về nghèo đói tuy nhiên phổ biến nhất là khái niệm về : “Nghèo tương đối “ và “Nghèo tuyệt đối “

Theo nghĩa tuyệt đối:

Nghèo khổ là một trạng thái mà các tác nhân thiếu những nguồn lực thiết yếu để

có thể tồn tại Khái niệm này nhắm vào phúc lợi kinh tế tuyệt đối của người nghèo, tách rời với phân phối phúc lợi của xã hội Điều này có nghĩa là mức tối thiểu được xác định bằng ranh giới nghèo khổ Ranh giới nghèo khổ phản ánh mức độ nghèo khổ của một tầng lớp dân cư nhất định trong thời gian nhất định

Nó thay đổi cùng với sự phát triển của kinh tế và những chính sách điều chỉnh

xã hội trong các kế hoạch chung và dài hạn của quốc gia Ranh giới nghèo khổ

có thể được xếp theo cách tiếp cận “ đáp ứng nhu cầu cơ bản “, trong đó chỉ rõ mức dinh dưỡng tối thiểu và những nhu cầu thực phẩm khác

Theo nghĩa tương đối:

Nghèo là tình trạng thiếu hụt các nguồn lực của các cá nhận hoặc nhóm trong tương quan của các thành viên khác trong xã hội, tức là so với mức sống tương đối của họ

Như vậy nghèo tương đối là tình trạng của một bộ phận dân cư có mức sống dưới mức trung bình của cộng đồng tại địa phương xem xét Khái niệm này thường được các nhà xã hội học ưa dùng vì nghéo tương đối liên quan đến sự chênh lệnh về các nguồn lực vật chất nghĩa là về bất bình đẳng phân phối trong

xã hội Phương pháp này cho thấy khái niệm nghéo là động thay đổi theo không gian và thời gian cũng như theo trình độ học vẫn và truyền thống

Những định nghĩa về nghèo đói được thay đổi nhiều lần theo thời gian và không gian khác nhau Bởi ranh giới nghèo đói là không được hưởng hoặc được hưởng rất ít và không được thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người Những ranh giới đó luôn luôn sát kề bên nhau và cũng rất dễ trồi lên tụt xuống,

quan niệm ở trong định nghĩa này là nhu cầu của con người Căn cứ xác định đói hay nghéo là ở chỗ đối với các nhau cầu cơ bản ấy, con người không được hưởng và thỏa mãn

5

Ch ương II ng II Tiêu chí đánh giá h ngh ộ ngh èo và th c tr ng t l h ực trạng tỉ lệ hộ ạng tỉ lệ hộ ỉ lệ hộ ệ hộ ộ ngh

nghèo Vi t Nam hi n nay ở Việt Nam hiện nay ệ hộ ệ hộ

I Tiêu chí đánh giá hộ nghèo tại Việt Nam

 Tiêu chí thu nhập:

1 Chuẩn nghèo: 700.000 đồng/người/tháng ở khu vực nông thôn và 900.000 đồng/người/tháng ở khu vực thành thị;

2 Chuẩn cận nghèo: 1.000.000 đồng/người/tháng ở khu vực nông thôn và 1.300.000 đồng/người/tháng ở khu vực thành thị

 Tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản:

1 Các dịch vụ xã hội cơ bản (05 dịch vụ): y tế; giáo dục; nhà ở; nước sạch và vệ sinh; thông tin;

2 Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản (10 chỉ số): tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin

Chuẩn hộ nghèo , hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình áp dụng cho giai đoạn 2016-2020:

1.Hộ nghèo

a) Khu vực nông thôn: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau:

- Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống;

- Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 đồng đến 1.000.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên

b) Khu vực thành thị: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau:

- Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 900.000 đồng trở xuống;

- Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng đến 1.300.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên

2.Hộ cận nghèo:

a) Khu vực nông thôn: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 đồng đến 1.000.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số

đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản;

b) Khu vực thành thị: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng đến 1.300.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số

đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản

3.Hộ có mức sống trung bình

a) Khu vực nông thôn: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1.000.000 đồng đến 1.500.000 đồng;

b) Khu vực thành thị: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1.300.000 đồng đến 1.950.000 đồng

Theo kết quả rà soát sơ bộ của 60 tỉnh, thành điều tra theo chuẩn nghèo mới, tính đến thời điểm này, tỷ lệ hộ nghèo của cả nước rơi vào khoảng gần 10%, cận nghèo là hơn 5%

7

II.Thực trạng tỉ lệ hộ nghèo ở Việt Nam hiện nay

 Cả nước có 2.31 triệu hộ nghèo và 1.24 triệu hộ cận nghèo; [4]

 Khu vực miền núi Tây Bắc có tỉ lệ hộ nghèo cao nhất cả nước với 34.52%, tiếp theo là khu vực Tây Nguyên và miền núi Đông Bắc với 20.74%; [4]

 Số hộ nghèo ở Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng thấp nhất cả nước với tỉ lệ lần lượt là 1.23% và 4.76%; [4]

 Bình Dương là địa phương duy nhất không có hộ nghèo và hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo mới; thành phố Hồ Chí Minh có tỉ lệ hộ nghèo và cận nghèo rất thấp lần lượt là 0.02% và 0.2%; [4]

 Các tỉnh thành có tỉ lệ hộ nghèo cao nhất nước là: Điện Biên (48.14%), Hà Giang (43.65%), Cao Bằng (42,53%) [4]

 Sơ đồ tỉ lệ hộ nghèo ở các tỉnh của Việt Nam [5]

Ch ương II ng III Đ xu t m ề xuất m ất m ô hình chu n trao đ i thông tin v ẩn trao đổi thông tin về ổi thông tin về ề xuất m

qu n l ản l ý đ i t ối tượng nghèo (hộ nghèo) điện tử ượng nghèo (hộ nghèo) điện tử ng nghèo (h nghèo) đi n t ộ ngh ệ hộ ử

1.Lợi ích của điện tử hóa thông tin hộ nghèo

Việc tìm kiếm hay xác định hộ A còn thuộc diện nghèo không, hộ có bao nhiêu nhân khẩu, có thuộc diện chính sách không… chỉ cần vài thao tác kích chuột thay vì phải chờ đợi hàng tuần như trước đây

Việc theo dõi danh sách hộ nghèo mới, hộ thoát nghèo, phân loại hộ nghèo theo thu nhập bình quân đầu người; việc cấp giấy chứng nhận hộ nghèo; cung cấp các thông tin báo cáo…được thực hiện nhanh chóng, thống nhất, rõ ràng, chính xác, minh bạch

Khi thực hiện một chính sách cụ thể nào đó, trên cơ sở thông tin của Sở, Sở gửi thông tin về huyện, về xã, thôn để niêm yết công khai tại nhà văn hóa để nhân dân biết và thực hiện

Chính sự công khai, minh bạch này đã sàng lọc được những sai sót từ cơ sở và được sự đồng tình của dân Mấu chốt của vấn đề là phải có thông tin hai chiều trên sơ sở báo cáo của địa phương, Sở theo dõi rồi thông tin trở lại địa phương thì mới đúng đối tượng

Do đó việc triển khai ứng dụng phần mềm quản lí hộ nghèo rất đúng đắn, phù hợp Nó mang lại những lợi ích thiết thực, giúp việc quản lý, nắm bắt thông tin

về hộ nghèo được kịp thời, chính xác từ cơ sở, đáp ứng nhanh chóng việc tạo lập báo cáo theo yêu cầu của các cơ quan quản lý

9

2 mô hình chu n trao đ i thông tin v qu n l ẩn trao đổi thông tin về ổi thông tin về ề xuất m ản l ý đ i t ối tượng nghèo (hộ nghèo) điện tử ượng nghèo (hộ nghèo) điện tử ng nghèo (h ộ ngh nghèo) đi n t ệ hộ ử

a.Mục đích của hệ thống

1 Đưa nhiều thông tin của các đối tượng nghèo (hộ nghèo) hoàn cảnh

2 Phân tích nguyên nhân nghèo triển khai chính sách với hộ nghèo được chính xác, nhanh chóng

3 Tổng hợp những công việc tổ chức làm được ở đâu

4 Những dự định làm gì

5 Đặc biệt là chuyên mục donate (quyên góp) trực tuyến

6 Kết nối tới toàn thế giới qua website và liên kết qua các mạng xã hội

b.Chức năng của hệ thống

1 Tìm kiếm hộ nghèo

2 Nhập các khoản hỗ trợ

3 Theo dõi thu nhập của các hộ

4 Hệ thống các tin tức hộ nghèo

Ch ương II ng IV K t Lu n ết Luận ận

Qua tìm hiểu hệ thông đối tượng quản lý người nghèo trên thế giới là cần thiết Tất cả đều có điểm chung là vẫn còn rất nhiều nơi khó khăn trên thế giới

Hiện nay việc sử dụng hệ thống thông tin quản lý hộ nghèo trên thế giới rất là đa dạng Các hệ thống đã giúp ích rất nhiều về việc quản lý hộ nghèo khắp các vùng mọi miền và mang lại hiệu quả tích cực Vì do mỗi nơi có một

cơ cấu tổ chức cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến đối tượng nghèo khác nhau nên việc áp dụng cũng khác nhau Ở Việt Nam cũng đã áp dụng hệ thống thông tin quản lý hộ nghèo rất khả quan, đem lại nhiều lợi ích rõ rệt

Hệ thống giúp cho quản lý các hộ nghèo dễ dàng và từ đó cho đối tượng nghèo được tiếp cận các chính sách ưu đãi hỗ trợ hơn Mặc dù vẫn còn nhiều điều bất hợp lý, chúng ta phải học hỏi thật nhiều những mô hình trên thế giới

để từ đó đưa về và điều chỉnh cho phù hợp với nước ta để dần dần giải quyết các bất cập đó

Nước ta vẫn còn khá nhiều các hộ nghèo tập trung ở các tình miền núi và nông thôn bởi vậy xóa đói, giảm nghèo ở nước ta vẫn đang là vấn đề bức xúc được Đảng và Nhà nước hết sức quan tâm Xóa đói, giảm nghèo toàn diện, bền vững là mục tiêu xuyên suốt trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội và

là một trong những nhiệm vụ quan trọng, góp phần thực hiện phát triển đất nước theo định hướng XHCN

11

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật:

http://vbpl.vn/TW/Pages/vbpqtoanvan.aspx?ItemID=92948

[2] Cổng thông tin điện tử Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội:

http://www.molisa.gov.vn/vi/Pages/chitiettin.aspx?IDNews=24957

[3] Từ điển xã hội học Oxford 2010 (Bùi Thế Cường, Đặng Thị Việt Phương, Trịnh Huy Hoá dịch), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội

[4] Ngân hàng thế giới: http://www5.worldbank.org/mapvietnam/

[5] Wikipedia – Ngèo ở Việt Nam https://vi.wikipedia.org/wiki/Ngh%C3%A8o_

%E1%BB%9F_Vi%E1%BB

%87t_Nam#Nguy.C3.AAn_nh.C3.A2n_ngh.C3.A8o_.E1.BB.9F_Vi.E1.BB.87t_ Nam