Tiết 24 : Tác dụng từ của dòng điện - Từ trường

ở lớp 7 chúmg ta đã biết, cuộn dây có dòng điệnchạy qua có tác dụng từ.. Phải chăng chỉ có dòng điện chạy qua cuộn dây mới có tác dụng từ?. Nếu dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay dây d

TiÕt 24 : T¸c dông tõ cña dßng

®iÖn

Tõ tr êng

KiÓm tra bµi cò

1 §Æc tÝnh cña nam ch©m? C¸c tõ cùc

cña nam ch©m ( Tªn gäi, kÝ hiÖu cña

nã )

2 §Æc ®iÓm cña kim nam ch©m tù do ?

*1.Nam ch©m hót nh÷ng vËt liÖu

tõ Nam ch©m cã hai cùc tõ:

+ Cùc tõ B¾c – KÝ hiÖu lµ N + Cùc tõ Nam – KÝ hiÖu lµ S 2 §Æc

®iÓm cña kim nam ch©m tù do: Lu«n chØ h íng Nam – B¾c

ở lớp 7 chúmg ta đã biết, cuộn dây có dòng điệnchạy qua có tác dụng từ Phải chăng chỉ có dòng điện chạy qua cuộn dây mới có tác dụng từ? Nếu dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay dây dẫn có hình dạng bất kì thì có tác dụng từ hay không?

I Lực từ

1 Thí nghiệm

Bố trí TN nh H 22.1

*K mở: Dây AB // Kim

NC ( Hình bên )

*Đóng K: Có hiện t ợng

gì xảy ra với kim NC ( Lúc đã nằm cân bằng

kim NC còn song song với dây dẫn nữa không?)

*Ngắt K: Có hiện t ợng

gì xảy ra với kim NC

ThÝ nghiÖm H 22.1

M¾c m¹ch ®iÖn nh

dÉn

A

K

+Khi K më- Trong d©y AB kh«ng cã

dßng ®iÖn Kim nam ch©m chØ h

íng B¾c - Nam

+§ãng K- Cã dßng ®iÖn trong d©y AB Kim nam ch©m lÖch khái h íng B¾c – Nam

+ Më K -Trong d©y AB kh«ng cã dßng

®iÖn

Kim nam ch©m l¹i chØ theo h íng B¾c - Nam

2 KÕt luËn : T×m hiÓu trong SGK

tr61

Nªu néi dung chÝnh cña KL

C1 ………

Dòng điện qua dây dẫn gây tác dụng lực lên kim nam châm

đặt gần nó Dòng điện

có tác dụng từ

VËy nhê ®©u mµ dßng ®iÖn t¸c dông lùc tõ lªn kim nam ch©m trong thÝ nghiÖm trªn? Nã t¸c dông lùc tõ lªn kim nam ch©m th«ng qua c¸i g×?

II Tõ tr êng

1.ThÝ nghiÖm : §Æt kim nam ch©m tù do t¹i c¸c ®iÓm kh¸c nhau xung quanh d©y dÉn cã dßng ®iÖn ( hoÆc xung quanh thanh nam

ch©m )

C2.Có hiện t ợng gì xảy ra với kim nam châm?

* Kim nam châm lệch khỏi h ớng Nam – Bắc

C3 ở mỗi vị trí, sau khi kim nam châm đã đứng yên, xoay cho

nó lệch khỏi h ớng vừa xác định, buông tay Nhận xét h ớng của kim nam châm sau khi đã trở lại vị trí cân bằng?

* Kim nam châm luôn chỉ một h ớng xác định

2 Kết luận ( SGK trang

61 )

3.Cách nhận biết từ tr ờng

a) Đ a kim nam châm thử vào khoảng không gian cần xét: Nếu có lực từ tác dụng lên kim nam châm thử thì nơi đó có từ tr ờng.

b)Kết luận ( SGK trang 62 )

III Vận dụng

C4 Nếu có một kim nam châm thì em làm thế nào để phát hiện ra trong dây dẫn AB có dòng điện hay không?

* Đặt kim nam châm lại gần dây dẫn AB Nếu kim nam châm lệch khỏi h ớng Nam – Bắc thì dây AB có dòng điện chạy qua và ng ợc lại

C5 Thí nghiệm nào đã làm với nam châm chứng tỏ rằng xung quanh trái đất

có từ tr ờng?

*Đó là thí nghiệm đặt kim nam châm ở trạng thái tự do, khi đã đứng yên, kim nam châm luôn chỉ h ớng Nam – Bắc

C6 Tại một điểm trên bàn làm việc, ng ời

ta thử đi thử lại vẫn thấy kim nam châm luôn nằm dọc theo một h ớng xác định, không trùng với h ớng Nam – Bắc Từ đó có thể rút ra kết luận gì về không gian xung quanh kim nam châm?

* Không gian xung quanh kim nam châm

có từ tr ờng

Bài tập

1 Trả lời câu hỏi đã nêu trong

phần đặt vấn đề * Dòng điện qua dây dẫn hình dạng bất kì, có gây tác dụng từ

2 Điền từ thích hợp vào chỗ trống sau đây

+ ở đâu có……… ở đó có từ

tr ờng

+ ở đâu có từ tr ờng , ở đó

có………

Lực từ

Lực từ

3 Căn cứ vào thí nghiệm hình 22.1 SGK, hãy cho biết phát biểu nào sau

đây là đúng:

A Các vật nhiễm điện có thể tạo ra

từ tr ờng

B Các hạt mang điện có thể tạo ra từ

tr ờng

C Dòng điện gây ra từ tr ờng

D Các dây dẫn có thể tạo ra từ tr ờng

Trò chơi Ô chữ

Luật chơi:

1 Chia hai đội, lần l ợt lựa chọn từ theo ý muốn

2 Lựa chọn từ hàng ngang ( có lời gợi ý) trả lời đúng đ ợc 10 điểm sau 5

giây không trả lời đ ợc hoặc trả lời sai sẽ

bị mất quyền trả lời từ đó

3 Lựa chọn từ hàng dọc và trả lời

đúng đ ợc 20 điểm Chỉ trả lời từ hàng dọc khi mở ba từ hàng ngang trở lên

4 Tổng kết đội nhiều điểm là đội thắng sẽ đ ợc th ởng

1

2

3

4

5

xo¸ ok

Trß ch¬i « ch÷

VÒ nhµ:

1 §äc phÇn cã thÓ em ch a biÕt

( trang 62 SGK )

2 Häc kÜ phÇn ghi nhí

3 Lµm c¸c bµi tËp trong SBT

19