LUẬN văn THẠC sĩ bộ đội BIÊN PHÒNG TỈNH THANH hóa vận ĐỘNG QUẦN CHÚNG THAM GIA QUẢN lý, bảo vệ CHỦ QUYỀN AN NINH BIÊN GIỚI

Quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và an ninh biên giới (ANBG) quốc gia là công việc quan trọng hàng đầu của mọi quốc gia dân tộc trên thế giới. Đối với Việt Nam, đấu tranh để bảo vệ biên giới quốc gia (BGQG), giữ vững độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc vừa là truyền thống, vừa là quy luật trong quá trình dựng n¬ước và giữ n¬ước của dân tộc ta.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và an ninh biên giới (ANBG) quốcgia là công việc quan trọng hàng đầu của mọi quốc gia dân tộc trên thế giới.Đối với Việt Nam, đấu tranh để bảo vệ biên giới quốc gia (BGQG), giữ vữngđộc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc vừa là truyền thống, vừa làquy luật trong quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc ta

Hiện nay, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch ráo riết thực hiệnchiến lược “diễn biến hoà bình”, kết hợp bạo loạn lật đổ, chống phá cách mạngViệt Nam, trong đó chúng rất chú trọng tới địa bàn khu vực biên giới (KVBG).Đặc biệt, lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, tập trung vào đồng bào các dân tộc

ở KVBG để kích động, lôi kéo, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc, gây mất ổnđịnh an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trên các tuyến biên giới

Khu vực biên giới đất liền tỉnh Thanh Hoá là địa bàn chiến lược cótầm quan trọng về kinh tế - xã hội (KT-XH), quốc phòng - an ninh và đốingoại; là nơi cư trú chủ yếu đồng bào dân tộc thiểu số Đồng thời, là khuvực nhạy cảm về chính trị, an ninh trật tự (ANTT), luôn tiềm ẩn nhữngnhân tố gây mất ổn định

Những năm qua, Đảng uỷ, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP)tỉnh Thanh Hoá nhận thức rõ vị trí, vai trò của quần chúng nhân dân(QCND) và tầm quan trọng của công tác vận động quần chúng (VĐQC)tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG Bộ đội Biên phòng tỉnh ThanhHoá đã tiến hành triển khai tích cực công tác VĐQC và tham mưu cho cấp

uỷ đảng, chính quyền địa phương phát động phong trào quần chúng tự quảnđường biên, cột mốc, giữ gìn ANTT; củng cố hệ thống chính trị (HTCT) cơsở; tham gia phát triển (KT-XH) ở KVBG… Bước đầu, các phong trào này

đã mang lại kết quả thiết thực, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền,ANBG quốc gia Tuy nhiên, công tác VĐQC vẫn còn có những hạn chếnhất định cả trong lãnh đạo và tổ chức thực hiện, trực tiếp ảnh hưởng đếnchất lượng, hiệu quả công tác VĐQC cũng như việc phát huy vai trò củanhân dân các dân tộc ở KVBG trong sự nghiệp quản lý, bảo vệ chủ quyền,ANBG quốc gia.

Công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG là vấn đềkhoa học đã và đang được đề cập, nghiên cứu ở các góc độ và phạm vi, địabàn khác nhau; tuy nhiên, hiện chưa có công trình nào nghiên cứu một cách

có hệ thống và toàn diện về công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủquyền, ANBG của BĐBP tỉnh Thanh Hoá dưới góc độ khoa học Biên phòng

Vì vậy, việc lựa chọn nghiên cứu đề tài “Bộ đội Biên phòng tỉnh Thanh Hoá vận động quần chúng tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới” có ý nghĩa sâu sắc cả về lý luận và thực tiễn, trước mắt và lâu dài.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn công tác VĐQC,luận văn đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác VĐQC thamgia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG của BĐBP tỉnh Thanh Hoá

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về công tác VĐQC tham gia quản lý,bảo vệ chủ quyền, ANBG của BĐBP

- Phân tích, đánh giá đúng thực trạng công tác VĐQC tham gia quản lý,bảo vệ chủ quyền, ANBG của BĐBP tỉnh Thanh Hoá

- Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác VĐQC tham giaquản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG của BĐBP tỉnh Thanh Hoá

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:

Công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG củaBĐBP

- Phạm vi nghiên cứu:

Công tác VĐQC của BĐBP tỉnh Thanh Hoá tham gia quản lý, bảo vệchủ quyền, ANBG ở KVBG đất liền từ năm 2004 đến 2008

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác

- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam

về công tác quần chúng và VĐQC

Quá trình nghiên cứu đề tài, sử dụng một số phương pháp nghiên cứu

cụ thể như: Phân tích và tổng hợp, lô gíc và lịch sử, tổng kết thực tiễn, điềutra khảo sát thực tế, so sánh và phương pháp chuyên gia

6 Cấu trúc luận văn

Luận văn cấu trúc gồm: Mở đầu, 3 chương, kết luận, kiến nghị, tài liệutham khảo và các phụ lục

1.1.1 Quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới

Quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG là tổ chức, điều khiển hoạt động của các lực lượng đứng chân trên KVBG lấy BĐBP làm nòng cốt, nhằm quản lý, giữ gìn, bảo vệ và chống lại mọi sự xâm phạm chủ quyền, ANBG quốc gia và bảo vệ quyền tối cao của Nhà nước đối với mọi vấn đề trong phạm vi lãnh thổ KVBG, duy trì, giữ gìn đường BGQG trên đất liền, trên biển (giữ gìn cột mốc biên giới, dấu hiệu đường biên giới, các công trình có liên quan đến an ninh BGQG…), giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội ở KVBG.

Quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG là một nhiệm vụ vừa có tính chất đốinội, vừa có tính chất đối ngoại Đó là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, toànquân, trong đó lực lượng BĐBP là lực lượng chuyên trách, nòng cốt Quản lý,bảo vệ chủ quyền, ANBG phải tuân thủ theo luật pháp quốc tế, pháp luật củaNhà nước Việt Nam; hệ thống điều lệnh, điều lệ quy định

Nội dung của quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG ở nước ta hiện nayđược thể hiện một cách toàn diện trên các mặt: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, tàinguyên, môi sinh, môi trường trên KVBG; chống lại sự xâm phạm của cácđối tượng hoạt động dưới mọi hình thức nhằm bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, tàinguyên môi trường; bảo vệ tổ chức đảng, chính quyền và các tổ chức đoàn thểkhác ở các xã biên giới Đảm bảo sự trong sạch vững mạnh; giữ vững sự ổnđịnh về chính trị, tinh thần trong nhân dân, không để xảy ra gây rối, bạo loạnlật đổ, bảo vệ sự yên ổn, lành mạnh của hệ thống các quan hệ xã hội ởKVBG; giữ gìn đạo đức, thuần phong mỹ tục trong đời sống cộng đồng cácdân tộc, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, đảm bảo cho mọi công dân

có cuộc sống yên ấm, các lợi ích chính đáng được đảm bảo không bị xâm hại;bảo vệ các cơ sở kinh tế, văn hoá ở KVBG để giữ vững sự ổn định và pháttriển; bảo vệ và giữ gìn mối quan hệ hữu nghị thân thiện giữa hai Nhà nước,giữa chính quyền và nhân dân hai bên biên giới, góp phần tạo môi trường hoàbình, ổn định cho đất nước để xây dựng và phát triển

1.1.2 Vận động quần chúng tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới

- Vận động, nói “vận động” là nói tới hoạt động: “Tuyên truyền, giải

thích, động viên, làm cho người khác tự nguyện làm việc gì, thường là theomột phong trào nào đó” [34, tr.1105] Nội hàm khái niệm “vận động” baogồm cả hoạt động tuyên truyền, thuyết phục và hoạt động tổ chức, hướng dẫnngười khác hành động

Như vậy, “vận động” là hoạt động của chủ thể tác động vào khách thể, làm chuyển biến khách thể, thông qua các hoạt động tuyên truyền giáo dục, nâng cao trình độ giác ngộ; tổ chức, hướng dẫn khách thể hành động để thực hiện mục đích đã xác định.

- Vận động quần chúng, theo quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh:

“Dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi người dân không để sót mộtngười dân nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hiện những việc nênlàm, những công việc Chính phủ và đoàn thể giao cho” [26]

Đây là cách định nghĩa hết sức cụ thể, sâu sắc của Người về công tácVĐQC của Đảng Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã xác định nội dung cốt lõicủa công tác này là công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục, giác ngộquần chúng, tập hợp lực lượng cách mạng, tổ chức lực lượng quần chúng đểthực hiện mục tiêu, nhiệm vụ cách mạng đặt ra Tuy nhiên, tuỳ từng điều kiện

và đối tượng cụ thể mà công tác VĐQC được Người lựa chọn bằng tên gọikhác nhau: công tác vận động nhân dân, dân vận Tên gọi dân vận đồng nhấtvới VĐQC cũng như vận động nhân dân và được sử dụng rộng rãi

Như vậy, VĐQC là việc tuyên truyền, giáo dục, tổ chức, hướng dẫnquần chúng nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của quần chúng thực hiệnnhững mục tiêu, nhiệm vụ nhất định

Trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn công tác VĐQC có thể

hiểu: Công tác VĐQC là hoạt động lãnh đạo của Đảng nhằm xây dựng mối liên

hệ mật thiết với quần chúng; thông qua tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục, tập hợp tổ chức, hướng dẫn quần chúng để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng.

Công tác VĐQC của Đảng được tiến hành trực tiếp thông qua hệ thống tổchức đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên ở các cấp, ở từng địa phương, từng cơ

sở Mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên ở cơ sở vừa tuyên truyền, vừa xâydựng, hướng dẫn, tổ chức quần chúng hoạt động cách mạng Quần chúng nhận

ra Đảng không phải là một tổ chức trừu tượng, mà bằng chính những con ngườiluôn gắn bó, chăm lo cuộc sống cho họ Từ đó, quần chúng giác ngộ cách mạng,tin và làm theo chỉ dẫn của Đảng.

Như vậy, từ những vấn đề trên có thể hiểu: Công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG của BĐBP là tổng hợp các hoạt động có tổ chức, có kế hoạch của BĐBP phối hợp với cấp uỷ, chính quyền, các lực lượng

để tuyên truyền, vận động, tập hợp, tổ chức, hướng dẫn quần chúng tham gia quản lý, giữ gìn, bảo vệ và chống lại mọi sự xâm phạm chủ quyền lãnh thổ, BGQG và ANTT ở KVBG.

Với quan niệm trên, VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG

là trách nhiệm của các cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương, các ngành, đoànthể và các lực lượng ở KVBG, trong đó BĐBP là lực lượng trực tiếp tham gia

và giữ vai trò quan trọng Để hoàn thành trọng trách đó, BĐBP phải chủ độngphối hợp với cấp uỷ, chính quyền địa phương và các lực lượng tiến hành đồng

bộ các hoạt động: Tuyên truyền, giáo dục, tổ chức, huấn luyện, hướng dẫnquần chúng tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG Cơ sở tiến hành làdựa vào đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước;nghị quyết, chỉ thị, chương trình, kế hoạch của các bộ, ngành, của địa phương

và của cấp trên có liên quan

Công tác VĐQC được tiến hành thường xuyên với những nội dungđược xác định trong quyết tâm, kế hoạch BVBG của chỉ huy các cấp BĐBP.Tiến hành công tác VĐQC nhằm tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức cảnhgiác cách mạng cho QCND, làm cho nhân dân tin tưởng và thực hiện tốtđường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước Đồng

thời, xây dựng phong trào cách mạng tự giác trong quần chúng, làm cho quầnchúng hiểu và tự giác tham gia bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia.

1.2 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỀ VAI TRÒ CỦA QUẦN CHÚNG VÀ CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG QUẦN CHÚNG

Thấm nhuần nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin về quần chúng vàvai trò của quần chúng, nghiên cứu và vận dụng sáng tạo vào thực tiễn cáchmạng Việt Nam; đồng thời, kế thừa tư duy chính trị, truyền thống dựng nước

và giữ nước của ông, cha: “Chở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân”, “Dễtrăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong” [29, tr.212],Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thức sâu sắc và đặt đúng vai trò của QCNDtrong tiến trình cách mạng, cũng như đối với sự nghiệp quản lý, bảo vệ chủquyền, ANBG Yêu dân, tin dân, dựa vào dân, đấu tranh cho quyền lợi củanhân dân là nguyên tắc tối cao, xuyên suốt trong tư duy, chiến lược và hoạtđộng thực tiễn của Người Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Cáchmạng là sự nghiệp của quần chúng”; “Gốc có vững cây mới bền Xây lầuthắng lợi trên nền nhân dân” [27, tr.77, 79] Khẳng định vai trò sức mạnh tolớn của quần chúng, đồng thời Người chỉ rõ ý nghĩa chiến lược của khốiđoàn kết toàn dân tộc là: Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết Thành công,thành công, đại thành công

Muốn phát huy vai trò to lớn của quần chúng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luônnhắc nhở: “Lực lượng của dân rất to, việc dân vận rất quan trọng, dân vận kémthì việc gì cũng khó, dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” [28, tr.208];Người còn nói: “Tất cả cán bộ chính quyền, tất cả các hội viên của các tổ chứcnhân dân (Liên Việt, Việt Minh…) đều phải phụ trách dân vận” [29, tr.699]

Đối với lực lượng BĐBP (trước đây là Công an nhân dân vũ trang) ược Chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho những tình cảm đặc biệt, nhất là nhữnglời dạy bảo vô cùng quý báu về công tác dân vận Trong ngày thành lập lực

đ-lượng, Người đã huấn thị: “Công an và Bộ đội phải cảnh giác, phải biết trấn

áp kẻ địch bên trong và bên ngoài… là nhiệm vụ mà Quân đội và Công anphải dựa vào nhân dân mới hoàn thành được tốt… Khi tổ chức được dân thìviệc gì cũng làm được” [28, tr.381] Người luôn quan tâm, nhắc nhở cán bộ,chiến sĩ (CBCS) Biên phòng phải tin tưởng vào sức mạnh, trí sáng tạo củanhân dân, phải gắn bó với các dân tộc ở KVBG để làm tốt công tác biênphòng Bác nói: “Chúng ta phải dựa vào dân Nhất là Công an Biên phòng ởnhững nơi đồng bào thiểu số, phải chú ý đến phong tục tập quán của đồngbào, luôn giúp đỡ, giáo dục đồng bào, làm cho đồng bào tin yêu, phục cán bộthì đồng bào mới hết sức giúp đỡ, có khi hy sinh cả cho ta” [29, tr.404]

Trên nền tảng lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

về vai trò quần chúng và công tác VĐQC, vận dụng sáng tạo vào thực tiễncách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn xác định vai trò của quần chúng đối với

sự nghiệp cách mạng Việt Nam; điều đó được thể hiện rõ trong Nghị quyếtHội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VI), ngày27/3/1990 về “Đổi mới công tác quần chúng của Đảng, tăng cường mối liên

hệ giữa Đảng với nhân dân” xác định: “Cách mạng là sự nghiệp của dân,

do dân và vì dân”

Đảng ta thấy rõ được vai trò to lớn của quần chúng và luôn xác định sựnghiệp cách mạng của Đảng là sự nghiệp của nhân dân Đảng tin vào tài năng,trí sáng tạo của nhân dân, nên không chỉ dựa vào dân trong quá trình tổ chứcthực hiện chủ trương, chính sách mà ngay cả trong việc chuẩn bị xây dựngchủ trương, chính sách đến quá trình kiểm tra, giám sát, sửa đổi, bổ sungchính sách, Đảng luôn lấy ý kiến xây dựng của nhân dân

Quan điểm của Đảng khẳng định vai trò của QCND trong sự nghiệp cáchmạng, đồng thời xác định mục đích sự nghiệp cách mạng của Đảng là đem lạicuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân Xuất phát từ vai trò to lớn của quầnchúng trong lịch sử và trong sự nghiệp cách mạng của Đảng; sự nghiệp cách

mạng muốn thành công phải biết dựa vào dân, biết phát huy sức mạnh của nhândân Đánh giá đúng vai trò của QCND, thường xuyên phải phát huy hết khả năng

to lớn của các giai cấp, tầng lớp nhân dân, tạo nên sức mạnh của khối đại đoàn kếttrong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIxác định: Trong toàn bộ hoạt động của mình Đảng phải quán triệt tư tưởng “lấydân làm gốc” xây dựng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động Để chonhân dân ngày càng tin yêu Đảng và sẵn sàng đi theo Đảng Đảng đã huy độngđược đông đảo QCND tham gia vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Đánh giá vai trò của quần chúng trong thời kỳ đổi mới, Báo cáo chínhtrị tại Đại hội IX của Đảng đã khẳng định:

Nhân dân tích cực thực hiện đổi mới trên mọi lĩnh vực, tạo ra nhiềuđiển hình tiên tiến, kinh nghiệm hay và nhân tố mới Từ đó, Đảng có

cơ sở để tổng kết thực tiễn và phát triển lý luận, đẩy mạnh công cuộcđổi mới Đổi mới là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân và vì nhândân Để công cuộc đổi mới thành công phải động viên được mọi tầnglớp nhân dân và các thành phần kinh tế tham gia [2, tr.82]

Báo cáo Chính trị tại Đại hội X của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò tolớn của QCND, cũng như phải phát huy vai trò, sức mạnh của QCND vào sựnghiệp đổi mới, phát triển toàn diện đất nước, cụ thể là:

Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, vì nhân dân và do nhân dân.Những ý kiến, nguyện vọng và sáng kiến của nhân dân có vai tròquan trọng trong hình thành đường lối đổi mới của Đảng Dựa vàonhân dân, xuất phát từ thực tiễn và thường xuyên tổng kết thực tiễn,phát hiện nhân tố mới, từng bước tìm ra quy luật phát triển đó làchìa khóa của thành công [3, tr.71]

Thấy rõ được vai trò to lớn của quần chúng đối với sự nghiệp cách mạngViệt Nam, nên Đảng ta luôn xác định công tác VĐQC là công việc hàng đầu; làtrách nhiệm của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể

Công tác VĐQC của Đảng muốn thành công, trước hết phải biết tập hợpQCND; đồng thời phải thấy rõ được động lực thúc đẩy phong trào quần chúng

là đáp ứng lợi ích thiết thực của nhân dân và kết hợp hài hoà các lợi ích, thốngnhất quyền lợi và nghĩa vụ công dân

Đảng liên hệ với QCND không chỉ qua đường lối, chính sách mà cònqua các tổ chức quần chúng Các tổ chức quần chúng là sự kết hợp lợi ích củamỗi thành viên và lợi ích của toàn xã hội Đảng quan hệ, gắn bó được quầnchúng phải thông qua các tổ chức quần chúng Quần chúng muốn thực hiệnđường lối, chính sách của Đảng phải hoạt động trong các tổ chức mới pháthuy được sức mạnh Các tổ chức quần chúng là cầu nối liền giữa Đảng vớiquần chúng Đồng thời, xuất phát từ vai trò quan trọng của công tác quầnchúng của Đảng Đảng ta luôn xác định công tác quần chúng là nhiệm vụchiến lược trong sự nghiệp cách mạng của mình

Để làm tốt công tác VĐQC Đảng ta xác định phải kết hợp chặt chẽ và giảiquyết tốt hai vấn đề là: Động viên, tổ chức quần chúng thực hiện đường lối củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước với chăm lo lợi ích của quần chúng,kết hợp hài hoà các lợi ích Đây là quan điểm được dựa trên cơ sở nguyên lý củachủ nghĩa Mác - Lênin và mục tiêu lý tưởng của Đảng, bản chất của chủ nghĩa

xã hội Mục tiêu lý tưởng của Đảng là đem lại lợi ích cho quần chúng, lợi ích củaquần chúng cũng chính là lợi ích của Đảng Mối quan hệ giữa Đảng với quầnchúng là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của Đảng

Công tác VĐQC được tiến hành bằng sức mạnh tổng hợp của cả hệthống chính trị theo cơ chế: “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làmchủ”, được thể hiện: Thường xuyên nắm chắc tình hình tâm tư và đời sốngcủa các tầng lớp quần chúng, kịp thời giải quyết những vấn đề quần chúng đặt

ra bằng các chủ trương, chính sách cụ thể, động viên đảng viên tham gia côngtác đoàn thể, công tác xã hội ở nơi công tác và nơi cư trú Phân công cán bộcủa Đảng làm công tác quần chúng Thực hiện chế độ kiểm tra, chỉ đạo các cơ

quan chính quyền, đoàn thể để quán triệt và tổ chức thực hiện chủ trương,chính sách của Đảng về công tác quần chúng.

Công tác VĐQC có tầm quan trọng hết sức to lớn trong sự nghiệp giảiphóng dân tộc, cũng như xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay.Công tác VĐQC là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân, các cơquan, đoàn thể và mọi cán bộ, đảng viên Vì vậy, cán bộ, chiến sĩ BĐBP phảiquán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về vai trò của quần chúng và công tácVĐQC nói chung, VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gianói riêng, để tham gia tích cực vào công tác VĐQC bảo vệ vững chắc chủ quyền,ANBG

Bộ đội Biên phòng vận dụng quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Namvào công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia

Bộ đội Biên phòng luôn xác định vai trò to lớn của nhân dân các dân tộcnơi biên giới trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia được thể hiện:quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG là sự nghiệp của QCND ở KVBG Ngoài lựclượng nòng cốt, chuyên trách quản lý, BVBG là BĐBP, lực lượng tham gia chủyếu BVBG là QCND ở KVBG Huy động lực lượng quần chúng tham gia quản

lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG là vấn đề có ý nghĩa chiến lược quan trọng Do đó,phát huy sức mạnh tại chỗ của QCND, các cơ quan, ban ngành ở KVBG vàoquản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG, công tác VĐQC phải thấy rõ và khẳngđịnh được vai trò to lớn của QCND trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền,ANBG

Thực tế những năm qua, thấy được vai trò to lớn của QCND các dântộc ở KVBG trong sự nghiệp xây dựng và BVBG Bộ đội Biên phòng đãthường xuyên làm tốt công tác VĐQC, huy động được sức mạnh to lớn củanhân dân trong tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia, đượcthể hiện bằng những việc làm cụ thể như: Tham gia tuyên truyền, giáo dục,nâng cao giác ngộ chính trị, cảnh giác cách mạng cho quần chúng; tích cực

tham gia xây dựng, củng cố các tổ chức đảng, chính quyền và các tổ chứcquần chúng ở KVBG vững mạnh, phát huy vai trò của từng tổ chức nhằmtuyên truyền, vận động, tổ chức, hướng dẫn quần chúng tham gia quản lý, bảo

vệ chủ quyền, ANBG, phối hợp, hiệp đồng với các cơ quan, ban, ngành cáclực lượng ở KVBG; vận động quần chúng tham gia phát triển KT-XH ởKVBG góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, xâydựng KVBG ngày càng vững mạnh

1.3 CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG QUẦN CHÚNG THAM GIA QUẢN LÝ, BẢO

VỆ CHỦ QUYỀN, AN NINH BIÊN GIỚI CỦA BỘ ĐỘI BIÊN PHÒNG

1.3.1 Chức năng, nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng

Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, BộChính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (khóa VII) đã

ra Nghị quyết số 11/NQ-TW ngày 08/8/1995 về xây dựng BĐBP trong tìnhhình mới, Nghị quyết xác định:

Bộ đội Biên phòng là một lực lượng vũ trang cách mạng của Đảng

và Nhà nước, là một thành phần của Quân đội nhân dân Việt Namlàm nòng cốt, chuyên trách quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biêngiới quốc gia theo nhiệm vụ và quyền hạn được giao, đồng thời làmột lực lượng thành viên của các khu vực phòng thủ tỉnh, huyệnbiên giới [4]

Nghị quyết cũng xác định, một trong những nhiệm vụ cơ bản thườngxuyên của BĐBP là:

Liên hệ chặt chẽ với quần chúng, dựa vào quần chúng để thực hiệnnhiệm vụ, đồng thời tuyên truyền, vận động nhân dân vùng biêngiới tăng cường đoàn kết dân tộc, thực hiện các chủ trương vàchương trình kinh tế, xã hội của Đảng và Nhà nước, tích cực xây

dựng cơ sở chính trị, xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trậnbiên phòng toàn dân vững mạnh gắn với thế trận quốc phòng toàndân và thế trận an ninh nhân dân trên vùng biên giới [4].

Pháp lệnh BĐBP đã cụ thể hóa Nghị quyết số 11/NQ-TW của Bộ Chínhtrị về nhiệm vụ của BĐBP Tại Điều 10, Pháp lệnh nêu rõ:

Bộ đội Biên phòng có nhiệm vụ tuyên truyền, vận động nhân dânthực hiện chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo của Đảng vàNhà nước, tham gia xây dựng cơ sở chính trị, phát triển kinh tế,

xã hội, văn hóa, giáo dục, xây dựng nền biên phòng toàn dân, thếtrận biên phòng toàn dân vững mạnh trong thế trận quốc phòngtoàn dân và thế trận an ninh nhân dân ở khu vực biên giới [33].Tại Khoản 2, Điều 31, Luật biên giới quốc gia (2003) chỉ rõ chức năng,nhiệm vụ của BĐBP: “Bộ đội Biên phòng là lực lượng nòng cốt, chuyêntrách, phối hợp với lực lượng Công an nhân dân, các ngành hữu quan vàchính quyền địa phương trong hoạt động quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia,giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội ở khu vực biên giới theo quy định củapháp luật”

Như vậy, với chức năng, nhiệm vụ của BĐBP trong tình hình mới màNghị quyết số 11/NQ-TW và các văn bản pháp luật của Nhà nước đã xác địnhtrong quản lý, BVBG nói chung, nhiệm vụ công tác VĐQC, trong đó có VĐQCtham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG nói riêng là cơ sở quan trọng đểBĐBP quán triệt và tổ chức thực hiện; đồng thời, là cơ sở để xác định mục tiêu,yêu cầu, nhiệm vụ công tác, xác định ý thức, trách nhiệm đối với CBCS và cơquan, đơn vị các cấp BĐBP, đảm bảo thực hiện thắng lợi công tác VĐQC thamgia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia

1.3.2 Vị trí, vai trò, yêu cầu công tác vận động quần chúng của

Bộ đội Biên phòng

Công tác VĐQC của BĐBP là nhiệm vụ chính trị thường xuyên; là nộidung hoạt động công tác đảng, công tác chính trị nhằm xây dựng, củng cốmối quan hệ máu thịt quân dân; là một biện pháp công tác cơ bản, làm cơ sở,nền tảng để tiến hành các biện pháp công tác khác trong quản lý, bảo vệ chủquyền, ANBG quốc gia.

Công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốcgia của BĐBP góp phần củng cố mối quan hệ giữa quần chúng với Đảng vàNhà nước, xây dựng thế trận lòng dân, xây dựng, củng cố khối đại đoàn kếttoàn dân vững chắc

Công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc giacủa BĐBP góp phần xây dựng, củng cố HTCT cơ sở, phát triển KT-XH ởKVBG vững mạnh, làm cơ sở xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trậnbiên phòng toàn dân, gắn với thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninhnhân dân vững mạnh

* Yêu cầu công tác VĐQC

Công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG muốn đạtđược hiệu quả cao cần phải thực hiện tốt các yêu cầu sau:

Một là, công tác VĐQC thực hiện đúng đường lối của Đảng, chính

sách, pháp luật của Nhà nước Kết hợp hài hoà các lợi ích, thống nhất giữaquyền lợi và nghĩa vụ của công dân

Công tác VĐQC của BĐBP lấy đường lối của Đảng, chính sách, phápluật của Nhà nước làm nền tảng, tiến hành tuyên truyền, giáo dục, tổ chức,hướng dẫn quần chúng, nhằm nâng cao ý thức cảnh giác cách mạng choQCND, làm cho nhân dân tin tưởng và thực hiện tốt đường lối, chủ trươngcủa Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; kết hợp hài hoà các lợi ích,thống nhất giữa quyền lợi và nghĩa vụ của công dân là quán triệt quan điểmcủa Đảng: “Động lực thúc đẩy phong trào quần chúng là đáp ứng lợi ích thiếtthực của nhân dân kết hợp hài hoà các lợi ích, thống nhất quyền lợi và nghĩa

vụ công dân” Trong quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG, quyền lợi và nghĩa

vụ công dân luôn gắn chặt với nhau, tác động qua lại lẫn nhau, khi tuyêntruyền, vận động cần phải hướng dẫn quần chúng nhận thức và hiểu đầy đủquyền và nghĩa vụ của mình, phải quan tâm đến lợi ích thiết thực của QCND

ở KVBG

Hai là, công tác VĐQC của BĐBP vừa là nhiệm vụ chính trị của lực

lượng, vừa kết hợp các yêu cầu về chính trị, pháp luật, nghiệp vụ và mangtính thuyết phục

Công tác VĐQC của BĐBP là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, là nộidung hoạt động công tác đảng, công tác chính trị, dựa vào đường lối của Đảng,

chính sách, pháp luật của Nhà nước, vận dụng nghiệp vụ công tác VĐQC đểtuyên truyền, giáo dục, thuyết phục, tập hợp, tổ chức và hướng dẫn quần chúng

ở KVBG vào quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG, xây dựng địa phương vữngmạnh, chống lại hoạt động phá hoại của địch và các loại đối tượng

Ba là, công tác VĐQC phải phát động được đông đảo QCND, các

ngành, các cấp, các đoàn thể xã hội cùng tham gia, tạo thành sức mạnh tổnghợp tại chỗ xây dựng và BVBG

Xuất phát từ quan điểm của Đảng: “Các hình thức tập hợp nhân dânphải đa dạng”; công tác VĐQC của BĐBP là một bộ phận công tác VĐQCcủa Đảng Công tác VĐQC của BĐBP muốn hoàn thành nhiệm vụ và liên hệđược với quần chúng phải thông qua các tổ chức quần chúng; các tổ chứcquần chúng là cầu nối liền giữa Đảng với quần chúng Vì vậy, BĐBP xác địnhcông tác VĐQC phải bằng nhiều hình thức đa dạng và phong phú, phù hợpvới từng đối tượng và tình hình thực tế thì mới tạo ra sức mạnh tổng hợp tạichỗ vào sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia

Bốn là, công tác VĐQC phải quán triệt phương châm tích cực, chủ

động kết hợp chặt chẽ giữa xây và chống

Công tác VĐQC của BĐBP là hoạt động tổng hợp với nhiều nội dungnhư: Tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục, tổ chức, hướng dẫn quầnchúng, nhằm nâng cao ý thức cảnh giác cách mạng cho QCND, làm cho nhândân tin tưởng và thực hiện tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách,pháp luật của Nhà nước, xây dựng các phong trào ở địa phương vững mạnh,

chống lại hoạt động phá hoại của địch và các loại đối tượng Vì vậy, phải tíchcực và chủ động trong xây dựng kế hoạch cũng như chuẩn bị các nội dungphục vụ cho các hoạt động của công tác VĐQC; xây dựng các phong trào ởđịa phương vững mạnh, giúp dân phát triển kinh tế, nâng cao dân trí, đảm bảocác mặt an sinh xã hội để nhân dân tuyệt đối tin tưởng đi theo Đảng, chống lạicác hoạt động phá hoại của kẻ thù.

Năm là, kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục với

đem lại lợi ích cho đồng bào, gắn nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền,ANBG với nhiệm vụ chính trị và các cuộc vận động cách mạng của địa ph-ương trong từng thời kỳ

Kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục với đem lạilợi ích cho đồng bào là thực hiện quan điểm của Đảng Muốn có phong tràoquần chúng phải kết hợp chặt chẽ và giải quyết tốt hai vấn đề là: Động viên,

tổ chức quần chúng thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật củaNhà nước với chăm lo lợi ích của quần chúng, kết hợp hài hoà các lợi ích.Trong quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG, quyền lợi và nghĩa vụ của đồng bào

ở KVBG luôn gắn chặt với nhau, tác động qua lại lẫn nhau Công tác VĐQCphải làm cho họ nhận thức và hiểu đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình; đồngthời, BĐBP cũng phải thường xuyên quan tâm chăm lo đến lợi ích thiết thựccủa QCND ở KVBG

1.3.3 Nội dung, hình thức, phương pháp vận động quần chúng của

Bộ đội Biên phòng

* Nội dung vận động quần chúng

Để thực hiện tốt nhiệm vụ, yêu cầu công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo

vệ chủ quyền, ANBG quốc gia, BĐBP phải thực hiện các nội dung chủ yếu sau:

Một là, tuyên truyền, giáo dục, nâng cao giác ngộ chính trị, cảnh giác cách mạng cho quần chúng ở KVBG

Đây là nội dung quan trọng của công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệchủ quyền, ANBG quốc gia Các đơn vị BĐBP cần đi sâu tuyên truyền, giáodục: Chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, cácchủ trương và nhiệm vụ chính trị của địa phương trong từng thời kì; nhằm làmcho QCND nhận thức rõ được đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách vàpháp luật của Nhà nước, hăng hái tham gia và tích cực thực hiện nghĩa vụ vàtrách nhiệm của mình ở địa phương Trên cơ sở đó, củng cố lòng tin của nhândân với Đảng, Nhà nước, yên tâm sản xuất và sinh hoạt, gắn bó với địa phương.Đồng thời, phải giáo dục làm cho đồng bào nhận rõ âm mưu, thủ đoạn hoạt độngcủa các thế lực thù địch nhằm chống phá công cuộc đổi mới của Đảng, Nhà nư-

ớc ta, phá hoại khối đại đoàn kết các dân tộc để cho QCND cảnh giác và tích cựcđấu tranh với các hành động sai trái ngay tại địa phương

Để làm tốt việc tuyên truyền, giáo dục nhân dân, các đồn biên phòngphải bám sát sự chỉ đạo của cơ quan chính trị BĐBP tỉnh; đồng thời, còn phảibám sát sự chỉ đạo của cơ quan tuyên giáo tỉnh ủy và huyện ủy để tiếp thu chủtrương, chính sách của địa phương Tùy điều kiện và tình hình cụ thể từngtỉnh, huyện mà lựa chọn hình thức, phương pháp tuyên truyền cho sinh động;

ở miền núi phải coi trọng tuyên tuyền miệng

Hai là, tham gia xây dựng củng cố HTCT cơ sở ở KVBG trong sạch, vững mạnh

Hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ cơ sở xã, phường, thị trấn biên giới

có vị trí đặc biệt quan trọng Vì đây là nơi trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, tập hợp,

tổ chức, hướng dẫn quần chúng thực hiện mọi chủ trương, chính sách của Đảng

và Nhà nước; xây dựng, củng cố HTCT phải đi đôi với xây dựng, củng cố độingũ cán bộ cơ sở xã, phường, thị trấn trong sạch vững mạnh, có như vậy mớiphát huy được sức mạnh tổng hợp của quần chúng trong sự nghiệp xây dựng vàBVBG Nghị quyết 22/NQ-TW của Bộ Chính trị (khóa VII) đã xác định: “Đảmbảo phát triển miền núi toàn diện và vững chắc, vấn đề có ý nghĩa quyết định làcoi trọng công tác xây dựng Đảng, làm cho đảng bộ các địa phương miền núithực sự thể hiện được trí tuệ của nhân dân xứng đáng là hạt nhân lãnh đạo sựnghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền núi”

Vì vậy, tham gia xây dựng, củng cố HTCT và đội ngũ cán bộ cơ sở xã,phường, thị trấn biên giới vững mạnh là nội dung cơ bản của công tác VĐQCtham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia Các đồn biên phòng phảichủ động tham gia xây dựng, củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của các

tổ chức đảng, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và cácđoàn thể ở các xã biên giới, làm cho các tổ chức này thực sự tiêu biểu về trí tuệ,

là người đại diện cho lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân các dântộc; cùng với đó là phải tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ xã, phường, thị trấnbiên giới vững mạnh về mọi mặt, có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ nănglực chuyên môn tốt, để có đủ khả năng triển khai thực hiện các nhiệm vụ củađịa phương Mặt khác, phải là người gắn bó chặt chẽ với nhân dân và được dântin cậy, nhằm tập hợp và tổ chức nhân dân thành một khối đại đoàn kết thựchiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị, KT-XH, quốc phòng - an ninh ở KVBG

Ba là, tham mưu, phối hợp với cấp uỷ, chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động, tổ chức các phong trào quần chúng bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia

Để quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia có hiệu quả phải dựavào dân, giác ngộ dân, tổ chức dân lại, xây dựng phong trào hành động củanhân dân Sức mạnh của nhân dân rất to lớn, nhưng sức mạnh đó chỉ phát huytốt khi quần chúng được giác ngộ, được tổ chức lại và có nhiều hình thức đểđưa quần chúng vào hành động cách mạng Để làm được điều đó, các đồnbiên phòng phải tham mưu và phối hợp chặt chẽ với cấp uỷ, chính quyền địaphương để xây dựng phong trào quần chúng tham gia quản lý, bảo vệ chủquyền, ANBG quốc gia.

Các đồn biên phòng cần giúp địa phương tuyên tuyền, vận động, tổchức phong trào quần chúng thực hiện các nhiệm vụ chính trị ở địa phương,gắn với phong trào quần chúng “tự quản đường biên, cột mốc và giữ gìn anninh trật tự xóm, bản khu vực biên giới” Thông qua đó, phát huy vai trò củaquần chúng trong các lĩnh vực, tạo nền tảng vững chắc quản lý, bảo vệ chủquyền, ANBG quốc gia

Bốn là, củng cố quan hệ đoàn kết quân dân một ý chí, thực hiện “Ngày Biên phòng toàn dân”

Đoàn kết quân dân là bản chất, truyền thống của lực lượng vũ trangnhân dân nói chung và của lực lượng BĐBP nói riêng Đây là nội dungquan trọng; là một nhân tố quyết định mọi thắng lợi của công tác VĐQCtham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia Trong buổi lễ thànhlập Công an nhân dân vũ trang (ngày 03/3/1959) Bác Hồ đã dạy: “Khi đoànkết được dân, tổ chức được dân, thì việc gì cũng làm được” Thực hiện

“Ngày Biên phòng toàn dân” nhằm nâng cao trách nhiệm của QCND trongtham gia BVBG cũng như xây dựng BĐBP vững mạnh

Các đồn biên phòng tăng cường công tác tuyên truyền ý nghĩa của ngàybiên phòng toàn dân Đồng thời, tuyên truyền, vận động các cấp, các ngành,các lực lượng, đặc biệt là nhân dân các dân tộc, cấp uỷ, chính quyền địa

phương, các cơ quan ban, ngành, trường học, các lực lượng ở KVBG tham giathực hiện tốt các nội dung của ngày biên phòng toàn dân Phối hợp thực hiện cóhiệu quả các chương trình đã ký kết, tham mưu và tham gia phát triển KT-XH

ở KVBG Thông qua đó, phát huy sức mạnh tổng hợp trong quản lý, bảo vệchủ quyền, ANBG quốc gia

Năm là, tiến hành công tác tuyên truyền đặc biệt, tuyên truyền đối ngoại

Bên cạnh việc tuyên truyền, vận động nhân dân còn phải tiến hành côngtác tuyên truyền đặc biệt đối với các đối tượng phản động, một số quần chúnglầm đường, lạc lối bị lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền kíchđộng nhân dân nhằm chống lại các chủ trương, chính sách đại đoàn kết dân tộc

và vấn đề BGQG, phải làm cho họ hiểu chính sách dân tộc, tôn giáo và chủtrương, chính sách của Đảng; hiểu được pháp luật Nhà nước Việt Nam, từ đó

họ từ bỏ hoạt động phá hoại Đối với một số đối tượng vi phạm pháp luật, cácđối tượng xâm phạm chủ quyền lãnh thổ, đường biên, mốc giới phải kiên quyết

xử lý bằng pháp luật kết hợp tổ chức tấn công chính trị Đây là một hướngtuyên truyền, vận động, đấu tranh đối với những đối tượng đặc biệt Do đó,phải chuẩn bị kỹ, lãnh đạo chặt chẽ, lựa chọn hình thức, phương pháp tiến hànhsao cho phù hợp với từng đối tượng, từng địa phương, từng tuyến biên giới

Cùng với công tác tuyên truyền đặc biệt là tuyên truyền đối ngoại nhằmxây dựng, củng cố các mối quan hệ quốc tế, xây dựng biên giới hoà bình, hữunghị, góp phần giải quyết tốt các vụ việc xảy ra trên biên giới

Các đồn biên phòng cần tập trung tiến hành các hoạt động thông tin, tuyêntruyền, giải thích, xây dựng, củng cố biên giới đoàn kết, hữu nghị, cùng nhauphát hiện, đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu và hoạt động phá hoại của các đốitượng, phần tử xấu ở KVBG làm ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa hai nước

Sáu là, tham gia phát triển KT-XH ở KVBG

Đây là nội dung rất quan trọng của công tác VĐQC tham gia quản lý,bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh

thần cho nhân dân, xây dựng KVBG ngày càng vững mạnh.

Để thực hiện nội dung này, tùy tình hình cụ thể mà BĐBP tham gia giúpdân tiếp cận với khoa học kỹ thuật, thực hiện các chương trình xoá đói, giảmnghèo, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, chuyển đổi mô hình kinh tế, ápdụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào trong trồng trọt, chăn nuôi và chế biến sảnphẩm hàng hoá…; xây dựng gia đình, thôn, bản văn hóa, tổ chức đa dạng cáchoạt động thông tin, tuyên truyền, văn hóa, văn nghệ, phát thanh, truyền hình…;tham gia xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở cho con emcác dân tộc; đặc biệt là, các dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa; xây dựng, nhânrộng và phát huy tác dụng các “trạm xá quân, dân y kết hợp”, “phòng khámquân, dân y kết hợp” để chăm sóc sức khỏe cho đồng bào

* Hình thức vận động quần chúng

Hình thức VĐQC được xác lập trên cơ sở hoàn cảnh, điều kiện, đặcđiểm cụ thể của đối tượng, chức năng, nhiệm vụ, khả năng của BĐBP và sựtham gia phối hợp của nhân dân trong địa bàn Để xác định và vận dụng đượchình thức VĐQC phù hợp, chủ thể VĐQC phải làm tốt công tác điều tra,nghiên cứu các yếu tố điều kiện, đặc điểm địa bàn, quy luật hoạt động, đặcđiểm tâm lý, trình độ, cá tính… của đối tượng tuyên truyền, vận động Thựctiễn 50 năm hoạt động của BĐBP, công tác VĐQC thường vận dụng hai hìnhthức cơ bản đó là: Vận động quần chúng thường xuyên và VĐQC đột xuất

- Vận động quần chúng thường xuyên là hình thức được tiến hành liên tục về thời gian và không có sự phân biệt, phân chia đối tượng vận động để thu hút nhiều người thuộc mọi thành phần lứa tuổi tham gia vào công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia

Đây là hình thức vận động cơ bản, chủ yếu tiến hành phổ biến theo kếhoạch, chương trình hàng tháng, sáu tháng, một năm của chính trị viên dựatrên cơ sở hướng dẫn của trên, tình hình thực tế của địa bàn đặt ra và khảnăng, điều kiện tổ chức thực hiện của địa phương, đơn vị

Hình thức VĐQC thường xuyên tiến hành bằng cách tổ chức lực lượng,bám địa bàn phụ trách Việc bố trí lực lượng, phương tiện hoạt động phải đảmbảo yêu cầu có lực lượng thường xuyên bám địa bàn, coi trọng nơi xung yếu,phức tạp, xa xôi, hẻo lánh, không bỏ trống địa bàn, kết hợp với đảm bảo quân

số thực hiện nhiệm vụ khác Tiến hành các mặt công tác theo kế hoạch, nắmtình hình thường xuyên không gián đoạn, lơi lỏng, qua loa, đại khái Nhữngviệc xảy ra hàng ngày phải tổ chức giải quyết ngay không để kéo dài, tuỳ theotình hình thực tế ở địa bàn để cùng địa phương tổ chức tuyên truyền, giáo dụcnhân dân cho phù hợp

Vận động quần chúng thường xuyên được áp dụng trong các trườnghợp sau: Vận động quần chúng xây dựng và củng cố đẩy mạnh các phong tràocách mạng của quần chúng ở địa phương; VĐQC thực hiện các chủ trươngcủa Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các nhiệm vụ của địaphương; VĐQC tham gia xây dựng, củng cố cơ sở chính trị, vũ trang, các tổchức quần chúng ở địa phương

- Vận động quần chúng đột xuất là hình thức được tiến hành khi có những nội dung, nhiệm vụ đột xuất nổi lên trong từng thời gian nhất định ở địa bàn để giữ vững chủ quyền, ANBG, vùng biển

Đây là hình thức quan trọng được tiến hành để giải quyết một vụ việc,một vấn đề mới nảy sinh ở địa bàn liên quan đến quần chúng và chủ quyềnANTT ở địa bàn, trong thời gian, không gian nhất định

Vận động quần chúng đột xuất được tiến hành ngay tại nơi xảy ra vụviệc và nhanh chóng tổ chức lực lượng nắm diễn biến tình hình, tìm hiểunguyên nhân, báo cáo về đơn vị xin ý kiến chỉ đạo

Chủ động phối hợp với các lực lượng tại chỗ tuyên truyền, giảithích, ổn định tư tưởng nhân dân, khoanh gọn phạm vi không để lan rộngkéo dài Kịp thời thông báo tình hình, đề xuất biện pháp giải quyết vớicấp uỷ, chính quyền địa phương, phối hợp với các ngành, các lực lượng

tại chỗ tập trung giải quyết tốt các vụ việc xảy ra, củng cố ổn định địa bànsau khi giải quyết xong.

Tổ chức rút kinh nghiệm, hoàn chỉnh báo cáo công tác VĐQC, điềuchỉnh đội công tác trở lại hoạt động bình thường

Vận động quần chúng đột xuất được áp dụng trong các trường hợp sau:Vận động quần chúng chuẩn bị chống chiến tranh xâm lược của kẻ địch đang

đe doạ trực tiếp; VĐQC ở những địa bàn đang có nguy cơ gây bạo loạn, gây rốihoặc các vụ việc khác xảy ra ở địa bàn; VĐQC chống lấn chiếm lãnh thổ,chống vượt biên, vượt biển, chống gián điệp, biệt kích, thám báo xâm nhậpbiên giới; VĐQC thực hiện một chủ trương công tác lớn của BĐBP ở địaphương

Ngoài hai hình thức trên, BĐBP còn tiến hành VĐQC theo chuyên đề,đây là hình thức vận động chuyên sâu cần thiết, nhằm giải quyết những côngviệc cơ bản, thường xuyên, khắc phục những vấn đề nổi cộm, tạo ra những điểnhình tiên tiến, nghiên cứu rút kinh nghiệm, phổ biến và nhân rộng

* Phương pháp vận động quần chúng

- Phương pháp chung

Phương pháp là “Cách thức tiến hành để có hiệu quả” [35, tr.1351] Nhưvậy, phương pháp VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG củaBĐBP là hệ thống cách thức, biện pháp mà cán bộ, chiến sĩ BĐBP tiến hành

để tuyên truyền, giáo dục, vận động, tổ chức nhân dân nhằm giữ vững ổn địnhchính trị, ANTT ở KVBG

Đối tượng công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBGcủa BĐBP rất đa dạng, bao gồm nhiều đối tượng vận động thuộc mọi thànhphần lứa tuổi, nhiều tầng lớp khác nhau trong xã hội Vì vậy, để nâng cao hiệuquả công tác VĐQC đối với mỗi đối tượng phải có phương pháp vận độngphù hợp Thực tế công tác VĐQC của BĐBP thường sử dụng hai phương

pháp: Vận động quần chúng rộng rãi (nhiều người) và VĐQC riêng lẻ (mộtngười) Dù vận động rộng rãi hay riêng lẻ đều phải tuân thủ theo 5 bước sau:

Bước 1, điều tra, nghiên cứu nắm vững tình hình về đối tượng cần tuyên truyền, vận động

Đây là bước đầu tiên của công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ

quyền, ANBG, nhằm đề ra chủ trương, kế hoạch, xác định nội dung, biệnpháp vận động phù hợp, làm cơ sở cho các bước tiếp theo Vì vậy, quá trìnhthực hiện phải khách quan, toàn diện, cụ thể, tỉ mỉ, chính xác Nội dung điềutra, nghiên cứu phải tập trung vào một số vấn đề sau:

Đặc điểm của địa bàn về các mặt: Chính trị, KT-XH, quốc phòng - anninh có liên quan đến công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền,ANBG quốc gia; âm mưu, thủ đoạn hoạt động của địch, các loại đối tượng;những sơ hở, yếu kém dễ bị các thế lực thù địch, phản động lợi dụng kíchđộng quần chúng, những phương thức, thủ đoạn mới của các loại đối tượng

Đời sống kinh tế, đặc điểm tâm lý xã hội; trình độ nhận thức, ý thứcgiác ngộ chính trị, cảnh giác cách mạng; vai trò, ảnh hưởng đối với xã hội vàkhả năng hoạt động, tham gia phong trào cách mạng, thực hiện nhiệm vụ quản

lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG đặt ra của tổ chức, của tập thể đó

Bước 2, tuyên truyền giáo dục, giác ngộ quần chúng

Đây là bước có vai trò đặc biệt quan trọng, thông qua tuyên truyền, giáo

dục để quần chúng nhận thức được ý nghĩa quan trọng của công tác quản lý,bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia, thấy được nghĩa vụ, quyền lợi của mình

Từ đó, xây dựng ý thức tự giác, sẵn sàng tham gia các hoạt động bảo vệ chủquyền, ANBG quốc gia Tuy nhiên, cần căn cứ vào tình hình cụ thể ở địa bàn

và nhiệm vụ công tác để xác định nội dung, vận dụng các hình thức, biện pháptuyên truyên, giáo dục phù hợp

Bước 3, tổ chức quần chúng

Quần chúng trên cơ sở được tuyên truyền, giáo dục, giác ngộ, chỉ có thể

phát huy được sức mạnh khi họ được tổ chức, chỉ đạo chặt chẽ, thống nhất, cùngtập trung vào những nhiệm vụ cụ thể đó là tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền,ANBG quốc gia Vì vậy, BĐBP tích cực tham gia củng cố, kiện toàn các tổ chứcđoàn thể chính trị - xã hội; các phong trào quần chúng, các hình thức tự quảntrong cộng đồng dân cư, nhằm thu hút đông đảo nhân dân tham gia và đưa các tổchức đó vào hoạt động với diện rộng, có chiều sâu, làm cơ sở để bồi dưỡng,hướng dẫn quần chúng tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia.Quy mô và hình thức tổ chức quần chúng phải phù hợp với thực tiễn địa bàn, địaphương và yêu cầu công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia.

Bước 4, huấn luyện quần chúng

Huấn luyện quần chúng là việc tổ chức cho quần chúng học tập, nângcao trình độ, năng lực; phương pháp tiến hành công việc và tập luyện nhữnghành động cụ thể có liên quan đến công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền,ANBG quốc gia, nhằm tạo sự thống nhất nhận thức, ý chí và hành động củaquần chúng; nâng cao sức mạnh tổng hợp của quần chúng tham gia quản lý,bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia

Các đơn vị BĐBP cần tập trung huấn luyện quần chúng nắm vững nộidung, phương pháp tuyên truyền, vận động, tổ chức quần chúng…; phươngthức, cách thức sản xuất, chăn nuôi, xây dựng đời sống văn hóa mới Đồngthời, huấn luyện cách thức phát hiện, giải quyết một số tình huống xảy ra ởKVBG có liên quan đến công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia.Quá trình huấn luyện, phải đảm bảo thứ tự, nội dung và phương pháp tiếnhành, theo nguyên tắc: Cán bộ, đảng viên, đội ngũ già làng, trưởng bản,trưởng dòng họ… huấn luyện trước, quần chúng huấn luyện sau; địa bàntrọng điểm trước, địa bàn khác sau; huấn luyện phải từ thấp đến cao phù hợpvới nhận thức của quần chúng, những công việc phức tạp phải xây dựng ph-ương án và tổ chức luyện tập theo phương án cụ thể Nội dung huấn luyệnphải đưa vào nghị quyết lãnh đạo, chương trình hành động cụ thể của cấp uỷ,

chính quyền địa phương và định kỳ sơ, tổng kết rút kinh nghiệm.

Bước 5, hướng dẫn quần chúng hành động

Hướng dẫn quần chúng hành động là việc bồi dưỡng cho quần chúngbiết cách trực tiếp tự mình hành động theo yêu cầu, nhiệm vụ quản lý, bảo vệchủ quyền, ANBG quốc gia, nhằm đưa quần chúng vào các hoạt động thựctiễn để rèn luyện khả năng thực hành các hoạt động cụ thể, gây khí thế choquần chúng; đảm bảo thực hiện và phát huy quyền làm chủ của quần chúngtham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia Quá trình hướng dẫnquần chúng phải từ thấp đến cao; đồng thời phải đi sát quần chúng để kịp thờiđộng viên, uốn nắn những sai sót

- Phương pháp vận động các đối tượng cụ thể

Vận động quần chúng rộng rãi, là phương pháp vận động dựa trên cơ sở

đặc điểm riêng của từng tập thể có tổ chức, từng cộng đồng dân cư ở KVBG đểtác động những nội dung, biện pháp vận động thích hợp nhằm đạt được nhữngmục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia

Đây là phương pháp vận động không có sự phân biệt, phân chia đốitượng vận động nhằm thu hút nhiều người thuộc mọi thành phần, lứa tuổi thamgia

Phương pháp VĐQC rộng rãi được tiến hành thường xuyên, liên tục vớinhiều hình thức phong phú, linh hoạt, sinh động, hấp dẫn, dễ thu hút quầnchúng như: Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng (đài truyền thanh,truyền hình, chiếu phim, văn hóa văn nghệ, pa nô áp phích, tài liệu, sáchbáo, ); thông qua cuộc họp thôn, bản, đoàn thể, trường học… để lồng ghépnội dung và tổ chức tuyên truyền, vận động

Trong thực tế, VĐQC rộng rãi được sử dụng phổ biến, gắn với việc vậnđộng nhiều người tham gia thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chínhsách, pháp luật của Nhà nước, hoặc bằng những đợt vận động tập trung đểgiải quyết những vấn đề cấp bách của xã hội liên quan đến công tác bảo vệ

chủ quyền, ANBG quốc gia

Quá trình tiến hành, BĐBP phải tìm hiểu, nắm vững nguồn gốc lịch sử,đặc điểm tâm lý, phong tục tập quán, vị trí, vai trò của gia đình, dòng họ, tổchức trong xã hội; nắm vững điều kiện sống, trình độ dân trí, giác ngộ chínhtrị, khả năng quản lý điều hành của người đứng đầu tổ chức để xây dựng kếhoạch vận động phù hợp Cần tranh thủ sự ủng hộ của những người có uy tíntrong địa bàn (già làng, trưởng bản, trưởng dòng họ) Phải phối hợp chặt chẽvới địa phương và các lực lượng ở KVBG để tuyên truyền, vận động

Vận động quần chúng riêng lẻ, là phương pháp vận động dựa trên quan

điểm lịch sử, cụ thể đối với mỗi cá nhân quần chúng nhằm giác ngộ và đưa họvào những hoạt động phục vụ cho VĐQC rộng rãi hoặc để giải quyết các yêucầu quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia

Vùng miền núi và dân tộc ở KVBG dân cư thưa thớt, đường sá đi lạikhó khăn, việc họp dân để tuyên truyền, vận động tập trung, đông đảo thườngkhó khăn Cho nên, trong tổ chức VĐQC phải rất coi trọng tuyên truyền, vậnđộng riêng lẻ đến với từng người, từng gia đình Trước hết, cần tập trungtuyên truyền, vận động làm chuyển biến các đối tượng là cán bộ, đảng viên,già làng, trưởng bản, trưởng dòng họ, các cựu chiến binh… vì họ là nhữngnhân cốt của địa phương Thông qua họ để tuyên truyền, vận động tới các giađình, cá nhân khác; các gia đình cá nhân được giác ngộ lại là lực lượng đituyên truyền các gia đình còn lại… Làm tốt điều này, chính là thực hiện tốtphương châm: Thông qua quần chúng để tuyên truyền, VĐQC Cần căn cứvào tình hình thực tế từng lúc, từng nơi, từng vụ việc, từng yêu cầu, nhiệm vụ

để xác định và sử dụng quần chúng riêng lẻ cho phù hợp

Trước khi tiếp xúc với quần chúng riêng lẻ phải chuẩn bị thật kỹ lưỡng,

có kế hoạch, nội dung tiếp xúc cụ thể; phải tìm hiểu nắm vững nguồn gốc lịch

sử và đặc điểm cá tính của đối tượng Khi tiếp xúc, phải lấy giáo dục, thuyếtphục là chính, có thể kết hợp với động viên bằng vật chất, tinh thần; nắm

vững nghệ thuật làm quen, thuyết phục, xây dựng mối quan hệ tin cậy Khivận động, phải tiến hành từng bước từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp;

có kế hoạch để đưa đối tượng tham gia các hoạt động cụ thể, đi sâu, đi sátgiúp đỡ, động viên và duy trì quan hệ gắn bó lâu dài với đối tượng vận động

Công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc giacủa BĐBP là nhiệm vụ chính trị thường xuyên giữ vai trò rất quan trọng Do

đó, đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ BĐBP phải nắm vững chủ trương của Đảng; chínhsách, pháp luật của Nhà nước; các hiệp định, hiệp nghị, các điều ước quốc tế cóliên quan đến BGQG; các chỉ thị, nghị quyết lãnh đạo của cấp ủy, chính quyềnđịa phương và của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh BĐBP; vận dụng linh hoạt, hợp lý nộidung, hình thức, phương pháp VĐQC để tuyên truyền, vận động, tổ chức,hướng dẫn quần chúng tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia,giữ gìn ANTT ở KVBG

Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG QUẦN CHÚNG THAM GIA

QUẢN LÝ, BẢO VỆ CHỦ QUYỀN, AN NINH BIÊN GIỚI

CỦA BỘ ĐỘI BIÊN PHÒNG TỈNH THANH HOÁ

2.1. ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH CÓ LIÊN QUAN

2.1.1 Địa lý, tự nhiên

Thanh Hoá là một tỉnh biên giới nằm ở Bắc Trung Bộ; phía Bắc giáp 3tỉnh Sơn La, Hoà Bình, Ninh Bình, phía Nam giáp với tỉnh Nghệ An, phíaTây giáp với tỉnh Hủa Phăn, nước Cộng hoà Dân chủ nhân dân Lào TỉnhThanh Hoá có đường biên giới đất liền dài 192 km, trải dài trên 15 xã, thuộc 5huyện biên giới (Mường Lát, Quan Hoá, Quan Sơn, Lang Chánh, Thường

Xuân) Khu vực biên giới tỉnh Thanh Hoá có diện tích tự nhiên hơn 1.454

km2; địa hình phức tạp, hiểm trở bị chia cắt bởi nhiều núi cao, rừng rậm, hangđộng và nhiều sông, suối Vì vậy, giao thông đi lại gặp rất nhiều khó khăn

Khí hậu, thời tiết KVBG đất liền tỉnh Thanh Hoá nằm trong vùng khíhậu nhiệt đới gió mùa, chia thành hai mùa rõ rệt Mùa mưa, từ tháng 5 đếntháng 10, thời tiết nắng nóng và mưa nhiều; mưa thường tập trung vào cáctháng 6,7,8 (chiếm khoảng 70 - 80% lượng mưa cả năm), nên thường xảy

ra lũ lớn, lũ quét và gió lốc làm sạt lở đường sá, gây ách tắc giao thông vàlàm hư hỏng nhà ở, hoa màu của nhân dân, ngăn cách giữa các đồn biênphòng với các xã, bản và đường ra biên giới Mùa khô, từ tháng 11 năm tr-ước đến tháng 4 năm sau, thời tiết khô hanh, lượng mưa ít, đi lại dễ dàng làđiều kiện thuận lợi cho hoạt động của các loại đối tượng ở KVBG

Như vậy, với đặc điểm địa hình, thời tiết như trên, BĐBP tỉnh ThanhHóa đã gặp không ít khó khăn trong việc cơ động lực lượng, cũng như việcbám, nắm địa bàn, quản lý đối tượng và phối hợp, triển khai các hoạt độngcông tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG giữ gìn ANTT ởKVBG Bên cạnh đó, do khí hậu, thời tiết khắc nghiệt, nhiều dịch bệnh dễ phátsinh gây ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ, đời sống sinh hoạt, công tác của CBCStrực tiếp làm nhiệm vụ và sức khoẻ, đời sống sinh hoạt, làm ăn sản xuất củanhân dân ở địa bàn biên giới Mặt khác, bọn phản động, các đối tượng xấu cóthể lợi dụng các đặc điểm trên tiến hành các hoạt động chống phá ta, gây không

ít khó khăn cho nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia

2.1.2 Tình hình hoạt động của các loại đối tượng

* Tình hình nội biên

Địa bàn KVBG tỉnh Thanh Hoá có vị trí chiến lược quan trọng về chínhtrị, an ninh - quốc phòng và có tiềm năng phát triển kinh tế lớn của tỉnh.Chính vì vậy, địch và đối tượng luôn tìm mọi cách để xâm nhập, móc nối gây

dựng cơ sở, nhất là hoạt động của bọn phản động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôngiáo, vấn đề biên giới, lãnh thổ để tập hợp lực lượng chống phá cách mạngViệt Nam Đặc biệt là, hoạt động di cư tự do gắn với truyền đạo Tin Lành tráipháp luật trong bộ phận đồng bào Mông từ các tỉnh phía Bắc vào địa bàn các

xã thuộc huyện Mường Lát và huyện Quan Sơn có chiều hướng gia tăng vàdiễn biến phức tạp; bọn tội phạm ma tuý, với thủ đoạn hoạt động phổ biến làcấu kết hình thành các đường dây, ổ nhóm mua bán, vận chuyển ma tuý từ nộiđịa Lào tập kết ra biên giới để từ đó các đối tượng là người Việt Nam lợi dụngrừng núi, các đường mòn, đường tắt để vượt biên mua bán, vận chuyển quabiên giới tiêu thụ tại địa bàn biên phòng và đi sâu vào nội địa; để tránh sựkiểm tra, kiểm soát của lực lượng phòng chống tội phạm ma tuý, các đốitượng thường sử dụng người Mông ở KVBG để vận chuyển với số lượng nhỏ

lẻ Từ năm 2004 đến năm 2008, BĐBP tỉnh Thanh Hoá bắt và xử lý 136vụ/251 đối tượng, thu 10.593 kg hêrôin; 5.544kg thuốc phiện; 23.016 viênhồng phiến; 800 USD; 145.720.000VNĐ và một số phương tiện, công cụ hỗtrợ cho việc mua bán, vận chuyển các chất ma tuý Bên cạnh đó là, hoạt độngbuôn lậu, buôn bán gia súc qua biên giới; vượt biên giới thăm thân, lấy vợ, lấychồng; các hoạt động vi phạm quy chế biên giới đã và đang diễn ra Tình hìnhtrên đã gây không ít khó khăn cho công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBGquốc gia của BĐBP tỉnh Thanh Hoá

Các nhóm phỉ ở Hủa Phăn vẫn thực hiện kế hoạch tuyên truyền, lôi kéo

và móc nối vào cộng đồng người Mông để tăng cường củng cố lực lượng Bọnphản động lưu vong Lào từ Mỹ và Thái Lan vẫn tiếp tục đưa lực lượng về nướctheo hình thức công khai hợp pháp như: Thăm thân, du lịch, đầu tư… để mócnối với bọn phản động tại chỗ củng cố lực lượng chờ thời cơ chống phá Bạn,

kế hoạch trước mắt của chúng là tổ chức mua chuộc, bắt cóc, khống chế cán bộBạn làm con tin; nổi lên là hoạt động phỉ gắn liền với hoạt động mua bán matuý, vũ khí trái phép

Hoạt động của các tổ chức nước ngoài đầu tư vào tỉnh Hủa Phăn cóchiều hướng gia tăng Đáng chú ý là, các dự án đầu tư sát biên giới (có nơi chỉcách biên giới 500 - 700m), không loại trừ kết hợp đầu tư các dự án, đối tượnglợi dụng nắm tin tức, tình hình hoạt động của các lực lượng BVBG hai nước

Tình hình trên đã và đang tác động đến nhiều lĩnh vực của đời sốngKT-XH, ảnh hưởng đến công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG giữahai nước Việt Nam và Lào

2.1.3 Dân cư, kinh tế - xã hội

Về dân cư, KVBG tỉnh Thanh Hoá có 152 bản, 15 xã thuộc 5 huyện

biên giới; có 11.001 hộ/55.884 khẩu, gồm 06 dân tộc (Kinh, Thái, Mường,Mông, Dao và Khơ Mú), (phụ lục 01) Mật độ dân cư thưa thớt (mật độ trungbình khoảng 38,4 người/km2) và phân bố không đều, một số nơi chưa có dânsinh sống, nhất là vùng sâu, vùng cao biên giới Khu vực biên giới tỉnh ThanhHoá là nơi cư trú chủ yếu của đồng bào các dân tộc thiểu số, đồng bào sinhsống trong môi trường rừng núi và canh tác nương rẫy là chính Do đó, đồngbào có những tín ngưỡng, lễ nghi liên quan đến việc làm nương rẫy Chính cơ

sở kinh tế nương rẫy đã quy định toàn bộ đời sống văn hoá - xã hội của cácdân tộc thiểu số Ý thức gia đình, dòng họ và mối quan hệ thân tộc, dân tộctrong các thành viên của mỗi dân tộc thiểu số rất bền chặt, sâu sắc tạo nên sự

đoàn kết, yêu thương, giúp đỡ, bảo vệ tính mạng nhau, nhưng nhiều khi vượtlên trên cả các quy định hành chính, pháp luật, lớn hơn cả ý thức quốc gia,dân tộc; vượt ra ngoài BGQG Đây là một trong những khó khăn đối với địaphương và BĐBP tỉnh Thanh Hoá trong công tác quản lý địa bàn, quản lý dân

cư, vận động, tổ chức quần chúng tham gia phát triển KT-XH, xây dựngKVBG vững mạnh, cũng như VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền,ANBG quốc gia

Về KT-XH, những năm qua, Đảng, Nhà nước và địa phương đã quan tâm

đầu tư và triển khai nhiều chương trình, dự án phát triển KT-XH như: Chươngtrình 135, 133, 134, 327 đã tạo sự chuyển biến đáng kể về KT-XH các xãbiên giới tỉnh Thanh Hoá Thành phần, cơ cấu kinh tế đang từng bước chuyểndịch phù hợp với tiềm năng, thế mạnh từng vùng Sản xuất kinh tế bắt đầuchuyển dần từ nông nghiệp thuần tuý độc canh cây lương thực, tự cung, tự cấpsang sản xuất hàng hoá Kết cấu hạ tầng và các thiết chế văn hoá - xã hội đã vàđang được củng cố và quan tâm phát triển Đời sống nhân dân được cải thiện,từng bước ổn định Tuy nhiên, sự phát triển KT-XH còn rất chậm và khôngđều, chủ yếu tập trung ở các trung tâm xã, bản, chợ cửa khẩu

Nhìn chung, KVBG tỉnh Thanh Hoá hiện nay vẫn là vùng chậm pháttriển, 15/15 xã biên giới đều thuộc diện xã đặc biệt khó khăn… Đồng bàosinh sống trong môi trường rừng núi và canh tác nương rẫy là chính, thànhphần, cơ cấu kinh tế chưa phát triển; sản xuất nông nghiệp thuần tuý câylương thực mang tính tự cung, tự cấp là chủ yếu và là nguồn thu nhập chínhcủa đồng bào Trình độ, phương thức sản xuất còn mang tính truyền thốnglạc hậu; điều kiện sản xuất, canh tác gặp nhiều khó khăn, chủ yếu phụthuộc vào thiên nhiên; việc áp dụng khoa học vào sản xuất còn hạn chế,thiếu vốn đầu tư Kết cấu hạ tầng phát triển chậm, không đều, chất lượng,hiệu quả sử dụng một số công trình còn hạn chế Hiện nay, vẫn còn 5/15 xã

có đường ô tô đến trung tâm xã là đường cấp phối, nhiều đoạn đã hư hỏng,đường từ trung tâm xã đến các bản chủ yếu là đường đất, cấp phối, mùamưa đi lại rất khó khăn Hệ thống công trình thuỷ lợi đều là loại nhỏ và chủyếu là công trình tạm, việc đảm bảo tưới tiêu còn thấp, khoảng trên 2.333

ha (chiếm 31%) diện tích đất trồng cây lương thực Hệ thống cấp điện lướiquốc gia, công trình nước sạch đến các bản và từng gia đình đầu tư chưanhiều, tỷ lệ hộ dân được hưởng còn thấp (khoảng 42%) (phụ lục 02) Vìvậy, đời sống của đồng bào gặp nhiều khó khăn, thu nhập bình quân đầungười thấp, tỉ lệ đói nghèo cao so với các vùng khác trong tỉnh và cả n ước.Tính đến nay, trên toàn tuyến biên giới có khoảng 6.272 hộ đói, nghèo(chiếm 57%) (phụ lục 03)

Các dân tộc thiểu số ở KVBG tỉnh Thanh Hoá sinh sống trong môitrường rừng núi và canh tác nương rẫy là chính Do đó, đồng bào có những tínngưỡng, lễ nghi liên quan đến việc làm nương rẫy, ma chay Chính cơ sở kinh

tế nương rẫy đã quy định toàn bộ đời sống văn hoá - xã hội của các dân tộcthiểu số Điều đó, đã được phản ánh một cách sinh động trong văn hoá dân gian

và luật tục của từng dân tộc ở KVBG Vấn đề gia đình, dòng họ, làng bản trongcác dân tộc thiểu số có nhiều chức năng quan trọng trong mọi lĩnh vực đờisống, trực tiếp tác động đến sự phát triển văn hoá - xã hội của mỗi dân tộc ýthức gia đình, dòng họ, dòng tộc, làng bản trong mỗi thành viên của mỗi dântộc thiểu số rất bền chặt, sâu sắc tạo nên sự đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ, bảo

vệ tính mạng nhau Những người đứng đầu dòng họ, dòng tộc, các già làngtrưởng bản là những người có tiếng nói quyết định và là những người có nhiềukinh nghiệm trong đời sống xã hội, là người am hiểu và duy trì, điều hành mọicông việc cũng như duy trì các tập quán, các luật tục, các lễ nghi trong đời sốngvăn hoá truyền thống, tâm linh của dòng họ, thôn, bản Những đặc điểm về vănhoá - xã hội trên là những vấn đề có tính hai mặt, hiện nay đang là những vấn

đề nhạy cảm mà các thế lực thù địch, phản động triệt để lợi dụng nhằm thựchiện mưu đồ chính trị thâm độc của chúng Bên cạnh đó, tệ nạn nghiện hút

trong đồng bào các dân tộc đang có chiều hướng gia tăng và diễn biến phứctạp, đây là nguyên nhân để các tổ chức mua bán ma tuý lợi dụng các đốitượng nghiện hút (là người dân tộc thiểu số) vận chuyển thuê cho chúng Vìvậy, phát huy bản sắc truyền thống văn hóa, xây dựng khối đoàn kết toàn dân;làm tốt công tác bảo vệ, tranh thủ, phát huy vai trò, uy tín của đội ngũ già làng,trưởng bản là những yêu cầu rất quan trọng, góp phần quyết định thành bạitrong công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia.

Đời sống văn hóa, xã hội ở các xã biên giới còn nghèo nàn; kết cấu hạtầng và các thiết chế văn hóa, xã hội vừa thiếu, vừa yếu Tuy ở trung tâm các

xã đều có trường học phổ thông nhưng tỷ lệ trẻ em thất học còn nhiều, số người

mù chữ còn khá cao (khoảng 4.681 người, chiếm 8,3%, trong đó có 1.298 ười trong độ tuổi 15-35 (phụ lục 04) Mạng lưới y tế ở KVBG đã được hìnhthành, nhưng do thiết bị y tế, thuốc men và trình độ chuyên môn còn hạn chếnên hiệu quả khám, chữa bệnh thấp; vệ sinh, phòng dịch chưa thường xuyên,nguồn nước sạch phục vụ sinh hoạt hàng ngày chưa đảm bảo, nên tỷ lệ mắcbệnh về đường tiêu hóa, đường hô hấp… còn cao, gây ảnh hưởng đến sứckhỏe, đời sống sinh hoạt của đồng bào và CBCS công tác ở địa bàn (phụ lục05) Tình hình KT-XH và đời sống của nhân dân ở KVBG tỉnh Thanh Hoá cònnhiều khó khăn, ảnh hưởng lớn đến việc tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền,ANBG quốc gia

ng-2.1.4 Hệ thống chính trị các xã biên giới

Những năm qua, các tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể ở KVBGđất liền tỉnh Thanh Hoá, thường xuyên được củng cố, kiện toàn cả về sốlượng và chất lượng Hiện nay, trên toàn tuyến với 15 xã biên giới đều cóđảng bộ với 171 chi bộ trực thuộc, 2.462 đảng viên (chiếm 0,44% dân số),(phụ lục 06) Đại bộ phận cán bộ, đảng viên gương mẫu, nhiệt tình trongmọi hoạt động công tác, sinh hoạt và sản xuất; gắn bó mật thiết với quần

chúng, thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở; thực sự là lực l ượng nòng cốtcủa các tổ chức đoàn thể và trong các phong trào quần chúng ở địa phương,

là chỗ dựa tin cậy của nhân dân

Nhìn chung, hoạt động của các tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể đượcduy trì thường xuyên, nề nếp, chất lượng hoạt động từng bước được nâng lên

Vì vậy, cơ bản đã phát huy được vai trò lãnh đạo, quản lý, điều hành hoạt động

ở cơ sở; từng bước tổ chức thực hiện có hiệu quả các chương trình KT-XH,duy trì tốt các phong trào cách mạng ở địa phương Đồng thời, đã phối hợpchặt chẽ với BĐBP và tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG, giữ vững

ổn định chính trị, ANTT xã, bản biên giới Tuy nhiên, vẫn còn một số cơ sởđảng, chính quyền yếu kém, năng lực lãnh đạo, quản lý, điều hành hạn chế; cácđoàn thể quần chúng hoạt động không đều, hiệu quả thấp, nhất là các xã, bản

có đồng bào Mông di cư tự do từ các tỉnh phía Bắc đến Các bản này, tuy đượcquan tâm xây dựng, củng cố, song hiệu quả còn thấp Hiện tại 15/15 bản đồngbào Mông di cư tự do đến mới có 04 đảng viên, việc thành lập các chi bộ ở cácbản này rất khó khăn (phụ lục 06), đội ngũ cán bộ thôn, bản trình độ, năng lựccòn nhiều mặt yếu kém, đã tác động và ảnh hưởng không nhỏ đến công tácVĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia

Lực lượng công an, dân quân các xã, bản thường xuyên được củng cố,bồi dưỡng về mọi mặt Nhiều xã, bản lực lượng công an, dân quân đã pháthuy tốt vai trò của mình, tích cực phối hợp với BĐBP quản lý, BVBG, giữ gìnANTT xã, bản và xử lý, giải quyết các vụ việc xảy ra ở địa bàn Tuy nhiên,thực tế tổ chức và hoạt động của lực lượng này vẫn còn có những hạn chế nh-ư: Nhiều xã còn thiếu về số lượng (một số xã như: Tam Chung, Tam Thanhquân số mới đạt 1,8% so với dân số xã); trang bị thiếu; tỷ lệ đảng viên thấp(chiếm 11,5% quân số); một bộ phận trình độ, năng lực còn hạn chế Mặtkhác, do đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn, chế độ đãi ngộ chưa đảm bảo,

sự tác động, chi phối của cơ chế thị trường, quan hệ họ hàng, thân tộc, dòng

tộc, nên nhiều lúc, nhiều nơi hoạt động của công an, dân quân xã, bản chưađều, xử lý các vụ việc chưa kiên quyết, chưa triệt để Đây là những khó khănchi phối đến sự phối hợp giữa các đồn biên phòng với công an, dân quân xã,bản trong xử lý các vụ việc, giải quyết các vấn đề liên quan đến nhiệm vụquản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG biên giới (phụ lục 07).

2.1.5 Tình hình Bộ đội Biên phòng tỉnh Thanh Hoá và các lực lượng có liên quan

* Tình hình BĐBP tỉnh Thanh Hoá

Quân số của BĐBP tỉnh Thanh Hoá có 1.211 đồng chí, trong đó có 295

sĩ quan, 704 quân nhân chuyên nghiệp, 06 công nhân viên quốc phòng, 206 hạ

sĩ quan, chiến sĩ; được tổ chức biên chế gồm: Cơ quan Bộ Chỉ huy; khối phục

vụ đảm bảo; khối chiến đấu Trang bị chính gồm: 27 ô tô các loại; 09 tàu tuầntra có công suất từ 45 - 700cv; 13 xuồng máy; K54, AK, CKC, RPD, B40, cối

60, 80, 12.7 ly, DKZ… (phụ lục 09)

Những năm qua, về tổ chức biên chế của BĐBP tỉnh Thanh Hoá tươngđối ổn định; cán bộ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp được đào tạo cơ bản,chiến sĩ được lựa chọn, huấn luyện kỹ; CBCS không ngừng bồi dưỡng, huấnluyện nâng cao trình độ mọi mặt đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ được giao Các

tổ chức đảng, cơ quan Bộ Chỉ huy và các đơn vị cơ sở BĐBP tỉnh thườngxuyên được củng cố, kiện toàn nâng cao chất lượng toàn diện, phát huy vaitrò nòng cốt, chuyên trách trong quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia

Lực lượng chuyên trách VĐQC của BĐBP tỉnh Thanh Hoá gồm: BanVĐQC (trực thuộc Phòng Chính trị) hiện có 07 đồng chí (01 trưởng ban và 06trợ lý); các đội VĐQC biên chế ở các đồn biên phòng (mỗi đồn biên phòngbiên chế 01 đội VĐQC) và 15 cán bộ tăng cường giữ chức Phó Bí thư Đảng

ủy xã biên giới (mỗi xã 01 cán bộ), (phụ lục 10a) Lực lượng chuyên tráchVĐQC được đào tạo cơ bản, tuyển lựa kĩ và thường xuyên được củng cố, kiệntoàn cả về số lượng và chất lượng, CBCS có lập trường chính trị, tư tưởng

vững vàng; đại đa số có tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình trong công tác, luônbám địa bàn, gắn bó với cấp uỷ, chính quyền địa phương và đồng bào các dântộc ở KVBG Những năm qua, lực lượng này đã phát huy vai trò trách nhiệm,làm tốt việc tham mưu cho địa phương, phối hợp với các lực lượng tuyêntruyền, giáo dục, tổ chức, hướng dẫn quần chúng tham gia quản lý, bảo vệ chủquyền, ANBG quốc gia Tuy nhiên, lực lượng này còn một số hạn chế, bấtcập như: Biên chế quân số đội VĐQC của một số đồn chưa phù hợp với tínhchất và phạm vi địa bàn đơn vị quản lý; trình độ cán bộ không đều; nhiều cán

bộ cấp đội thiếu kinh nghiệm thực tế, số cán bộ biết tiếng địa phương còn ít;một số ít cán bộ còn ngại khó, ngại khổ trong khi thực hiện nhiệm vụ đã ảnhhưởng trực tiếp đến chất lượng hiệu quả công tác VĐQC nói chung, VĐQCtham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia nói riêng (phụ lục 10b)

Vì vậy, cấp ủy, chỉ huy các cấp BĐBP tỉnh cần có kế hoạch xây dựng, bồi ưỡng đội ngũ cán bộ chuyên trách VĐQC từ cấp tỉnh đến các đồn để gópphần nâng cao chất lượng hoạt động nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đượcgiao

d-* Tình hình các lực lượng có liên quan

Công tác VĐQC tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG liên quanđến nhiều lĩnh vực, với nhiều lực lượng tham gia, nhưng tập trung chủ yếu ởcác lực lượng như: Công an, Quân sự, Hải quan, Kiểm lâm, các lực lượngkhác đứng chân trên địa bàn KVBG, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể củatỉnh, huyện biên giới… Nhìn chung, các ban, ngành, đoàn thể, thường xuyênđược củng cố nâng cao chất lượng mọi mặt, đã phát huy vai trò, khả năng thếmạnh của từng lực lượng tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG, giữvững ổn định chính trị, ANTT ở KVBG Việc phối hợp giữa BĐBP với cáclực lượng có liên quan được duy trì thường xuyên và tổ chức hoạt động chặtchẽ, thống nhất theo quy chế, chương trình phối hợp đã ký kết Vì vậy, đã tạonên sức mạnh tổng hợp của các lực lượng dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp