LUẬN án TIẾN sĩ QUẢN lý và đào tạo GIÁO VIÊN GIÁO dục QUỐC PHÒNG AN NINH ở các TRƯỜNG đại học HIỆN NAY

Giáo dục quốc phòng và an ninh là bộ phận của nền giáo dục quốc dân, một nội dung cơ bản trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân; là môn học chính khóa trong chương trình giáo dục, đào tạo từ THPT đến đại học và các trường chính trị, hành chính, đoàn thể. Giáo dục quốc phòng và an ninh góp phần đào tạo con người phát triển toàn diện, có đạo đức, sức khỏe và kiến thức quốc phòng, an ninh, kỹ năng quân sự, an ninh cần thiết để tham gia vào sự nghiệp xây dựng củng cố nền quốc phòng toàn dân, sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ quân sự bảo vệ Tổ quốc.

MỞ ĐẦU

1 Giới thiệu khái quát về công trình nghiên cứu

Giáo dục quốc phòng và an ninh là bộ phận của nền giáo dục quốc dân,một nội dung cơ bản trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhândân; là môn học chính khóa trong chương trình giáo dục, đào tạo từ THPTđến đại học và các trường chính trị, hành chính, đoàn thể Giáo dục quốcphòng và an ninh góp phần đào tạo con người phát triển toàn diện, có đạođức, sức khỏe và kiến thức quốc phòng, an ninh, kỹ năng quân sự, an ninh cầnthiết để tham gia vào sự nghiệp xây dựng củng cố nền quốc phòng toàn dân,sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ quân sự bảo vệ Tổ quốc

Để thực hiện nhiệm vụ GDQP&AN cho học sinh, sinh viên trong hệthống các nhà trường, đòi hỏi phải đào tạo được đội ngũ giáo viên, giảng viênGDQP&AN có đủ về số lượng, đảm bảo chất lượng Quản lý quá trình đàotạo giáo viên GDQP&AN là yếu tố quan trọng, quyết định đến chất lượng đàotạo giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học hiện nay, góp phần vào việcđào tạo đội ngũ giáo viên, giảng viên GDQP&AN ở nước ta đáp ứng yêu cầu,nhiệm vụ của công tác GDQP&AN cho học sinh, sinh viên trong tình hìnhmới Tuy nhiên, QTĐT và QLQTĐT giáo viên GDQP&AN hiện nay vẫn cònnhiều hạn chế, bất cập cần phải giải quyết Chính vì vậy, việc nghiên cứu đề

tài “Quản lý quá trình đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng và an ninh ở

các trường đại học hiện nay” có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn

Luận án tập trung nghiên cứu những nội dung liên quan đến QTĐT

và QLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học Làm rõ cơ sở lýluận và thực tiễn về QTĐT và QLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở cáctrường đại học hiện nay; đề xuất các biện pháp QLQTĐT giáo viênGDQP&AN ở các trường đại học có tính khả thi, hiệu quả cao, góp phầnthiết thực trong việc nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên GDQP&ANđáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra

Luận án sẽ là tài liệu tham khảo phục vụ QTĐT và QLQTĐT giáo viênGDQP&AN ở các trường đại học hiện nay

2 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Trong giai đoạn hiện nay, trước yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Đảng ta xác định: “Kiên quyết, kiên trì đấutranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổcủa Tổ quốc; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước;bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội” [33, tr.433] Để thựchiện được điều này, Đảng ta xác định tăng cường, tuyên truyền giáo dục tinhthần yêu nước, ý thức dân tộc, trách nhiệm và nghĩa vụ bảo vệ chủ quyền, lợiích quốc gia và kiến thức quốc phòng, an ninh là một trong những vấn đềquan trọng hàng đầu Đồng thời, coi công tác GDQP&AN cho học sinh, sinhviên ở các trường từ THPT đến đại học vừa là nội dung, nhưng đồng thờicũng là giải pháp quan trọng giúp cho mọi người “có những hiểu biết ban đầu

về nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân; về truyền thống chống giặcngoại xâm của dân tộc, lực lượng vũ trang nhân dân và nghệ thuật quân sựViệt Nam; có kiến thức cơ bản, cần thiết về phòng thủ dân sự và kỹ năngquân sự; sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ quân sự bảo vệ Tổ quốc” [102]

Để thực hiện có hiệu quả vấn đề này, Đảng, Nhà nước ta đã và đangtriển khai thực hiện đồng bộ nhiều chủ trương, nhiệm vụ khác nhau, trong đóxác định đẩy mạnh công tác đào tạo giáo viên, giảng viên GDQP&AN ở cáctrường đại học là một trong những vấn đề trọng tâm, quan trọng hàng đầu.Chính vì thế, trong những năm gần đây, Chính phủ đã ban hành nhiều quyếtđịnh khác nhau xung quanh vấn đề đào tạo đào tạo giáo viên, giảng viênGDQP&AN Cụ thể, gần đây nhất, ngày 12/4/2010, Thủ tướng Chính phủ đã

ban hành Quyết định số 472/QĐ-TTg Phê duyệt Đề án “Đào tạo giáo viên

GDQP-AN cho các trường THPT, trung cấp chuyên nghiệp và trung cấp nghề giai đoạn 2010 - 2016”; ngày 24/4/2014, Thủ tướng Chính phủ ban hành

Quyết định số 607/QĐ-TTg Phê duyệt Đề án “Đào tạo giáo viên, giảng viên

GDQP&AN cho các trường THPT, trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề, cao đẳng nghề và các cơ sở giáo dục đại học đến năm 2020” với mục tiêu

“Đến năm 2020 bảo đảm đào tạo đáp ứng được 90% nhu cầu giáo viên và 70%

nhu cầu giảng viên GDQP&AN giảng dạy ở các trường THPT, trung cấpchuyên nghiệp, trung cấp nghề, cao đẳng nghề và các cơ sở giáo dục đại học”[121] Các cơ sở giáo dục được giao nhiệm vụ đào tạo giáo viên GDQP&ANgồm: “Trường ĐHSP Hà Nội, Trường ĐHSP Hà Nội 2, Trường Đại học Vinh,Trường ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh, Trường ĐHSP thuộc Đại học ĐàNẵng, Trường Đại học Chính trị, Trường Đại học Trần Quốc Tuấn, Trường Đạihọc Nguyễn Huệ, Trường Đại học Trần Đại Nghĩa, Trường Đại học NgôQuyền, Trường Đại học Thông tin liên lạc, Học viện Biên phòng” [121] Đồngthời chỉ thị: “Bộ GD&ĐT khẩn trương triển khai thực hiện Đề án đào tạo giáoviên GDQP&AN để đến năm 2016 các trường THPT, trung cấp chuyênnghiệp, trung cấp nghề có đủ giáo viên chuyên trách theo yêu cầu” [119].

Thực hiện các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và chỉ đạo của BộGD&ĐT, các trường đại học được giao nhiệm vụ đào tạo giáo viênGDQP&AN đã triển khai đào tạo và xác định việc nâng cao hiệu quảQLQTĐT giáo viên GDQP&AN là một trong những yếu tố quan trọng gópphần nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên GDQP&AN, cũng như chất lượngđào tạo toàn diện của từng nhà trường Đồng thời, là nền tảng để “đóng gópquan trọng trong việc nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡngnhân tài, phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh chính trị, tạo điều kiệncho đất nước tham gia vào quá trình hội nhập quốc tế” [120] Tuy nhiên, từthực tiễn cho thấy, chất lượng QLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trườngđại học thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, nhất là trong quản lývẫn “còn mang tính bao cấp, ôm đồm, sự vụ và chồng chéo, phân tán; tráchnhiệm và quyền hạn quản lý chuyên môn chưa đi đôi với trách nhiệm, quyềnhạn quản lý về nhân sự và tài chính… Một bộ phận nhà giáo và cán bộquản lý chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục trong thời kỳ mới.Đội ngũ nhà giáo vừa thừa, vừa thiếu cục bộ, vừa không đồng bộ về cơ cấuchuyên môn” [120] Chất lượng, hiệu quả quản lý ở tất cả các khâu, cácbước của QLQTĐT như: quản lý chương trình, NDĐT; quản lý hoạt độnghọc tập của người học; quản lý hoạt động dạy của người dạy; quản lý kết

quả học tập của người học… còn chưa cao, chưa thực sự đáp ứng được vớiyêu cầu của thực tiễn Đây chính là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tìnhtrạng “Đội ngũ giáo viên GDQP&AN còn thiếu về số lượng, yếu về chấtlượng, nhiều cơ sở giáo dục chưa có hoặc thiếu giáo viên chuyên trách theoquy định,… chất lượng môn học GDQP&AN của học sinh, sinh viên ở một

số trường THPT, trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề và cao đẳng, đạihọc còn nhiều hạn chế” [119]

Để khắc phục những hạn chế trên, thời gian qua đã có nhiều công trìnhnghiên cứu, đề cập đa chiều, trên nhiều khía cạnh khác nhau xung quanh đếnQLQTĐT giáo viên GDQP&AN, điều này góp phần quan trọng trong cungcấp những luận cứ, luận chứng khoa học - thực tiễn để từng trường đại họcvận dụng vào việc nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên GDQP&AN Tuynhiên, trước thực tiễn đào tạo giáo viên GDQP&AN hiện nay đã và đang đặt

ra những yêu cầu mới, nhưng cho đến nay chưa có công trình khoa học nàonghiên cứu đảm bảo có tính hệ thống, khoa học, chuyên sâu về QLQTĐT giáoviên GDQP&AN Xuất phát từ những vấn đề trên, tác giả lựa chọn đề tài:

“Quản lý quá trình đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng và an ninh ở các trường đại học hiện nay” làm luận án tiến sĩ của mình.

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các biện pháp QLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trườngđại học có tính khả thi, hiệu quả cao, góp phần thiết thực trong việc nâng caochất lượng đào tạo giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học đáp ứng yêucầu thực tiễn đặt ra hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích, làm rõ những vấn đề lý luận về QTĐT và QLQTĐT giáo viênGDQP&AN ở các trường đại học

- Khảo sát, đánh giá thực trạng QTĐT và QLQTĐT giáo viênGDQP&AN ở các trường đại học hiện nay

- Đề xuất các biện pháp QLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trường đạihọc hiện nay

- Khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi và thử nghiệm các biện pháp

đã đề xuất

4 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu và giả thuyết khoa học

4.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình đào tạo giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học hiện nay

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý QTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học hiện nay

4.3 Phạm vi nghiên cứu

* Phạm vi về nội dung

Luận án tập trung nghiên cứu những nội dung liên quan đến QTĐT và

QLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học ngoài quân đội hiệnnay theo Quyết định số 607/QĐ-TTg ngày 24/4/2014 của Thủ tướng Chínhphủ với đối tượng đào tạo là sinh viên ngành sư phạm GDQP&AN hệ đào tạodài hạn, chính quy tập trung thời gian 4 năm

* Phạm vi về khách thể khảo sát

Luận án thực hiện khảo sát, tọa đàm, trao đổi với các đối tượng là

CBQL, giảng viên, sinh viên ngành sư phạm GDQP&AN ở 04 trường đại họcngoài quân đội là: ĐHSP Hà Nội, ĐHSP Hà Nội 2, Đại học Vinh, ĐHSPThành phố Hồ Chí Minh

* Phạm vi về thời gian

Các số liệu sử dụng trong luận án được giới hạn chủ yếu từ năm 2010 đếnnay

4.4 Giả thuyết khoa học

Trong những năm qua, QLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trườngđại học đã đạt được những kết quả nhất định Tuy nhiên, chất lượng, hiệu quả

QLQTĐT vẫn chưa thích hợp và còn nhiều hạn chế, bất cập nhất định Nếu đề

xuất được hệ thống biện pháp quản lý phù hợp với xu hướng đổi mới căn bản,toàn diện GD&ĐT và tính đặc thù của lĩnh vực quốc phòng, an ninh, như: Giáo

dục nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý các cấp, ĐNGV về vị trí, vai trò củaviệc đào tạo và quản lý quá trình đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng và anninh; Xây dựng, kế hoạch đào tạo giáo viên GDQP&AN đảm bảo tính khoa học,toàn diện, phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ phát triển các trường theo từng giai đoạn;Chuẩn hoá đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên tham gia QTĐT giáo viênGDQP&AN; Tăng cường chỉ đạo, thực hiện đổi mới chương trình, NDĐT giáoviên GDQP&AN theo hướng tiếp cận năng lực; Chỉ đạo chặt chẽ việc lựa chọn và

sử dụng các hình thức, phương pháp đào tạo giáo viên GDQP&AN theo hướng tíchcực, hiện đại; Hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho QTĐT

giáo viên GDQP&AN, thì sẽ đào tạo được đội ngũ giáo viên GDQP&AN có

phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận nghiên cứu

* Phương pháp tiếp cận biện chứng

Vận dụng cơ sở lý luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩaMác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng Cộng sản ViệtNam về GD&ĐT và GDQP&AN để nghiên cứu, xem xét quá trình vận động vàphát triển môn học GDQP&AN và đào tạo giáo viên GDQP&AN

* Phương pháp tiếp cận hệ thống - cấu trúc

Môn học GDQP&AN là một trong các môn học chính khoá trong cácnhà trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân Đào tạo giáo viên GDQP&AN

có mối quan hệ chặt chẽ với đào tạo các loại hình giáo viên khác trongchương trình đào tạo ở các trường đại học hiện nay QTĐT giáo viênGDQP&AN là một hệ thống bao gồm nhiều thành tố cùng vận động trong cácmối quan hệ qua lại mật thiết với nhau

* Phương pháp tiếp cận thực tiễn

Trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, GDQP&AN trong cácnhà trường nhằm khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc,trang bị cho thế hệ trẻ kiến thức quốc phòng, an ninh, kỹ năng quân sự, an

ninh cần thiết để tham gia vào sự nghiệp xây dựng củng cố nền quốc phòngtoàn dân, sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ quân sự bảo vệ Tổ quốc.

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong luận án, tác giả vận dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứukhác nhau, cụ thể là các phương pháp nghiên cứu:

* Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết, bao gồm các phương pháp:

phương pháp phân tích, tổng hợp, khái quát, hệ thống hoá các vấn đề quanghiên cứu hệ thống tài liệu lý luận, chuyên khảo, các bài báo khoa học thuộcphạm vi nghiên cứu của đề tài

* Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn, bao gồm các phương pháp:

- Tổng kết kinh nghiệm: Nghiên cứu các văn bản, báo cáo tổng kếtcủa các cơ quan quản lý đào tạo giáo viên GDQP&AN, nhất là các cơquan quản lý ở các trường đại học được giao nhiệm vụ đào tạo giáo viênGDQP&AN hiện nay

- Điều tra xã hội học: Điều tra, khảo sát với 03 đối tượng là CBQL,ĐNGV và sinh viên ngành sư phạm GDQP&AN ở 4 trường đại học là: ĐHSP

Hà Nội, ĐHSP Hà Nội 2, Đại học Vinh, ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh

- Phương pháp tọa đàm, trao đổi với 3 đối tượng là CBQL, ĐNGV vàsinh viên ngành sư phạm GDQP&AN ở 4 trường đại học trên; đồng thời, xin ýkiến của các nhà khoa học trong và ngoài quân đội xung quanh đến các nộidung của luận án

- Phương pháp quan sát và nghiên cứu các sản phẩm hoạt động Tiến hànhquan sát có chủ định các hoạt động của CBQL, giảng viên và sinh viên ngành sưphạm GDQP&AN trong QTĐT Nghiên cứu các sản phẩm của hoạt động dạy củagiảng viên và hoạt động học của sinh viên

- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm: Xây dựng kế hoạch và tổchức khảo nghiệm, thử nghiệm tại Trường ĐHSP Hà Nội 2

* Phương pháp hỗ trợ: Sử dụng phương pháp toán thống kê được dùng

trong khoa học giáo dục để xử lý các số liệu điều tra

6 Những đóng góp mới của luận án

- Hệ thống hoá được những vấn đề lý luận về QTĐT và QLQTĐT giáo

viên GDQP&AN ở các trường đại học

- Trên cơ sở kết quả khảo sát, đã đánh giá, phân tích làm sáng tỏ thựctrạng, đồng thời xác định được các nguyên nhân của ưu điểm, hạn chế củaQTĐT và QLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học hiện nay

- Đề xuất các biện pháp QLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở cáctrường đại học đảm bảo tính thiết thực, khả thi cao, góp phần nâng cao chấtlượng đào tạo giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học hiện nay đáp ứngđược với yêu cầu của thực tiễn đặt ra

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

7.1 Ý nghĩa lý luận

Luận án bổ sung, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về QTĐT vàQLQTĐT, nhất là những vấn đề lý luận về QLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở

các trường đại học Luận án đã đề xuất được những biện pháp QLQTĐT giáo

viên GDQP&AN ở các trường đại học hiện nay có tính thiết thực, khả thi cao

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận án, có thể làm tài liệu tham khảo và vậndụng ngay vào trong thực tiễn QLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trườngđại học hiện nay Trên cơ sở đó, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo giáoviên GDQP&AN ở nước ta đáp ứng được với yêu cầu của thực tiễn công tácGDQP&AN cho học sinh, sinh viên đã và đang đặt ra hiện nay

8 Kết cấu của luận án

Kết cấu của luận án gồm: Phần mở đầu; tổng quan tình hình nghiên cứu

có liên quan đến đề tài; 4 chương, kết luận và kiến nghị; danh mục công trìnhkhoa học của tác giả; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN

ĐỀ TÀI: “QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC

HIỆN NAY”

1 Những công trình nghiên cứu về giáo dục quốc phòng và an ninh

Giáo dục quốc phòng và an ninh có vị trí, vai trò hết sức quan trọng đốivới sự tồn tại và phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc Chính vì vậy, trong lịch sửphát triển của xã hội loài người, những vấn đề liên quan đến GDQP&AN luônđược các quốc gia trên thế giới đặc biệt quan tâm và có nhiều tác giả nghiên cứutrên mọi phương diện khác nhau, cụ thể:

Khi nghiên cứu về GDQP&AN ở các quốc gia trên thế giới, trong bài viết

“Giáo dục quốc phòng ở Mỹ” [40], tác giả Ngụy Nhạc Giang cho rằng, ở Mỹ,

“mục đích GDQP là tập trung giáo dục cho mọi công dân hướng vào: yêu đất

nước, biết phục tùng, trọng đoàn thể, chịu cống hiến” [39] Nội dung cốt lõi

của GDQP ở Mỹ là giáo dục chủ nghĩa yêu nước theo lập trường giai cấp tưsản Theo tác giả: “điểm khác biệt trong nội dung GDQP là khi bồi dưỡng tưtưởng yêu nước cho công dân, họ không tập trung chú ý vào khu vực cư trú

và quốc dân, mà nặng về hệ thống tư tưởng có liên quan mật thiết với đờisống xã hội” [40] Để thực hiện được điều này, GDQP ở Mỹ chủ yếu tậptrung vào 2 đối tượng Đối tượng thứ nhất là thanh thiếu niên đang học ở bậctrung học và tiểu học; đối đượng thứ hai là sinh viên các trường đại học vàcao đẳng “Chính quyền đặt ra một loạt tổ chức và bộ máy tương ứng, trongcác trường tiểu học, trung học, đại học, mở các khóa trình "lợi ích nước Mỹtrên hết”, khiến cho học sinh có bộ mặt tâm lý đạo đức cần có, và bồi dưỡngtâm lý đạo đức cho cả lính mới và lính cũ của lực lượng vũ trang Mỹ” [40]

Qua nghiên cứu, tác giả giải thích rằng, điều này xuất phát từ chính lịch

sử ra đời, con đường phát triển mà nước Mỹ đã trải qua tương đối ngắn, hìnhthành một quốc gia nhiều dân tộc, những dân tộc đó đều coi nước Mỹ là quê

hương mình Vì vậy, khái niệm mà họ sử dụng không phải là "tổ quốc”, "quê

hương”, mà là "nước Mỹ”, "lối sống Mỹ” Do chịu sự giáo dục đó, nên nhiều

công dân Mỹ hết sức nhạy cảm với uy danh, với toàn nước Mỹ và rất trungthành với quốc gia, dù điều đó là đúng hay sai

Trong bài viết“Giáo dục quốc phòng một số nước” của tác giả Đức

Giang và Quốc Ân [39], khi đề cập đến GDQP ở Trung Quốc, hai tác giả đãkhẳng định: “Mục đích của các khoá học GDQP là tăng cường rèn luyện sứckhoẻ, tâm, sinh lý, thể chất cho học sinh, sinh viên qua đó cũng là cách bồidưỡng tinh thần dân tộc, yêu nước cho lớp trẻ” [39] Đồng thời, trongnghiên cứu này, khi đề cập đến GDQP&AN ở Nhật bản, các tác giả cũngchỉ rõ: “Chính phủ Nhật Bản thành lập các trung tâm GDQP tại các quânkhu, địa phương để GDQP cho học sinh, sinh viên, lực lượng bán quân sự.Trung tâm là nơi nghiên cứu các vấn đề quân sự, quốc phòng, hợp tácquốc tế về quân sự và chính sách giáo dục.” [39] Để nâng cao chất lượngGDQP, ngoài việc tăng cường trang thiết bị, hiện đại hóa cơ sở hạ tầng,các trung tâm tập trung xây dựng chương trình, nội dung, kế hoạch giáodục phù hợp; tổ chức huấn luyện thực hành theo phương châm "khó hóa”,tức là nâng cao các tiêu chuẩn về môi trường quân sự, tăng cường sáthạch, kiểm tra; tổ chức huấn luyện và tập bài tác chiến hiệp đồng sát vớiđiều kiện khắc nghiệt của chiến tranh hiện đại

Đối với GDQP&AN ở Singapore, Nhà nước đầu tư xây dựng và giaocho Bộ Quốc phòng quản lý các trung tâm GDQP Theo kế hoạch năm, thanhniên từ 18 đến 25 tuổi được tập trung tại các trung tâm này để học GDQP vớithời gian 3 tháng [39] Còn ở Hàn Quốc, việc GDQP được thể hiện rõ trongcác nhà trường đại học và cao đẳng thông qua môn học tự chọn là quân sự.Theo đó, đối với phần lý thuyết do các trường tự đảm nhiệm Riêng nam giớitrong độ tuổi từ 18 đến 25 tuổi bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ quân sự tại

các đơn vị quân đội Tại đây, sinh viên sẽ được trang bị kiến thức phần thựchành về quân sự, thời gian huấn luyện là 3 tháng [39].

Trong bài viết “Giáo dục quốc phòng trong các nhà trường ở Trung

Quốc” [89], tác giả Nguyễn Nghĩa đã khẳng định GDQP trong các nhà trường

ở Trung Quốc chủ yếu được thực hiện ở các trường đại học và cao đẳng nhằmgiúp cho sinh viên "nắm vững các kỹ năng quân sự, học tập tư tưởng quân sự,lịch sử quân sự, mưu lược quân sự, v.v đồng thời đưa các nội dung này vào

kế hoạch học tập… Đây không những là một hình thức nghĩa vụ tập làmngười lính, mà còn là một hình thức quan trọng để ổn định tư tưởng, thườngtrực sẵn sàng trong mở cửa, tăng cường lực lượng hậu bị cho quốc phòng,thực hiện hàng vạn người lính trong dân" [89, tr.34] Chương trình, nội dungGDQP được thực hiện với thời gian là 8 tuần do Bộ Giáo dục, Bộ Tổng thammưu, Tổng cục Chính trị thống nhất Trong các trường đại học có phòngnghiên cứu giáo dục quân sự Lực lượng huấn luyện do Bộ Tổng tham mưuthống nhất bố trí

Trong bài viết “Xu hướng xây dựng quốc phòng của một số nước trên

thế giới hiện nay (Tổng hợp qua tài liệu nước ngoài)” của tác giả Trung Hòa

[50], khi đề cập đến các vấn đề xung quanh đến quốc phòng của nước Pháp,

tác giả nhận định: ở Pháp, với quan niệm quốc phòng được hiểu theo nghĩa

rộng nhất, không chỉ là lĩnh vực của quân đội và chính quyền nhà nước, mà

nó có liên quan đến mọi công dân và mọi lĩnh vực hoạt động của đất nước.Trong khi đó, hệ thống các trường học của Pháp chịu sự quản lý riêng biệt bởi

3 cơ quan khác nhau, cụ thể: Một số trường trực thuộc Chính phủ quản lý;một số trường trực thuộc Bộ Giáo dục quản lý; số khác trực thuộc Bộ quốcphòng quản lý Chính vì vậy, học sinh, sinh viên ở các trường trực thuộc cơquan nào, bắt buộc từ độ tuổi 18 đến 25 đều phải học GDQP với thời gian 3tháng và do chính giảng viên GDQP ở cơ quan đó đảm nhiệm giảng dạy

Trong nghiên cứu “Một số dự báo tình hình thế giới trong những năm

đầu thế kỷ XXI”, khi đề cập đến quan niệm quốc phòng ở Malaixia, nghiên

cứu này đã chỉ rõ “Malaixia quan niệm quốc phòng là răn đe, tự lực, tựcường, thương lượng bao giờ cũng hơn chiến tranh, muốn quốc phòng tốt thìkinh tế phải mạnh” [131, tr.13] Đồng thời, đề cập đến GDQP cho học sinh,sinh viên, nghiên cứu này cũng cho rằng, hiện nay, Nhà nước Malaixia đã đầu

tư xây dựng 41 trung tâm GDQP cho học sinh, sinh viên Những trung tâmnày do tư nhân đứng ra quản lý Theo kế hoạch năm của nhà nước, thanh niên

từ 18 đến 25 tuổi được tập trung tại các trung tâm để học GDQP với thời gian

3 tháng Các học phần lí thuyết do giảng viên các trường đại học giảng dạy,các học phần thực hành do sĩ quan quân đội giảng dạy

Đối với nước ta, ngay trong thời kỳ phong kiến, các triều đại phongkiến đã biết coi trọng và xác định việc GDQP toàn dân thông qua chính sách

“ngự binh ư nông”, “khoan thư sức dân”… là kế sách giữ nước trước sự xâm

lăng của mọi kẻ thù Nhận thức sâu sắc vấn đề đó, ngay từ khi được thành lậpcho đến nay, Đảng ta luôn coi trọng GDQP&AN cho mọi đối tượng công dân

và xác định đó là vấn đề mang tính chiến lược trong bảo vệ vững chắc độc lậpchủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ và xây dựng thành công chủ nghĩa xãhội Đặc biệt, để góp phần cung cấp những luận cứ, luận chứng khoa học vàthực tiễn phục vụ cho hoạt động GDQP&AN, ngay khi đất nước giành đượcthống nhất, có rất nhiều công trình nghiên cứu của nhiều tác giả, đề cập đachiều, trên nhiều khía cạnh khác nhau xung quanh vấn đề này

Năm 1988, tác giả Lê Đức Anh có bài viết “Đổi mới tư duy quân sự, kiên

trì chấp hành và vận dụng sáng tạo đường lối quân sự của Đảng” [1] Trong bài

viết này, tác giả đã xác định một số vấn đề chủ yếu trong đổi mới về tư duy, thựchiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc ở nước ta và chỉ rõ: “Tronglãnh đạo cách mạng nói chung, trong lĩnh vực quân sự nói riêng, việc nhận định,đánh giá đúng tình hình thực tế khách quan, tình hình địch và ta, dự đoán đúngkhả năng phát triển của các tình huống là vấn đề rất quan trọng, có tính quyếtđịnh Trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân, thực hiệntoàn dân giữ nước và cả nước đánh giặc, lấy lực lượng vũ trang nhân dân làmnòng cốt, trên cơ sở xây dựng quân đội nhân dân chính quy, ngày càng hiện đại;

xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân ba thứ quân, bao gồm: Bộ đội “chủ lực,

bộ đội địa phương và dân quân tự vệ…” [1, tr.15]

Trong những năm đầu thế kỷ XXI, để khẳng định vị trí, vai trò của

GDQP cho toàn dân, trong bài viết “Tăng cường hơn nữa công tác giáo dục

quốc phòng toàn dân trước tình hình mới” [34], tác giả Phùng Khắc Đăng

nhấn mạnh: “GDQP có vị trí rất quan trọng trong chiến lược đào tạo conngười mới của Đảng, nhằm nâng cao dân trí về quốc phòng; đào tạo nhânlực, bồi dưỡng nhân tài cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới”[34, tr.24] Đi sâu nghiên cứu GDQP&AN trong các trường đại học, cao

đẳng ở nước ta hiện nay, trong bài viết “Giáo dục quốc phòng – an ninh cho

học sinh, sinh viên - Một nội dung quan trọng của giáo dục, đào tạo trong thời kỳ mới” [45], tác giả Nguyễn Minh Hiển đã tiếp cận dưới góc độ coi học

sinh, sinh viên chính là nguồn cung cấp cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản lý cáccấp, cán bộ khoa học, kỹ thuật, trên cơ sở đó nhấn mạnh: “GDQP-AN chohọc sinh, sinh viên là một chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước và là một nộidung quan trọng không thể thiếu trong mục tiêu đào tạo toàn diện của các nhàtrường” [45, tr.24] Cũng tiếp cận theo hướng này, tác giả Nguyễn Văn Vọngcho rằng “GDQP-AN cho học sinh, sinh viên có vị trí to lớn, có tầm quantrọng đặc biệt trong chiến lược quốc phòng - an ninh giai đoạn mới” [tríchtheo 147, tr.34]

Năm 2006, tập thể tác giả Lê Văn Yên, Nguyễn Tế Nhị, Nguyễn Thế

Vỵ đã sưu tầm, biên tập cuốn sách “Tăng cường công tác giáo dục quốc

phòng – an ninh trong giai đoạn hiện nay” [147] Đây là cuốn sách tập hợp

các bài viết của nhiều tác giả khác nghiên cứu về công tác GDQP&AN giaiđoạn hiện nay Trong cuốn sách, các tác giả đã đề cập trên 3 vấn đề: công tácGDQP&AN nói chung, công tác GDQP&AN ở các trường đại học, cao đẳng

và công tác GDQP&AN ở các địa phương Các bài viết trong cuốn sách đềunhất quán khẳng định “Để xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh,

một trong những vấn đề quan tâm đầu tiên là phải làm tốt công tác GDQPtoàn dân” [147, tr.33] Bên cạnh đó, đánh giá chung về công tác GDQP,các bài viết cũng khái quát “Chất lượng và hiệu quả GDQP cho các đốitượng được nâng lên, tạo chuyển biến mới về nhận thức trách nhiệm của cán

bộ các cấp, các ngành và toàn thể nhân dân đối với nhiệm vụ xây dựng nềnquốc phòng vững mạnh, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hộichủ nghĩa” [147, tr.34] Tuy nhiên, “cơ chế, chính sách chưa đồng bộ, chưađầy đủ, nên chưa huy động được mọi tổ chức, mọi người tham gia, chưa xãhội hóa được công tác GDQP” [147, tr.36]

Trong bài viết “Kết hợp giảng dạy lịch sử với giáo dục quốc phòng – an

ninh cho thế hệ trẻ” [72], tác giả Phan Ngọc Liên cho rằng “Ý thức quốc

phòng trong thanh thiếu niên, học sinh thấp, mờ nhạt do không hiểu đầy đủ,sâu sắc về lịch sử, truyền thống dân tộc… dẫn đến tình trạng không xác địnhtrách nhiệm của mình đối với nhiệm vụ bảo vệ và sự phát triển của Tổ quốc”[72, tr.15] Chính vì vậy, nội dung GDQP “không chỉ là giáo dục tinh thầnchiến đấu bảo vệ Tổ quốc khi xảy ra chiến tranh mà (quan trọng hơn) là giáodục ý thức thường trực gìn giữ, phát triển mọi tinh hoa văn hóa, tinh thần vàvật chất của ông cha” [72, tr.14]

Năm 2013, khi nghiên cứu về các giải pháp nâng cao chất lượngGDQP&AN cho học sinh, sinh viên hiện nay, tác giả Nguyễn Thiện Minh có

bài viết “Đẩy mạnh công tác giáo dục quốc phòng – an ninh cho học sinh,

sinh viên trong tình hình mới” [82] Trong bài viết này, tác giả tiếp tục đi vào

phân tích vị trí, vai trò của GDQP&AN đối với học sinh, sinh viên; chỉ rõnhững hạn chế, bất cập trong GDQP&AN cho học sinh, sinh viên hiện naynhư “Một số cán bộ, học sinh, sinh viên nhận thức chưa đầy đủ, sâu sắc về vịtrí, vai trò của môn học Đội ngũ giáo viên, giảng viên GDQP&AN còn thiếu

về số lượng, phần lớn chưa được đào tạo cơ bản Là môn học chính khóa,nhưng trên thực tế ở nhiều cơ sở giáo dục, môn học này chưa được đầu tưtương xứng Hệ thống trung tâm GDQP&AN thời gian qua được xây dựng và

hoạt động khá hiệu quả, song đang quá tải trước sự gia tăng lưu lượng họcsinh, sinh viên hằng năm Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học cũngcòn bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu đặc thù của môn học” [82, tr.91] Trên cơ

sở đó, tác giả đã đề xuất 4 giải pháp khác nhau nhằm nâng cao chất lượng

GDQP&AN cho học sinh, sinh viên, cụ thể: 1) Tiếp tục tăng cường sự lãnh

đạo của Đảng đối với công tác GDQP&AN cho học sinh, sinh viên; 2) Kiện

toàn, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, giảng viên GDQP&AN, đáp ứng yêu cầu trước mắt và lâu dài; 3) Tích cực đổi mới nội dung, chương trình,

phương pháp GDQP&AN cho học sinh, sinh viên; 4) Đẩy mạnh đầu tư cơ sởvật chất, thiết bị dạy học phục vụ cho môn học [82] Ngoài ra, trong bài viết

“Tăng cường GDQP-AN cho học sinh, sinh viên trong tình hình mới” [83], tác giả Nguyễn Thiện Minh khẳng định: “GDQP&AN cho học sinh, sinh

viên là nội dung học tập đặc thù trong các nhà trường, nhằm nâng cao nhậnthức, ý thức, trách nhiệm cho thế hệ trẻ đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.Trong tình hình hiện nay, công tác này càng trở nên quan trọng, cấp thiết”[83, tr.82] Theo đó, tác giả đề xuất “Để tiếp tục nâng cao chất lượng côngtác GDQP&AN cho học sinh, sinh viên, trong thời gian tới, các cơ sở giáodục - đào tạo cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục về vị trí, vai trò củacông tác GDQP&AN, trọng tâm là Chỉ thị 12-CT/TW, ngày 03/5/2007 của

Bộ Chính trị về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác

GDQP-AN trong tình hình mới”, Luật GDQP&GDQP-AN trong toàn ngành giáo dục đểthống nhất nhận thức, tư tưởng, hành động” [83, tr.83]

Năm 2015, tác giả Trần Danh Lực có bài viết “Giải pháp nâng cao

chất lượng giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên ở Đại học Quốc gia

Hà Nội” [79] Theo tác giả, để nâng cao chất lượng GDQP&AN cho sinh

viên, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của môn học, Đại học Quốc gia Hà Nội

cần phải giải quyết tốt 3 vấn đề: 1) Xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên có

đủ số lượng, chất lượng đạt chuẩn hóa; 2) Đẩy mạnh đổi mới nội dung chương trình, phương pháp dạy - học; 3) Đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất, từng

bước hiện đại hóa trang thiết bị dạy - học [79] Nghiên cứu các giải pháp

GDQP&AN ở phạm vi rộng hơn, tác giả Đàm Hữu Dũng có bài viết “Một số

giải pháp về GDQP&AN cho sinh viên hiện nay” [28] Trên cơ sở đánh giá khách

quan, chính xác thực trạng những thành tựu, hạn chế, bất cập của công tácGDPQ&AN cho học sinh, sinh viên, tác giả cũng đề xuất 4 giải pháp khác nhau

nhằm nâng cao chất lượng GDQP&AN, cụ thể: 1) Chú trọng xây dựng đội ngũ giảng viên đảm bảo cả về số lượng, chất lượng; 2) Cần nghiên cứu bổ sung nội dung, chương trình bảo đảm chất lượng và hấp dẫn người học; 3) Cần tiếp tục đổi

mới phương pháp dạy học; 4) Cần đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy

học [28].

Bên cạnh những công trình nghiên cứu trên, trong những năm gần đây,

còn có nhiều bài viết liên quan đến lĩnh vực GDQP&AN, như: “Bồi dưỡng

kiến thức quốc phòng - an ninh cho cán bộ các cấp của Đảng, Nhà nước và đoàn thể Trung ương” của tác giả Nguyễn Thế Trị [128]; “Giáo dục quốc phòng trong các trường cao đẳng và đại học - bốn vấn đề bức xúc cần tháo

gỡ từ cơ sở” của tác giả Lê Doãn Thuật [123]; “GDQP-AN cho học sinh, sinh viên - Một nội dung quan trọng của giáo dục, đào tạo trong thời kỳ mới” của tác

giả Nguyễn Minh Hiển [45]; “Nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng – an

ninh ở Trung tâm giáo dục quốc phòng Hà Nội I” của tác giả Nguyễn Ngọc Hiệp

[49]; “Một số vấn đề về đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục quốc

phòng – an ninh hiện nay” của tác giả Nguyễn Thành Đô [35]; “Công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên ở các trung tâm hiện nay” của tác giả

Lê Thanh Trì [129]; “Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nâng cao chất

lượng giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên” của tác giả Trịnh Tấn Hoài

[53]… Các bài viết trên đề cập đa chiều, trên nhiều góc độ, ở nhiều phạm vi, đốitượng khác nhau liên quan đến công tác GDQP&AN, nhưng nhìn chung các bàiviết này đều khẳng định GDQP&AN thuộc nội dung của nền giáo dục quốc gia,

là nội dung cơ bản trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân,

có ý nghĩa quan trọng trong chiến lược đào tạo con người mới xã hội chủ nghĩa

Một số bài viết đã khái quát được thực trạng và chất lượng GDQP&AN hiệnnay, trên cơ sở đó, chỉ ra được những phương hướng, giải pháp, yêu cầu để nângcao chất lượng GDQP&AN cho từng đối tượng, ở từng phạm vi nhất định.

2 Những công trình nghiên cứu về đào tạo, quản lý quá trình đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng và an ninh

Trong cuốn sách “Những quan điểm phương pháp luận về xây dựng học

thuyết giáo dục quân sự ở Nga” của tác giả V.P.Êrêmin xuất bản năm 1996

[38]; cuốn sách “Các vấn đề xã hội của giáo dục quân sự” của 2 tác giả là

E.G.Vapilin và Muliava viết năm 2001 [143], bước đầu đã phản ánh được yêucầu bức thiết của việc nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên ở các nhà trườngquân sự để thực hiện tốt nhiệm vụ GDQP cho thế hệ trẻ ở Nga trước sự vậnđộng, phát triển mau lẹ của tình hình quốc tế và đất nước Nga hiện nay

Khi nghiên cứu về việc đào tạo giáo viên GDQP&AN ở Pháp, trong bài

viết “Xu hướng xây dựng quốc phòng của một số nước trên thế giới hiện nay

(Tổng hợp qua tài liệu nước ngoài)” [47], tác giả Trung Hòa cho biết, do đặc

thù của hệ thống nền giáo dục Pháp chịu sự quản lý của 3 cơ quan riêng biệt,

cụ thể một số trường trực thuộc Chính phủ quản lý; một số trường trực thuộc

Bộ Giáo dục quản lý; số khác trực thuộc Bộ quốc phòng quản lý Chính vìvậy, việc đào tạo cũng như QLQTĐT giáo viên GDQP ở Pháp do từng cơquan riêng biệt này tự đảm nhiệm và tách biệt hẳn với các cơ quan khác Theo

đó, học sinh, sinh viên ở những nhà trường này khi học GDQP do chính giảngviên GDQP ở cơ quan đó đảm nhiệm giảng dạy [50]

Trong bài viết“Giáo dục quốc phòng ở Mỹ” [40], tác giả Ngụy Nhạc Giang nhận định: Ở Mỹ, ngay sau khi Quốc hội Mỹ đã thông qua "Luật

GDQP” năm 1958, GDQP được tổ chức bắt đầu ngay từ bậc tiểu học cho

đến đại học Trong các trường tiểu học, trung học sẽ có một sĩ quan thườngtrú chuyên trách thực hiện Ở cấp đại học, bất kỳ trường đại học nào cũngđều có tổ bộ môn GDQP và công việc của người sĩ quan này do từng nhàtrường và phía quân đội cùng quản lý Để đảm bảo được điều đó, việc đàotạo giáo viên GDQP nói chung, trong đó có QLQTĐT giáo viên GDQP

được thực hiện chặt chẽ với quy mô lớn hơn so với nhiều quốc gia kháctrên thế giới Hiện nay, QTĐT giáo viên GDQP ở Mỹ cơ bản do Bộ Quốcphòng đảm nhiệm Người học là những sĩ quan quân đội hoặc những ngườilính khi hết hạn nghĩa vụ quân sự có nguyện vọng sẽ được học tập tại mộttrường chuyên đào tạo giáo viên GDQP Việc quản lý xây dựng chươngtrình, NDĐT của đối tượng này có sự khác nhau tùy theo vị trí giảng dạycủa từng học viên sau khi tốt nghiệp ra trường [40]

Nghiên cứu về việc đào tạo, QLQTĐT giáo viên GDQP ở Trung Quốc,

trong bài viết “Giáo dục quốc phòng trong các nhà trường ở Trung Quốc”

[89], tác giả Nguyễn Nghĩa cho rằng: việc tuyển dụng đội ngũ giáo viên giảngdạy kiến thức GDQP ở các nhà trường tương đối chặt chẽ, chủ yếu gồm haihình thức: 1) Tuyển chọn những người được đào tạo chính quy, hiện đang làgiảng viên giảng dạy ở các học viện, trường đại học quân sự đảm nhiệm; 2)Những sĩ quan ở từng đơn vị quân đội, sau một thời gian được đào tạo, bồidưỡng nghiệp vụ sư phạm quân sự ở các trường quân sự đảm nhiệm [89]

Đi sâu nghiên cứu về QLQTĐT giáo viên GDQP với tư cách là một nội

dung quan trọng của hoạt động GDQP, trong bài viết “Giáo dục quốc phòng

một số nước” [39], tác giả Đức Giang và Quốc Ân đã dành phần lớn nội dung

để bàn về QLQTĐT giáo viên GDQP ở 3 quốc gia là Malaixia, Hàn Quốc,

Nhật Bản Trong đó, đối với Malaixia và Hàn Quốc, tác giả khẳng định việc QLQTĐT giáo viên GDQP được thực hiện theo hai mô hình riêng biệt Thứ

nhất, từng trường đại học sẽ lựa chọn ĐNGV của trường mình, sau đó bồi

dưỡng những kiến thức chuyên sâu về lý thuyết các hoạt động quân sự ở các

nhà trường quân sự Thứ hai, Bộ Quốc phòng sẽ lựa chọn những sĩ quan quân

đội có năng lực chuyên môn, năng khiếu sư phạm để đưa đi bồi dưỡng thêm vềnghiệp vụ sư phạm Trên cơ sở đó, nhà nước sẽ đầu tư xây dựng các trung tâmGDQP cho học sinh, sinh viên; tuy nhiên, tư nhân đứng ra thực hiện quản lý Cáchọc phần lý thuyết do giảng viên các trường đại học giảng dạy, các học phần thựchành do sĩ quan quân đội giảng dạy Cũng trong nghiên cứu này, khi đề cập đến

quá trình đào tạo giáo viên GDQP ở Nhật Bản, các tác giả cho rằng, ở Nhật Bảnkhông có trường chuyên biệt đào tạo giáo viên đảm nhiệm nhiệm vụ GDQP chohọc sinh, sinh viên, mà lực lượng này được các trung tâm GDQP trực tiếp tuyểnchọn từ những ứng cử viên là sĩ quan các đơn vị khác nhau thuộc Lực lượngphòng vệ Nhật Bản hoặc do trực tiếp Bộ Quốc phòng Nhật bản chỉ định.

Ở nước ta, ngay từ những năm 60 của thế kỷ XX, để chuẩn bị chothế hệ trẻ có tâm thế, kỹ năng quân sự sẵn sàng tham gia bảo vệ Tổ quốc,ngày 28/12/1961, Hội đồng Chính phủ (nay là Chính phủ) đã ban hành

Nghị định số 219/CP “Về việc huấn luyện quân sự cho quân nhân dự bị

và dân quân tự vệ” [57] Theo đó, việc đào tạo giáo viên GDQP thực

hiện theo hai hình thức, tương đương 2 loại đối tượng đầu vào: Một là, sĩ

quan ở các cơ quan quân sự địa phương được đào tạo trở thành giáo viênGDQP&AN giảng dạy ở các trường THPT và trung cấp chuyên nghiệp

Hai là, các sĩ quan quân đội biệt phái đào tạo trở thành giáo viên

GDQP&AN giảng dạy ở các trường đại học và cao đẳng Trên cơ sở đó,việc nghiên cứu những vấn đề liên quan đến QTĐT giáo viên GDQP từngbước được các nhà khoa học, những người làm công tác quản lý giáo dụcquan tâm nghiên cứu Tuy nhiên, trong giai đoạn này, các công trìnhnghiên cứu chủ yếu mang tính khái lược, đề cập chung chung, chưa cócông trình nào thực sự nghiên cứu có tính khoa học, hệ thống, chuyên sâu

Sau khi đất nước tiến hành công cuộc đổi mới, để đáp ứng với yêu cầucủa sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, vấn đề đào tạo giáo viênGDQP&AN nói chung, QLQTĐT giáo viên GDQP&AN nói riêng từng bướcđược quan tâm, coi trọng Đặc biệt, bước sang thế kỷ 21, vấn đề này ngàycàng thu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiều lãnh đạo, các chuyên giahoạch định chính sách, nhà nghiên cứu và những người làm công tác quản lýgiáo dục ở nước ta, cụ thể:

Năm 2003, trong đề tài khoa học cấp Bộ “Những giải pháp phát triển

giáo viên giáo dục quốc phòng” [60], tác giả Nguyễn Văn Huận khẳng định rõ

vị trí, vai trò của đội ngũ giáo viên là những người quyết định đến chất lượngGDQP Trên cơ sở đánh giá thực trạng đội ngũ giáo viên GDQP, đề tài đã xâydựng 06 nhóm giải pháp khác nhau, trong đó xác định “Giải pháp tạo nguồn giáoviên GDQP cho các trường đại học, cao đẳng” là giải pháp quan trọng nhấtnhằm phát triển đội ngũ giáo viên GDQP hiện nay Theo tác giả, để thực hiệnđược giải pháp này “Cần đẩy mạnh nhiệm vụ đào tạo chính quy, bồi dưỡng giáoviên GDQP đáp ứng nhiệm vụ trước mắt và lâu dài của sự nghiệp giáo dục vàbảo vệ Tổ quốc Muốn vậy, Bộ Quốc phòng, Bộ GD&ĐT phải quan tâm kiệntoàn về tổ chức, chăm lo bồi dưỡng kiến thức, năng lực, bổ sung đủ cán bộ quản

lý, giảng viên để họ có thể hoàn thành tốt các nhiệm vụ đặt ra” [60]

Với quan điểm làm tốt QLQTĐT giáo viên GDQP là một trong nhữngyếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng GDQP cho học sinh, sinh

viên, năm 2004, tác giả Hà Văn Công đã chủ trì nghiên cứu đề tài khoa học cấp Bộ “Một số giải pháp nâng cao chất lượng giảng dạy giáo dục quốc

phòng trong các trường đại học, cao đẳng” [23] Năm 2009, tác giả Lê Văn

Nghệ chủ trì nghiên cứu đề tài khoa học cấp Bộ “Nghiên cứu đề xuất giải

pháp đồng bộ hóa công tác quốc phòng, an ninh ở các trường đại học, cao đẳng và trung tâm GDQP-AN” [87] Trong hai công trình này, các tác giả đều

cho rằng việc đảm bảo tốt ĐNGV giảng dạy GDQP&AN ở các trường đạihọc, cao đẳng được coi là yếu tố mang tính quyết định đến nâng cao chấtlượng GDQP&AN cho sinh viên Theo đó, các trường đại học được giaonhiệm vụ đào tạo giáo viên GDQP&AN theo Chỉ thị 08/2002/CT-BGDĐTngày 20/3/2002 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cần phải đặc biệt quan tâm đếnviệc nâng cao chất lượng, hiệu quả QLQTĐT giáo viên GDQP&AN

Năm 2005, trong đề tài khoa học cấp nhà nước “Đổi mới giáo dục

quốc phòng trong hệ thống giáo dục quốc gia” [145] do tác giả Lê Minh Vụ

chủ trì, đã coi giải pháp xây dựng đội ngũ giáo viên GDQP là giải pháp giữvai trò đặc biệt quan trọng đến nâng cao chất lượng GDQP trong hệ thốnggiáo dục quốc gia Trong giải pháp này, theo tác giả cần phải kết hợp chặt

chẽ giữa mô hình đào tạo đội ngũ sĩ quan quân đội biệt phái ở các trung tâmGDQP&AN hiện nay với việc phát triển mô hình đào tạo giáo viênGDQP&AN theo hình thức chính quy tập trung Đây được coi là vấn đềmang tính chiến lược, lâu dài góp phần quyết định đến phát triển đội ngũgiáo viên GDQP&AN đáp ứng tốt với thực tiễn GDQP trong hệ thống giáodục quốc gia hiện nay.

Trong bài viết “Về xây dựng đội ngũ giáo viên giáo dục quốc phòng

cho học sinh, sinh viên trong các nhà trường hiện nay” [107], tác giả Trần

Đăng Thanh đã đề xuất: “Để xây dựng đội ngũ giáo viên GDQP ngang tầmvới sự phát triển của giáo dục đại học, cần tiếp tục mở rộng đào tạo dài hạn giáoviên GDQP tại các trường ĐHSP, các trung tâm GDQP, kết hợp với Bộ Quốcphòng tiến hành đào tạo tại các học viện, nhà trường quân đội để sớm có độingũ giáo viên đủ trình độ, trẻ, khỏe, cống hiến được lâu dài, góp phần từngbước chuẩn hóa đội ngũ giáo viên GDQP Tiếp tục đào tạo bổ sung nâng caotrình độ tương ứng với bậc học để tăng cường giáo viên có học vị cho cáctrường đại học và trung tâm GDQP Ngoài ra, trong quá trình thực hiện cầntận dụng nguồn tại chỗ, lựa chọn giáo viên các môn Giáo dục công dân, Lịch

sử, Thể chất, hoặc những sĩ quan trong quân đội, những người đã qua quânngũ chuyển ngành để đào tạo giáo viên GDQP” [107, tr.102]

Đi sâu vào nghiên cứu về phương pháp giảng dạy môn học GDQP&AN,năm 2005, tập thể các tác giả Lê Văn Nghệ, Đồng Xuân Quách, Đặng Đức

Thắng đã viết cuốn sách “Phương pháp giảng dạy môn giáo dục quốc phòng”

[85] Cuốn sách này được các tác giả trình bày theo 4 chương khác nhau, baogồm: Chương 1 - Phương pháp giảng dạy GDQP - AN là một khoa học Chương

2 - Nội dung, chương trình GDQP - AN các trường THPT đến đại học Chương

3 Lý luận chung về phương pháp giảng dạy môn GDQP AN Chương 4 Hình thức tổ chức và phương pháp giảng dạy các nội dung GDQP - AN Nhìnchung, mặc dù không đề cập trực tiếp đến các vấn đề xung quanh đến QLQTĐT

-giáo viên GDQP&AN Tuy nhiên, những nội dung trong cuốn sách được coi lànhững định hướng quan trọng trong chỉ đạo đổi mới chương trình, PPĐT giáoviên GDQP&AN ở các trường đại học hiện nay.

Năm 2011, tác giả Vũ Thanh Tùng có bài viết, nghiên cứu chuyên sâu

về "Quản lý hoạt động dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh ở các

trường đại học" [140] Trong bài viết này, tác giả đã khẳng định rõ vị trí, vai

trò của “Quản lý hoạt động dạy học môn giáo dục quốc phòng – an ninh làmột nội dung quan trọng đối với các trường đại học hiện nay” Trên cơ sở đó,tác giả đã chỉ ra 4 yêu cầu nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý hoạtđộng dạy học môn GDQP-AN trên các vấn đề như: xây dựng kế hoạch dạyhọc, thiết kế chương trình, nội dung dạy học, nâng cao chất lượng ĐNGV vàquản lý các phương tiện, kỹ thuật dạy học…

Tiếp cận dưới góc độ chuyên ngành Lịch sử Đảng, trong luận án tiến sĩ

“Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo công tác giáo dục quốc phòng cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng từ năm 2001 đến năm 2010” [41], tác giả

Trần Hồng Hải đã khái quát rõ nét những chủ trương, quan điểm chỉ đạo củaĐảng ta đối với công tác GDQP&AN trong lịch sử, nhất là giai đoạn 2001 đếnnăm 2010 Đặc biệt, tác giả đã đưa ra được 5 bài học kinh nghiệm khác nhau màĐảng ta thực hiện nhiệm vụ lãnh đạo công tác GDQP cho sinh viên ở các trườngđại học, cao đẳng Trong đó, nhấn mạnh tới bài học “Phải luôn chăm lo, coitrọng công tác xây dựng, phát triển ĐNGV GDQP cho sinh viên các trường đạihọc, cao đẳng…Việc chăm lo, xây dựng phát triển ĐNGV được tiến hành trênmọi mặt: phẩm chất, năng lực, chế độ, chính sách, bảo đảm người giáo viên pháttriển toàn diện, phát huy tốt nhất khả năng trong công tác Đồng thời, phải chủđộng, nắm bắt kịp thời yêu cầu, xu thế của thực tiễn, từ đó khẩn trương đào tạo,

bổ sung và nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên, giảng viên giảng dạy môn họcGDQP, đội ngũ CBQL giáo dục trong các trường dạy nghề, trung học chuyênnghiệp, cao đẳng, đại học” [41]

Nghiên cứu thực tiễn đào tạo giáo viên GDQP&AN ở một trường đại

học cụ thể, tác giả Lê Văn Nghệ có bài viết “Đào tạo giáo viên giáo dục

quốc phòng – an ninh ở Trung tâm giáo dục quốc phòng Hà Nội 2” [88].

Trong bài viết này, tác giả đi sâu vào nghiên cứu những bài học kinh nghiệmtrong đào tạo giáo viên GDQP&AN theo hình thức ghép môn trình độ đạihọc, hệ đào tạo chính quy, tập trung 4 năm và cấp bằng cử nhân sư phạmngành Thể dục Thể thao - GDQP và ngành Giáo dục Công dân - GDQPtrong thời gian từ 2004 - 2010 Theo tác giả, để nâng cao chất lượng đào tạogiáo viên GDQP&AN trong thời gian tới, Trung tâm GDQP Hà Nội 2 cầnphát huy có hiệu quả 4 bài học kinh nghiệm, cụ thể: 1) Cần tập trung xâydựng ĐNGV có đủ số lượng, chất lượng cao, coi đó là nhiệm vụ quan trọnghàng đầu và có tính cấp thiết hiện nay; 2) Xây dựng nội dung, chương trìnhtheo hướng “cơ bản, hiện đại”; 3) Tích cực đổi mới phương pháp dạy học; 4)Coi trọng công tác đảm bảo cơ sở vật chất [88]

Ở phạm vi rộng hơn, tác giả Nguyễn Thành Đô trong bài viết “Giải

pháp đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng – an ninh” [36] đã khẳng định:

“Việc đẩy mạnh công tác đào tạo nhằm chuẩn hóa đội ngũ giáo viênGDQP&AN là vấn đề cấp thiết hiện nay” [36] Trên cơ sở đó, tác giả chỉ rõ:

“Để tránh tình trạng sau đào tạo nhiều nơi đủ giáo viên GDQP&AN nhưngvẫn mất cân đối về cơ cấu, hoặc sinh viên ra trường không được sử dụng hay

sử dụng không đúng nghề, các nhà trường, địa phương cần tiến hành rà soát,thống kê số lượng, chất lượng đội ngũ giáo viên GDQP&AN, trên cơ sở đóxây dựng kế hoạch đào tạo khoa học, sát thực tiễn” [36, tr.35]

Tiếp cận dưới góc độ khoa học Quản lý giáo dục, trong luận án tiến sĩ

“Quản lý giáo dục quốc phòng – an ninh cho sinh viên các trường đại học Việt Nam trong bối cảnh mới” [126], tác giả Hoàng Văn Tòng dựa trên việc

xây dựng hệ thống cơ sở lý luận đã làm rõ được thực trạng quản lýGDQP&AN cho sinh viên các trường đại học, đề xuất 5 giải pháp khác nhau

có tính khả thi, phù hợp với thực tiễn quản lý GDQP&AN trong tình hình

hiện nay Trong các giải pháp đề xuất, tác giả cho rằng “Quản lý phát triển

đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên GDQP-AN” là một trong những giải pháp

quan trọng hàng đầu Để thực hiện được giải pháp này, theo tác giả cần đặcbiệt quan tâm đến việc đào tạo giáo viên Theo đó, nguồn giảng viên đượcthực hiện theo hai hướng: 1) Là sĩ quan tốt nghiệp các học viện, trường sĩquan thuộc Bộ Quốc phòng có trình độ chuyên môn phù hợp, đã có thời giantrực tiếp quản lý, giảng dạy tại các nhà trường quân đội và quân hàm thấpnhất từ đại úy đến trung tá (là phù hợp nhất); 2) Bộ GD&ĐT phối hợp với BộQuốc phòng cùng các Bộ, ngành liên quan mở mã ngành đào tạo giáo viênGDQP&AN cho các trường đại học, cao đẳng tại một số trường ĐHSP (đàotạo giai đoạn 1) và học viện, trường sĩ quan (đào tạo giai đoạn 2) Nguồntuyển sinh là sinh viên tốt nghiệp các trường đại học được đào tạo thêm 2 năm

và được cấp bằng đại học chính quy thứ 2 ngành GDQP&AN Đội ngũ nàychuyên trách giảng dạy GDQP&AN, đồng thời, làm công tác quốc phòng,quân sự địa phương tại các nhà trường [126]

Gần đây nhất, trong bài viết “Đào tạo giáo viên, giảng viên giáo dục

quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Chính trị” [112], tác giả Phùng Văn

Thiết nhận định: “đào tạo giáo viên, giảng viên GDQP&AN là nhiệm vụ mới;đối tượng, phạm vi tuyển sinh liên quan đến nhiều địa phương và cơ sở giáodục” [112, tr.85] Đồng thời, trên cơ sở kết quả đào tạo 5 khóa hệ văn bằng 2,thời gian đào tạo 18 tháng và 24 tháng; 01 khóa đào tạo hệ 4 năm, tác giả đãđưa ra một số kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng đào tạo giáo viênGDQP&AN ở Trường Đại học Chính trị, trong đó nhấn mạnh: “Trên cơ sởchương trình khung của Bộ GD&ĐT, Nhà trường chủ động nghiên cứu, xâydựng nội dung, chương trình tổng thể, kế hoạch bài giảng, đề cương chi tiếttừng môn học phù hợp với từng đối tượng đào tạo… Trong quá trình tổ chứcđào tạo, Nhà trường thường xuyên rà soát, phát hiện những bất cập trong nộidung, chương trình đào tạo để kịp thời điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp; tậptrung theo hướng tăng thời gian học thực hành, gắn lý luận với thực tiễn, gắn

học tập với rèn luyện, chú trọng truyền thụ kinh nghiệm, rèn luyện các kỹnăng, phẩm chất của người giáo viên, giảng viên GDQP&AN Để tạo điềukiện thuận lợi trong việc tổ chức quản lý, đào tạo, Nhà trường chủ động xâydựng cho đối tượng này những quy định riêng Đồng thời, xây dựng lịch huấnluyện, tổ chức hiệp đồng, điều hành huấn luyện khoa học, hợp lý, tạo điềukiện cho công tác giảng dạy của các khoa chuyên ngành; giúp học viên họctập, tiếp thu kiến thức, rèn luyện kỹ năng sư phạm cần thiết đạt hiệu quả caohơn, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo” [112, tr.86 ].

Bên cạnh các công trình tiêu biểu trên, còn có nhiều công trình khác đềcập đến đào tạo, QLQTĐT giáo viên GDQP&AN Những công trình này chủyếu là đề tài khoa học các cấp, bài tham luận ở các hội thảo khoa học, bài báođược đăng tải trên các tạp chí khoa học chuyên ngành Nội dung nghiên cứuthường đề cập đến đào tạo, QLQTĐT giáo viên GDQP&AN với tư cách làmột trong những giải pháp, yêu cầu, một vấn đề cụ thể nhằm nâng cao chấtlượng GDQP&AN cho các đối tượng ở nước ta hiện nay, như: Đề tài khoahọc cấp cơ sở Viện Khoa học xã hội và nhân văn quân sự - Bộ Quốc phòng

“Giáo dục quốc phòng cho cán bộ, học sinh, sinh viên các trường đại học

hiện nay” [43] do Phạm Xuân Hảo làm chủ nhiệm; bài viết “Giải pháp nâng cao chất lượng công tác giáo dục quốc phòng – an ninh cho học sinh trung học phổ thông” của tác giả Hoàng Văn Tòng [125] … Nhìn chung, các công

trình này đều khẳng định sự cần thiết của việc đào tạo giáo viên GDQP&ANhiện nay Theo đó, Nhà nước cần phải có chủ trương mở rộng và tăng cườngviệc đào tạo giáo viên GDQP&AN giống như đào tạo các ngành giáo viên kháctrong hệ thống giáo dục quốc dân

3 Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài và những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết

3.1 Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Qua tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài, tácgiả luận án rút ra một số vấn đề cơ bản sau:

Một là, việc nghiên cứu các vấn đề liên quan đến GDQP&AN nói chung

luôn được các quốc gia trên thế giới quan tâm nghiên cứu, tiếp cận dưới nhiềugóc độ, đề cập đa chiều trên nhiều khía cạnh đảm bảo tương đối hoàn chỉnh,khoa học, hệ thống, chuyên sâu cả trên phương diện lý luận cũng như thực tiễn

Ở nước ta, cho đến hiện nay, những công trình này đã khẳng định được vị trí, vaitrò, sự cần thiết của GDQP&AN đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc;khái quát và chỉ rõ được những vấn đề thực tiễn đã và đang đặt ra đối vớiGDQP&AN Đặc biệt, đã xuất hiện nhiều công trình nghiên cứu, chỉ ra nhữngphương hướng, biện pháp nhằm nâng cao chất lượng GDQP&AN cho các đốitượng, nhất là học sinh, sinh viên ở các trường từ THPT đến đại học

Hai là, trong những năm gần đây, vấn đề đào tạo và QLQTĐT giáo viên

GDQP&AN ngày càng được các quốc gia trên thế giới coi trọng Trên cơ sở đó,khi bàn đến QLQTĐT giáo viên GDQP&AN, mỗi tác giả ở từng quốc gia khácnhau đều có những cách nhìn nhận, đánh giá riêng Tuy nhiên, nhìn chung, cáccông trình này đều coi đây là một yêu cầu, giải pháp quan trọng nhằm phát triểnđội ngũ giáo viên GDQP&AN Từ đó, có những đề xuất trong xây dựng các môhình QLQTĐT giáo viên GDQP&AN riêng biệt, có tính đặc thù, phù hợp vớiđiều kiện, hoàn cảnh, yêu cầu, nhiệm vụ của GD&ĐT; đường lối chính trị, chiếnlược quốc phòng - an ninh từng quốc gia

Ba là, ở nước ta, những công trình nghiên cứu về đào tạo và QLQTĐT

giáo viên GDQP&AN đáp ứng yêu cầu thực tiễn, theo thời gian xuất hiệnngày càng nhiều Đặc biệt, có nhiều công trình đã đi sâu vào khai thác dướigóc độ của khoa học quản lý giáo dục Những công trình này đã khái quátđược vị trí, vai trò, nêu bật được một số vấn đề về bản chất của đào tạo vàQLQTĐT giáo viên GDQP&AN hiện nay Một số công trình đã chỉ ra nhữngyêu cầu trong đào tạo và QLQTĐT giáo viên GDQP&AN với tư cách là mộtgiải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên GDQP&AN ở cáctrường đại học hoặc là một biện pháp trong thực hiện quản lý phát triểnĐNGV giảng dạy môn học GDQP&AN… Tất cả những vấn đề trên được coi

là cơ sở quan trọng để tác giả kế thừa, vận dụng vào giải quyết các vấn đề về

lý luận và thực tiễn mà luận án đã và đang đặt ra

Tuy nhiên, tiếp cận dưới góc độ của khoa học quản lý giáo dục, có thể

thấy, cho đến hiện nay có rất ít công trình nghiên cứu bàn về QLQTĐT giáoviên GDQP&AN một cách đầy đủ, hệ thống Trong đó, chưa có bất kỳ mộtcông trình nào nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề QLQTĐT giáo viênGDQP&AN ở các trường đại học với đối tượng đào tạo chính quy, tập trungthời gian 4 năm Những công trình nghiên cứu khi bàn về QLQTĐT giáo viênGDQP&AN đã được công bố thường chỉ được đề cập với tư cách là một nộidung của khía cạnh nhỏ trong các nhiệm vụ nghiên cứu nhất định ở từng đề tài;chưa có công trình nào chỉ ra được nội dung, những đặc điểm khác biệt củaQLQTĐT giáo viên GDQP&AN so với QLQTĐT giáo viên ở các ngành nghềkhác; chưa chỉ ra được những phương hướng, đề xuất các biện pháp, yêu cầu cụthể có tính khả thi cao trong QLQTĐT giáo viên GDQP&AN, từ đó góp phầnnâng cao chất lượng đào tạo giáo viên GDQP&AN đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ

mà thực tiễn đã và đang đặt ra… Do đó, có thể nhận định, việc nghiên cứuQLQTĐT giáo viên GDQP&AN nói chung, với đối tượng đào tạo dài hạn, chínhquy tập trung 4 năm nói riêng mới chỉ dừng lại ở bước đầu, mà chưa đi vàonghiên cứu, phân tích đảm bảo tính hệ thống, khoa học, chuyên sâu cả trênphương diện lý luận cũng như thực tiễn

3.2 Những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết

Đề tài “Quản lý QTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học hiện nay”

sẽ tiếp tục đi vào nghiên cứu, giải quyết những vấn đề trên cả hai phương diện lý luận

và thực tiễn trong QLQTĐT giáo viên GDQP&AN mà các công trình khoa họctrước đó chưa đề cập hoặc đề cập chưa đầy đủ Cụ thể trên các khía cạnh sau:

Một là, trên cơ sở các công trình đã được nghiên cứu, luận án tiếp tục

nghiên cứu để bổ sung, làm rõ những khái niệm công cụ liên quan đến đào tạo,QTĐT, QLQTĐT giáo viên đảm bảo phù hợp với xu thế phát triển giáo dục ởtrong nước cũng như trên thế giới; chỉ ra được những đặc thù riêng trong QTĐT,QLQTĐT giáo viên GDQP&AN so với các đối tượng đào tạo giáo viên khác…

Từ đó, xây dựng nên khái niệm, phân tích bản chất, chỉ rõ những nhân tố tácđộng đến QLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học hiện nay.

Hai là, trong tất cả các công trình nghiên cứu được công bố, chưa có công

trình nào đánh giá cụ thể được thực trạng QTĐT và QLQTĐT giáo viênGDQP&AN Do đó, công trình này sẽ tiếp tục đi vào chỉ rõ thực trạng QTĐT vàQLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học thời gian qua Trên cơ sởphân tích thực trạng, tìm hiểu nguyên nhân, công trình sẽ nêu ra những yêu cầu cụthể, những rào cản, vướng mắc trong QLQTĐT Đây được coi là vấn đề mới, là cơ

sở quan trọng để các chủ thể ở từng trường đại học, cũng như các cấp, ngành liênquan có sự nhìn nhận đúng đắn, khách quan thực tiễn về QTĐT và QLQTĐT giáoviên GDQP&AN hiện nay

Ba là, mặc dù, trong một số công trình nghiên cứu trước đó có đề cập đến

một số vấn đề về đào tạo và QLQTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trường đạihọc, nhưng những công trình này mới chỉ dừng lại ở việc đưa ra những yêu cầumang tính chung chung hoặc là một nội dung nhỏ trong một biện pháp nhất địnhnhằm nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên GDQP&AN, còn việc chỉ ra nhữngbiện pháp, yêu cầu cụ thể trong QLQTĐT giáo viên GDQP&AN như thế nào thìchưa có công trình nào đề cập một cách trực tiếp, rõ ràng Tình hình đó đặt racho luận án phải đề xuất và phân tích, làm rõ các biện pháp QLQTĐT giáo viênGDQP&AN ở các trường đại học hiện nay sát với thực tiễn, đúng đối tượng, cótính thiết thực, khả thi cao Đây được coi là vấn đề cốt lõi, không chỉ góp phầnnâng cao chất lượng, hiệu quả QLQTĐT cũng như toàn bộ QTĐT giáo viênGDQP&AN, mà nó còn trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ở từngtrường đại học đáp ứng yêu cầu của đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT của đấtnước; yêu cầu đào tạo đội ngũ giáo viên GDQP&AN có đầy đủ phẩm chất, nănglực hoàn thành tốt nhiệm vụ thực tiễn đặt ra

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO

GIÁO VIÊN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH

1.1 Những vấn đề lý luận về quá trình đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng và an ninh

1.1.1 Các khái niệm cơ bản về quá trình đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng và an ninh

1.1.1.1 Khái niệm giáo viên giáo dục quốc phòng và an ninh

Theo Từ điển Tiếng Việt, “Giáo viên là người dạy học ở bậc phổ thônghoặc tương đương” [94, tr 511] Đồng thời, theo Điều 70 của Luật Giáo dụcnước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2005 quy định “Nhà giáo giảngdạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi làgiáo viên [99] Cũng theo Luật giáo dục được sửa đổi, bổ sung ngày 29/11/2009xác định: “Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông,giáo dục nghề nghiệp trình độ sơ cấp nghề, trung cấp nghề, trung cấp chuyênnghiệp gọi là giáo viên" [100] Điều đó cho thấy, giáo viên là một nghề nghiệp

cụ thể, họ là những người trực tiếp thực hiện giáo dục những phẩm chất nhâncách; truyền thụ những kinh nghiệm, kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng và năng lựcsáng tạo cho một đối tượng nhất định Từ những vấn đề trên, có thể nhận định:

Giáo viên GDQP&AN là nhà giáo giảng dạy môn GDQP&AN

ở các trường THPT, trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề Nhà giáo giảng dạy môn GDQP&AN ở các trường đại học và cao đẳng được gọi chung là giảng viên.

Giáo viên GDQP&AN là nhà giáo, có chức trách, nhiệm vụ và quyềnlợi theo quy định hiện hành của Nhà nước đối với giáo viên cùng cấp họcnói chung Tuy nhiên, do đặc thù của môn học GDQP&AN, cho nên, giáoviên GDQP&AN lại có những yêu cầu về phẩm chất, năng lực, cũng như các

chế độ đãi ngộ đặc thù riêng, khác biệt so với giáo viên giảng dạy nhữngmôn học khác, cụ thể:

Theo Thông tư Liên tịch số BCA-BNV-BTC về quy định chế độ, chính sách đối với cán bộ quản lý, giáoviên, giảng viên GDQP&AN đã khẳng định: “Giáo viên GDQP&AN đượchưởng chế độ trang phục GDQP&AN hàng năm và được hưởng 1% mứclương cơ sở cho 01 tiết giảng, giờ giảng” [114] Đồng thời, “Giáo viênGDQP&AN phải có sức khẻo đáp ứng được yêu cầu giảng dạy thực hành cácđộng tác kỹ thuật, chiến thuật, điều lệnh” [113]

15/2015/TTLT-BGDĐT-BLĐTBXH-BQP-1.1.1.2 Khái niệm quá trình đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng và anh ninh

Thuật ngữ đào tạo, theo Từ điển Bách khoa Việt Nam được hiểu là “Quátrình tác động đến một con người làm cho con người đó lĩnh hội và nắm vữngtri thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách có hệ thống để chuẩn bị thích nghi với cuộcsống và kỹ năng nhận một sự phân công lao động xã hội nhất định, góp phầncủa mình vào sự phát triển xã hội, duy trì và phát triển nền văn minh loàingười Về cơ bản, đào tạo là giảng dạy và học tập trong nhà trường, gắn vớiđạo đức, nhân cách…” [93, tr.735] Như vậy, thuật ngữ đào tạo thường gắn vớivấn đề đào tạo nghề nghiệp, đó là hoạt động của xã hội tác động đến con ngườinhằm chuẩn bị cho con người có đầy đủ kiến thức, kỹ năng và những phẩmchất nhân cách cần thiết để tham gia vào các hoạt động nghề nghiệp trên cơ sởphân công lao động xã hội nhất định Đào tạo là quá trình tác động của các chủthể đào tạo đến đối tượng được đào tạo nhằm chuẩn bị cho đối tượng đào tạonhững phẩm chất, năng lực cần thiết về một ngành nghề theo mục tiêu đào tạo

đã xác định Tuy nhiên, đào tạo có những điểm khác biệt với dạy nghề đơnthuần (ở góc độ truyền nghề) ở khía cạnh nó luôn được gắn với nhà trường,được tổ chức trong nhà trường - một thiết chế giáo dục

Theo giáo trình “Giáo dục học quân sự” quan niệm “Quá trình đàotạo ở các nhà trường là một quá trình sư phạm tổng thể hướng vào hình thành

cả phẩm chất và năng lực cho học viên ” [127, tr.25] Còn “Quá trình sưphạm nhà trường quân sự là một quá trình tổng thể của các hoạt động dạy học

- giáo dục, phát triển và chuẩn bị tâm lý cho học viên, được tổ chức có mụcđích, có kế hoạch dựa trên những cơ sở khoa học giáo dục, do các nhà giáodục lãnh đạo nhằm đào tạo, bồi dưỡng người sĩ quan phát triển theo yêu cầucủa quân đội trong từng giai đoạn lịch sử ” [127 tr.21]

Khi đề cập đến thuật ngữ QTĐT, tác giả Hà Thế Ngữ cho rằng “Qúa trìnhđào tạo còn được gọi là quá trình giáo dục hoặc quá trình sư phạm Gọi như vậy đểnhấn mạnh đến đặc trưng của quá trình, bởi việc nhà sư phạm tổ chức và điều

khiển quá trình trên cơ sở khoa học giáo dục” [91, tr.32] Cũng đề cập đến

vấn đề này, tác giả Vũ Duy Hiền đưa ra quan niệm: “Quá trình đào tạo là một

hệ thống bao gồm nhiều yếu tố cùng vận động trong các mối quan hệ qua lạimật thiết với nhau, là sự hoạt động của người dạy, người học và các tổ chức

sư phạm của nhà trường trong việc thực hiện các kế hoạch, chương trìnhnhằm đạt được mục tiêu đào tạo đã quy định Quá trình đào tạo hiểu theonghĩa hẹp là quá trình dạy - học, do nhà trường tổ chức, quản lý, chỉ đạo, là

bộ phận cấu thành chủ yếu nhất trong toàn bộ hoạt động của một nhà trường”[48, tr.19 – 20] Còn theo tác giả E.X.Polat khẳng định “Quá trình đào tạo -

đó là sự hiện thực hoá hệ đào tạo đã được thiết kế trong hoạt động cụ thể cùngnhau giữa người dạy với người học của bất cứ cơ sở giáo dục nào Tương tự,QTĐT là việc tổ chức các giờ học cụ thể phù hợp logic của hoạt động nhậnthức, là thực hiện các hình thức kiểm tra, đánh giá khác nhau, là các hànhđộng tương hỗ giữa thầy với trò và giữa người học với nhau" [95, tr.23]

Với cách tiếp cận này cho thấy, trong một cơ sở đào tạo nhất định,QTĐT được cấu thành chủ yếu bởi quá trình dạy học và quá trình giáo dục(theo nghĩa hẹp) để thực hiện đồng thời ba nhiệm vụ cơ bản: dạy người, dạynghề và dạy phương pháp Tương ứng với đó là ba mục tiêu: thái độ, kiếnthức - kỹ năng và phương pháp Đồng thời, toàn bộ QTĐT được thực hiện

dựa trên QTĐT trên lớp và QTĐT ngoài lớp, ngoài nhà trường Trong đó,QTĐT (quá trình dạy học và quá trình giáo dục) được tiến hành trên lớp(có thời gian, không gian, địa điểm nhất định) theo các MTĐT , khung kếhoạch giảng dạy và chương trình các học phần, môn học, chuyên đề, môđun

đã được các cơ quan quản lý giáo dục cấp trên quy định Còn QTĐT ngoàilớp, ngoài nhà trường nghĩa là được thực hiện ngoài giờ lên lớp và ở bênngoài nhà trường, không nhất thiết phải theo đơn vị lớp, bao gồm các hoạtđộng như: tự học ngoài giờ lên lớp, sinh hoạt hướng nghiệp, sinh hoạt tập thể,sinh hoạt câu lạc bộ, hoạt động chính trị - xã hội…

Trong phạm vi luận án này, chúng tôi tiếp cận theo quan niệmQTĐT ở các nhà trường là một quá trình sư phạm tổng thể được hợpthành bởi hai quá trình bộ phận là quá trình dạy học và quá trình giáo dục(nghĩa hẹp) với mục tiêu là đào tạo người học có đủ phẩm chất và nănglực cần có theo yêu cầu về một ngành nghề đã xác định Do đó, có thểthấy, xét về bản chất, QTĐT là lôgic các giai đoạn phát triển về phẩmchất, năng lực của người học dưới sự tổ chức, điều khiển của đội ngũ cán

bộ, giảng viên theo mục tiêu, chương trình, kế hoạch xác định Quá trìnhphát triển các phẩm chất và năng lực của người học được diễn ra tuần tự

từ thấp đến cao, từ chưa hoàn thiện đến hoàn thiện trong điều kiện sưphạm xác định nhằm thực hiện MTĐT

Từ những vấn đề trên, có thể quan niệm về QTĐT giáo viênGDQP&AN ở các trường đại học như sau:

Quá trình đào tạo giáo viên GDQP&AN các trường đại học

là quá trình sư phạm tổng thể có mục đích, có tổ chức của các nhà trường, được hợp thành bởi hai quá trình bộ phận là quá trình dạy học

và quá trình giáo dục (nghĩa hẹp) với mục tiêu là đào tạo người học có đầy

đủ những phẩm chất, năng lực cần thiết để đáp ứng tốt với yêu cầu giảng dạy môn học GDQP&AN ở các trường THPT,

trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề; đồng thời, có thể phát triển thành giảng viên giảng dạy môn học này ở các trường cao đẳng, đại học trên toàn quốc.

1.1.2 Các thành tố cấu trúc quá trình đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng và an ninh

Theo cách tiếp cận QTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học làmột quá trình sư phạm tổng thể được hợp thành bởi hai quá trình bộ phận làquá trình dạy học và quá trình giáo dục (nghĩa hẹp) Theo đó, các thành tố cấutrúc của QTĐT giáo viên GDQP&AN thực chất là hệ thống cấu trúc của quátrình sư phạm giáo viên GDQP&AN Hệ thống cấu trúc này bao gồm nhiềuthành tố cùng vận động trong các mối quan hệ qua lại mật thiết với nhau, baogồm các thành tố: MTĐT, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức đào tạo,phương tiện đào tạo, người thực hiện đào tạo, đối tượng đào tạo và kết quả đàotạo Chính sự vận động của các thành tố, cũng như mối quan hệ chặt chẽ giữacác thành tố đó đã hình thành nên các hoạt động cơ bản của QTĐT là hoạtđộng của nhà quản lý, người dạy và người học nhằm hướng tới mục tiêu cuốicùng là hình thành, phát triển phẩm chất nhân cách, kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo(năng lực) của người học để đáp ứng tốt với yêu cầu của người giáo viênGDQP&AN Nội dung các thành tố này được biểu hiện như sau:

* Mục tiêu đào tạo

Mục tiêu đào tạo giáo viên GDQP&AN là vấn đề quan trọng hàng đầucủa QTĐT giáo viên GDQP&AN hiện nay, nó trực tiếp quy định phươnghướng, xác định việc lựa chọn các nhân tố khác như nội dung, phương pháp,hình thức tổ chức trong suốt QTĐT của nhà trường Đồng thời, là tiêu chí, căn

cứ cơ bản để kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học

Mục tiêu đào tạo giáo viên GDQP&AN được coi là kết quả mong muốn

đạt được sau khi kết thúc QTĐT Nó được quy định ở chuẩn đầu ra mà sinhviên ngành sư phạm GDQP&AN phải đạt được (bao gồm: kiến thức, kỹ năngnăng, thái độ, vị trí việc làm sau khi khi ra trường); thể hiện rõ các yêu cầu của

xã hội và đề ra những cải biến trong phát triển nhân cách, kiến thức, kỹ năng sư

phạm… của người học mà QTĐT phải đạt được.

Mục tiêu đào tạo được thể hiện ở hệ thống mục tiêu: Mục tiêu theo thờigian (mục tiêu từng năm học, học kỳ); mục tiêu theo nội dung (mục tiêu mônhọc, học phần, chủ đề); mục tiêu từng hoạt động, từng tác động giáo dục

Trong đào tạo giáo viên GDQP&AN hiện nay, nếu việc xác định MTĐTphù hợp với thực tiễn, đáp ứng được với nhu cầu của xã hội, GD&ĐT đặt ra, sẽ

là cơ sở để sinh viên ngành sư phạm GDQP&AN sau khi ra trường sẽ có khảnăng làm việc với hiệu suất và chất lượng tốt nhất, hiệu quả đào tạo sẽ cao.Ngược lại, nếu việc xác định MTĐT giáo viên GDQP&AN không sát và đápứng được yêu cầu của thực tiễn, thì kết quả đào tạo sẽ không cao, khả năng phục

vụ xã hội của sinh viên sau khi ra trường sẽ bị hạn chế, hiệu quả đào tạo sẽ thấp

* Nội dung đào tạo

Nội dung đào tạo là những kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng, những phươngpháp và chuẩn mực cần trang bị cho người học Thực chất đây chính là tổnghợp hệ thống kiến thức của các lĩnh vực như: chính trị - tư tưởng; lao độngquân sự, nghề nghiệp giáo viên GDQP&AN; đạo đức; pháp luật, điều lệnhquân đội; thẩm mỹ; thể chất ; văn hoá, khoa học - kỹ thuật; kiến thứcchuyên ngành về quốc phòng, an ninh; kỹ năng sư phạm… cần được tổ chứcgiảng dạy, giáo dục để sinh viên chiếm lĩnh nhằm hình thành phẩm chất,năng lực đáp ứng được với MTĐT giáo viên GDQP&AN đặt ra NDĐT cómối quan hệ biện chứng thống nhất hữu cơ với các nhân tố khác của QTĐT.Đây là yếu tố cơ bản không thể thiếu trong mọi hoạt động của cả giảng viên

và sinh viên trong suốt QTĐT NDĐT là sự cụ thể hóa của mục tiêu vànhiệm vụ đào tạo và bị chi phối bởi mục đích, nhiệm vụ đào tạo NDĐT quyđịnh việc lựa chọn và vận dụng phối hợp các phương pháp, hình thức,phương tiện kỹ thuật trong suốt QTĐT

* Hình thức tổ chức đào tạo

Hình thức tổ chức đào tạo thực chất là cách thức tổ chức, sắp xếp và tiếnhành các khâu, các bước của QTĐT Trong QTĐT giáo viên GDQP&AN, hoạt

động dạy học - giáo dục của giảng viên và hoạt động học - tự giáo dục của sinhviên là hai hoạt động cơ bản nhất Chính vì vậy, khi đề cập đến hình thức tổ chứcđào tạo thường đề cập đến sự kết hợp các hoạt động của người dạy và người họctrong QTĐT Các hình thức tổ chức đào tạo được tiến hành tốt sẽ tạo ra nhữngbước đi hợp lý, làm xuất hiện các đường liên hệ phong phú của QTĐT, tạo điềukiện cho việc điều khiển, điều chỉnh quá trình này đi tới đích đặt ra một cách tốtnhất Cần vận dụng và kết hợp tốt các hình thức tập thể và cá nhân, chính khoá vàngoại khoá, lý thuyết và thực hành trong QTĐT, ví dụ như các hình thức tổchức: lên lớp, tự học, thí nghiệm, thực hành, thực tập, tham quan, làm luận văn tốtnghiệp nhằm thực hiện nội dung, chương trình đào tạo.

* Phương pháp đào tạo

Phương pháp đào tạo là toàn bộ những cách thức, biện pháp truyền đạt

và lĩnh hội của giảng viên và sinh viên sử dụng trong quá trình đào tạo, từ đógiúp cho sinh viên ngành sư phạm GDQP&AN nắm được kiến thức, kỹ xảo,

kỹ năng sư phạm, hình thành thế giới quan, phát triển năng lực nhận thức đápứng được với mục tiêu, yêu cầu đào tạo đề ra

Phương pháp đào tạo có vị trí, vai trò quan trọng trong QTĐT, đây

là con đường nhằm truyền đạt toàn bộ NDĐT cho sinh viên Trong QTĐTgiáo viên GDQP&AN, phương pháp đào tạo rất đa dạng và phong phú.Tuy nhiên, nó được chia làm 2 lĩnh vực là phương pháp dạy học vàphương pháp giáo dục, rèn luyện về phẩm chất nhân cách, đạo đức chosinh viên Trong mỗi lĩnh vực có nhiều phương pháp khác nhau, tuy nhiêncác phương pháp như: phương pháp phát huy tính tích cực, chủ động củangười học, phương pháp thuyết trình, phương pháp thực hành, thực tập,phương pháp nêu gương… là những phương pháp cơ bản thường đượcdùng trong QTĐT giáo viên GDQP&AN hiện nay

* Phương tiện đào tạo

Phương tiện đào tạo là tập hợp những thiết bị kỹ thuật và phương tiện

dạy học - giáo dục mà người dạy và người học trực tiếp sử dụng trong QTĐT.Phương tiện đào tạo là đối tượng chứa đựng NDĐT và được sử dụng trực tiếpvào trong QTĐT nhằm tác động trực tiếp đến quá trình cải biến nhân cách củangười học đáp ứng với mục tiêu, yêu cầu đào tạo đề ra Trong QTĐT giáoviên GDQP&AN hiện nay, phương tiện đào tạo có vai trò rất quan trọngkhông thể thiếu đối với cả giảng viên và sinh viên Phương tiện đào tạo luônluôn có mối liên hệ gắn bó chặt chẽ với nội dung và phương pháp đào tạo.Phương tiện đào tạo trong QTĐT giáo viên GDQP&AN rất đa dạng, phongphú như: các vật liệu là mô hình học cụ, vũ khí trang bị, phấn, giấy, bút…;phương tiện kỹ thuật dạy học là máy trình chiếu, phim, ảnh… được coi lànhững phương tiện cơ bản nhất.

* Người dạy

Đội ngũ giảng viên là yếu tố trung tâm giữ vai trò chủ đạo, quyết địnhđến chất lượng đào tạo giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học Đội ngũgiảng viên là những người trực tiếp tổ chức quá trình dạy học - giáo dụcthông qua việc sử dụng các phương pháp, hình thức tổ chức, phương tiện đàotạo cũng như nhân cách của mình để truyền đạt NDĐT và cải biến nhân cáchcủa sinh viên, giúp cho họ sau khi ra trường có phẩm chất, năng lực cần thiếtđáp ứng được với mục tiêu, yêu cầu đào tạo đề ra

* Bộ máy tổ chức, quản lý đào tạo

Bộ máy tổ chức, quản lý đào tạo là tổng hợp các bộ phận bao gồm cácđơn vị, cá nhân khác nhau, cụ thể: Ở tầm vĩ mô là các cấp, ngành có liên quanđến QTĐT giáo viên GDQP&AN, ở tầm vi mô là ở từng trường đại học đượcgiao nhiệm vụ đào tạo giáo viên GDQP&AN Giữa các bộ phận này có mốiquan hệ phụ thuộc lẫn nhau, được chuyên môn hoá và có những trách nhiệmquyền hạn nhất định; được bố trí theo những cấp, những khâu khác nhau, đểthực hiện các chức năng chỉ đạo, quản lý và phục vụ nhằm hướng tới mục đíchchung là đảm bảo QTĐT giáo viên GDQP&AN đạt chất lượng, hiệu quả caonhất.

* Kiểm tra, đánh giá kết quả đào tạo

Đây là một khâu của QTĐT, có chức năng kiểm định sản phẩm củaQTĐT, là nhiệm vụ thường xuyên, có ý nghĩa quan trọng trong thúc đẩy sinhviên rèn luyện, học tập, cũng như góp phần quyết định đến chất lượng đàotạo Việc kiểm tra, đánh giá kết quả đào tạo phụ thuộc chủ yếu vào hai thành

tố cơ bản là ĐNGV và sinh viên Thông qua việc kiểm tra của ĐNGV đối vớisinh viên về mức độ kết quả học tập sau khi đã học xong một nội dung nhấtđịnh, hay cả một khóa học… Từ đó, giảng viên đưa ra những đánh giá phùhợp (biểu hiện bằng điểm số cụ thể theo từng nội dung nhất định) Đây là cơ

sở quan trọng để từng trường đại học đánh giá toàn bộ chất lượng các khâu,các bước của QTĐT và so sánh với mục tiêu, yêu cầu đào tạo để đưa ra kếtquả đào tạo chung cho từng khóa học, cấp các chứng chỉ, văn bằng để sinhviên sau khi tốt nghiệp có đủ tiêu chuẩn đi làm việc hoặc có thể học tiếp lêntrình độ cao hơn và chuẩn bị cho ra trường một đội ngũ nhân lực mới đạt cáctiêu chuẩn chất lượng theo yêu cầu xã hội

1.1.3 Đặc điểm quá trình đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng và an ninh

Ở các trường đại học hiện nay, việc đào tạo giáo viên GDQP&AN vớiđối tượng đào tạo chính quy, tập trung thời gian 4 năm mới được thực hiện từnăm 2010 Tuy nhiên, có thể thấy, do đặc thù của MTĐT, của môn học

GDQP&AN ở các trường từ THPT đến đại học, cho nên QTĐT giáo viênGDQP&AN ở các trường đại học có những đặc trưng khác biệt so với QTĐTcác đối tượng khác, điều này được thể hiện trên các vấn đề cơ bản sau:

1.1.3.1 Đặc điểm chương trình, nội dung đào tạo

Hiện nay, theo quy định của Bộ GD&ĐT, môn học GDQP&AN ở cáctrường từ THPT đến đại học được xác định là môn học chính khóa, có nội

dung, chương trình, thời gian đào tạo tương đối lớn Mục tiêu nhằm nâng

cao nhận thức của học sinh, sinh viên về các quy luật, thực tiễn hoạt độngquốc phòng và an ninh của đất nước trong tình hình mới Đồng thời, giúp cho

họ có thái độ, cách nhìn nhận đúng đắn đối với lĩnh vực chính trị, quân sự ởtrong nước cũng như quốc tế; giáo dục hình thành những kỹ năng quân sự, anninh cần thiết; có thái độ, hành vi tích cực để sẵn sàng tham gia và đáp ứngtốt các yêu cầu trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhất là trong góp phầnđảm bảo giữ vững chủ quyền lãnh thổ, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xãhội… Điều này kéo theo, chương trình, NDĐT giáo viên GDQP&AN đượcthiết kế, xây dựng vừa đảm bảo tính toàn diện, nhưng cũng đảm bảo chuyênsâu, phù hợp đặc thù nhiệm vụ mà sinh viên sau tốt nghiệp phải đảm nhiệm.Chương trình, nội dung có sự “gần gũi” so với một số trường đại học đào tạo

sĩ quan chỉ huy binh chủng hợp thành trong quân đội Phần lớn trong chươngtrình đào tạo là các môn học thuộc lĩnh vực khoa học quân sự như: Kỹ thuậtbắn súng bộ binh, chiến thuật, quân sự chung; các môn thuộc lĩnh vực khoahọc chính trị như: Công tác Đảng, công tác chính trị; Tư tưởng Hồ Chí Minh,Triết học…, cùng với đó là các môn học nhằm trau dồi các kiến thức, kỹ năngnghiệp vụ sư phạm cho sinh viên như: Phương pháp giảng dạy môn họcGDQP&AN, Tâm lý học sư phạm, Giáo dục học…

Từ những vấn đề trên cũng kéo theo chương trình, NDĐT giáo viênGDQP&AN được thiết kế, xây dựng theo hướng chứa đựng tính thực hànhcao và chiếm khối lượng thời gian tương đối lớn trong tổng số chương trình,NDĐT như: thực hành các kỹ năng sử dụng, tháo lắp các vũ khí trang bị, kỹ

năng cá nhân trong chiến đấu (lăn, lê, bò…), kỹ năng thực hiện các động tácđiều lệnh (đi đều, đứng lại, dậm chân tại chỗ…), kỹ năng tuyên truyền, phốihợp với người khác trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ giữ gìn an ninh trật

tự, an toàn xã hội (tham gia bảo vệ tài sản của Nhà nước, tham gia phòng,chống tội phạm, các tệ nạn xã hội)… Ngoài ra, trong chương trình, NDĐTcũng thể hiện rõ yêu cầu cần số lượng lớn cơ sở vật chất, vũ khí, trang thiết bịđảm bảo đặc thù như: súng, lựu đạn, vật liệu nổ, mô hình học cụ Trên cơ sở

đó, giúp cho sinh viên có nhiều điều kiện thuận lợi để lĩnh hội sâu sắc cáckiến thức chuyên ngành; các kỹ năng thực hành thành thạo; kiến thức sưphạm vững chắc để có thể đảm nhiệm tốt nhiệm vụ giảng dạy môn họcGDQP&AN sau khi tốt nghiệp ra trường

1.3.1.2 Đặc điểm đội ngũ giảng viên

Có thể thấy, không giống như ĐNGV tham gia vào QTĐT các đối tượngchuyên ngành khác, ĐNGV tham gia vào QTĐT giáo viên GDQP&AN ở cáctrường đại học rất đa dạng, phong phú bao gồm nhiều đối tượng khác nhau, cụthể bao gồm: ĐNGV là những viên chức nhà nước trực thuộc các khoa chuyênngành và ĐNGV là sĩ quan quân đội biệt phái theo quy định của Bộ GD&ĐT -

Đó là những sĩ quan quân đội vẫn đang trong thời gian tại ngũ công tác ở cáckhoa, trung tâm GDQP&AN ở từng nhà trường

Là những người trực tiếp tiến hành các hoạt động sư phạm (giáo dục vàdạy học) cho sinh viên ngành sư phạm GDQP&AN, cho nên ĐNGV tham giaQTĐT giáo viên GDQP&AN ở các trường đại học mang đầy đủ sắc thái củangười giảng viên theo quy định của Luật Giáo dục, đó là:

- “Có phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt;

- Đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ;

- Đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp và lý lịch bản thân rõ ràng” [99] Tuy nhiên, do đặc thù của chương trình, NDĐT giáo viên GDQP&ANchủ yếu là những môn học thuộc khoa học quân sự và khoa học chính trị Do đó,

ĐNGV là viên chức nhà nước chiếm số lượng tương đối ít, thường tham giagiảng dạy những môn học thuộc khoa học cơ bản hoặc một số môn thuộc khoahọc chính trị Còn số lượng ĐNGV là sĩ quan quân đội biệt phái chiếm phần lớn,

họ chủ yếu đã “tốt nghiệp đại học trở lên các chuyên ngành thuộc khoa học quân

sự, có chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm, có tinh thần trách nhiệm của người thầy,người chỉ huy và người cán bộ quản lý giáo dục” [9], trực tiếp tham gia quản lýhành chính sinh viên và giảng dạy các môn học chuyên ngành, các môn quân sự

Từ vấn đề trên cho thấy, về cơ bản, ĐNGV tham gia vào QTĐT giáoviên GDQP&AN là những người được lựa chọn cẩn thận, kỹ càng, được đàotạo cơ bản ở các trường đại học trong và ngoài quân đội; có trình độ học vấn,

am hiểu sâu sắc thực tiễn quân sự, chính trị xã hội, kiến thức chuyên ngành; cóđộng cơ, thái độ rõ ràng, phẩm chất chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống tiêubiểu của người viên chức nhà nước, người cán bộ quân đội; có ý chí quyết tâmphấn đấu, sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn gian khổ; có kinh nghiệm trong thựctiễn trong hoạt động quân sự, trong thực tiễn tổ chức các hoạt động giáo dục; cótinh thần trách nhiệm của người hoạt động trong lĩnh vực giáo dục sẵn sàngnhận, đáp ứng và hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao

1.1.3.3 Đặc điểm đối tượng đào tạo

Sinh viên ngành sư phạm GDQP&AN ở các trường đại học là nhữngngười được lựa chọn, tuyển sinh theo đúng quy định của Bộ GD&ĐT với mụctiêu sau này trở thành những người giáo viên, giảng viên giảng dạy môn họcGDQP&AN ở các trường từ THPT đến đại học Tuy nhiên, do đặc thù củaviệc giảng dạy môn học GDQP&AN trực tiếp liên quan đến các nội dungquốc phòng và an ninh quốc gia Theo đó, đây là những đối tượng được tuyểnchọn tương đối chặt chẽ, kỹ càng về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống.Đòi hỏi ở họ phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, có tình yêu Tổ quốc; chấphành tốt mọi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, luật pháp của Nhànước; là những người tiêu biểu về các phẩm chất đạo đức, lối sống trong sáng,lành mạnh Mặt khác, do đặc thù đào tạo để trở thành những người giáo viên,