QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG LUẬT BHXH SỬA ĐỔI tiếp theo Cụ thể một số quan điểm lớn của Đảng trong Luật BHXH sửa đổi: Bảo đảm an sinh xã hội trên cơ sở tuân thủ nguyên tắc đóng- hưở
Trang 1GIỚI THIỆU MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG
LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI (SỬA ĐỔI)
Người trình bày: ThS Điều Bá Được Trưởng Ban Thực hiện chính sách BHXH -
BHXH Việt Nam
Trang 2NỘI DUNG CHÍNH
Quan điểm, định hướng xây dựng Luật BHXH
(sửa đổi)1
Những quy định mới trong Luật BHXH (sửa đổi)
Công tác chuẩn bị triển khai thực hiện Luật
BHXH (sửa đổi)
3
2
Trang 3I QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG
LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI)
1 Hiến pháp 2013: Điều 34 công dân có quyền bảo đảm ASXH, Điều 59
Nhà nước tạo bình đẳng về cơ hội để công dân thụ hưởng phúc lợi xã hội, phát triển hệ thống an sinh xã hội
2 Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (tại
Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X)
3 Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI
4 Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 01/06/2012, Hội nghị lần thứ V Ban
Chấp hành Trung ương khóa XI về một số vấn đề về chính sách xã hội giai
đoạn 2012-2020 ( Chính phủ có NQ 70)
5 Trong Kết luận số 23-KL/TW tại Hội nghị lần thứ V Ban chấp hành
Trung ương Đảng khóa XI về “Một số vấn đề về tiền lương, bảo hiểm xã hội, trợ cấp ưu đãi người có công và định hướng cải cách đến năm 2020”
Trang 4I QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG
LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
Cụ thể một số quan điểm lớn của Đảng trong Luật BHXH (sửa đổi):
Bảo đảm an sinh xã hội trên cơ sở tuân thủ nguyên tắc đóng- hưởng để bảo đảm khả năng chi trả của Quỹ BHXH
Tăng nhanh diện bao phủ về BHXH: “Phấn đấu đến năm 2020 có khoảng
50% lực lượng lao động tham gia BHXH”.
Xây dựng hệ thống BHXH đa dạng và linh hoạt…(chế độ hưu trí đa tầng)
Xây dựng chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH cho người lao động tham gia BHXH tự nguyện
Tổ chức thực hiện công khai, minh bạch, đơn giản, thuận lợi, tăng cường giám sát hoạt động quản lý và sử dụng quỹ BHXH
Trang 5II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG
LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI)
Trang 6II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG
LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI)
1 Phạm vi điều chỉnh
Không bao gồm bảo hiểm thất nghiệp đã được quy định trong Luật Việc làm;
Chế độ TNLĐ, BNN tiếp tục thực hiện theo Luật BHXH
2006 từ 01/7/2016 chuyển sang Luật An toàn vệ sinh lao động;
Thêm Bảo hiểm hưu trí bổ sung;
Kết cấu: Luật BHXH 2006 gồm 11 chương và 141 điều Luật BHXH 2014 gồm có 9 chương và 125 điều
Trang 7II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
2 Đối tượng áp dụng
Về BHXH bắt buộc: Bổ sung
Người lao động có HĐLĐ từ đủ 1 tháng đến dưới 3 tháng
( Điểm b, K1, Đ2 thực hiện từ 01/01/2018 để đảm bảo tính khả thi)
Công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam có giấy phép lao động hoặc chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề (Khoản
2, Điều 2 thực hiện từ 01/01/2018 theo quy định của Chính phủ)
Người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tai Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (Điểm g, K1, Đ2)
Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn ( Điểm i, K1, Điều 2 tham gia BHXH bắt buộc 2 chế độ)
Trang 8II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
2 Đối tượng áp dụng ( tiếp theo)
Về BHXH tự nguyện
Mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện là công dân Việt Nam
từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc (không khống chế tuổi trần)
Hạ mức thu nhập tháng làm căn cứ đóng thấp nhất bằng mức chuẩn nghèo của khu vực nông thôn và cao nhất bằng 20 lần mức lương cơ sở
Đa dạng phương thức đóng BHXH tự nguyện ( đóng 1 lần cho những năm còn thiếu, 1 lần cho những năm về sau)
Căn cứ vào điều kiện phát triển KT-XH, khả năng NSNN trong từng thời kỳ để Chính phủ quy định mức hỗ trợ, đối tượng hỗ trợ và thời điểm
hỗ trợ ( Nghị định 134)
Trang 9II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
3 Sửa đổi, bổ sung chế độ
1- Chế độ ốm đau
Bổ sung quy định về tính mức hưởng trợ cấp ốm đau một ngày
bằng mức trợ cấp ốm đau theo tháng chia cho 24 ngày ( hiện hành chia 26 ngày); bổ sung thời gian nghỉ hưởng chế độ ốm đau dài ngày tối đa…
Quy định mức hưởng chung đối với nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau khi ốm đau, thai sản: một ngày bằng 30% mức lương cơ sở
(quy định hiện hành là hai mức: 25% đối với nghỉ tại gia đình và 40% đối với nghỉ tập trung)
2- Chế độ thai sản
Bổ sung đối với lao động nam có vợ sinh con được nghỉ việc
hưởng BHXH từ 5 đến 14 ngày tuỳ từng trường hợp
Bổ sung chế độ lao động nữ mang thai hộ và bà mẹ nhờ mang thai hộ và điều kiện hưởng thai sản đối với người khó mang thai…
Trang 10II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
3 Bổ sung, sửa đổi chế độ ( tiếp theo)
3 Chế độ hưu trí : Sửa đổi, bổ sung quy định về điều kiện hưởng lương hưu khi nghỉ hưu trước tuổi
Suy giảm KNLĐ từ 61 – 80% có lộ trình tăng dần tuổi nghỉ hưu:
Thời điểm nghỉ hưu ĐK về tuổi với nam ĐK về tuổi với nữ
Trang 11II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
3 Sửa đổi, bổ sung chế độ (tiếp theo)
3 Chế độ hưu trí ( tiếp theo)
Có từ đủ 20 năm đóng BHXH trở lên trong đó có đủ 15 năm làm nghề, hoặc công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm nếu suy giảm KNLĐ từ 61% trở lên thì không kể tuổi đời
Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên:
Nam đủ 50 tuổi, nữ đủ 45 tuổi
Bổ sung quy định trong thời gian tù giam vẫn được hưởng luơng hưu.
Trang 12II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
3 Sửa đổi, bổ sung chế độ ( tiếp theo)
3 Chế độ hưu trí ( tiếp theo): Về tỷ lệ hưởng lương hưu
Quy định có lộ trình tăng dần thời gian đóng BHXH để đạt tỷ
lệ hưởng lương hưu tối đa 75%, tiến tới người lao động có thời gian đóng BHXH đủ 30 năm đối với nữ và 35 năm đối với nam thì đạt tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa 75%
Tăng tỷ lệ giảm trừ do nghỉ hưu trước tuổi từ 1% lên 2%
tương ứng với mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi
Trang 13II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
3 Sửa đổi, bổ sung chế độ ( tiếp theo)
3 - Chế độ hưu trí ( tiếp theo)
3.1 Sửa đổi cách tính tỷ lệ % lương hưu đối với lao động nữ
Lao động nữ nghỉ hưu từ ngày 01 tháng 01 năm 2016 đến trước
ngày 01 tháng 01 năm 2018: vẫn thực hiện như hiện hành
Lao động nữ là cán bộ chuyên trách hoặc không chuyên trách ở cấp
xã đủ 55 tuổi có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm đóng BHXH.
Lao động nữ nghỉ hưu từ ngày 01 tháng 01 năm 2018 trở đi: tỷ lệ
hưởng lương hưu hằng tháng được tính bằng 45% tương ứng với 15 năm đóng bảo hiểm xã hội, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng bảo hiểm
xã hội thì tính thêm 2%; mức tối đa bằng 75%.
Trang 14II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
3 Sửa đổi, bổ sung chế độ ( tiếp theo)
3.2 Đối với lao động nam
Lao động nam nghỉ hưu từ ngày 01/01/2016 đến trước ngày 01/01/2018:
vẫn thực hiện như hiện hành
Lao động nam nghỉ hưu từ ngày 01/01/2018 trở đi có lộ trình tăng dần số
năm đóng BHXH tương ứng để đạt tỷ lệ 45%, và 75% như sau:
Năm nghỉ hưu Thời gian đóng BHXH tương ứng
với tỷ lệ hưởng 45%
Thời gian đóng BHXH để có được tỷ lệ
hưởng tối đa 75%
Trang 15Sự thay đổi cách tính tỷ lệ hưởng lương hưu thể hiện như sau
Trang 16II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
3 Sửa đổi, bổ sung chế độ ( tiếp theo)
Thời gian bắt đầu tham gia BHXH Số năm cuối để tính bình quân tiền
Từ 01/01/2025 trở đi Toàn bộ quá trình
4- Quy định lộ trình tính tiền lương bình quân tháng đóng BHXH
Trang 17II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
3 Sửa đổi, bổ sung chế độ ( tiếp theo)
3- Chế độ hưu trí ( tiếp theo) Sửa đổi quy định về giải quyết BHXH một lần:
Sửa đổi theo hướng hạn chế đối tượng hưởng BHXH một lần
nhằm đảm bảo an sinh xã hội lâu dài, trừ một số trường hợp đặc biệt như
đã hết tuổi lao động mà không đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc định
cư ở nước ngoài, hoặc mắc bệnh hiểm nghèo theo quy định của Bộ Y tế
Mức hưởng BHXH một lần được sửa theo hướng tăng thêm, cứ mỗi năm được tính bằng: 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng trước năm 2014; 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH từ năm 2014 trở đi
Trang 18So sánh BHXH một lần và bảo lưu thời gian
đóng BHXH để hưởng lương hưu
Một người lao động có 20 năm đóng BHXH, từ ngày 01/01/2016 đủ điều kiện nghỉ hưu, mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH là 4 triệu đồng
Không tính đến tác động của các yếu tố: tỷ lệ lạm phát, tốc độ tăng lương, lãi suất đầu tư quỹ BHXH
1 lần Hưởng lương hưu hàng tháng
* Người hưởng lương hưu hàng tháng còn được hưởng BHYT (bằng 4,5% mức lương hưu hàng tháng Khi người nghỉ hưu chết, thân nhân được trợ cấp mai táng phí và tuất một lần hoặc tuất hàng tháng Nếu thân nhân được tuất hàng tháng trên 80 tuổi thì còn được BHYT
Giả định:
Trang 19Giải thích cách tính chi phí cho 1 người hưởng
lương hưu hàng tháng (bảng trên):
Lao động nam:
Tỷ lệ hưởng lương hưu (20 năm đóng): 55%
Lương hưu hàng tháng: 4 triệu đồng x 55% = 2,2 triệu đồng/tháng
Kỳ vọng sống của nam giới ở độ tuổi 60: 18,1 năm (217 tháng)
Tổng tiền lương hưu nhận được đến khi chết: 217 x 2,2 = 477,4 triệu đồng
Mua thẻ bảo hiểm y tế (4,5%): 21,5 triệu đồng
Khi chết: Mai táng phí: 10 tháng lương cơ sở: 11,5 triệu đồng
Tuất (giả định tuất 1 lần thấp nhất bằng 3 tháng lương hưu đang hưởng): 6,6 triệu đồng Tổng chi phí cho 1 người nghỉ hưu: 516 triệu đồng
Lao động nữ: Do tỷ lệ hưởng lương hưu lớn hơn (60%) và thời gian hưởng lương hưu dài hơn (kỳ vọng sống của nữ ở độ tuổi 55 là 24,5 năm, tương ứng
294 tháng) Tổng chi phí đối với nữ là 756 triệu đồng
Trợ cấp BHXH một lần: 18 năm x 1,5 tháng x 4 triệu + 2 năm x 2 tháng x 4 triệu = 124 triệu đồng
Trang 20HỒ CHÍ MINH: Nghĩa thương
Báo Cứu quốc số 418 ngày 27 tháng 11 năm 1946.
Hồ Chí Minh toàn tập, tập 4 trang 461
6 Kể giầu để dành nhiều, kẻ nghèo để dành ít.
7 Gắn với được mùa
8 Bộ Canh nông hướng dẫn
Trang 21II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
3 Sửa đổi , bổ sung chế độ ( tiếp theo)
4- Chế độ tử tuất :
Bổ sung điều kiện phải có từ đủ 12 tháng đóng BHXH bắt buộc trở lên mới được hưởng trợ cấp mai táng (trừ trường hợp chết
do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp);
Bổ sung đối tượng giải quyết chế độ tử tuất đối với người hưởng lương hưu nhưng đang chấp hành hình phạt tù mà bị chết trong tù;
Thân nhân của người lao động chết thuộc diện hưởng trợ cấp tuất hàng tháng mà có nguyện vọng hưởng trợ cấp tuất một lần, trừ trường hợp có thân nhân là con dưới 6 tuổi, con hoặc vợ hoặc chồng
mà bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên Cách tính tuất 1 lần như trợ cấp BHXH 1 lần
Trang 22II MỘT SỐ NỘI DUNG CHÍNH TRONG DỰ
THẢO LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
4 Quỹ Bảo hiểm xã hội
4.1 Quỹ BHXH tự nguyện được nhập vào quỹ hưu trí và tử tuất
4.2 Bỏ quy định để lại 2% tiền đóng vào quỹ ốm đau và thai sản tại doanh nghiệp
4.3 Bổ sung nội dung chi Quỹ BHXH
Đóng BHYT cho người nghỉ việc hưởng trợ cấp thai sản khi sinh con hoặc
nhận nuôi con nuôi và người nghỉ việc hưởng trợ cấp ốm đau dài ngày;
Trả phí giám định y khoa đối với trường hợp không do NSDLĐ giới thiệu đi giám định mức suy giảm khả năng lao động mà kết quả giám định đủ điều kiện hưởng chế độ BHXH
4.4 Bổ sung phương thức đóng BHXH tự nguyện, hạ trần đóng, có chính sách dỗ trợ đóng BHXH tựn nguyện
Trang 23II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
4 Quỹ Bảo hiểm xã hội (tiếp theo)
4.5 Về tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc:
Quy định tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc đối với người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do NSDLĐ quyết
định theo lộ trình:
Từ khi Luật có hiệu lực thi hành đến hết 2017 tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc là mức lương và phụ cấp lương ghi trên HĐLĐ.(Thực hiện theo Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH)
Từ ngày 01/01/2008 trở đi tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc
là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác theo quy định của pháp luật lao động.
4.6 Quy định tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất
Trang 24II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
5 Trình tự thực hiện BHXH
Thay đổi quy trình giải quyết chế độ ốm đau, thai sản
Cơ quan BHXH tiếp nhận hồ sơ từ NSDLĐ, giải quyết và chi trả cho NLĐ theo hình thức: Chi trả trực tiếp tại cơ quan BHXH; thông qua tổ chức dịch vụ được cơ quan BHXH ủy quyền; thông qua tài khoản tiền gửi cá nhân tại ngân hàng thương mại hoặc thông qua đơn
vị sử dụng lao động;
Bổ sung trách nhiệm bồi thường
Trong trường hợp nộp hồ sơ và giải quyết hưởng chế độ BHXH chậm so với thời hạn quy định, (trách nhiệm này thuộc về NSDLĐ trong trường hợp nộp chậm hồ sơ đề nghị hưởng BHXH và trách nhiệm của cơ quan BHXH trong trường hợp giải quyết hưởng BHXH quá thời hạn).
Trang 25II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
6 Khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm về BHXH
Quy định các hành vi bị nghiêm cấm, quy định cụ thể về xử lý vi phạm pháp luật về BHXH
Sửa đổi quy định về việc phạt đối với số tiền chưa đóng, chậm đóng bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân của năm trước liền kề tính trên số tiền, thời gian chậm đóng BHXH (hiện nay bằng lãi đầu tư của quỹ BHXH)
Bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính cho cơ quan BHXH, quy định mức phạt và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Bổ sung trách nhiệm bồi thường đối với NSDLĐ, cơ quan BHXH
Trang 26II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
7 Bổ sung quyền và trách nhiệm thực hiện
Bổ sung quyền, trách nhiệm của người lao động ( quản lý sổ
BHXH, được cung cấp thông tin về đóng BHXH, được chủ động đi khám GĐYK )
Bổ sung trách nhiệm của Bộ trưởng Bộ Lao động Thương
binh và Xã hội trình Chính phủ quyết định biện pháp xử lý trong
trường hợp cần thiết để bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng về BHXH của người lao động.
Bổ sung trách nhiệm của UBND các cấp về BHXH: Xây
dựng chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH trong kế hoạch phát triển KT-XH hằng năm trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định.
Trang 27II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
7 Bổ sung quyền và trách nhiệm thực hiện( tiếp theo)
7.1 Bổ sung trách nhiệm của người sử dụng lao đông:
BHXH;
Phối hợp với cơ quan BHXH trả sổ BHXH cho người lao động, xác
nhận thời gian đóng BHXH khi người lao động chấm dứt hợp đồng
lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc theo quy định của pháp luật;
Phối hợp với cơ quan BHXH trả trợ cấp BHXH cho người lao động;
định kỳ 06 tháng niêm yết công khai thông tin về việc đóng BHXH của người lao động; Hằng năm, niêm yết công khai thông tin đóng
BHXH của người lao động do cơ quan BHXH cung cấp;
Bổ sung trách nhiệm giới thiệu người bị TNLĐ-BNN nhiều lần ra
HĐGĐYK để giám định tổng hợp mức suy giảm khả năng lao động
Trang 28II MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI TRONG LUẬT BHXH (SỬA ĐỔI) tiếp theo
7 Bổ sung quyền và trách nhiệm thực hiện( tiếp theo)
7.2 Về trách nhiệm của tổ chức đại diện NSDLĐ:
Bổ sung trách nhiệm tham gia kiểm tra, giám sát việc thi hành pháp luật về BHXH;
7.3 Bổ sung trách nhiệm của Tổ chức công đoàn:
Bổ sung quyền khởi kiện đối với các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động;
Bổ sung trách nhiệm tham gia thanh tra việc thi hành pháp luật về BHXH;