Thực Trạng Hoạt Động Quan Trắc Môi Trường Thời Gian Qua

 Hoạt động quan trắc tự động ngày càng được mở rộng và trở thành xu hướng tất yếu• Các địa phương: đang tự đầu tư các trạm quan trắc môi trường không khí và nước... Hoạt động Quan trắc

KS Nguyễn Văn Thùy:

Q Giám đốc Trung tâm Quan trắc môi trường –

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

trong thời gian qua

III.

trong thời gian tới

Một số hạn chế, tồn tại

 Cơ sở pháp lý cho hoạt động QTMT ngày càng được bổ sung, hoàn thiện

 Hoạt động QTMT ngày càng được chú trọng, được văn

bản hóa

 Các hoạt động chia sẻ, phối hợp giữa Trung ương và địa

phương trong các hoạt động QTMT được tăng cường

 Tổ chức bộ máy thực hiện quan trắc môi trường ngày càng

được mở rộng và hoàn thiện

 Công nghệ quan trắc được cập nhật: thủ công, tự động,

công nghệ truyền thống, công nghệ quang

 Nhân lực cho hoạt động QTMT ngày càng nâng cao về số lượng và chất lượng

 Tầm quan trọng của các hoạt động QTMT ngày càng được

 Hoạt động quan trắc tự động liên tục ngày càng được mở rộng

và trở thành xu hướng tất yếu

 Quan trắc tự động liên tục môi trường xung quanh (khí và nước)

• Quan trắc môi trường khôn khí xung quanh: các khu công nghiệp,

đô thị

• Quan trắc môi trường nước: quan trắc xuyên biên giới, ranh giới giữa các tỉnh,…

 Hoạt động quan trắc phát thải tự động

• Mục đích: Giám sát nguồn thải, giám sát ô nhiễm xuyên biên giới

• Căn cứ pháp lý:

 Thông tư số 48/2011/ TT-BTNMT ngày 28/12/2012 sửa đổi,

bổ sung một số điều của Thông tư số 08/2009/TT-BTNMT

 Thông tư số 29/2011/NĐ-CP ngày 18/4/2011 của Chính phủ quy định về ĐMC, ĐTM và cam kết bảo vệ môi trường

1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC

QTMT TRONG THỜI GIAN QUA

 Hoạt động quan trắc tự động ngày càng được mở rộng và trở thành xu hướng tất yếu

• Các địa phương: đang tự đầu tư các trạm

quan trắc môi trường không khí và nước

Hoạt động Quan trắc môi trường đã ngày càng khẳng định là một trong

những hoạt động không thể tách rời của

công tác Bảo vệ môi trường

1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC

QTMT TRONG THỜI GIAN QUA

 Sửa đổi Quyết định số 16/2007/QĐ-TTg ngày 29/01/2007 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể mạng lưới quan trắc tài nguyên và môi trường quốc gia đến năm 2020

 Ban hành 06 Thông tư Quy định các quy trình quan trắc

môi trường cho các thành phần môi trường: nước biển ven bờ, nước mặt lục địa, nước dưới đât, nước mưa, đất

và không khí xung quanh

 Hoàn thiện dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định

việc chứng nhận các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện thực hiện quan trắc môi trường

 Sửa Thông tư số 10/2007/TT-BTNMT ngày 22/10/2007 của Bộ trưởng Bộ TN&MT về hướng dẫn QAQC trong QTMT

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

2.1 Cơ sở pháp lý

 Tăng cường hệ thống văn bản trong các hoạt động kiểm chuẩn thiết bị QTMT: Thông tư quy định danh mục

và chu kỳ hiệu chuẩn thiết bị QTMT, Thông tư quy định quy trình hiệu chuẩn các thiết bị quan trắc khí SO2, NO2,

CO, O3 của Trạm QTMT KK tự động, liên tục

 Xây dựng các đơn giá trong lĩnh vực QTMT: dự thảo đơn giá đang được Bộ Tài chính thẩm định

 Ngày 20/6/2011, Bộ TN&MT đã ban hành Thông tư số 20/2011/TT-BTNMT về việc sửa đổi một số nội dung quy định trong các Quyết định số 10/2007/QĐ-BTNMT ngày 05/7/2007, Quyết định số 02/2008/QĐ-BTNMT ngày 16/4/2008 và Quyết định số 03/2008/QĐ-BTNMT ngày 18/4/2008 về việc ban hành các định mức kinh tế

kỹ thuật trong QTMT

2.1 Cơ sở pháp lý

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định đặc tính kỹ thuật và yêu cầu cơ bản của các trạm quan trắc tự động;

 Tổng cục Môi trường đã và đang tiếp tục rà soát, sửa đổi

QCVN về môi trường từ năm 2011-2015

 Ban hành các văn bản trong xử lý số liệu và báo cáo:

 Quyết định số 878/QĐ-TCMT và 879/QĐ-TCMT 01/7/2011 về việc ban hành sổ tay hướng dẫn tính toán chỉ số chất lượng không khí và nước, AQI và WQI

 Quyết định số 1740/QĐ-TCMT ngày 22/12/2011 Ban hành quy định quản lý thông tin, dữ liệu quan trắc môi trường của các trạm quan trắc môi trường quốc gia

2.1 Cơ sở pháp lý

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Bộ máy, mạng lưới quan trắc được mở rộng

 50 tỉnh/ thành phố đã thành lập Trung tâm QTMT với các

tên gọi khác nhau

 Hoạt động quan trắc ngày càng được chuyên môn hóa

 Hoạt động QTMT địa phương được đã quan tâm, phát

triển đặc biệt tại một số địa phương như: Hà Nội, Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu, Thái Nguyên, Hải Phòng, Bắc Giang, Hà Nam, Phú Thọ

 Một số địa phương có những vấn đề “nóng” về môi trường (như: Lâm Đồng, Đăk Nông, An Giang, Lào Cai, Phú Thọ, Ninh Thuận ) cũng đã và đang xây dựng các dự án đầu

tư tăng cường năng lực quan trắc môi trường, lắp đặt các trạm quan trắc tự động, liên tục

2.2 Tổ chức, bộ máy

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Một số Bộ, ngành thường xuyên tổ chức quan trắc tác động đến môi trường của ngành, lĩnh vực mình phụ trách:

- Bộ Quốc phòng: tăng cường quan trắc môi trường phóng xạ quân sự

- Bộ Khoa học và Công nghệ (Quyết định số 1636/QĐ-TTg ngày 31/8/2010 "Quy hoạch mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia đến năm 2020".)

- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Quyết định số 3244/QĐ-BNN-KHCN ngày 02/12/2010 của Bộ NN&PTNT phê duyệt Đề án Tăng cường năng lực quan trắc môi trường nông nghệp, nông thôn giai đoạn 2011-2020, trong đó có quy định tổ chức mạng lưới quan trắc môi trường nông nghiệp, nông thôn từ Trung ương đến địa phương )

- Bộ Giao thông vận tải (đã đầu tư Phòng thử nghiệm khí thải phương tiện giao thông).

2.2 Tổ chức, bộ máy

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Các đơn vị tích cực xây dựng và duy trì hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO/IEC 17025:2005

 Cho đến tháng 5/ 2012:

• Có 4 phòng thí nghiệm thuộc mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia được công nhận VILAS

• Có 22 phòng thí nghiệm thuộc các Trung tâm QTMT

(các tên gọi khác nhau) của 22 tỉnh/thành phố được công nhận VILAS: Đồng Nai, Bình Dương, Vũng Tàu, Thái Nguyên, Phú Thọ, Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng, Long An, Bắc Ninh, Trà Vinh, Vĩnh Phúc, Kiên Giang, Bắc Giang, Đồng Tháp, Quảng Ninh, Hải Dương, Nam Định, Hà Nam, An Giang, Nghệ An

2.2 Tổ chức, bộ máy

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Phòng Thí nghiệm của Trung tâm

Quan trắc môi trường, Tổng cục

Môi trường đã được chính thức

công nhận hoạt động phù hợp với

các yêu cầu của tiêu chuẩn

ISO/IEC 17025: 2005, mã số VILAS

430 cho 19 thông số Đến năm

2011, tiếp tục được công nhận

thêm 19 thông số, tổng số là 38

thông số

 Phòng Quan trắc môi trường đang

xây dựng và xin công nhận

ISO/IEC 17025:2005 cho các hoạt

động quan trắc hiện trường

2.2 Tổ chức, bộ máy

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Xây dựng Phòng Kiểm chuẩn thiết bị quan trắc môi trường:

Trung tâm Quan trắc môi trường: đang xây dựng hệ thống ISO/IEC 17025: 2005 cho Phòng kiểm chuẩn thiết bị quan trắc môi trường

2.2 Tổ chức, bộ máy

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Các chương trình quan trắc thường xuyên đã và đang được thực hiện bởi Trung tâm Quan trắc môi trường

Tăng điểm, tần suất, thông số: tăng lên 4-12 lần/năm đối với các chương trình quan trắc:

√ QTMT vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc

√ QTMT vùng kinh tế trọng điểm miền Trung

√ QTMT vùng kinh tế trọng điểm phía Nam

√ QTMT nước lưu vực sông Nhuệ-Đáy

√ QTMT nước lưu vực sông Cầu

√ QTMT nước hệ thống sông Đồng Nai

√ QTMT nước lưu vực sông Mã

√ QTMT nước vùng Tây Nam bộ

√ QTMT nước lưu vực sông Hồng – Thái Bình

2.3 Phạm vi quan trắc

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Công tác quan trắc ô nhiễm xuyên biên giới đã bước

đầu được chú trọng

 Lắp đặt các trạm quan trắc nước xuyên biên giới tại

• Lào Cai, trên sông Hồng

• An Giang, trên sông Mekong

 Quan trắc bauxit: Năm 2011 Trung tâm đã xây

dựng chương trình tổng thể quan trắc

baxit ở khu vực Tây Nguyên và

sẽ triển khai quan trắc trong năm

2012

 Quan trắc phóng xạ:

2.3 Phạm vi quan trắc

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

• Loại hình quan trắc: đa dạng hơn: nền, tác động, phát thải, đặc biệt các hoạt động quan trắc phát thải đã được chú trọng hơn

• Năm 2011: Các dự thảo Thông tư quy định quy trình quan trắc khí thải công nghiệp và nước thải công nghiệp

đã được xây dựng và sắp được ban hành

2.3 Phạm vi quan trắc

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

đa dạng

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

2.4 Công nghệ quan trắc

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Hệ thống trang thiết bị quan trắc: nước, khí xung

quanh, khí thải…, thiết bị phòng thí nghiệm, đã tăng lên rất nhiều

 Thiết bị quan trắc thủ công: quan trắc môi trường nước, không khí xung quanh, quan trắc phát thải

 Thiết bị quan trắc tự động: cố đinh, di động

 Thiết bị kiểm chuẩn

 Thiết bị phụ trợ

2.5 Công nghệ, kỹ thuật

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Các quy trình quan trắc

• Ngày 01/8/2011, Bộ TN&MT đã ban hành 06 Thông tư

(29-33) Quy định các quy trình QTMT cho các thành phần môi trường: nước biển ven bờ, nước mặt lục địa, nước dưới đât, nước mưa, đất và không khí xung quanh, trong đó:

• Quy định các bước thiết kế và thực hiện một chương trình

QTMT

• Thông số, thời gian, tần suất QT được quy định cụ thể

• Cập nhật đầy đủ các phương pháp quan trắc (hiện

trường, phòng thí nghiệm) mới nhất

• Các quy trình quan trắc môi trường cho các thành phần

môi trường khác đang tiếp tục được nghiên cứu xây dựng (khí thải, nước thải, phóng xạ )

2.5 Công nghệ, kỹ thuật

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Thực hiện QA/QC trong QTMT:

 Hầu hết các trạm trong mạng lưới QTMT quốc gia

đã thực hiện công tác QA/QC trong quan trắc môi trường từ năm 2008 đến nay

 Các báo cáo QC đã được lập riêng biệt hoặc lồng

ghép trong các báo cáo quan trắc

 Ứng dụng công nghệ thông tin trong QTMT

 Xây dựng mô hình sử dụng các số liệu quan trắc: mô

hình lan truyền, dự báo ô nhiễm, mô hình tiếp nhận.

 Xây dựng các cơ sở dữ liệu và phần mềm ứng dụng

quản lý, khai thác số liệu quan trắc môi trường

 Kết nối, truyền nhận số liệu quan trắc tự động

 Dự án Trung tâm đầu mạng quan trắc môi trường: đã

đầu tư, trang bị cho 30 trạm bao gồm cả các Trạm quốc gia và địa phương Trung tâm QTMT đã xây dựng các phương án kết nối và truyền dữ liệu QTMT online về Trung tâm Quan trắc môi trường, Tổng cục Môi trường.

2.5 Công nghệ, kỹ thuật

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Định mức, đơn giá

• Hiện nay Bộ TN&MT đã ban hành Hệ thống định mức

kinh tế - kỹ thuật cho hoạt động QTMT (8 thành phần)

 QĐ số 10/2007/QĐ-BTNMT ngày 05/7/2007 cho thành phần môi trường không khí xung quanh và nước mặt lục địa

 QĐ số 02/2008/QĐ-BTNMT ngày 16/4/2008 cho thành

phần môi trường đất, nước dưới đất và nước mưa axít

 QĐ số 03/2008/QĐ-BTNMT ngày 18/4/2008 cho thành phần môi trường nước biển, khí thải công nghiệp và phóng xạ

• Bộ Tài nguyên và Môi trườngđã xây dựng đơn giá và

đang gửi Bộ Tài chính thẩm định, ban hành cho các thành phần nước mặt lục địa, không khí xung quanh và nước biển ven bờ

2.6 Định mức – đơn giá

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Các địa phương: Căn cứ Quyết định số

10/2007/QĐ-BTNMT ngày 05/7/2007, Quyết định số 02/2008/QĐ-10/2007/QĐ-BTNMT ngày 16/4/2008 và Quyết định số 03/2008/QĐ-BTNMT ngày 18/4/2008 về việc ban hành các định mức kinh tế kỹ thuật trong QTMT, một số địa phương đã xây dựng và ban hành

bộ đơn giá riêng cho địa phương mình cho các thành phần môi trường, cụ thể:

• Đồng Nai: không khí xung quanh, nước mặt lục địa, đất, nước dưới đất, khí thải

• Bình Dương: không khí xung quanh, nước mặt lục địa,

nước dưới đất, nước thải, khí thải, đất

• Bình Định: không khí xung quanh, nước mặt lục địa, nước

dưới đất, khí thải, nước thải, đất

• Hà Tĩnh: không khí xung quanh, nước mặt lục địa, nước

dưới đất, nước thải, khí thải, nước biển, trầm tích đáy, đất, phóng xạ

• Nghệ An: không khí xung quanh, nước mặt lục địa, nước dưới đất, nước thải, khí thải, nước biển ven bờ Và một

số địa phương khác

2.6 Định mức – đơn giá

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Báo cáo kết quả quan trắc đã được tăng cường về chất

lượng

 Việc giao nộp báo cáo của các địa phương đa số đúng

thời hạn, đảm bảo đủ về mặt số lượng

 Quyết định số 1740/QĐ-TCMT ngày 22/12/2011 Ban hành quy định quản lý thông tin, dữ liệu quan trắc môi trường của các trạm quan trắc môi trường quốc gia

2.7 Báo cáo kết quả quan trắc

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Công tác đào tạo nguồn nhân lực đã từng bước được

chú trọng, đẩy mạnh

 Trong khuôn khổ các nhiệm vụ và các dự án hợp tác

quốc tế, Trung tâm QTMT đã chủ trì tổ chức nhiều hoạt động đào tạo về:

 Quan trắc thủ công, quan trắc phát thải, quan trắc tự

động chủ yếu cho các thành phần môi trường nước, không khí

 Xử lý số liệu và lập báo cáo

 Xây dựng báo cáo hiện trạng môi trường cho các địa phương

 Hoạt động của Phòng Thí nghiệm QTMT

 Kiểm chuẩn thiết bị QTMT

 ……

2.8 Đào tạo, tập huấn, tăng cường nhân lực

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

• Các dự án đầu tư được tăng cường: đầu tư trang thiết bị quan trắc, kiểm chuẩn, tăng cường năng lực, đầu tư trạm tự động quan trắc chất lượng nước, không khí tại Trung ương cũng như địa phương; đầu tư hệ thống truyền nhận thông tin dữ liệu, kết nối các trạm quan trắc tự động, liên tục.

• Hợp tác Quốc tế: JICA, WB, VPEG, CAI- ASIA, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, Úc, Hồng Kong, Philippine

2.9 Đầu tư và hợp tác quốc tế

2 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

 Việc trao đổi, chia sẻ thông tin, dữ liệu quan trắc môi

trường giữa Trung ương với địa phương và giữa các địa phương với nhau ngày càng được tăng cường.

 Các hoạt động phổ biến, công khai thông tin và kết

quả quan trắc môi trường cho cộng đồng ngày càng

đa dạng, thông qua

2.10 Phổ biến và nâng cao nhận thức cộng đồng

3 MỘT SỐ HẠN CHẾ, TỒN TẠI

3.1 Cơ sở pháp lý

Còn thiếu nhiều VBQPPL trong các lĩnh vực

+ Quan trắc (Quan trắc môi trường KCN; Quy chuẩn kỹ thuật

quốc gia về chất lượng nước sông theo từng đoạn sông, về trầm tích đáy, PM 2,5 ; Hướng dẫn QA/QC trong quan trắc từng thành

phần môi trường; Quy trình; Định mức; Đơn giá )

+ Phân tích (Quản lý chất thải PTN; Quy trình; Hướng dẫn QA/QC

trong phân tích từng thành phần môi trường; Định mức; Đơn giá )

+ Kiểm định-Hiệu chuẩn (Định mức; Đơn giá )

+ Số liệu, báo cáo kết quả quan trắc (Quy trình kiểm tra và đánh

giá chất lượng số liệu; Cơ chế trao đổi, chia sẻ và công khai thông tin/số liệu QTMT )

+ Chế độ, chính sách (chế độ phụ cấp ưu đãi nghề đối với quan

trắc viên ngành môi trường…)

3 MỘT SỐ HẠN CHẾ, TỒN TẠI

3.2 Tổ chức, bộ máy

 Nhiều Bộ ngành cùng tham gia hoạt động QTMT quốc gia;

 Ngay trong Bộ TN&MT, Tổng cục môi trường: nhiều đơn vị

cùng liên quan đến quản lý, điều hành, thực hiện hoạt động QTMT Liên tục có sự thay đổi về cơ cấu, tổ chức bộ máy

 Nhiều chương trình QTMT liên vùng, liên tỉnh cần có sự

tham gia của nhiều bên liên quan

 Nhiều đơn vị tham gia hoạt động QTMT để báo cáo số liệu

cho cơ quan quản lý môi trường nhưng chất lượng chưa tốt (do không đủ năng lực về kỹ thuật/nghiệp vụ, trang thiết bị, con người, chưa chú trọng đến chất lượng số liệu )

 Trung tâm quan trắc môi trường, Tổng cục Môi trường là

đơn vị đầu tiên trong khu vực Đông Nam Á mạnh dạn đăng

ký xây dựng hồ sơ xin chứng nhận ISO/IEC 17025 cho hoạt động quan trắc hiện trường, vì vậy gặp rất nhiều khó khăn trong việc thu thập kinh nghiệm, lập kế hoạch và triển khai thực hiện