Sàng lọc cách ly cung ứng phương tiện hoá chất trong phòng và kiểm soát lây nhiễm Mers CoV

Ca nghi ngờ: 1 Lâm sàng: sốt và viêm đường hô hấp từ nhẹ đến nặng ho, khó thở, viêm phổi, suy hô hấp 2 Yếu tố dịch tễ: trong vòng 14 ngày trước khi khởi phát: •Có tiền sử ở/đi/đến từ qu

Sàng lọc, cách ly, cung ứng

phương tiện và hóa chất

trong phòng và kiểm soát

lây nhiễm MERS - CoV

TS.BS NGUYỆN THỊ THANH HÀ Trưởng khoa KSNK BV Nhi Đồng 1, TPHCM

Bộ môn KSNK và dịch tễ học Đại học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch TP HCM

Mục tiêu bài giảng

Sau khi kết thúc khóa học, học viên phải nắm

được:

• Những bước cần thiết của một quy trình sàng học

và áp dụng những biện pháp kiểm soát nhiễm

khuẩn MERS-CoV một cách hiệu quả.

• Mô tả những bước tiếp cận và chăm sóc người bệnh nghi ngờ/ mắc bệnh MERS-CoV.

13−2

DỊCH SARS

•2003: SARS bùng nổ cả thế giới hoảng loạn, đã bao trùm 32 quốc gia

và vùng lãnh thổ, làm 8422 người mắc, trong đó có 916 người chết

•Riêng tại Việt Nam có 63 ca nhiễm SARS Trong đó Bệnh viện Việt Pháp

ở Hà Nội có 37 cán bộ nhân viên y tế nhiễm bệnh, 5 bệnh nhân tử vong.

• Đảm bảo NB được cách ly, điều trị kịp thời.

13−4

Nguyên tắc thực hiện

• Xây dựng hệ thống nhận biết và phản ứng nhanh khi có

NB nghi ngờ/có thể nhiễm MERS-CoV

• Xây dựng kế hoạch sàng lọc, phân loại và quản lý NB nghi ngờ/nhiễm MERS-CoV ngay khi đến khám bệnh.

• Thực hiện các biện pháp phòng ngừa và KSNK nghiêm

ngặt theo hướng dẫn số 2002/QĐ-BYT ngày 06/6/2014 của Bộ Y tế.

• Cách ly kịp thời khi có dấu hiệu bệnh và yếu tố dịch tễ.

• Cung cấp phương tiện, vật tư tiêu hao phục vụ cách ly,

• Thực hiện khai báo, thông tin, báo cáo ca bệnh theo

hướng dẫn tại Thông tư số 48/2010/TT-BYT ngày

Những bước của một quy trình kiểm soát

bệnh NKĐHHC hiệu quả

1 Sàng lọc bệnh nhân nghi ngờ hoặc đã xác định có

NKĐHHC,

2 Áp dụng biện pháp kiểm soát nguồn nhiễm (người

mắc/người bị nghi ngờ có NKĐHHC và giáo dục họ quy tắc vệ sinh đường hô hấp và khi ho,

3 Cách ly họ ở những vùng đã được kiểm soát về mặt

thông khí,

4 Cung ứng những dịch vụ ưu tiên cho những người có

liên quan đến chăm sóc và điều trị (Phương tiện

PHCN, Hóa chất Khử khuẩn, vật tư tiêu hao,…)

13−6

1 Sàng lọc người bệnh

Ai cần được sàng lọc?

• Phân công một nhân viên

trong mạng lưới giám sát chịu

• Những tiêu chuẩn sàng lọc phụ thuộc rất

nhiều vào địa phương và cộng đồng bệnh

nhân tại đó,

• Thiết lập một bảng kiểm giúp cho việc xác

định nhanh chóng bệnh nhân có Hội chứng NKĐHHC có nguy cơ lây nhiễm tiềm tàng,

13−8

Định nghĩa ca bệnh nhiễm MERS-CoV

Theo “Hướng dẫn giám sát và phòng chống MERS-CoV” số 2174/QĐ-BYT ngày

8/6/2015 của BYT

a Ca nghi ngờ:

1) Lâm sàng: sốt và viêm đường hô hấp từ nhẹ đến nặng (ho, khó thở, viêm phổi, suy

hô hấp)

2) Yếu tố dịch tễ: trong vòng 14 ngày trước khi khởi phát:

•Có tiền sử ở/đi/đến từ quốc gia có dịch (*), hoặc

•Tiếp xúc gần (**) với người xác định mắc MERS-CoV hoặc người bị viêm đường hô hấp

cấp liên quan đến quốc gia có dịch hoặc tiếp xúc gần trong 1 chùm ca bệnh nghi nhiễm MERS-CoV

(*) Ả Rập Xê Út, Tiểu Vương quốc Ả rập thống nhất (UAE), Qatar, Oman, Jordan,

Kuwait, Yemen, Lebanon, Iran, Hàn Quốc, Bahrain (danh sách này sẽ được cập nhật tùy theo diễn biến dịch)

b Ca xác định: xét nghiệm khẳng định nhiễm vi rút MERS-CoV

Các yếu tố dịch tễ

Có yếu tố dịch tễ trong vòng 3 tuần trước khi khởi phát triệu chứng:

– Người bệnh từ nơi có dịch MERS-CoV lưu hành (Trung

Đông, Hàn Quốc và các nước lân cận) trở về Việt Nam.

– Tiếp xúc với máu hay dịch cơ thể của bệnh nhân được xác định hoặc nghi nhiễm MERS-CoV tại vùng dịch lưu hành; – Đã sống hay đi tới vùng dịch MERS-CoV đang lưu hành

trong vòng 10 ngày;

– Trực tiếp xử lý động vật, tiếp xúc với lạc đà từ các vùng dịch tễ.

13−10

SƠ ĐỒ THỰC HIỆN PHỊNG NGỪA LÂY NHIỄM MERS-CoV

Bệnh nhân

Sàng lọc Triệu chứng giống

cúm cấp tính + Y u t d ch t ếu tố dịch tễ ố dịch tễ ịch tễ ễ

Nhập viện khám/sàng lọc

Xác định MERS-CoV

Tất cả các bi n phap phòng ngừa chống nhiễm ện phap phòng ngừa chống nhiễm khuẩn (phong ng a chu n, phong ng a b sung ừa chuẩn, phong ngừa bổ sung ẩn, phong ngừa bổ sung ừa chuẩn, phong ngừa bổ sung ổ sung

Phòng ngừa chống nhiễm khuẩn

Khẩu trang ph u thuật cho bệnh ẫu thuật cho bệnh nhân (khăn giấy khi ho, hắt hơi)

Cách ly phòng đơn, sử dụng dụng

cụ phòng hộ cá nhân

Chẩn đoán khác Đánh giá lại

các phòng ngừa

Cho đến khi hết sốt 4 - 5 ngày và tổng trạng trở về bình thường

Báo cáo cho cơ quan thẩm quyền

Toàn cảnh khu vực sàng lọc với nơi đang ký của

người được sàng lọc

Khu vực đăng ký trước khi sàng lọc:

bàn đăng ký ở nơi vào và NVYT

Screening, Education: Respiratory Infection Control in Health Care

Facilities

13−12

Khu vực chờ đăng ký và

sàng lọc

Khu vực sàng lọc

13−13

NVYT thực hiện sàng lọc triệu chứng bệnh NKHHC ngay tại

khu vực chờ khám bệnh - tại Peru

13−14

Nếu khi “ Sàng lọc” kết quả dương tính,

ngay sau đó, chúng ta phải lập tức

tiến hành kiểm soát nguồn nhiễm

khuẩn, giáo dục, cách ly và cung cấp

những dịch vụ ưu tiên cho họ

• Phải tổ chức huấn luyện:

– Tiêu chí xác định và nghi ngờ nhiễm bệnh MERS-CoV – Biện pháp kiểm soát lây nhiễm: hướng dẫn phòng ngừa chuẩn, phòng ngừa dựa trên đường lây truyền

• Đối tượng: tất cả NVYT

• Bố trí khu vực sàng lọc hợp lý và đầy đủ phương tiện,

13−16

2 Huấn luyện – giáo dục NVYT

Phòng ngừa chuẩn là gì?

• Phòng ngừa kiểm soát nhiễm khuẩn cơ bản áp

dụng cho mọi bệnh nhân bất kể chẩn đoán và thời điểm chăm sóc

• Phòng ngừa tiếp xúc với máu, dịch cơ thể,

chất tiết, chất bài tiết

• Giảm thiểu lây truyền nhiễm trùng cho nhân

viên y tế hoặc bệnh nhân khác

MỤC ĐÍCH CỦA PHÒNG NGỪA CHUẨN

Phòng ngừa laây truyeàn qua

• máu

• dịch cơ thể, dịch tiết và chất tiết có thể nhìn thấy

có chứa máu hay không

• da không nguyên vẹn và niêm mạc

Giảm nguy cơ lan truyền vi sinh vật từ những nguồn vi sinh vật nhận diện/không nhận diện

Những yếu tố chính của phòng ngừa chuẩn

1 Rửa tay

2 Sử dụng phương tiện phòng hộ các nhân (PTPHCN) Mang

găng, khẩu trang, kiếng bảo vệ, áo choàng và bao chân khi có nguy cơ tiếp xúc với máu và dịch tiết

3 Quy tắc vệ sinh đường hô hấp

4 Dự phòng tổn thương do kim và vật sắc nhọn

5 Xử lý đúng DC, thiết bị chăm sóc bệnh nhân

6 Vệ sinh môi trường

7 Quản lý đồ vải

8 Quản lý chất thải

9 Xắp xếp người bệnh

Phòng ngừa dựa trên đường lây truyền

(transmission based precautions)

• Gồm phòng ngừa lây truyền qua đường không khí,

qua đường giọt bắn và qua đường tiếp xúc,

• Áp dụng cho nhiễm những tác nhân gây bệnh quan

trọng,

• Có thể kết hợp với nhau trong những bệnh

có nhiều đường lây truyền,

• PHẢI kết hợp với phòng ngừa chuẩn.

Xắp xếp BN • phòng riêng có cửa mở

• cách ly theo phân loại nguy cơ lây nhiễm

Mang găng • mang găng khi tiếp xúc với dịch cơ thể

• thay găng sau khi tiếp xúc và rửa tay

• tháo găng – rửa tay sau khi ra khỏi buồng/khu vực cách ly

Rửa tay • rửa tay trước và sau khi có tiếp xúc với BN, sau tháo găng

• sau khi có phơi nhiễm với máu và dịch cơ thể,…

Mặc áo choàng • mặc áo choàng trước khi vào phòng cách ly và làm thủ thuật

xâm lấn.

• cởi bỏ áo choàng sau khi ra khỏi phòng cách ly.

Vận chuyển BN • giới hạn vận chuyển BN nếu không cần thiết

• khi vận chuyển phải có trang phục giới hạn nguy cơ phát

tán nguồn nhiễm

DC chăm sóc BN •Khử -tiệt khuẩn thích hợp

PHÒNG LÂY QUA ĐƯỜNG TIẾP XÚC TRONG

MERS-Co V, SARS, CÚM A,…

PHÒNG NGỪA LÂY TRUYỀN QUA GIỌT BẮN

• Nếu xếp chung với bệnh nhân khác phải giữ một khoảng cách xa thích hợp (trên 1 mét)

• Mang khẩu trang, nhất là với những thao tác

cần tiếp xúc gần (<1m) với bệnh nhân

• Hạn chế tối đa vận chuyển bệnh nhân, đeo

khẩu trang cho bệnh nhân

 Đặt bn ở những khu vực thông khí tốt , C ách ly

những bn khác

 Đặt bn ở phòng cách ly đường khí , v ới >12 ACH v à

kiểm soát đường khí đưa ra khỏi hành lang và hướng

về phía ngòai, nếu có thể

Ghi ch ú : C ó thể kiểm tra hướng khí bằng một khăn giấy

 S ử dụng khẩu trang hô hấp (N95) khi đi vào vùng có nguy cơ cao , đảm bảo phải kiểm tra độ chặt của khẩu trang trước mỗi lần sử dụng

23

Phòng ngừa lây truyền qua

 Hạn chế di chuyển bn

 Giáo dục bệnh nhân về quy tắc vệ sinh hô hấp và khi ho

 Đảm bảo bệnh nhân mang khẩu trang phẫu thuật ở

2 Giáo dục người bệnh

• Giáo dục người bệnh quy tắc vệ sinh

đường hô hấp và khi ho:

– Che mũi và miệng bằng khăn giấy hoặc

khăn vải khi hắt hơi (cung cấp cho

người bệnh tại nơi sàng lọc, tiếp nhận,

chăm sóc nếu thấy cần thiết)

– Rửa tay sau khi có tiếp xúc với chất tiết

Ví dụ: về những Poster nhắc nhở “Quy

tắc vệ sinh hô hấp và khi ho”

13−27

3 Cách ly người bệnh

• Khu vực thăm khám và

làm xét nghiệm xuyên

suốt không phải chờ

trong suốt quy trình,

Một số ví dụ: vùng bệnh nhân chờ tại khu vực cách ly cho những NB có triệu chứng NKĐHHC

13−29

4 Tiến hành những dịch vụ ưu tiên cho NB

• Cung cấp những dịch vụ ưu tiên cho người bệnh nhằm

giảm thiểu nguy cơ người bệnh lây nhiễm cho người bệnh khác và NVYT

• Xây dưng một hệ thống cảnh báo phát hiện nhanh

nhằm chuyển bệnh một cách nhanh chóng, cung cấp chăm sóc tốt nhất và giảm thời gian người bệnh phải chờ đợi và phát tán nguồn bệnh,

13−30

Cung cấp dịch vụ ưu tiên

• Phương tiện phòng hộ cá nhân phù hợp với từng khu vực chăm sóc người bệnh,

• Vật tư tiêu hao dùng trong chăm sóc và điều trị ( ưu tiên loại dùng một lần rồi bỏ cho chăm sóc đường hô hấp), dụng cụ ăn uống.

• Hóa chất khử khuẩn dùng cho:

– Vệ sinh tay: xà phòng khử khuẩn, cồn sát khuẩn tay nhanh, – Vệ sinh môi trường: chlorin nồng độ 0,5 – 1%, Dung dịch phun khử khuẩn môi trường ( chlor spray, peracetic acide,…) – Khử, tiệt khuẩn dụng cụ tái sử dụng dùng trên NB: Chlorin, tiệt khuẩn ở nhiệt độ quy định,

13−31

Ví dụ: hệ thống cảnh báo và phát hiện nhanh ở ngay tại

bàn đăng ký nhận bệnh

13−32

Những thách thức

• Có thể thực hiện việc sàng lọc ở những

nơi đông đúc người bệnh không ?

13−34

Những thách thức

Sẽ phải làm gì khi người bệnh từ chối, phản ứng gay gắt với những dịch vụ ưu tiên được cung cấp khi họ có ho và có triệu chứng của NKĐHHC?

13−36

Cách ly người bệnh

Thời gian cách ly người bệnh nhiễm MERS-CoV

•Cách ly, điều trị tại cơ sở y tế theo hướng dẫn của BYT (ít nhất

là 10 ngày sau khi tiếp xúc với NB)

• Sử dụng trang bị PHCN đúng để hạn chế lây truyền bệnh.

•Hạn chế tiếp xúc, vận chuyển NB, trong trường hợp cần vận chuyển phải sử dụng trang bị PHCN và xe chuyên dụng Các vật dụng bị ô nhiễm, đồ thải bỏ và chất thải của bệnh nhân cần

phải khử trùng và xử lý theo quy định.

•Nếu người bệnh tử vong, xử lý tử thi theo Thông tư số

02/2009/TT-BYT ngày 26/5/2009 của Bộ trưởng Bộ Y tế hướng dẫn vệ sinh trong hoạt động mai táng và hoả táng.

13−37

Cách tiếp cận toàn diện cho KSNK người bệnh mắc

HC NK hô hấp cấp (MERS-CoV, SARS,…)

nguy cơ lây nhiễm tiềm tàng

Tương tác của bệnh nhân Biện pháp KSNK tương ứng

Phòng ngừa chuẩn (cho tất cả BN) Rửa tay

Áp dụng ngay phòng ngừa bổ xung như là khi chẩn đoán trở nên rõ ràng

Áp dụng kiểm soát nguồn lây và giáo dục quy tắc vệ sinh khi ho, cung cấp dịch vụ ưu tiên

Tóm tắt: những điểm chính yếu

NKĐHHC

• Kiểm soát nguồn nhiễm và giáo dục người bệnh quy tắc

vệ sinh hô hấp và khi ho,

• Cách ly bệnh nhân có nghi ngờ hoặc đã xác định có

NKĐHH ở những vùng có thông khí tốt

• Cung cấp ngay dịch vụ ưu tiên cho người bệnh nhằm

làm giảm nguy cơ lây lan tiềm tàng cho những người khác

13−39

Tóm tắt: những điểm chính yếu

• Áp dụng những biện pháp phòng ngừa bổ sung như đã được đưa ra trong chẩn đoán,

hoặc nếu như có những dấu hiệu của bệnh NKĐHH có nguy cơ lây nhiễm tiềm tàng,

• Áp dụng những biện pháp phòng ngừa dựa trên đường lây truyền như: phòng ngừa

lây truyền qua đường tiếp xúc, giọt bắn, không khí

13−40

CÁM ƠN SỰ THEO DÕI CỦA QUÍ ĐỒNG NGHIỆP