TIỂU LUẬN đặc điểm, XU HƯỚNG BIẾN đổi tôn GIÁO ở VIỆT NAM và QUAN điểm, CHÍNH SÁCH tôn GIÁO của ĐẢNG và NHÀ nước TA HIỆN NAY

Tôn giáo là một hiện tượng xã hội thuộc đời sống tinh thần của con người, phản ánh hiện thực khách quan một cách hư ảo. Theo lý luận của chủ nghĩa Mác Lênin: “Bất cứ tôn giáo nào cũng đều chỉ là sự phản ánh hư ảo vào đầu óc người ta những sức mạnh ở bên ngoài chi phối cuộc sống hàng ngày của họ; chỉ là sự phản ánh mà trong đó những sức mạnh ở thế gian đã mang hình thức sức mạnh siêu thế gian”. Tôn giáo đã và đang có ảnh hưởng đến cuộc sống một bộ phận con người trong xã hội. Ngày nay, tôn giáo đang là một trong những vấn đề nổi lên rất gay gắt và phức tạp trong cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc ở nhiều quốc gia trên thế giới.

MỞ ĐẦU 2

I ĐẶC ĐIỂM TÔN GIÁO VÀ XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI CỦA

2. Xu hướng biến đổi của tôn giáo ở Việt Nam 11

II QUAN ĐIỂM, CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO CỦA ĐẢNG VÀ

1. Cơ sở của quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nước về tínngưỡng, tôn giáo

14

2. Sự phát triển trong quan điểm, chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà

MỞ ĐẦU

Tôn giáo là một hiện tượng xã hội thuộc đời sống tinh thần của conngười, phản ánh hiện thực khách quan một cách hư ảo Theo lý luận của chủnghĩa Mác- Lênin: “Bất cứ tôn giáo nào cũng đều chỉ là sự phản ánh hư ảovào đầu óc người ta những sức mạnh ở bên ngoài chi phối cuộc sống hàngngày của họ; chỉ là sự phản ánh mà trong đó những sức mạnh ở thế gian đãmang hình thức sức mạnh siêu thế gian” Tôn giáo đã và đang có ảnh hưởngđến cuộc sống một bộ phận con người trong xã hội Ngày nay, tôn giáo đang

là một trong những vấn đề nổi lên rất gay gắt và phức tạp trong cuộc đấutranh giai cấp, đấu tranh dân tộc ở nhiều quốc gia trên thế giới

Việt Nam là một quốc gia có nhiều tín ngưỡng tôn giáo Tín ngưỡngtôn giáo đã chi phối sâu sắc đến đời sống tinh thần của một bộ phận nhân dântheo cả hai chiều tích cực và tiêu cực Trong thời đại ngày nay, khoa học vàcông nghệ phát triển như vũ bão, khoa học đã thực sự trở thành lực lượng sảnxuất trực tiếp và tưởng chừng con người cùng với khoa học có thể giải thíchđược mọi vấn đề của tự nhiên, xã hội, tư duy mà không cần viện dẫn thầnlinh Nhưng thực tế đang có nhiều vấn đề diễn mà chúng ta chưa giải đápđược Trong những năm vừa qua, nhu cầu tín ngưỡng tôn giáo của nhân dân

ta có xu hướng gia tăng, hoạt động của các tổ chức tôn giáo tiếp tục diễn raphức tạp, các thế lực thù địch luôn lợi dụng tín ngưỡng tôn giáo để chống phácách mạng nước ta ngày càng thâm độc Tất cả những tác động đó đã làm ảnhhưởng tiêu cực đến đời sống xã hội của nhân dân ta và ngày càng gia tăngtrong tình hình hiện nay

Tôn giáo vốn là một trong những vấn đề tế nhị, nhạy cảm và có liênquan đến nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội, luôn biến động cùng vớinhững biến thiên của lịch sử, nhận thức và giải quyết đúng vấn đề tôn giáovừa là vấn đề mang tính chiến lược, lâu dài, vừa mang tính cấp thiết trong giaiđoạn cách mạng hiện nay

NỘI DUNG

I ĐẶC ĐIỂM TÔN GIÁO VÀ XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI CỦA TÔN GIÁO Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

1 Đặc điểm tôn giáo ở Việt Nam.

1.1 Các tôn giáo ở Việt Nam

Việt Nam nằm ở vị trí giữa ngã ba của Đông Nam Á, giáp biển Đông - lànơi giao lưu của nhiều luồng tư tưởng văn hoá khác nhau và có vị trí thuận lợicho việc tiếp thu hai nền văn minh ở phương Đông, đó là nền văn minh TrungHoa và văn minh Ấn Độ Với địa hình đa dạng và phong phú, thuộc vùng nhiệtđới gió mùa nên thiên nhiên vừa ưu đãi vừa luôn đặt con người trước nhữngnguy cơ, thiệt hại nặng nề của thời tiết khắc nghiệt Do đó, thường nảy sinh tâm

lý sợ hãi dẫn đến nhu cầu cậy nhờ vào sự che chở của các lực lượng siêu nhiên.Việt Nam vốn là nơi quần cư của nhiều tộc người, lại có sự pha tạp của nhiềudòng máu nên nhu cầu tâm linh cũng vô cùng phong phú, đa dạng

Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam là lịch sử thốngnhất và đoàn kết của cộng đồng dân tộc, giữa các tôn giáo và tín ngưỡng bảnđịa với các tôn giáo du nhập từ bên ngoài Ngay từ thế kỷ thứ nhất sau Côngnguyên, sự du nhập của Phật giáo vào vùng kinh đô Luy Lâu (Thuận Thành,Bắc Ninh ngày nay), đã nhanh chóng hoà nhập với tín ngưỡng và văn hoá bảnđịa, trở thành một bộ phận tất yếu trong đời sống tâm linh của người Việt cổ

Ở Miền Nam, Phật Giáo Nam Tông đã bắt đầu hình thành và phát triển ở thời

kỳ Vương quốc Phù Nam (thế kỷ I-VII), tiếp sau đó ảnh hưởng sâu đậm trongcộng đồng dân tộc Khmer Nam Bộ vào thế kỷ XIII và XIV

Vào đầu thế kỷ thứ X, Nho giáo bắt đầu du nhập vào Việt Nam qua sựảnh hưởng của văn hoá Trung Hoa Phật giáo phục hưng và trở thành hệ tưtưởng chính thống của triều đại Lý-Trần (thế kỷ XI-XIV) và chiếm vị trí chủ đạotrong đời sống tâm linh của người dân thời kỳ này Tuy nhiên, kể từ thời Hậu Lê(thế kỷ VI) trở đi, Nho giáo đã trở thành hệ tư tưởng chính trị - đạo đức chínhthống và là một trong những tôn giáo chính trong xã hội phong kiến Việt Nam

Theo những bước chân của các giáo sĩ truyền giáo Tây Âu, Công giáo

đã được đưa vào Việt Nam từ thế kỷ XVI và sau đó phát triển mạnh ở triều

Nguyễn và thời Pháp thuộc Cuối thế kỷ XIX, đầu XX, đạo Tin lành bắt đầu

du nhập vào Việt Nam do các nhà truyền giáo đến từ Bắc Mỹ Trong nửa đầu

và cuối thế kỷ XX là sự phát triển mạnh mẽ của các tôn giáo bản địa, đánglưu ý là Phật giáo Hoà Hảo, đạo Cao Đài, Tứ Ân Hiếu Nghĩa Cùng vớinhững tín ngưỡng bản địa đã hình thành từ lịch sử ngàn năm của dân tộc, nhưtín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, các tôn giáo ngoại sinh và nội sinh đã làm phongphú và là bộ phận không thể thiếu đươc trong đời sống tâm linh và tinh thầncủa cộng đồng các dân tộc Việt Nam

Như vậy, ở Việt Nam có mặt hầu hết các tôn giáo lớn với đông đảo cáctín đồ, chức sắc, nhà tu hành của Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Hồi giáo haymột số tôn giáo bản địa như Cao Đài, Hòa Hảo… Quyền tự do tín ngưỡng và

tự do không tín ngưỡng của nhân dân được quy định trong Hiến pháp: Các tôngiáo đều bình đẳng trước pháp luật Theo thống kê, ở nước ta hiện nay cókhoảng 25 triệu tín đồ tôn giáo, chiếm khoảng 26% dân số cả nước Trong đó,chủ yếu là các tôn giáo đó là:

Phật giáo, tính đến tháng 7-2007, số người theo Phật giáo có khoảng

11 triệu người, chiếm hơn 12% dân số cả nước; trong đó có 46.495 chức sắc,

10 nghìn chức việc; có 14.775 cơ sở thờ tự trên toàn quốc, trong đó Phật giáoBắc tông có 23.665 cơ sở thờ tự, Phật giáo Nam tông có 570 cơ sở thờ tự vàphái Khất sỹ có 540 cơ sở thờ tự Hiện Giáo hội Phật giáo Việt Nam có hệthống đào tạo từ cấp cơ sở tới Học viện Phật giáo gồm: 04 Học viện Phậtgiáo, 32 trường Trung cấp Phật học và một số lớp trình độ sơ cấp ở các chùa

Công giáo hay gọi là Thiên chúa giáo, tính đến tháng 12-2012, Giáo

hội Công giáo Việt Nam có khoảng 6 triệu tín đồ, chiếm 6,84% dân số cảnước; 4044 chức sắc, 7500 chức việc: 02 Hồng y; 3 Tổng Giám mục; 33Giám mục; 2104 linh mục; 7500 tu sĩ (trong đó có 6000 nữ tu); 84 dòng và tuhội; được tổ chức thành 26 giáo phận, khoảng 3.000 giáo xứ, 6000 giáo họ,

9000 cơ sở thò tự và 7 đại chủng viện Đại đa số tín đồ chức sắc Công giáo

“sống tốt đời, đẹp đạo”, “Kính chúa yêu nước”, sống phúc âm trong lòng dântộc, phục vụ hạnh phúc đồng bào

Đạo Tin lành, tính đến tháng 3-2011, đã có hơn 1 triệu tín đồ, chiếm

1,14% dân số cả nước; trong đó có 436 mục sư, 306 mục sư nhiệm chức, 458truyền đạo, 455 chi hội, 4409 điểm nhóm, 351 nhà thờ, với hơn 90 tổ chức vànhóm Tin lành Trong số hơn 90 tổ chức, nhóm Tin lành hiện có ở Việt Nam,

có 10 tổ chức đã được Nhà nước công nhận và cấp đăng ký hoạt động

Hồi giáo (hay Đạo Ixlam), tính đến năm 2013 ở Việt Nam có khoảng

75 nghìn tín đồ, chiếm 0,08% dân số cả nước, trong đó có 770 chức sắc, chứcviệc, 79 cơ sở thờ tự (40 thánh đường, 22 tiểu thánh đường, 17 chùa) ở 13tỉnh, thành phố, tập trung ở Thành phố Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Ninh Thuận,Bình Thuận, An Giang

Đạo Cao Đài, tính đến tháng 12-2011, đạo Cao Đài có khoảng 2,4

triệu tín đồ, chiếm 2,76% dân số cả nước, trong đó có 1 vạn chức sắc, 2 vạnchức việc, 1.290 cơ sở thờ tự, hoạt động ở 37 tỉnh, thành phố, tập trung chủyếu ở Trung Bộ và Nam Bộ Trên phạm vi cả nước, có 34 tỉnh, thành phố cóđạo Cao Đài, chính quyền cấp tỉnh công nhận gần 1.000 họ đạo với hơn20.000 chức Sắc, chức việc hoạt động ở các Ban Đại diện, Đại diện tỉnh,thành phố và các họ đạo

Phật giáo Hòa Hảo, tính đến tháng 12-2011, tín đồ Phật giáo Hoà Hảo

ở trong nước có khoảng 1,5 triệu người, chiếm 1,7% dân số cả nước, trong đó

có 3.200 chức việc, 94 chùa, 50 Hội quán, 399 tòa đọc giảng ở 22 tỉnh, thànhphố, tập trung đông nhất là ỏ An Giang, nơi có Tổ đình Phật giáo Hoà Hảo vàTrụ sở của Ban Trị sự Trung ương

Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam có gần 1,5 triệu tín đồ, cùng với 4.800

chức sắc, 350.000 hội viên; gần 900 lương y, huấn viên y khoa, y sĩ, y sinh;trên 3.000 người làm công việc chế biến thuốc Nam, hiện diện ở 24 tỉnh,thành phố phía Nam từ Khánh Hoà tới Cà Mau

Đạo Baha’i Việt Nam, tháng 8- 2008 được Ban Tôn giáo Chính phủ cấp

quyết định công nhận hoạt động Hiện nay có hơn 7.000 tín đồ Baha’i đangsinh hoạt trong 93 cộng đồng, phân bố ở 45 tỉnh, thành phố, tập trung đôngnhất tại một số tỉnh, thành phố, như: Hà Nội, Đà Nẵng, Quảng Nam Gia Lai,Ninh Thuận, Bình Thuận, Cần Thơ, Kiên Giang

Đạo Bửu Sơn Kỳ Hương có khoảng 15.000 tín đồ sinh sống tập trung ở

các tỉnh: An Giang, Đồng Tháp, Bà Rịa - Vũng Tàu, Long An, Sóc Trăng,Vĩnh Long, Tiền Giang và Bến Tre

Đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa có khoảng 78.000 tín đồ, tập trung ở các tỉnh

Tây Nam Bộ như: An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ, Vĩnh Long, Trà Vinh,Tiền Giang, Kiên Giang, Bà Rịa - Vung Tàu Trong đó, An Giang là trungtâm của đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa…

Đồng thời theo thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cả nướchiện có khoảng 8.000 lễ hội, trong đó có 7.039 lễ hội dân gian, 332 lễ hội lịch

sử cách mạng, 544 lễ hội tôn giáo, 10 lễ hội du nhập từ nước ngoài vào và 40

lễ hội khác Trong đó, có nhiều tín ngưỡng gắn với lễ và hội, mỗi tín ngưỡng,mỗi vùng lại có những lễ hội riêng mang đậm nét văn hóa của từng khu vực.Các dân tộc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam đều có những tín ngưỡng

riêng gắn liền với đời sống kinh tế và tâm linh của mình

1.2 Đặc điểm tôn giáo ở Việt Nam

Từ đặc điểm tự nhiên, lịch sử và văn hoá đó đã tác động sâu sắc đến tínngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam, làm cho tín ngưỡng, tôn giáo Việt Nam cónhững đặc điểm sau:

* Việt Nam là một quốc gia có nhiều hình thức tín ngưỡng, tôn giáo khác cùng tồn tại với tâm thức tôn giáo mềm dẻo hòa đồng là nổi trội, không

có những tình cảm cực đoan

Do những đặc điểm riêng về vị trí địa lý, thành phần cư dân, lịch sử,văn hóa mà Việt Nam có nhiều loại hình tín ngưỡng, tôn giáo Việt Nam ở vịtrí địa lý mở nối liền bắc - nam, đông - tây, biển - lục địa; lại ở vùng khí hậunhiệt đới gió mùa, thuận lợi trồng lúa nước nên nhiều tộc người sinh thành,

tụ cư; trong lịch sử luôn bị các thế lực ngoại bang nhòm ngó, xâm lược buộccác tộc người phải sống chung lưng đấu cật chống thiên tai, địch họa đãsớm tạo nên văn hóa cởi mở, khoan dung, trong đó có sự nảy sinh, tiếp biếncác tín ngưỡng, tôn giáo của các tộc người, dân tộc bên ngoài đem đến Từnhững hình thức tôn giáo, tín ngưỡng sơ khai đến hiện đại, từ tôn giáo phương

Đông cổ đại đến phương Tây cận, hiện đại, tất cả đã và đang cùng tồn tại bêncạnh tín ngưỡng dân gian, bản địa của nhiều dân tộc, bộ tộc khác nhau.

Dưới góc độ văn hóa, sự đa dạng của tín ngưỡng, tôn giáo Việt Nam đã

góp phần làm cho văn hóa Việt Nam da dạng, phong phú Mỗi loại hình tínngưõng, tôn giáo đều góp mặt trang điểm cho bộ mặt văn hóa Việt Nam đasắc, đa màu Chúng ta có thể nói đến văn hóa Phật giáo, giá trị Phật giáo đượcthể hiện trong đời sống tinh thần, trong kiến trúc, hội họa Tương tự ta cũng

có thể nói văn hóa Công giáo, Tin lành, Hồi giáo; văn hóa trong thờ cúng tổtiên, trong các hình thức tín ngưõng của các tộc người thiểu số Đây là mộtthế mạnh, một lợi thế trong phát triển kinh tế - xã hội hiện nay Chúng ta cóthể biến các giá trị văn hóa này để phát triển kinh tế du lịch văn hóa; có thểquảng bá giá trị văn hóa này trong giao lưu hội nhập quốc tế hiện nay

Dưới góc độ quản lý xã hội, sự đa dạng, phong phú của tín ngưỡng, tôn

giáo đòi hỏi Đảng, Nhà nước, vừa phải có quan điểm, chính sách chung đúngđắn, vừa phải cụ thể hóa để phù hợp với từng tín ngưỡng, tôn giáo của các tộcngười cụ thể Với một bộ phận đồng bào tộc người thiểu số có tín ngưỡng, tôngiáo đã đặt ra cho Đảng, Nhà nước ta cùng lúc giải quyết cả vấn đề dân tộc vàvấn đề tôn giáo vốn là hai vấn đề khá phức tạp, nhạy cảm

* Các tôn giáo ở nước ta phong phú đa đạng nhưng không có chiến tranh tôn giáo, mang tính đan xen, hoà đồng, khoan dung và đậm tính dân tộc, các tôn giáo ngoại nhập nhanh chóng được Việt hóa.

Khác với một số nước ở châu Âu (với Kitô giáo), Trung Đông (với Hồigiáo) ở đó tín dồ am hiểu giáo lý khá sâu sắc, vâng phục thần quyền khá triệt để,tính độc thận khá cao Không ít người thường coi tôn giáo mình hơn tôn giáongười khác, nên trong lịch sử và cả hiện nay xung đột tôn giáo thường hay xảy

ra Ngược lại, đa số người Việt Nam thường tin theo tín ngưỡng, tôn giáo chủyếu để bù đắp những thiếu hụt về tinh thần trong cuộc sống trần tục mong “ănnên, làm ra” là chính, ít quan tâm, am hiểu giáo lý mà họ tin theo Ngay cảnhững người được coi là sùng đạo thì sự hiểu biết giáo lý của họ thường cũngkhông thành hệ thống và không hoàn chỉnh, chi trừ một số chức sắc tôn giáo

Tín ngưỡng, tôn giáo của người Việt Nam mang tính hoà đồng cao,không cuồng tín Điển hình của tính hoà đồng là hiện tượng tam giáo đồngnguyên Phật - Nho - Lão với sự “ngồi chung” của các vị thần ở các điện thờ,chùa, đình, đền, miếu; “sự bá tạp, hỗn dung” được thể hiện cả trong giáo lý vàđiện thờ của đạo Cao Đài, Phật giáo Hoà Hảo; tư tưởng vạn vật hữu linh theokiểu “đất có thổ công, sông có hà bá”, “có bệnh thì vái tứ phướng” của ngườiViệt Nam Điều đó chứng tỏ đa số người Việt Nam ít cuồng tín tôn giáo, ưutiên quan tâm đến cuộc sống kiện tại, nhưng nó cũng dễ làm tăng tính thựcdụng cầu xỉn, hối lộ cả thần thánh và việc lợi dụng tín ngưởng, tôn giáo đểhành nghề mê tín, buôn thần, bán thánh

* Trong sinh hoạt tôn giáo nổi bật là yếu tố nữ, vai trò của người phụ

nữ được coi trọng trong hệ thống tín ngưõng, tôn giáo ở Việt Nam: Trong lịch

sử chống giặc ngoại xâm, người phụ nữ có vai trò quan trọng trong xã hộikhông chỉ vì họ gánh vác công việc nặng nề thay chồng nuôi con ở hậuphương mà còn xông pha trận mạc Dù mẫu quyền được thay thế bởi phụquyền từ lâu, nhưng tàn dư chế độ này còn kéo dài dai dẵng đến tận ngày nay.Hơn nữa, ở một xứ sở thuộc nền văn minh nông nghiệp trồng lúa nước, vốncoi trọng yếu tố âm - đất - mẹ, người mẹ biểu tượng cho ước muốn phongđăng, phồn thực; hình tượng của sự sinh sôi, nãy nở, sự trường tồn của giốngnòi, sự bao dung của lòng đất Vì vậy, một trong những đặc điểm đáng quantâm trong tín ngưỡng, tôn giáo Việt Nam là truyền thống tôn thờ yếu tố nữ

* Tính cách sinh hoạt tôn giáo mang nặng tính tiểu nông và tín đồ các tôn giáo Việt Nam hầu hết là nông dân lao động.

Theo ước tính hiện nay, trong Phật giáo, Công giáo có khoảng 80 - 85%tín đồ là nông dân, trong Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo có 65% tín đồ là nôngdân Đại đa số họ có đối sống và dân trí thấp Người có tín ngưỡng và tín đồcác tôn giáo ở Việt Nam, với các lối sống đạo khác nhau, nhưng nhìn chungđều có tình cảm và niềm tin tôn giáo khá sâu sắc nhưng không cuồng tín

Đây là yếu tố quan trọng phản ánh lợi ích cơ bản của họ thống nhất với lợiích của giai dấp công nhân, lợi ích dân tộc, là cơ sở khách quan thuận lợi trongđoàn kết dân tộc, tập hợp lực lượng thực hiện sự nghiệp cách mạng của Đảng

Thực tế, mặc dù có tín ngưỡng, tôn giáo, nhưng cơ bản họ là người có tinh thầnyêu nước, có ý thức gắn bó cùng dân tộc, dễ gần và đi theo cách mạng Nhiều tín

đồ, chức sắc tôn giáo đã tích cực góp phần xứng đáng cùng khối đại đoàn kếttoàn đân trong các cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do của dân tộc và trong xâydựng đất nước, ban vệ Tổ quốc Sự nghiệp cách mạng của Đảng ta, dân tộc ta cóphần đóng góp đáng kể của đông đảo quần chúng có tín ngưỡng, tôn giáo

Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, trong từng thời kỳ lịch sử có lúc, cónơi vẫn còn một bộ phận tín đồ thành kiến, mặc cảm với chính quyền, chưathật tin tưỏng vào sự nghiệp cách mạng của dân tộc do Đảng lãnh đạo, thậm chí

bị kẻ xấu và các thế lực thù địch lợi dụng để chống phá cách mạng, đi ngượclại lợi ích của dân tộc và Tổ quốc, cũng như lợi ích của đại đa số tín đồ Đặcđiểm này quy dịnh nội dung cốt lõi của công tác tôn giáo của Đảng, Nhà nướcViệt Nam: là công tác vận động quần chúng, công tác với con người

* Thần thánh hoá những người có công với gia đình, làng, nước: Con

người Việt Nam vốn có lòng yêu nước, trọn tình “uống nước, nhớ nguồn”,

“ăn quả nhớ người trồng cây” nên tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam cũng thấmđượm tinh thần ấy Từ xưa, ở Việt Nam đã hình thành 3 cộng đồng gắn bó vớinhau là gia đình, làng xóm và quốc gia

Gia đình là tế bào của xã hội, dù nghèo hay giàu, song nhà nào cũng cóbàn thờ tổ tiên, ông bà, cha mẹ - những người đã khuất Làng xóm có cơ cấu,thiết chế rất chặt chẽ Mỗi làng có phong tục, lối sống riêng Trong phạm vilàng xã từ lâu đã hình thành tục thờ cúng thần địa phương và việc thờ cúngnày trở nên phổ biến ở nhiều tộc người Những người có công với gia đình,làng xóm, đất nước đều được người Việt Nam tôn vinh, sùng kính

* Một số tôn giáo ở Việt Nam bị các thế lực thù địch phản động trong

và ngoài nước lợi dụng vì mục đích chính trị

Trong xã hội có giai cấp đốỉ kháng, giai cấp thống trị bóc lột một mặt

sử dụng công cụ bạo lực để trấn áp, mặt khác, chứng sử dụng tín ngưỡng, tôngiáo để an ủi, mê hoặc, ru ngủ quần chúng Các tổ chức tôn giáo mong muốnthông qua nhà nước thế quyền để mở rộng đức tin, gây ảnh hưởng lớn hơn

đến xã hội Sự gặp gỡ về lợi ích đó tạo nên sự cấu kết, “cộng sinh” giữa thầnquyền và thế quyền nhằm phục vụ cho lợi ích của mỗi bên.

Ở Việt Nam, do phải thường xuyên đối phó với các cuộc chiến tranh;

có nhiều tôn giáo ngoại nhập; sự phân hoá trong nội bộ tôn giáo; tính thựcdụng của tín ngưỡng, tôn giáo làm cho việc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáocủa cấc thế lực thù thù địch Việt Nam càng “thuận lợi” và nguy hại hơn

Trong lịch sử, các thế lực thù địch đều lợi dụng tôn giáo để xâm lược,

nô dịch, đồng hoá dân tộc ta Trong thời kỳ chống Pháp, chống Mỹ, không ít

tổ chức tôn giáo, chức sắc và tín đồ bị kẻ thù lợi dụng chống lại cách mạng

Hiện nay chủ nghĩa đế quốc, với chiến lược “diễn biến hoà bình” vẫnluôn coi vấn đề tôn giáo là một trọng điểm “ưu tiên”, “huyệt” nhạy cảm nhất

để lợi dụng chống phá cách mạng Việt Nam Việc tăng cường truyền đạo Tinlành ở Tây Bắc, Tây Nguyên, đạo Vàng Chứ của người Mông ở Tây Bắc, cáigọi là “Tinh lành Đềga” ở Tây Nguyên , là minh chứng cụ thể cửa sự lợidụng tôn giáo chống phá cách mạng Việt Nam

Chứng kích động chia rẽ quan hệ lương - giáo và giữa các tôn giáo;mua chuộc, lôi kéo, ép buộc đồng bào các tôn giáo chống đối chính quyền, diciầ và vượt biên trái phép, gây bất ổn chính trị - xã hội, bạo loạn, tạo các

“điểm nóng” để vu khống Việt Mam đàn áp các tôn giáo vi phạm “dân chủ”,

“nhân quyền” để cô lập, làm suy yếu cách mạng Việt Nam Điểnnhình là các

vụ bạo loạn năm 2001, 2004 ỏ Tây Nguyên; tụ tập đông người, gây mất trật tự

an ninh ở Mường Nhé, Điện Biên vào tháng 4-2011, có hàng ngàn ngườitham gia biểu tình, bạo loạn, chống đối chính quyền, phá hoại kinh tế

* Tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam có những biến thối mới theo hướng thế tục hóa, thương mại hóa

Do tác động của nền kinh tế thị trường, tín ngưỡng, tôn giáo có xuhướng thế tục hoá nhanh chóng Một mặt, bằng chức năng phi tôn giáo nhưcạc hoạt động xã hội từ thiện, tôn giáo đã hoà nhập vào đời sống xã hội Mặtkhác, các hoạt động tôn giáo cũng bị kẻ xấu lợi dụng để đầu cơ, trục lợi,thương mại hoá khá sâu sắc Việc buôn thần, bán thánh khá phổ biến; tệ “ănchặn” bắt bí khách đi lễ, tham quan du lịch xảy ra thường xuyên, điển hình

như Lễ hội Bà Chúa Kho (Bắc Ninh), Lễ hội Đền Trần (Nam Định), ChùaHương (Hà Nội) Nhiều nơi sinh hoạt tôn giáo tôn nghiêm bị biến thànhđiểm hành nghề mê tín Nhiều hiện tượng tôn giáo mới xuất hiện Theo thống

kê sơ bộ, nước ta cô hàng trăm “tạp giáo” lớn nhỏ, như: đạo "Siêu thoát" tạiQuảng Binh, Quảng Trị, Hà Tĩnh, đạo “Trương Thành Tâm” tại Lâm Đồng,đạo “Vàng Chứ” ở tộc người Mông, tộc người Dao, đạo “Tam Tổ Thánhhiền”, đạo “Bạch”, đạo “Tràng”, đạo “Ngọc Phật Hồ Chí Minh”, đạo “Vô vikhoa học huyền bí”, đạo “Tổ tiên Chính thống giáo” Phần lớn các “tạpgiáo” này là sự hỗn tạp của các tôn giáo cũ, và không ít trong các “tạp giáo”

đó mang tính phi nhân, phản văn hóa, tín đồ bị lợi dụng về tình cảm, tiền bạc,gây hậu quả xấu cho người tin theo và cho xã hội Thực chất phần lớn trongcác “tạp giáo” đó là các hoạt động mê tín, lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo đểmưu lợi cá nhân, thậm chí chống phá chế độ ta

2 Xu hướng biến đổi của tôn giáo ở Việt Nam.

Từ khi xuất hiện cho đến nay, tôn giáo luôn biến động Vào những năm50-60 của thế kỷ XX, tôn giáo có xu hướng suy giảm Những thập kỷ gần đâydường như tôn giáo lại được phục hưng Bởi thế, một số người đã dự báo, thế kỷXXI là thế kỷ của dân tộc và tôn giáo Nhìn một cách tổng thể thì bức tranh tôngiáo vẫn là đa sắc màu, đậm nhạt khác nhau trên mỗi vùng, mỗi quốc gia, hay

châu lục Trên lĩnh vực lý luận, tôn giáo vẫn được coi là một ngành khoa học

gây nhiều tranh cãi Song dù muốn hay không, hầu hết những người quan tâmđến tôn giáo hiện nay đều nhận thấy một xu thế tất yếu là toàn cầu hóa đang tácđộng đến mọi mặt của đời sống xã hội, trong đó có tôn giáo Sự vận động, biếnđổi và phát triển của tôn giáo ở Việt Nam cũng không tách rời sự tác động ấy

2.1 Xu hướng hiện đại hóa tôn giáo

Ở nước ta, trong xu thế hiện đại hóa của các tôn giáo trên thế giới và sựtác động của nó; đồng thời trước những biến đổi của đời sống kinh tế - xã hộitrong nước, các tôn giáo đều có những thích ứng khác nhau để phù hợp vớithời đại Ở mỗi tôn giáo, quá trình hiện đại hóa diễn ra sớm muộn có thể khácnhau; song tập trung và dễ nhận thấy trong khoảng hơn chục năm gần đây, khiđất nước chuyển từ kinh tế tập trung bao cấp sang kinh tế thị trường Hiện đại

hóa tôn giáo ở Việt Nam không chỉ có sự khác nhau về nội dung, phương thức

và trình độ hiện đại hóa mà còn có sự khác nhau giữa các vùng, miền, địaphương và khu vực; thậm chí giữa các bộ phận tín đồ ngay trong cùng mộttôn giáo Điều dễ nhận thấy ngay trong xu hướng hiện đại hóa tôn giáo là việctôn giáo đã áp dụng các thành tựu của khoa học, công nghệ hiện đại trên cảhai phương diện lý luận và thực tiễn Cụ thể là, một số lý thuyết khoa họcđược lợi dụng để chứng minh cho luận thuyết tôn giáo, hoặc lý giải mới vềcác quan điểm tôn giáo cho phù hợp với khoa học hiện đại Nhiều phươngtiện kỹ thuật hiện đại được sử dụng để phát huy tối đa hiệu quả của việctruyền đạo và quản đạo; như loa truyền thanh, tivi, máy chiếu phim, vi tính,đèn huỳnh quang màu các loại Tất cả đã thực sự trở thành một bộ phậnkhông thể thiếu của quá trình hiện đại hóa tôn giáo hiện nay

2.2 Xu hướng đa dạng hóa tôn giáo.

Đối với nước ta, do đặc điểm riêng về địa lý và lịch sử nên tôn giáocũng mang những dấu ấn riêng Ở các tộc người vẫn còn một số hình thức tôngiáo sơ khai như: tô tem, ma thuật, phù thủy tồn tại kết hợp với sự du nhậpcủa các tôn giáo lớn như Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo, Kitô giáo , tạo nên

sự đa dạng và phong phú về tôn giáo ở nước ta Trong con người Việt vừa cócái tâm linh của Phật giáo, cái duy lý của Nho giáo, vừa có cái siêu thoát củaLão giáo Cũng chính sự kết hợp của ba tôn giáo “Tam giáo đồng nguyên” ấy

đã làm phong phú thêm những giáo lý, lễ nghi thờ cúng trong nghi thức, hành

vi của mỗi tôn giáo tồn tại trong làng xóm hay trong mỗi cộng đồng Và trêncái nền di sản tôn giáo đó, khi Kitô giáo - tôn giáo độc thần, từ phương Tây

du nhập vào Việt Nam cũng phải biến đổi ít nhiều để phù hợp với sự đa dạngcủa các hình thức tôn giáo ở Việt Nam

2.3 Xu hướng phát triển tôn giáo

Xu hướng tôn giáo gắn kết với dân tộc: Trước sự du nhập ồ ạt về văn

hóa của các nước phát triển phương Tây, những dân tộc nhỏ, trình độ phát triểnthấp như Việt Nam không thể không tăng cường cảnh giác, ra sức giữ gìn, bảo

vệ bản sắc văn hóa riêng của mình Trong sự phản vệ đó, văn hóa truyền thốngcủa dân tộc đã được phát huy, coi đây là chất keo gắn kết dân tộc Tuy nhiên,

cũng cần phải thấy rằng, trong tình trạng còn lạc hậu, sự đứt đoạn của văn hóa,tín ngưỡng truyền thống thường tạo ra cơ hội cho sự thẩm lậu văn hóa, tôn giáo

từ bên ngoài Cũng do vậy, ý thức dân tộc đã mặc nhiên, vô tình hay chủ ý duytrì và phát triển văn hóa truyền thống ở một số dân tộc Ngay cả những tôn giáovốn được du nhập từ bên ngoài mà nhiều nơi người ta vẫn cố tìm cách “laihóa”, ‘dân tộc hóa” để trở thành đặc trưng riêng có của họ

Xu hướng xuất hiện nhiều tôn giáo mới: Theo thống kê sơ bộ, nước ta

có hàng trăm “tạp giáo” lớn nhỏ Phần lớn các “tạp giáo” này là sự hỗn tạpcủa các tôn giáo cũ, và không ít trong các “tạp giáo” đó mang tính phi nhân,phản văn hoá, tín đồ bị lợi dụng về tình cảm, tiền bạc, gây hậu quả xấu chongời tin theo và cho toàn xã hội

Xu hướng chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch tích cực lợi dụng tôn giáo chống phá cách mạng nước ta: Trong lịch sử, tôn giáo luôn bị kẻ thù

lợi dụng để chống phá cách mạng Việt Nam Hiện nay chủ nghĩa đế quốc vàcác thế lực thù địch, với chiến lược “diễn biến hoà bình” vẫn đang ráo riết lợidụng tôn giáo để phá hoại cách mạng nước ta Mặt khác, một bộ phận tín đồ,chức sắc tôn giáo còn có nhận thức hạn chế, chưa hiểu đúng, đầy đủ về nhữngquan điểm, chủ trương, chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta, chưa nhận

rõ nghĩa vụ, quyền lợi, trách nhiệm của một tín đồ, một công dân của nước ViệtNam xã hội chủ nghĩa nên đã tin và nghe theo những luận điệu xuyên tạc, bịkích động, xúi dục viết đơn thư khiếu kiện gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự,

xã hội Thực tế vấn đề tôn giáo trong lịch sử và hiện nay đã chứng minh điều

đó Tình hình, đặc điểm tôn giáo Việt Nam là cơ sở thực tiễn quan trọng đểĐảng, Nhà nước ta đề ra và thực hiện chính sách tôn giáo đúng đắn, hiệu quả

II QUAN ĐIỂM, CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC TA HIỆN NAY

Quan điểm, chính sách tôn giáo là một bộ phận quan trọng trong toàn

bộ hệ thống quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, có ảnhhưỏng lớn đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hôi Các quan điểm, chính sáchnày được thể hiện trong một chỉnh thể thống nhất giữa các quan điểm củaĐảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về tôn giáo Các bộ phận ấy vừa

liên hệ gắn bó khăng khít với nhau, tạo điều kiện, tiền để cho nhau tồn tại,phát triển vừa mang tính độc lập tương đối, với những thuộc tính đặc thù củachúng Trong đó quan điểm về tôn giáo của Đảng là cở sở, nền tảng, quyếtđịnh mục tiêu, phương hướng, nội dung, hình thức của các chính sách, phápluật về tôn giáo của Nhà nước, đồng thời, chính sách, pháp luật về tôn giáocủa Nhà nước lại là công cụ, phương tiện quan trọng nhất để thể chế hoá, hiệnthực hoá các quan điểm về tôn giáo của Đảng trong thực tiễn Mặt khác, quanđiểm, chính sách về tín ngưỡng, tôn giáo của Đảng, Nhà nước như kết quảcủa quá trình vận động, phát triển không ngừng

1 Cơ sở của quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo.

Quan điểm, chính sách của Đang, Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo làkết quả tổng hợp của cả điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan, cả cáchoạt động nghiên cứu nhận thức, vận dụng, phát triển lý luận và hoạt độnglãnh đạo, chỉ đạo Do vậy, muốn nhận thức đúng đắn, hiểu sâu sắc quan điểm,chính sách của Đảng, Nhà nước ta về tín ngưỡng, tôn giáo, trước hết cần nhận

rõ những cơ sở ly luận và thực tiễn của những quan điểm, chính sách đó

1.1 Quan điểm khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là cơ sở ly luận căn bản để Đảng, Nhà nước Việt Nam xây dưng các quan điểm, chính sách về tín ngưỡng, tôn giáo.

Các Nhà kinh điển Mác – Lênin không viết những tác phẩm chuyênbiệt bàn về vấn đề tôn giáo Nhưng qua toàn bộ bác tác phẩm của mình,nhất là các tác phẩm: “Góp phần phê phán triết học pháp quyền củaHêghen - Lời nói đầu”, “Về vấn đề Do Thái, Luận cương về Phoiơbắc” củaC.Mác, “Chống Đuyrinh, Lút vích Phoiơbắc và sự cáo chung của triết học

cổ điển Đức” của Ph Ăngghen, “Chủ nghĩa xã hội và tôn giáo”; “Thái độcủa đảng công nhân đôì với tôn giáo”; “Chủ nghĩa duy vật chiến đấu” củaV.I.Lênin, các ông đã thể hiện sự hơn hẳn so với các nhà tư tưởng kháctrong lịch sử khi luận giải một cách cơ bản, toàn diện, hệ thống và rất đúngđắn khoa học về nguồn gốc, bản chất, chức năng, vai trò và các mối quan

hệ của tôn giáo với các hiện tượng xã hội khác Từ quan điểm đuy vật về