Bài giảng Kinh tế môi trường Chương 1 Giới thiệu về kinh tế môi trường TS. Hoàng Văn Long

Bài giảng trình bày các nội dung chính: Khái niệm liên quan đến kinh tế được sử dụng trong kinh tế môi trường, các khái niệm liên quan đến môi trường, kinh tế môi trường là gì?, khái niệm tăng trưởng và phát triển bền vững, các giải pháp đối với vấn đề môi trường là gì? phân tích lợi ích chi phí là một phương pháp, kinh tế học và Chính trị.

(Dành cho chương trình sau đại học)

TS Hoàng Văn Long

Chương 5: (3 Tiết) Phân Sch lợi ích chi Phí

Bài tập (2 Oết)

Chương 10: Seminar Kinh tế Môi trường (2 Oết) -

Ôn tập Môn học (1 Oết)

[1] Tài liệu giảng dạy Kinh tế Môi trường Đại học Kinh tế

TP Hồ Chí Minh EEPSEA (Environmental Economics

Program in the Southeast Asia) Tài liệu đọc, Hướng dẫn giảng dạy, câu hỏi và bài tập

[2] Bài giảng Chính sách Môi trường (5 Chương)

[3] Nguyễn Thế Chinh, 2003, Giáo trình Kinh tế và Quản lý

Môi trường, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội

[4] Kinh tế hóa lĩnh vực môi trường: Lý luận và thực Oễn (Sách chuyên khảo) PGS TS Phạm Văn Lợi

[5] Định giá môi trường (Tiếng Việt)

[6] Luật môi trường và Chính sách Kinh tế Nâng cao

[7] Giáo trình Kinh tế Tài Nguyên Môi trường (2009) PSG TS Nguyễn Văn Song Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội

[8] Giáo trình Kinh tế Môi trường, 2009 Nguyễn Mậu Dũng, Đại học Nông nghiệp Hà Nội

[9] Lê Quốc Lý, 2014, Giáo trình Kinh tế Môi trường, Nhà xuất

bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội

[10] Barry C Field & Nancy D Olewiler, 2011, Environmental Economics Third Canadian EdiOon (20 chương)

[11] Tietenberg, T 2012 Kinh tế tài nguyên môi trường Xuất bản lần thứ 9

[12] Tài liệu giảng dạy kinh tế môi trường sau đại học MIT:

policy-and-economics-spring-2011/lecture-notes/

h“p://ocw.mit.edu/courses/economics/14-42-environmental-Chương 1 GIỚI THIỆU VỀ KINH TẾ MÔI TRƯỜNG

gồm những vấn đề nào?

CÁC NỘI DUNG CHÍNH

1.1 Các khái niệm liên quan đến kinh tế được sử dụng trong kinh tế môi trường

1.2 Các khái niệm liên quan đến môi trường

1.3 Kinh tế môi trường là gì?

1.4 Khái niệm Tăng trưởng và phát triển bền vững

1.5 Các giải pháp đối với vấn đề môi trường là gì? Phân Sch lợi ích chi phí là một phương pháp

•  Sinh viên thảo luận các nội dung và trình bày cho giáo viên

•  Sinh viên xung phong phát biểu hoặc theo sự chỉ định của giảng viên

•  Giảng viên sẽ cùng giải thích các khái niệm

trên và đi đến thống nhất

•  Chức năng biến đổi lý hoá: pha loãng, phân huỷ hoá học nhờ ánh sáng mặt trời, sự tách chiết các vật thải và độc tố

•  Chức năng biến đổi sinh hoá: sự hấp thụ các chất dư thừa, sự tuần hoàn của chu trình

cácbon, chu trình nitơ, phân huỷ chất thải

nhờ vi khuẩn, vi sinh vật

•  Chức năng biến đổi sinh học: khoáng hoá

các chất thải hữu cơ, mùn hoá, v.v

•  Chức năng giảm nhẹ các tác động có hại của thiên nhiên tới con người và sinh vật

-  Cạn kiệt tài nguyên

-  Mất cân bằng sinh thái

-  …

=> Các vấn đề này ảnh hưởng tới con người như thế nào? Cho ví dụ minh họa

18

gồm những vấn đề nào?

1.3.1 Khái niệm kinh tế môi trường

1.3.2 Đối tượng nghiên cứu của kinh tế môi trường 1.3.3 Phương pháp Oếp cận trong nghiên cứu kinh

KINH TẾ và MÔI TRƯỜNG

•  Phân phối: mang sản

phẩm tới người tiêu dùng

•  Cung cấp môi trường sống cho con người

•  Nhận rác thải, chất thải từ quá trình sinh hoạt, sản xuất,…

21

KHÁI NIỆM KINH TẾ MÔI TRƯỜNG

Kinh tế môi trường:

-  Là một nhánh của kinh tế học: nguồn gốc từ kinh

tế vi mô và kinh tế vĩ mô (chủ yếu là từ Vi mô)

-  Ứng dụng các lý thuyết và kỹ thuật phân tích kinh

tế để nghiên cứu xem các nguồn tài nguyên môi trường được phát triển và quản lý như thế nào?

-  Xem xét các hoạt động kinh tế ảnh hưởng đến các môi trường tự nhiên ra sao?

-  Xem xét cách thay đổi thể chế và chính sách kinh

tế nhằm cải thiện chất lượng môi trường

22

môi trường

•  Đánh giá tầm quan trọng về mặt kinh tế của

các biến đổi môi trường

•  Tìm hiểu nguyên nhân kinh tế của các biến đổi môi trường

•  Đề xuất các giải pháp kinh tế nhằm làm chậm lại, chấm dứt và đảo ngược các biến đổi tác

động tiêu cực tới môi trường

=> Ví dụ?????

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA KINH TẾ MÔI TRƯỜNG

VỚI CÁC MÔN KINH TẾ HỌC KHÁC

•  KTMT tập trung nghiên cứu xem các hoạt

động kinh tế ảnh hưởng như thế nào đến môi trường tự nhiên (không khí, nước, đất và vô số các giống loài sinh vật)

•  KTMT nghiên cứu và đánh giá các phương

pháp khác nhau để xã hội đạt được mục đích

sử dụng tối ưu tất cả các nguồn tài nguyên

trong đó có tài nguyên môi trường

24

tế môi trường

•  Kinh tế vĩ mô (nền kinh tế, chính sách vĩ mô, thể chế)

•  Kinh tế vi mô (hành vi, ngoại ứng)

•  Thể chế kinh tế? (gây ô nhiễm là cách rẻ Oền nhất, con người gây ra ô nhiễm vì động cơ lợi nhuận)

•  Thiết chế xã hội? (Đạo đức xã hội? Vai trò của cộng đồng? Ý thức của cá nhân?)

•  Bất kỳ hệ thống kinh tế nào phá hoại môi trường

•  Con người gây ô nhiễm là thiếu ý thức và đạo đức: Điều này đòi hỏi việc bảo vệ môi trường cần nâng cao ý thức và đạo đức

•  “Con người gây ô nhiễm bởi đó là phương

cách rẻ nhất để giải quyết một vấn đề rất thực

tế là làm thế nào để thải bỏ các phế phẩm sinh

ra sau khi sản xuất và tiêu dùng hàng

hóa” (Barry Field and Nancy Olewiler)

•  Các khuyến khích chưa đủ để cho con người hành động bảo vệ môi trường

•  Ngoại ứng:Yếu tố ngoại ứng xuất hiện khi một quyết

định sản xuất hoặc tiêu dùng của một / một số cá

nhân tác động trực tiếp đến việc sản xuất hay tiêu

dùng của những người khác mà không thông qua giá

cả thị trường

•  Ngoại ứng có thể xuất hiện giữa những người sản

xuất với nhau, giữa những người tiêu dùng với nhau hoặc giữa người sản xuất với người tiêu dùng Vấn đề chính yếu của ngoại ứng là nó tạo ra các lợi ích và chi phí không được bồi hoàn

•  Ngoại ứng Sch cực:

•  Ngoại ứng Oêu cực:

•  Ví dụ?

•   Chất lượng môi trường là một loại hàng hóa công cộng mang hai tính chất: không cạnh tranh và

•  Ví dụ: không khí để thở, tri thức và thông tin,

5) Quyền sở hữu tài sản

•  Quyền tài sản: Định lý Coase cho rằng việc quy

định quyền tài sản sẽ dẫn đến một giải pháp tối

ưu, mà không cần biết là ai được quyền nhận

chúng, nếu các chi phí giao dịch là không đáng kể

và số lượng những bên tham gia thương lượng là hạn chế

•  Ví dụ, nếu những người sống gần một nhà máy có quyền sử dụng nước và không khí sạch, hoặc nếu nhà máy có quyền gây ô nhiễm, khi đó có thể là

nhà máy có thể trả cho những người bị ảnh

hưởng bởi ô nhiễm hoặc cũng có thể những

người này có thể trả cho nhà máy để không gây ô nhiễm

•  Quyền sở hữu tài sản về tài nguyên và môi trường không rõ ràng dẫn đến ô nhiễm môi trường và suy thoái tài nguyên

•  Các chính sách bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên không đủ mạnh và hiệu lực thi

hành dẫn đến sự ô nhiễm môi trường và suy thoái tài nguyên

•  Ở Canada, Phương Oện giao thông phát thải 11% CO2, 17% Nitrogen Acid, 20% hợp chất hữu cơ dễ bay, 47% CO gây ra: 6000 người

chết/năm, ung thư trẻ em tăng 25%, tăng

400% và làm thay đổi hệ sinh thái, gây ra kẹt

xe, tai nạn Vì vậy lái 1 chiếc xe sẽ ảnh hưởng đến người khác và Đây là ngoại tác (ngoại

ứng) Chúng ta sẽ xem xét 4 loại khuyến khích

để giảm ngoại ứng Oêu cực

•  Kiểm định xe

•  Đánh thuế khi đổi bằng lái xe

•  Đánh thuế xăng dầu

•  Đánh thuế mỗi năm trên chủ xe hoặc khi mua lại

•  Khuyến khích bằng truyền thông về tác động của xe ô tô đến chất lượng không khí và sức khỏe

•  Sản xuất xe hơi thế hệ mới với công nghệ giảm nhiên liệu

•  Hoặc đánh thuế trên số lượng Sulphur của

nhiên liệu

•  Hoặc tăng tỷ lệ Methanol trong tăng

•  Hoặc tăng giá xăng để làm giảm lượng Oêu thụ xăng

kiểm soát ô nhiễm

•  Công nghệ kiểm soát ô nhiễm phát triển các kỹ thuật tái chế chất thải, thiết bị kiểm soát ô

nhiễm, và kỹ thuật kiểm soát ô nhiễm, quản lý các bãi chôn lấp, phát triển các loại hàng hóa thân thiện môi trường

•  Ví dụ:

triển bền vững 1.4.1 Những vấn đề cơ bản

1.4.2 Đánh đổi và sự bền vững

1.4.3 Môi trường và tăng trưởng: Sự bền vững theo thời gian

1.4.4 Đường Kuznets môi trường

1.4.5 Các ổ chứa ô nhiễm và vùng tránh ô

nhiễm

Hệ sinh thái là gì?

•  Theo sơ đồ trang 18, chất lượng môi trường giảm xuống khi sản lượng hàng hóa sản xuất tăng lên

•  EKC (Environmental Kuznets Cure): EKC giảm đều khi thu nhập tăng

•  EKC lúc đầu tăng sau đó giảm theo thu nhập

•  EKC tăng theo thu nhập

Hình 1.4, 1.5, 1.6

•  Xác định đầy đủ quyền tài sản làm cho “Chủ

sở hữu” có trách nhiệm hơn trong việc giảm ô nhiễm hoặc giảm tác động có hại đến môi

trường hoặc họ phải chịu trách nhiệm bồi

thường thiệt hại khi ô nhiễm xảy ra

VD: Quyền sử dụng đất,

•  Đánh thuế là một công cụ chính sách làm hạn chế ô nhiễm và tạo nguồn ngân sách để giảm tác động của ô nhiễm

•  Hạn ngạch ô nhiễm sẽ làm cho người gây ô

nhiễm biết được giới hạn của mình về xả thải Loại hạn ngạch này phù hợp với những loại

chất gây ô nhiễm nguy hại

•  Các quy định về Oêu chuẩn, quy trình, công nghệ là những pháp là hạn chế ô nhiễm và

giảm các tác động Oêu cực từ ô nhiễm gây ra

•  Thế giới là quyền lực và thỏa hiệp giữa các nhóm khác nhau trong xã hội

•  Ô nhiễm tràn dầu: Phán quyết của tòa án cũng dựa trên sự thỏa hiệp

•  Ô nhiễm thủy ngân ở Nhật Bản: Thỏa hiệp giữa Người dân, Doanh nghiệp và Chính quyền

•  Ô nhiễm Vedan ở Việt Nam: Thỏa hiệp giữa

Vedan, Hội nông dân và Chính quyền

•  Ô nhiễm Formosa: Thỏa hiệp giữa Doanh nghiệp, Nhà nước, Các nhà khoa học, Người dân (Tuy

nhiên vai trò của người dân còn mờ nhạt)

•  Các khái niệm kinh tế học được sử dụng trong kinh tế môi trường?

•  Các khái niệm về môi trường?

•  Ví dụ về vấn đề môi trường?

•  Vì sao môi trường bị ô nhiễm trên giác độ của kinh tế môi trường?

bày đường con Kuznetz về môi trường

8 Phân Sch lợi ích chi phí là phươn pháp để

phân Sch đánh đổi giữ kinh tế và môi trường và được sử dụng trong phân Sch chính sách Giới thiệu vai trò của đánh giá